fa اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی (توجه و حافظه فعال) نوجوانان بقایافته از لوسمی حاد لنفوبلاستیک دارای سابقه شیمی‌درمانی: یک کارآزمایی بالینی پزشکي فيزيکي و توانبخشي Physical medicine and rehabilitation پژوهشي-کامل Research(Original) <p dir="RTL">سابقه و هدف<strong>:</strong> پژوهش حاضر به‌عنوان یک کارآزمایی بالینی و با هدف اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی (توجه و حافظه فعال) نوجوانان بقایافته از لوسمی حاد لنفوبلاستیک دارای سابقه شیمی‌درمانی انجام شد.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها<strong>:</strong> این مطالعه روی 30 نفر از نوجوانان بقایافته از لوسمی حاد لنفوبلاستیک دارای سابقه شیمی‌درمانی صورت گرفت که به روش همتاسازی تصادفی در دو گروه مداخله (15 نفر) و لیست انتظار (15 نفر) قرار داشتند. آزمودنی‌های گروه مداخله در توان‌بخشی شناختی، توسط برنامه توان‌بخشی شناختی حافظه و توجه (آرام) در 12 جلسه 45 دقیقه‌ای قرار گرفتند. داده‌های پژوهش به‌وسیله آزمون‌های دسته‌بندی کارت‌های <span dir="LTR">Wisconsin</span> (<span dir="LTR">WCST</span> :<span dir="LTR">Wisconsin Card Sorting Test</span>) و عملکرد مداوم (<span dir="LTR">CPT</span> :<span dir="LTR">Continuous Performance Test</span>) در سه مقطع پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری گردآوری و با استفاده از روش‌های آماری توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کوواریانس چند متغیری) تحلیل شدند.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها<strong>:</strong> نتایج به‌دست آمده از تحلیل داده‌ها در آزمون <span dir="LTR">Wisconsin</span>، نشان‌دهنده آن بود که نمرات مربوط به حافظه فعال و توجه انتقالی در مؤلفه‌های پاسخ‌های صحیح، خطاها، طبقات و متغیر در جاماندگی در گروه مداخله، نسبت به گروه لیست انتظار به‌طور معناداری بهبود داشته است (05/0><span dir="LTR">P</span>). همچنین، عملکرد این گروه در آزمون توجه پایدار و مؤلفه‌های خطای ارتکاب و خطای حذف آزمون عملکرد مداوم بهبود معناداری را نشان می‌دهد (05/0><span dir="LTR">P</span>).</p> <p><span dir="RTL">استنتاج<strong>:</strong></span> <span dir="RTL">با توجه به اینکه، وجود این نواقص شناختی تأثیرات نامطلوبی بر زندگی افراد درمان‌یافته از لوسمی برجای می‌گذارد، اقدام درمانی مناسب جزء ضروریات است؛ بنابراین، توصیه می‌شود که در پژوهش‌های بعدی، به بررسی نقش توان‌بخشی شناختی بر کیفیت زندگی این گروه از افراد اقدام شود.ر</span></p> <p dir="RTL">سابقه و هدف<strong>:</strong> پژوهش حاضر به‌عنوان یک کارآزمایی بالینی و با هدف اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی (توجه و حافظه فعال) نوجوانان بقایافته از لوسمی حاد لنفوبلاستیک دارای سابقه شیمی‌درمانی انجام شد.</p> <p dir="RTL">مواد و روش‌ها<strong>:</strong> این مطالعه روی 30 نفر از نوجوانان بقایافته از لوسمی حاد لنفوبلاستیک دارای سابقه شیمی‌درمانی صورت گرفت که به روش همتاسازی تصادفی در دو گروه مداخله (15 نفر) و لیست انتظار (15 نفر) قرار داشتند. آزمودنی‌های گروه مداخله در توان‌بخشی شناختی، توسط برنامه توان‌بخشی شناختی حافظه و توجه (آرام) در 12 جلسه 45 دقیقه‌ای قرار گرفتند. داده‌های پژوهش به‌وسیله آزمون‌های دسته‌بندی کارت‌های <span dir="LTR">Wisconsin</span> (<span dir="LTR">WCST</span> :<span dir="LTR">Wisconsin Card Sorting Test</span>) و عملکرد مداوم (<span dir="LTR">CPT</span> :<span dir="LTR">Continuous Performance Test</span>) در سه مقطع پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری گردآوری و با استفاده از روش‌های آماری توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کوواریانس چند متغیری) تحلیل شدند.</p> <p dir="RTL">یافته‌ها<strong>:</strong> نتایج به‌دست آمده از تحلیل داده‌ها در آزمون <span dir="LTR">Wisconsin</span>، نشان‌دهنده آن بود که نمرات مربوط به حافظه فعال و توجه انتقالی در مؤلفه‌های پاسخ‌های صحیح، خطاها، طبقات و متغیر در جاماندگی در گروه مداخله، نسبت به گروه لیست انتظار به‌طور معناداری بهبود داشته است (05/0><span dir="LTR">P</span>). همچنین، عملکرد این گروه در آزمون توجه پایدار و مؤلفه‌های خطای ارتکاب و خطای حذف آزمون عملکرد مداوم بهبود معناداری را نشان می‌دهد (05/0><span dir="LTR">P</span>).</p> <p><span dir="RTL">استنتاج<strong>:</strong></span> <span dir="RTL">با توجه به اینکه، وجود این نواقص شناختی تأثیرات نامطلوبی بر زندگی افراد درمان‌یافته از لوسمی برجای می‌گذارد، اقدام درمانی مناسب جزء ضروریات است؛ بنابراین، توصیه می‌شود که در پژوهش‌های بعدی، به بررسی نقش توان‌بخشی شناختی بر کیفیت زندگی این گروه از افراد اقدام شود.</span></p> <p><strong>Background and purpose:</strong> We aimed at evaluating the effectiveness of cognitive rehabilitation on executive functions (attention and working memory) in adolescents surviving acute lymphoblastic leukemia with a history of chemotherapy.</p> <p><strong>Materials and methods: </strong>This clinical trial was conducted in 30 adolescents who survived acute lymphoblastic leukemia and had a history of chemotherapy. The participants were randomly assigned to two groups of intervention and waiting list (n=15 per group). The subjects in the experimental group were provided with 12 45-minute sessions of cognitive rehabilitation of memory and attention. The data was obtained using Wisconsin Card Sorting Test and Continuous Performance Test in the three stages of pre-test, post-test, and follow-up. Data analysis was performed using descriptive (mean and standard deviation) and inferential statistics (MANCOVA).</p> <p><strong>Results: </strong>Wisconsin test showed significant improvements in the scores of working memory and shifting attention in components of correct responses<span dir="RTL">,</span> errors, classes, and preservation variable in the intervention group (P<0.05). Moreover, significant performance enhancement was observed in the continuous attention test and components of commission error and error of omission in continuous performance test among the intervention group (P<0.05).</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Cognitive defects have negative impacts on the lives of of those surviving leukemia. Therefore, further studies are required to evaluate the role of cognitive rehabilitation in improvement of quality of life in this group of individuals.</p> توان‌بخشی شناختی, کارکردهای اجرایی, لوسمی حاد لنفوبلاستیک, نوجوانان بقایافته acute lymphoblastic leukemia, cognitive rehabilitation, executive function, survived adolescents 126 138 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4374-33&slc_lang=fa&sid=1 Omid Amani امید امانی o.amani69@yahoo.com 100319475328460083798 100319475328460083798 Yes کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Mohammad Ali Mazaheri محمدعلی مظاهری 100319475328460083799 100319475328460083799 No استاد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Vahid Nejati وحید نجاتی 100319475328460083800 100319475328460083800 No دانشیار، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Shahin Shamsian شهین شمسیان 100319475328460083801 100319475328460083801 No مرکز تحقیقات بیماریهای خونی مادرزادی کودکان، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران