fa بررسی روند تغییرات غلظت بنزن و تولوئن در هوای شهر یزد و پهنه بندی با استفاده از سامانه سیستم اطلاعات جغرافیایی بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: امروزه استفاده از بنزین بدون سرب در جهان روبه افزایش است. این ترکیب غنی از ترکیبات آلی اروماتیک سرطان‌زا می‌باشد این مطالعه با هدف پایش مکانی و زمانی غلظت بنزن و تولوئن به عنوان ترکیبات آلی فرار در هوای شهر یزد انجام گرفته است.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: این تحقیق در اوایل پاییز سال 1394 در ساعات اولیه صبح و ظهر انجام گرفت. نمونه‌برداری و سنجش بنزن- تولوئن طبق دستورالعمل 1501 <span dir="LTR">NIOSH</span> به صورت فعال &nbsp;و با استفاده از دستگاه <span dir="LTR">GC-FID</span> انجام شده است. از نرم افزار <span dir="LTR">(Geographic Information Systems) </span><span dir="LTR">GIS</span> برای پهنه‌بندی استفاده گردید.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: میانگین غلظت بنزن و تولوئن در ساعات اولیه صبح 23و 9/48 میکروگرم بر مترمکعب و در ساعات اولیه ظهر 25 و 58 میکروگرم بر مترمکعب به دست آمد که نشان‌دهنده افزایش انتشارات در ساعات نزدیک به ظهر بوده است. نسبت تولوئن به بنزن 3/1 تا 1/2 و 2/1 تا 3 بود که نشانگر انتشار بنزن و تولوئن ناشی از ترافیک می‌باشد.</p> <p dir="RTL">استنتاج: نتایج نشان داد مرکز و جنوب شهر آلوده‌تر از شمال شهر بوده است. هم‌چنین روند تغییرات مکانی غلظت آلاینده‌ها بالا بود ولی روند تغییرات زمانی پایینی داشته است و وجود همبستگی بین مقادیر بنزن و تولوئن در ساعت‌های اولیه صبح و ظهر این موضوع را تایید نمود. منشائ انتشار بنزن و تولوئن هم با توجه به نسبت تولوئن به بنزن، ترافیک ناشی از تردد خودروها و ایستگاه‌های پمپ بنزین شناسایی شد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Today use of unleaded gasoline is increasing in the world which contain abundant amount of aromatic organic carcinogenic compounds. This study aimed at monitoring the temporal and spatial concentration of benzene and toluene as volatile organic compounds in ambient air in Yazd, Iran.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> This research, was carried out in different hours of the morning and evening in early fall, 2015. Sampling and measurement of benzene - toluene was done according to 1501 NIOSH guidelines using active sampling and GC-FID. GIS software was used for zoning.</p> <p><strong>Results:</strong> The mean concentrations of benzene and toluene in early and late morning-evening hours were 23 and 48.9 &mu;g/m³, 25 and 58 &mu;g/m³, respectively. These values indicates an increase in emissions in last hours of the morning. Also, toluene to benzene ratio (T/B) was 1.3 to 2.1 and 1.2 to 3, showing that benzene and toluene emissions were caused by traffic.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The central and southern parts of Yazd were found to be more polluted then northern areas. Also, spatial variations of pollutant concentrations were high, but the temporal trend was low. The correlation between benzene and toluene values in early hours of morning and evening confirmed the temporal and spatial trend. According to T/B ratio, the main cause of benzene and toluene emissions were street traffics and gasoline stations.</p> آلودگی هوا, بنزن, تولوئن, سرطانزا air pollution, benzene, toluene, carcinogen 131 139 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-424&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mokhtari مهدی مختاری 100319475328460086533 100319475328460086533 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, Environmental Science and Technology Research Center, School of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Yaghoub Hajizadeh یعقوب حاجی زاده 100319475328460086534 100319475328460086534 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran . استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Amir Mohammadi امیر محمدی mohammadiurm@gmail.com 100319475328460086535 100319475328460086535 Yes PhD Candidate in Environmental Health, Environmental Science and Technology Research Center, School of Health, Yazd University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشجوی Ph.D بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Mohammad Miri محمد میری 100319475328460086536 100319475328460086536 No PhD Candidate in Environmental Health, Environmental Science and Technology Research Center, School of Health, Yazd University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشجوی Ph.D بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Ali Abdollahnejad علی عبداله نژاد 100319475328460086537 100319475328460086537 No PhD Candidate in Environmental Health, Environmental Science and Technology Research Center, School of Health, Yazd University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشجوی Ph.D بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Hamideh Niknazar حمیده نیک نظر 100319475328460086538 100319475328460086538 No BSc in Occuptinal Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran . کارشناس بهداشت حرفه ای، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران