fa بررسی تاثیر ماساژ بازتابی کف پا بر خستگی بیماران تحت درمان با همودیالیز: یک کارآزمایی بالینی کنترل شده دارای گروه شم پرستاری nursing پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: خستگی یکی از نشانه‌های شایع در بیماران تحت درمان با همودیالیز است. یکی از اقداماتی که می‌تواند به عنوان مداخله پرستاری جهت کاهش خستگی به کار رود، ماساژ بازتابی است. این پژوهش با هدف تعیین تاثیر ماساژ بازتابی کف پا بر خستگی بیماران تحت درمان با همودیالیز انجام گردید.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: این مطالعه کارآزمایی بالینی سه گروهی به شکل قبل و بعد در سال 1392 در بیماران همودیالیزی مراجعه‌کننده به بیمارستان امام علی (ع) و کلینیک تخصصی ایران مهر شهرستان بجنورد انجام شد. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی، 78 بیمار به سه گروه آزمون، شم و کنترل تقسیم شدند. ماساژ بازتابی کف پا در گروه آزمون، ماساژ ساده پا بدون فشردن نقاط استاندارد ماساژ بازتابی در گروه شم و مراقبت معمول بخش دیالیز درگروه کنترل صورت گرفت. از پرسشنامه خستگی پایپر (<span dir="LTR">Piper</span>) جهت سنجش خستگی قبل و بعد مداخله استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون‌های <span dir="LTR">ANOVA</span> یک طرفه و <span dir="LTR">Paired-T</span> با سطح معنی‌داری 05/0><span dir="LTR">p</span> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: آنالیز داده‌ها نشان داد بین نمره خستگی بیماران در گروه آزمون و کنترل در مرحله قبل و بعد از مداخله تفاوت معنی‌دار وجود دارد (001/0><span dir="LTR">p</span>). در گروه آزمون نمره خستگی بیماران از 35/1&plusmn; 34/4 در مرحله قبل به 27/1&plusmn;80/3 در مرحله بعد از مداخله کاهش یافت، در حالی که در گروه کنترل، نمره خستگی مرحله بعد (87/0&plusmn;19/5) نسبت به مرحله قبل (04/1&plusmn;91/4) افزایش یافته بود (001/0><span dir="LTR">p</span>). در گروه شم، نمره خستگی مرحله قبل و بعد تفاوت معنی‌داری را نشان نداد (9/0= <span dir="LTR">p</span>).</p> <p dir="RTL">استنتاج: ماساژ بازتابی پا می‌تواند به عنوان یک مداخله پرستاری در کاهش خستگی بیماران همودیالیزی مورد استفاده قرار گیرد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Fatigue is a common symptom in patients undergoing hemodialysis. Reflexology is a nursing intervention that could reduce fatigue. This study aimed at determining the effects of foot reflexology on fatigue in patients undergoing hemodialysis.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> A clinical trial with before and after design was conducted in hemodialysis patients attending Imam<span dir="RTL">-</span>Ali and Iran-mehr clinic in Bojnurd, 2013. Using randomized sampling 78 patients were allocated into three groups: intervention, placebo, and control group. The patients in intervention group received foot reflexology, and simple foot reflexology without pressing certain parts of the foot was done in placebo group. The patients in control group received only routine care. Piper Fatigue Scale was used to measure fatigue level before and after the intervention. Data was analyzed using descriptive statistics, one-way ANOVA and Paired t-test.</p> <p><strong>Results:</strong> The results showed a significant difference between fatigue scores in intervention and control groups before and after the intervention (P<0.001). After the foot reflexology, the fatigue score in intervention group reduced to 3.8&plusmn;1.27 (vs. 4.34&plusmn;1.35 before the intervention), while the fatigue score in control group increased to 5.19&plusmn;0.87 (vs. 4.91&plusmn;1.04 before the intervention) (P<0.05). The placebo group showed no significant difference before and after the intervention (P=0.9).</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Reflexology can be used as a nursing intervention in reducing fatigue among patients undergoing hemodialysis.</p> ماساژ بازتابی, خستگی, نارسایی کلیه, ماساژ reflexology, fatigue, renal dialysis, foot, human, massage 32 41 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3397-66&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Roshanravan مصطفی روشن روان 100319475328460084744 100319475328460084744 No MSc Student in Critical Care Nursing, Faculty of Nursing and Midwifery, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری مراقبت ویژه، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران Leila Jouybari لیلا جویباری Jouybari@goums.ac.ir 100319475328460084745 100319475328460084745 Yes Associate Professor, Department of Child & Family Nursing, Nursing Research Center, Faculty of Nursing & Midwifery, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran دانشیار، گروه پرستاری کودک و خانواده، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران HamidReza Bahrami Taghanaki حمیدرضا بهرامی 100319475328460084746 100319475328460084746 No Assistant of Professor, Department of Complementary and Chinese Medicine, Faculty of Persian and Complementary Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشیار، گروه طب چینی و مکمل، دانشکده طب سنتی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران MohamadAli Vakili محمد علی وکیلی 100319475328460084747 100319475328460084747 No Associate Professor, Department of Biostatistics, Faculty of Medicine, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran دانشیار، گروه آمار حیاتی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران Akram Sanagoo اکرم ثناگو 100319475328460084748 100319475328460084748 No Associate Professor, Department of Commnity Health & Pyschatric Nursing, Education Development Center, Faculty of Nursing & Midwifery, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. دانشیار، گروه پرستاری بهداشت جامعه و روان، مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران Zakiyeh Amini زکیه امینی 100319475328460084749 100319475328460084749 No Nursing Instructor, Department of Nursing, Faculty of Nursing and Midwifery, University of North Khorasan, Bojnurd, Iran مربی، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران