fa تجمع زیستی فلزات کادمیوم، سرب، کروم، مس و روی در گونه‌های ماهیان آب شیرین رودخانه قره‌سو استان کرمانشاه در سال 1393 پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL" style="margin-right:-.05pt;">سابقه و هدف: به موازات افزایش مصرف منابع خوراکی آبزی، اهمیت بهداشتی و سلامت ماهیان نیز بیش تر شده است که در این میان فلزات سنگین به علت تجمع زیستی، سمیت و ماندگاری بالا در آبزیان، اهمیت زیادی پیدا کرده است. بنابراین، این تحقیق به منظور بررسی غلظت فلزات سنگین (کادمیوم، سرب، کروم، مس و روی) در بافت‌های آبشش، کبد و ماهیچه ماهیان کپور معمولی، شیرماهی و آمور در رودخانه قره‌سو در استان کرمانشاه انجام شد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:-.05pt;">مواد و روش‌ها: نمونه‌برداری از ماهیان رودخانه قره‌سو در سال 1393 صورت گرفت و بافت‌های آبشش، کبد و ماهیچه ماهیان جهت بررسی جداسازی شد. اندازه‌گیری غلظت فلزات با کمک دستگاه <span dir="LTR">ICP</span> انجام گردید.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:-.05pt;">یافته‌ها: میانگین غلظت فلزات کادمیوم، سرب، کروم، مس و روی در بافت ماهیچه ماهی کپور معمولی و شیرماهی به ترتیب 001/0 و 001/0، 016/0 و 008/0، 14/0 و 14/0، 53/0 و 33/0، 51/0 و 51/0 میکروگرم بر گرم وزن تر به دست آمد. فلزات روی و کادمیوم به ترتیب بیش‌ترین و کم‌ترین غلظت را در بافت‌های مختلف سه گونه ماهیان داشتند. نتایج این مطالعه نشان داد که میزان تجمع فلزات سنگین در بافت‌های آبشش و کبد بالاتر از بافت ماهیچه بوده است. هم‌چنین شاخص <span dir="LTR">HQ</span> به دست آمده در این مطالعه برای تمامی فلزات سنگین کم تر از 1 بوده است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:-.05pt;">استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد که توزیع فلزات سنگین در بافت ماهیچه ماهیان از نظر آماری اختلاف معنی‌داری ندارد و هم‌چنین در مقایسه با استاندارد سازمان جهانی بهداشت، از حد مجاز کم‌تر بوده است و نشان دهنده سالم بودن مصرف این ماهیان می‌باشد.</p> <p><strong>Background and purpose: </strong>There is an increasing interest towards consumption of aquatic products, therefore, the health of aqua ecosystems is highly important. Heavy metal pollution in fish is a global concern due to its bioaccumulation potential, toxicity and persistence in food chain. This study investigated the concentration of heavy metals (cadmium, lead, chromium, copper, and zinc) in the gill, liver, and muscle tissue of <em>Cyprinus carpio</em>, <em>Capoeta </em><em>trutta</em>, and <em>Ctenopharyngodon idella </em>in Gharasou River, Kermanshah province, Iran.</p> <p><strong>Materials and methods: </strong>Sampling was done in Gharasou River and the gill, liver, and muscle tissues were prepared. The concentrations of heavy metals were measured using an ICP.</p> <p><strong>Results: </strong>The average concentrations of Cd, Pb, Cr, Cu, and Zn in the muscle tissue of <em>Cyprinus carpio</em> and <em>Capoeta trutta</em> were 0.001 and 0.001, 0.016 and 0.008, 0.14 and 0.14, 0.53 and 0.33, and 0.51 and 0.51 &micro;g/g wet weight, respectively. The metals with highest and lowest concentrations were zinc and cadmium that were found in different tissues of the fishes, respectively. The accumulation of metals in the tissues of liver and gills was found to be higher than that in the muscles. Moreover, the Hazard Quotients (HQ) index of all heavy metals was than 1.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The concentrations of heavy metals were lower than the levels permitted by World Health Organization, hence, the fish species studied are considered healthy to use.</p> تجمع‌زیستی, فلزات سنگین, ماهی Bioaccumulation, heavy metals, fish 150 158 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-273&slc_lang=fa&sid=1 Borhan Mansouri برهان منصوری 100319475328460084792 100319475328460084792 No PhD Student in Ecotoxicology, Student Research Committee, Faculty of Health, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran دانشجوی دکترای سم شناسی محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Afshin Maleki افشین ملکی maleki43@yahoo.com 100319475328460084793 100319475328460084793 Yes Professor, Environmental Health Research Center, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran استاد، مرکز تحقیقات بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Behroz Davari بهروز داوری 100319475328460084794 100319475328460084794 No Associate Professor, Department of Entomology, Faculty of Medicine, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار، گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Jamal Karimi جمال کریمی 100319475328460084795 100319475328460084795 No BSc in Biology, Faculty of Science, Razi University, Kermanshah, Iran کارشناس زیست شناسی،دانشکده علوم، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Vahid Momeneh وحید مومنه 100319475328460084796 100319475328460084796 No BSc in Biology, Kermanshah Regional Water Authority, Kermanshah, Iran کارشناسی زیست شناسی، شرکت آب منطقه ای کرمانشاه، کرمانشاه، ایران