fa "ماءالجبن" دارویی در طب سنتی ایران مروری Review <p><span dir="RTL">طب سنتی ایرانی، جسم انسان را ترکیبی از موادی به نام اخلاط می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">شناسد که تغییر در مقدار (کمیت) و چگونگی (کیفیت) آن</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">ها می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">تواند دسته بزرگی از بیماری</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">ها را موجب شود که درمان</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">شان نیازمند پاک</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">سازی بدن از ماده مسبب بیماری است. در میان داروهای معرفی شده در طب سنتی ایرانی، ماءالجبن یا آب پنیر، دارویی پرکاربرد به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">شمار می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">آید. این دارو که از جنبه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های غذایی نیز برخوردار است، هم به تنهایی و هم در ترکیب با سایر داروها استفاده می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">شود. پاکسازی بدن از مواد زاید، اثر درمانی بارز ماءالجبن به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">حساب می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">آید و انتخاب این دارو به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">خاطر ویژگی</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">هایی که دارد، می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">تواند در وقت ضرورت، طبیب را از به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">کارگیری داروهای قوی که طبعاً با ضرر نیز همراهند، بی</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">نیاز سازد. ماءالجبن از شیر به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">دست می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">آید. نوع شیر و روشی که در ساخت ماءالجبن به</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">کار می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">رود، طبیعت (مزاج) آن را متأثر می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">سازد، اما اجمالاً طبیعتش را گرم در اول و مرطوب در درجه دوم دانسته</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">اند. هرچند مصرف مسهل، جز به ضرورت، در فصل گرما توصیه نمی</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">شود، آب پنیر</span><span dir="RTL"> را می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">توان در هر فصلی خصوصاً فصل بهار با رعایت آداب مصرف، استفاده کرد. در منابع طب سنتی ایران به آثار درمانی ماءالجبن در بیماری</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های مختلفی مانند سکته، فراموشی، سردرد، وسواس، سرطان، امراض مفصلی، سنگ کلیه و مثانه، واریس و بواسیر پرداخته شده است. در مطالعات اخیر نیز آثار گوناگون این دارو از جمله اثرات ضد سرطان، ضد التهاب، ضد فشارخون، ضد باکتری و ویروس مورد توجه قرار گرفته است. آگاهی از ماهیت و آثار این دارو می</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">تواند علاوه بر استفاده بالینی دقیق و مبتنی بر منابع طب ایرانی، زمینه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">ساز پژوهش</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">های دامنه</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">دار در این</span><span dir="RTL">‌</span><span dir="RTL">باره باشد.</span></p> <p><strong>Background and purpose:</strong> In Iranian Traditional Medicine (ITM), human body is composed of substances called humors. Any change in quantity or/and quality of these humors causes many diseases and their treatment requires purgation of pathogenic substances. Among the drugs introduced in ITM, &lsquo;Maoljobon&rsquo; is considered with wide uses. This drug with nutritional benefits is used both alone and in combination with other drugs. Purification of the body from wastes is its obvious therapeutic effect and some physicians opt it for its features in order to abstain from potent drugs that have harmful effects on human body. Maoljobon is derived from milk. Type of milk and making procedure affect its temperament (Mizaj), but it is considered to be mainly warm and somewhat wet. Consumption of laxatives is not recommended in hot seasons, but Maoljobon can be used in every season, especially in spring while following the principles. In ITM, therapeutic effects of Maoljobon is mentioned in many diseases such as stroke, amnesia, headache, obsession, cancer, joint diseases, kidney and bladder stones, varices, and hemorrhoid. Recent studies also showed its various properties including anti-cancer, anti-inflammatory, anti-hypertension, anti-bacterial and anti-viral properties. Perception of the nature and effects of Maoljobon in addition to accurate and reference-based clinical usages can underlie widespread researches in this regard.</p> پاک‌سازی, ماءالجبن, طب سنتی ایرانی, آب پنیر Maoljobon, Iranian Traditional Medicine, purification, whey protein 269 278 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7282-52&slc_lang=fa&sid=1 Amirsaeed Hosseini امیرسعید حسینی No PhD Student in Traditional and Complementary Medicine, Student Research Committee, Traditional and Complementary Medicine Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی دکتری تخصصی طب سنتی و مکمل، کمیته تحقیقات دانشجویی، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mohammad Azadbakht محمد آزادبخت azadbakht110@gmail.com Yes Professor, Department of Pharmacognosy, Traditional and Complementary Medicine Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، گروه فارماکوگنوزی، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mohammad Yousofpoor محمد یوسف پور No Assistant Professor, Department of Traditional and Complementary Medicine, Traditional and Complementary Medicine Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه طب سنتی، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری