fa معرفی رویکردی چند جانبه و نوین در ارزیابی سریع اثرات سلامت طرح های توسعه ای، مطالعه موردی طرح گردشگری-ورزشی سامان تکنولوژی کنترل محیط زیست Environmental Control Technology پژوهشي-کامل Research(Original) <strong><span style="font-family:b koodak;">سابقه و هدف</span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">:</span></strong><span style="font-family:b zar;"> ارزیابی اثرات سلامت به<span style="color:black;">‌</span>طور خاص به بررسی پیامدهای مثبت و منفی اثرات توسعه بر سلامت جوامع انسانی می<span style="color:black;">‌</span>پردازد که به تازگی در ایران مطرح شده است. از آن<span style="color:black;">‌</span>جا که سلامت انسان در بردارنده طیف بسیار گسترده<span style="color:black;">‌</span>ای از عوامل است، لذا پیش بینی و برآورد این اثرات نیاز به ابزارهایی مناسب و کارآمد دارد.</span><br> <span style="font-family:b koodak;">مواد و روش ها</span><strong><span style="font-family:b zar;">:</span></strong><span style="font-family:b zar;"> در این مطالعه</span><span style="font-family:b zar;"> موردی</span><span style="font-family:b zar;">، پس از جمع<span style="color:black;">‌</span>آوری داده<span style="color:black;">‌</span>ها و تشکیل بانک اطلاعاتی از وضعیت بهداشت منطقه، این مطالعه در سه گام اصلی شامل: گام اول، ارزیابی اپیدمیولوژی و مخاطرات بهداشتی مهم ترین بیماری ها، گام دوم، ارزیابی اثرات سلامت پروژه به تفکیک ریز فعالیت<span style="color:black;">‌</span>ها و گام سوم، ارزیابی اثرات در اجزاء سه گانه سلامت، شامل سلامت فیزیکی، سلامت متا فیزیک و عوامل اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی انجام گرفت. اثرات مثبت و منفی پروژه ارزیابی گردید و با تکیه بر نظرات متخصصان چند رشته ای، امتیاز دهی و کمّی<span style="color:black;">‌</span>سازی شد.</span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b koodak;">یافته ها</span></span><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">:</span></span></strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;"> مطابق با امتیازات نهایی محاسبه شده، بیش<span style="color:black;">‌</span>ترین نگرانی در ارتباط با توسعه پیشنهادی مربوط به بیماری<span style="color:black;">‌</span>های اسهالی، انگل<span style="color:black;">‌</span>های روده ای، ورم های ملتحمه و سالک بوده است. از سوی دیگر، پیش<span style="color:black;">‌</span>گیری و کاهش احتمال وقوع بیماری<span style="color:black;">‌</span>های ناشی از عدم آگاهی و چالش ورود افراد جدید به منطقه، نیازمند برنامه<span style="color:black;">‌</span>ریزی فرهنگی و اجتماعی وسیعی می<span style="color:black;">‌</span>باشد.</span></span><br> <span style="font-family:b koodak;">استنتاج</span><strong><span style="font-family:b zar;">:</span></strong><span style="font-family:b zar;"> نتایج کمّی، دقیق، سریع و تکرار پذیر حاصل از اجرای این رویکرد چند جانبه ماتریسی،</span> <span style="font-family:b zar;">توانست در هر مرحله چندین اثر مثبت و منفی را پیش بینی نماید، که منجر به ارائه راهکارهای مدیریتی جامعی برای تخفیف اثرات منفی و ارتقاء کیفیت طرح پیشنهادی شده است. در نهایت اجرای طرح پیشنهادی مشروط بر انجام اقدامات اصلاحی و اجرای برنامه پایش سلامت، بلامانع برآورد گردید.</span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> Health Impact Assessment (HIA) evaluates positive and negative consequences of development on human health, which is recently proposed in Iran. Human health involves a wide range of factors, therefore, predicting and estimation of their effects require convenient and efficient tools.<br> <strong>Materials and methods:</strong> In this case study, data was collected and a database on regional health status was created. The research was then carried out in three main stages, including 1- assessment of the epidemiology of important diseases and health risks, 2- health impact assessment of the project via micro-activities, 3-assessment of impacts on three health components, including physical health, metaphysical health, and socio-economic and cultural factors. After assessing negative and positive effects, scoring was performed based on a multidisciplinary panel of experts. <pre> <strong>Results:</strong> According to the final scores calculated, most concerns were associated with diarrheal diseases, intestinal parasites, conjunctiva, and leishmaniasis. On the other hand, preventing and reducing the likelihood of illness due to lack of awareness and the challenge of new people in the region call for extensive cultural and social planning.</pre> <strong>Conclusion:</strong> Quantitative, accurate, rapid, and reliable results of multilateral approach matrix, were able to predict positive and negative effects, thereby leading to an integrated management solutions to mitigate the negative impacts and improving the quality of the project. Implementation of the project proposed was found to be non-problematic while carrying out corrective actions and authorized health monitoring program.&nbsp;<br> &nbsp; مدیریت سلامت, ارزیابی اثرات سلامت(HIA), ماتریس ارزیابی سریع اثرات(RIAM), توسعه گردشگری, مجموعه گردشگری- ورزشی سامان Health management, Health Impact Assessment (HIA), Rapid Impact Assessment Matrix (RIAM), Tourism Development, Saman sports-tourism project 106 122 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8024-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Mirzaei محسن میرزائی 100319475328460090895 100319475328460090895 No PhD Student in Environmental Pollutions, Institute of Grapes and Raisins, Malayer University, Malayer, Iran دانشجوی دکتری آلودگی های محیط زیست، پژوهشکده انگور و کشمش، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Fazel Mohammadi-Moghadam فاضل محمدی مقدم fazel.health@gmail.com 100319475328460090896 100319475328460090896 Yes Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران