fa بررسی شیوع 5 عامل خطر اصلی بیماری‌های غیر واگیر در استان مازندران: یک مطالعه مبتنی بر جمعیت پژوهشي-کامل Research(Original) چکیده سابقه و هدف: در طی سالیان اخیر، به دلیل تغییر شیوه‌های زندگی از حالت سنتی به حالت مدرن و صنعتی‌شدن جوامع و گذر اپیدمیولوژیک، عوامل خطر بیماری‌های غیر واگیر از قبیل مصرف دخانیات، اضافه وزن و چاقی، ابتلا به فشارخون بالا، تحرک بدنی ناکافی و مصرف غذاهای نامناسب که همگی ریشه در الگوی نامناسب زندگی دارد افزایش یافته است. یافته‌های پژوهشی مبتنی بر مطالعات همه‌گیرشناسی نشان می‌دهد که بیماری‌های شایع در جهان بر اثر وجود برخی عوامل خطر زاست. به همین دلیل پژوهش حاضر به منظور تعیین فراوانی عوامل خطر ساز بیماری‌های مهم و عمده غیر واگیر در ساکنین استان مازندران انجام گرفته است. مواد و روش‌ها: این مطالعه بر اساس رویکرد گام به گام پیشنهاد شده از سوی سازمان بهداشت جهانی در جمعیت ایرانی ساکن در شهرها و روستاهای مازندران انجام شده است. در این مطالعه 1000 نفر (500 نفر مرد) در 50 حوزه 20 نفری و در 5 گروه سنی 24- 15، 34- 25، 44- 35، 54- 45 و 64- 55 سال مورد بررسی قرار گرفتند. با استفاده از پرسشنامه، داده‌های مربوط به مصرف دخانیات، تغذیه، تحرک بدنی، قد، وزن و فشارخون به روش مصاحبه و اندازه‌گیری جمع‌آوری و مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: میانگینBMI (kg/m2) افراد مورد بررسی 2/26 بوده است و 8/23 درصد از افراد مورد مطالعه چاق و 1/16 درصد از آن‌ها فشارخون بالا داشتند و فراوانی مصرف سیگار 3/10 درصد بوده است. 26 درصد فعالیت فیزیکی پایینی داشتند و 3/90 درصد آن‌ها کمتر از 5 واحد میوه یا سبزی در روز مصرف می‌نمودند. همچنین 28 درصد مردان و 9/24 درصد زنان پرخطر بودند. استنتاج: در این بررسی مشخص شد 5 عامل خطر زمینه‌ساز استقرار و ایجاد بیماری‌های غیرواگیر در استان مازندران شیوع بالایی دارد. از آن‌جاکه عوامل خطر بررسی شده اثرات تجمعی بر یکدیگر دارند و تقریباً تمامی آن‌ها ریشه در رفتارهای نامناسب دارند لذا با اصلاح این رفتارها و تغییر شیوه زندگی می‌توان از شیوع آن‌ها کاست و به‌دنبال کاهش این عوامل خطر، بیماری‌های قلبی- عروقی، دیابت، بیماری‌های انسدادی ریه و سرطان‌ها کاهش خواهد یافت. Abstract Background and purpose: In recent years non communicable diseases risk factors such as tobacco consumption, overweight and obesity, high blood pressure, insufficient exercise, and improper diet, which all take root from bad lifestyle, have been increased due to lifestyle change, industrialization and epidemiological transition. Research findings based on epidemiological studies indicate that worldwide prevalent diseases are the result of some risk factors. Hence, this study aimed to determine the frequency of risk factors of the main non communicable diseases among inhabitants of Mazandaran province. Materials and methods: This study was carried out according to step by step approach suggested by WHO among Iranian population of rural and urban regions of Mazandaran province. One thousand individuals (500 male) in fifty strata of twenty and in five age group of 15-24, 25-34, 35-44, 45-54 and 55-64 years were studied. Data on variables such as tobacco consumption, nutrition, exercise, height, weight, and blood pressure were collected by means of observation and interview and were registered in the questionnaires. Data were entered to Epi6 and data analysis was carried out by Stata 11. Results: Mean of BMI was 26.2 kg/m2, 23.8 percent were obese, 16.1 percent had high blood pressure, 10.3 percent were smokers, 26 percent had low exercises and 90.3 percent of them had 5 or less units of daily fruit and vegetables intake. 28 percent of male and 24.9 percent of female were high risk. Conclusion: Five risk factors contributing to non-communicable diseases are of high prevalence in Mazandaran province. Since these risk factors have cumulative effects on each other and almost all of them take root from improper behaviors, so by modifying these behaviors as well as lifestyle change, their prevalence might decrease, which in tarn may cause a significant decrease in cardiovascular diseases, diabetes, chronic obstructive pulmonary disease and cancers. واژه‌های کلیدی: عوامل خطر، غیرواگیر، استان مازندران، شیوه زندگی، بیماری‌های غیرواگیر Key words: Risk factors, non communicable diseases, prevalence 193 202 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-30-9&slc_lang=fa&sid=1 Mohamad Mehdi Nasehi محمدمهدی ناصحی 10031947532846007785 10031947532846007785 No Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran دانشگاه علوم پزشکی مازندران Mahmood Moosazadeh محمود مو سی زاده cdctbmaz@yahoo.com 10031947532846007786 10031947532846007786 Yes MPH and Ph.D. Student of Epidemiology, Research Center for Modeling in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran MPH و دانشجوی Ph.D اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات مدل سازی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان Mohammadreza Âmiresmaeili محمدرضا امیراسماعیلی 10031947532846007787 10031947532846007787 No Department of Health Services Administration, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان Mohammadreza parsaee محمدرضا پارسایی 10031947532846007788 10031947532846007788 No Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran دانشگاه علوم پزشکی مازندران Roghyyeh Zakizadeh رقیه زکی اده 10031947532846007789 10031947532846007789 No Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran دانشگاه علوم پزشکی مازندران Mohammadreza Mirzajani محمدرضا میرزاجانی 10031947532846007790 10031947532846007790 No Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran دانشگاه علوم پزشکی مازندران