fa کارایی نانو ذرات اکسید روی دوپ شده با اکسید کروم در حذف رنگزای راکتیو سیاه 5 از محیط های آبی در حضور اشعه خورشید بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: یکی از عمده‌ترین آلاینده‌های محیط زیست که در پساب صنایع مختلف از جمله نساجی وجود دارد، وجود رنگ می‌باشد که برای انسان و محیط زیست آلودگی ایجاد کرده است. رنگ‌های آزو، بزرگ‌ترین و بیش‌ترین کلاس از رنگ‌های تجاری هستند (حدود 50 درصد). لذا هدف از این مطالعه، کارایی نانو ذرات اکسید روی دوپ شده با اکسید کروم در حذف رنگزای راکتیو سیاه 5 از محیط‌های آبی در حضور اشعه خورشید بود.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: این مطالعه یک مطالعه تجربی- آزمایشگاهی بود که با استفاده از طراحی آزمایش سطح- پاسخ انجام شد. نانو ذرات اکسید روی دوپ شده با کروم با روش هم‌رسوبی سنتز شد. از آنالیز <span dir="LTR">XRD</span> و <span dir="LTR">&nbsp;SEM</span>جهت تعیین مشخصات نانو ذرات استفاده شد. اثر پارامترهایی شبیه <span dir="LTR">pH</span>، دوز نانوذره، غظت اولیه رنگ <span dir="LTR">RB5</span> و زمان تماس بر کارایی حذف مورد بررسی قرار گرفت. غلظت ماده رنگزای <span dir="LTR">&nbsp;RB5</span>نیز با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موج 597 تعیین گردید. تحلیل مدل پیشنهادی به روش آنالیز واریانس <span dir="LTR">ANOVA</span> انجام شد.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: نتایج مشخص ساخت که با افزایش غلظت نانو ذره و زمان تماس کارایی حذف افزایش یافت. هم‌چنین مشخص گردید که با افزایش غلظت اولیه رنگ و <span dir="LTR">pH</span> کارایی حذف به ترتیب کاهش یافت. شرایط بهینه برای حذف رنگزا در 4 =<span dir="LTR">pH</span>، غلظت نانو ذره 75/1 گرم در لیتر، غلظت اولیه رنگزا 5/112 میلی‌گرم در لیتر و زمان تماس 75 دقیقه که در این شرایط راندمان حذف برابر 41/75 و در شرایط مطلوب برابر 905/0 می‌باشد.</p> <p dir="RTL">استنتاج: به‌طور کلی نتایج نشان داد که می‌توان از نانو ذرات اکسید روی دوپ شده با کروم به عنوان یک روش سریع و موثر و مقرون به صرفه در حذف مواد رنگزا از محیط‌های آبی استفاده کرد. هم‌چنین طراحی آزمایش به نحو مطلوبی فرایند حذف را بهینه می‌سازد و کاهش تعداد آزمایش‌ها سبب افزایش بازده حذف آلاینده می‌گردد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Dyes from textile industry are amongst the major pollutants of the environment that are harmful for both human health and the environment. Azo dyes constitute the largest and the most important class of commercial dyes, accounting for 50% of all commercial dyes. This study investigated the efficacy of Cr-doped ZnO nanoparticles in removal of reactive black 5 (RB5) dye from aquatic solutions in presence of solar radiation<span dir="RTL">.</span></p> <p><strong>Materials and methods:</strong> An experimental laboratory study was done by designing the surface-answer test. Cr-doped ZnO nanoparticles were synthesized using co-precipitation method<span dir="RTL">.</span> X-ray diffraction (XRD) and scanning electron microscopy (SEM) were used for characterization of the nanoparticles prepared. Effects of parameters such as pH, nanoparticle dosage, initial RB5 concentration, and contact time on the removal efficiency of RB5 were studied. The remaining concentration of RB5 was analyzed by UV/VIS spectrophotometer at a wavelength of 597 nm. Finally, the statistical analysis of the model was conducted by ANOVA.</p> <p><strong>Results:</strong> Results showed that removal efficiency increased by increasing nanoparticle dosage and contact time. Also, we found that removal efficiency decreased by increasing the initial dye concentration and pH. The optimum condition for dye removal was obtained at pH 4, nanoparticle dosage of 1.75 g/L, initial dye content of 112.5 mg/L, and 75 min contact time. In this condition the efficiency removal and desirability were 75.41 and of 0.905, respectively.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Removal of textile dyes was found to be quick and effective when using Cr-doped ZnO nanoparticles. Also, designing and performing the experiment (in low frequency) can help in optimizing the efficiency removal of pollutant from aqueous media.</p> راکتیوسیاه 5, نانو ذرات اکسید روی دوپ شده با کروم, فتوکاتالیست, تصفیه فاضلاب reactive black 5, Cr-doped ZnO, nanoparticles, photocatalyst, wastewater treatment 59 69 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-338&slc_lang=fa&sid=1 Mitra Gholami میترا غلامی 100319475328460084936 100319475328460084936 No Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Mahdi Farzadkia مهدی فرزادکیا 100319475328460084937 100319475328460084937 No Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Yahya Zandsalimi یحیی زندسلیمی 100319475328460084938 100319475328460084938 No MSc Student in Environmental Health Engineering, Student Research Committee, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Shahram Sadeghi شهرام صادقی 100319475328460084939 100319475328460084939 No MSc Student in Environmental Health Engineering, Student Research Committee, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران Ehsan Abouee Mehrizi احسان ابویی مهریزی ehsan.abouee@gmail.com 100319475328460084940 100319475328460084940 Yes PhD Student in Environmental Health Engineering, School of Public Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکتری مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران