fa مطالعه فون عقرب های (آراکنیدا : اسکورپیونز) شهرستان درمیان، استان خراسان جنوبی- 1394 پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: عقرب‌ها به دلیل داشتن نیش زهرآگین و ویژگی‌های مورفولوژیکی خاص، همواره مورد توجه انسان بوده‌اند. ترس و اضطراب ناشی از این جانوران و عقرب زدگی از مهم‌ ترین مسائل بهداشتی و پزشکی کشورها به خصوص ایران محسوب می‌شود. لذا این مطالعه به منظور شناسایی فون عقرب‌های شهرستان درمیان استان خراسان جنوبی در سال 1394 انجام گردید.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: در این پژوهش توصیفی، 21 منطقه از شهرستان درمیان شامل مناطق دشت، کوهستان، مسکونی، غیرمسکونی، شهری و روستایی به مدت 12 ماه در سال 1394 به صورت ماهیانه مورد نمونه‌برداری قرار گرفت. جمع‌آوری عقرب‌ها به روش جستجوی فعال به مدت 2 ساعت در روز، 2 ساعت در شب و روش تله‌گذاری انجام گرفت و با استفاده از کلید شناسایی دهقانی و فرزان پی و به کمک خصوصیات مورفومتری مورد شناسایی قرار گرفتند.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: در این مطالعه از تعداد 685 نمونه جمع‌آوری شده، تعداد 5 گونه عقرب شامل مزوبوتوس اپئوس، آندرکتونوس کراسیکودا، ارتوکیروس اسکروبیکولزوس، کمبسوبوتوس ماتهیزنی و مزوبوتوس کوکازیکوس از خانواده بوتیده مورد شناسایی قرار گرفتند که گونه مزوبوتوس اپئوس با تعداد 373 مورد (5/54 درصد) بیش‌ترین فراوانی و گونه آندرکتونوس کراسیکودا با تعداد 22 مورد (2/3 درصد) کم ترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند.</p> <p dir="RTL">استنتاج: باتوجه به مشاهده گونه آندرکتونوس کراسیکودا (عقرب سیاه) در شهرستان درمیان، که یکی از گونه‌های خطرناک ایران می‌باشد، پیشنهاد می‌گردد ضمن تشدید برنامه مراقبت از عقرب‌زدگی در سطح شهرستان، توصیه به تجویز سرم ضد عقرب توسط پزشکان در کلیه موارد عقرب‌زده با در نظر گرفتن رنگ عقرب و نوع منطقه محل سکونت فرد مصدوم مورد تاکید قرار گیرد.</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Venomous bite and specific morphological features of scorpions are the most important reasons for paying attention to scorpions. Anxiety and stress caused by scorpions and their stings are amongst the important health issues in many countries especially in Iran. This study was conducted on scorpions&rsquo; fauna in Darmian County, South Khorasan province, Iran.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> In this study, 21 districts in Darmian were sampled including plains, mountains, residential, non-residential, rural and urban areas. Sampling effort was conducted monthly in 2015-16. Scorpions were collected by actively searching in day and night using pitfall trap. The specimens were identified by appropriate identification keys.</p> <p><strong>Results:</strong> Totally 685 specimens were collected. Five species including Mesobuthus eupeus, <em>M. caucasicus Androctonus crassicauda</em>, <em>Orthochirus scrobiculosus</em>, and <em>Compsobuthus matthiesseni</em> were identified from Butidae family. The most frequent species was <em>M. eupeus</em> (n= 373, 54.5%), while<em> A. crassicauda</em> (n= 22, 3.2%) was recognized as the least frequency species.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> <em>Androctonus crassicauda</em> (black scorpion) was found as the most dangerous species in Iran, so, alongside care programs for scorpionism in Darmian, prescription of anti-scorpion serum in cases stung by scorpion should be done by considering the coloring of scorpion and residential area of injured person.</p> عقرب, گونه, بوتیده, درمیان, خراسان جنوبی scorpion, funa, Darmian, Southern Khorasan, Buthidae 108 118 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5029-395&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Yousef Mogaddam محمد یوسف مقدم 100319475328460084290 100319475328460084290 No MSc Student in Medical Entomology, Student Research Committee, Faculty of Public Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, 2 Darmian Health Network, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran دانشجوی ارشد حشره شناسی، کمیته تحقیات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 2. کارشناس حشره شناسی پزشکی، شبکه بهداشت ودرمان درمیان، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Rouhullah Dehghani روح الله دهقانی 100319475328460084291 100319475328460084291 No Professor, Department of Environment Health, Social Determinants of Health Research Center, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران Ahmad Ali Enayati احمد علی عنایتی 100319475328460084292 100319475328460084292 No Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mahmoud Fazeli-Dinan محمود فاضلی دینان 100319475328460084293 100319475328460084293 No Assistant Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Babak Vazirianzadeh بابک وزیریان زاده 100319475328460084294 100319475328460084294 No Associate Professor, Department of Environmental Health, School of Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دانشیار، گروه حشره شناسی پزشکی، مرکز تحقیقات بیماریهای عفونی و گرمسیری، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Jamshid Yazdani-Cherati جمشید یزدانی چراتی 100319475328460084295 100319475328460084295 No Associate Professor, Department of Biostatistics, Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Farzad Motevalli Haghi فرزاد متولی حقی Haghi77@yahoo.com 100319475328460084296 100319475328460084296 Yes Assistant Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران