fa ارزیابی سمیت و تعیین منشا ترکیبات (و الگوی پراکنش هیدروکربن های آروماتیک چندحلقه ای) PAH در رسوبات سطحی تالاب شادگان، استان خوزستان بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف: تالاب شادگان به عنوان بزرگترین تالاب ایران همواره در معرض ورود هیدروکربن&shy;ها از طریق ورودی&shy;های اصلی تالاب شامل رودخانه جراحی، طغیان&shy;های فصلی رودخانه&shy;ها از بالادست، جزرومدهای خلیج فارس از پایین دست، ته نشست اتمسفری و نشت احتمالی از خطوط انتقال نفت می باشد. با توجه به اهمیت، گستردگی تالاب و تعدد منابع انتشار هیدروکربن&shy;ها در آن، هدف از این مطالعه ارزیابی سمیت و تعیین منشا هیدروکربن&shy;های آروماتیک&shy; چندحلقه&shy;ای(<span dir="LTR">PAH</span>) در رسوبات سطحی منطقه برای مدیریت صحیح می باشد.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها: به منظور تعیین غلظت ترکیبات <span dir="LTR">PAH</span>، نمونه‌های رسوب سطحی در عمق 5-0 سانتی متری از بستر تالاب در 202 نقطه به روش سیستماتیک تصادفی از منطقه مطالعاتی در سال 1394 برداشت شدند. آنالیز ترکیبات <span dir="LTR">PAH</span> با استفاده از دستگاه گروماتوگرافی گازی با طیف سنج جرمی (<span dir="LTR">GC&ndash;MS</span>) انجام شد.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها: غلظت کلی ترکیبات<span dir="LTR">PAH</span> در رسوبات سطحی تالاب 74/593 تا 86/53393 &nbsp;نانوگرم برگرم وزن خشک تعیین گردید. نتایج حاصل از نسبت‌های تشخیصی نشان داد که منطقه مطالعاتی به شدت توسط منابع پتروژنیک آلوده شده است. در مطالعه حاضر مقدار <span dir="LTR">Total PAHs</span> به مراتب بالاتر از غلظت‌های ترکیبات <span dir="LTR">PAH</span> در رسوبات سطحی بسیاری از مناطق گزارش شده از اقصی نقاط دنیاست و به میزان قابل توجهی بالاتر از میزان <span dir="LTR">ERL</span> از لحاظ بررسی شاخص‌های کیفیت رسوب بود.</p> <p dir="RTL">استنتاج: نتایج به دست آمده حاکی از غالبیت منشاء پتروژنیک در رسوبات سطحی تالاب شادگان دارد. 90 درصد منطقه مطالعاتی تحت تاثیر آلودگی مزمن نفتی می‌باشد و می‌تواند آبزیان کف تالاب را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.&nbsp;</p> <p><strong>Background and purpose:</strong> Shadegan wetland as the largest wetland in Iran is constantly exposed to hydrocarbons entering through the main entrance of the lagoon including Jarahi River, outbursts of seasonal rivers from upstream, Persian Gulf tides from downstream, atmospheric deposition, and possible leaks from oil pipelines. The aim of this study was to investigate toxicity and identifying the sources and spatial distribution of polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) in surface sediments of the study area for its appropriate management.</p> <p><strong>Materials and methods:</strong> Sediment samples were collected (in 2015) from 202 stations at the top 5 cm of the sediment according to a systematic-random sampling design. The concentrations of PAHs were analyzed by GC&ndash;MS.</p> <p><strong>Results:</strong> The total PAHs (sum of 30 PAH compounds) ranged from 593.74 to 53393.86 ng/g dw. The results of diagnostic ratios indicated that the study area was highly contaminated by petrogenic hydrocarbon sources. The concentrations of PAHs in this research were substantially higher than those found in many other aquatic systems and significantly more than current sediment quality criteria (ERL).</p> <p><strong>Conclusion:</strong> High levels of petrogenic contamination were found in sediments of Shadegan wetland. A vast majority of the study area (90%) is subjected to chronic pollution of oil contaminants that could adversely affect benthic biota.</p> سمیت, ERL, پتروژنیک, ترکیبات PAH, تالاب شادگان toxicity, ERL, petrogenic, PAH, Shadegan wetland 304 317 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-469&slc_lang=fa&sid=1 Akram Bemanikharanagh اکرم بمانی خرانق 100319475328460085697 100319475328460085697 No PhD Student in Environmental Sciences, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Noor, Iran دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران Alireza Riahi Bakhtiari علیرضا ریاحی بختیاری riahi@modares.ac.ir 100319475328460085698 100319475328460085698 Yes Associate Professor, Department of Environmental Sciences, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Noor, Iran دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران Jahangard Mohammadi جهانگرد محمدی 100319475328460085699 100319475328460085699 No Associate Professor, Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran دانشیار، گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Ruhollah Taghizadeh-Mehrjardi روح الله تقی زاده مهرجردی 100319475328460085700 100319475328460085700 No Assistant Professor, Department of Environmental Sciences, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Ardakan, Yazd, Iran استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایران