fa جداسازی و تعیین هویت انگل لیشمانیا میجر و لیشمانیا تورانیکا در پشه خاکی فلبوتوموس پاپاتاسی استان گلستان پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: بیماری لیشمانیوز یکی از بیماری مهم مناطق گرمسیری در جهان و ایران می‌باشدکه علی‌رغم تلاش‌های گسترده برای ساخت واکسن تاکنون موفقیتی به همراه نداشته و دیگر روش‌های متداول کنترل نیز نتوانسته است از گسترش روز افزون بیماری بکاهد. لذا شناخت و تعیین هویت انگل لیشمانیا در ناقل با استفاده از روش‌های نوین مولکولی هدف اصلی تحقیق است، تا بتوان با تعیین هویت انگل و دیگر خصوصیات اکولوژی و بیولوژی ناقل، برای کنترل بیماری به‌صورت منطقه‌ای برنامه‌ریزی کرد. مواد و روش‌ها: پشه‌های خاکی با استفاده از تله چسبان و تله نورانی صید شدند، سپس سر و انتهای بدن پشه‌های خاکی جدا و روی لام مونته قرار گرفت و با استفاده از میکروسکوپ و کلید تشخیصی گونه‌های آن‌ها تعیین شد. از شکم و سینه برای استخراج DNA استفاده شد. انگل لیشمانیا با استفاده از ژن ITS-rDNA ردیابی و با روش آنالیز هضم آنزیمی (RFLP) و نیز تعیین توالی شناسایی شد. یافته‌ها: از 168 پشه خاکی فلبوتوموس پاپاتاسی صید شده، تعداد 18 عدد دارای آلودگی لیشمانیایی با دو گونه انگل لیشمانیا میجر یا تورانیکا بودند که پس از تکثیر ژن ITS-rDNA و با Nested PCR و RFLP و تعیین توالی،این یافته مورد تأیید قطعی قرار گرفت. استنتاج: با استفاده از روش‌های نوین مولکولی، لیشمانیا میجر به‌عنوان عامل و فلبوتوموس پاپاتاسی به‌عنوان ناقل اصلی لیشمانیوز جلدی روستایی در ایران و منطقه ترکمن صحرا مورد تأیید مجدد قرار گرفت. وجود لیشمانیا تورانیکای غیربیماری‌زا در فلبوتوموس پاپاتاسی و مخازن حیوانی، می تواند نقش این انگل را در دوام و پایداری سیکل بیماری مطرح سازد. Background and purpose: Leishmaniasis is an important tropical disease in Iran and the world. Despite extensive effort to make a vaccine, no success was achieved. Moreover, routine methods have failed to control and cut the spread of this disease. Hence, the major aim of this study was to identify and determine the Leishmania infections in the vector and the ecological and biological criteria of the vector by using new molecular methods to regionally control leishmaniasis. Materials and methods: Head and abdominal terminalia of the sandflies collected on sticky papers and CDC traps were dissected and mounted on the slide. Then, the species were determined using microscope and morphological keys. Furthermore, DNA was extracted from the dissected thorax and attached anterior abdomen of the sandflies. Leishmania parasite was detected and identified using digestion of restriction enzyme (RFLP) and sequencing of ITS-rDNA gene. Results: Out of 168 Phlebotomus papatasi, 18 had Leishmania infection. Two species of Leishmania major and Leishmania turanica were identified in Phlebotomus papatasi in Turkmen Sahara. Identification of these two parasites was confirmed after amplifying ITS-rDNA gene using Nested PCR, RFLP and sequencing. Conclusion: Using new molecular methods, it was reconfirmed that Leishmania major was the causative agent and Phlebotomus papatasi was a vector of rural zoonotic cutaneous leishmaniasis (ZCL) in Turkmen Sahara and Iran. Finding Leishmania turanica in Phlebotomus papatasi and in reservoirs can indicate the role of this parasite in the durability and stability of the disease cycle. لیشمانیا میجر، لیشمانیا تورانیکا، فلبوتوموس پاپاتاسی، ITS-ribosomal DNA Leishmania major, Leishmania turanica, Phlebotomus papatasi, ITS-ribosomal DNA 74 83 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-30-29&slc_lang=fa&sid=1 Mona Roshanghalb مونا روشن قلب 10031947532846009376 10031947532846009376 No Department of Parasitology, Molecular Systematics Lab, Pasteur Institute of Iran, Tehran, Iran آزمایشگاه سیستماتیک مولکولی، گروه انگل شناسی، انستیتو پاستور ایران Parviz Parvizi پرویز پرویزی parp@pasteur.ac.ir 10031947532846009377 10031947532846009377 Yes Department of Microbiology, Islamic Azad University, Lahijan, Iran گروه میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان