1399 30 185 0 210

اثر محافظتی p-کوماریک اسید بر آسیب های کلیوی و کبدی ناشی از سیس پلاتین در مدل رت Protective Effect of P-Coumaric Acid against Cisplatin-Induced Nephrotoxicity and Hepatotoxicity in Rats 1 1 سابقه و هدف: سیس پلاتین در شیمی درمانی برای بیماران سرطانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما مصرف آن با عوارض جانبی در اندام‌های مختلف از جمله کلیه و کبد همراه است. p-کوماریک اسید یک ترکیب پلی‌فنولی با خواص متعدد است. هدف مطالعه حاضر بررسی تاثیر p-کوماریک اسید بر اثرات جانبی سیس پلاتین در کلیه و کبد است. مواد و روش‌ها: این مطالعه تجربی بر روی 21 سر رت نر و در سه گروه انجام شد. در گروه شاهد اتانول ۲۰ درصد به مدت ۷ روز گاواژ شد. گروه سیس پلاتین مانند گروه شاهد بود اما تک دوز سیس پلاتین ( mg/kg8) را در روز پنجم دریافت کرد.  در گروه سوم (سیس پلاتین به‌علاوه p-کوماریک اسید) علاوه بر دریافت سیس پلاتین در روز پنجم، p-کوماریک اسید با دوز mg/kg/day۱۰۰ به مدت 7 روز گاواژ شد. اختلالات عملکردی کلیه و کبد بوسیله اندازه گیری غلظت کراتینین، اوره- نیتروژن و آنزیم‌های کبدی AST، ALT و ALP پلاسما ارزیابی شد. جهت ارزیابی استرس اکسیداتیو، سطح مالون دی آلدهید(MDA) و قدرت آنتی‌اکسیدانی توتال (FRAP) در بافت کلیه و کبد اندازه‌گیری شد. آسیب‌های بافتی از طریق مطالعه اسلایدهای رنگ آمیزی شده با H&E بررسی شد. یافته‌ها: سیس پلاتین سبب افزایش سطح کراتینین، اوره- نیتروژن،AST، ALT وALP ، MDA و آسیب‌های بافتی و کاهش FRAP در کلیه و کبد شد. p-کوماریک اسید منجر به بهبود نسبی یا کامل پارامترهای عملکردی کلیه و کبد، کاهش آسیب‌های بافتی و سطح MDA و افزایش سطح FRAP شد. استنتاج: گاواژ p-کوماریک اسید قادر به محافظت از کلیه و کبد در برابر اثرات جانبی سیس پلاتین می باشد.   2 Background and purpose: Cisplatin is used in chemotherapy for cancer patients. But, it has adverse effects on some organs, including the kidney and liver. P-coumaric acid is a polyphenolic substance with multiple biological properties. The present study aimed to investigate the effect of p-coumaric acid on renal and hepatic side effects of cisplatin. Materials and methods: This experimental study was performed in 21 male rats that were randomly divided into three groups. In the sham group, 20% ethanol was gavaged for 7 days. The experimental group I received 20% ethanol for 7 days + a single dose of cisplatin )8 mg/kg( at day 5. The experimental group II received cisplatin (8 mg/kg at day 5) + p-coumaric acid (100 mg/kg/day) for 7 days. The functional disturbances of kidney and liver were assessed by measuring the blood levels of creatinine, urea-nitrogen, AST, ALT, and ALP. Also, measuring MDA and FRAP levels in kidney and liver tissues were used to assess oxidative stress. The tissue damages were also assessed by studying H&E stained slides. Results: Cisplatin administration increased the concentrations of creatinine, urea-nitrogen, AST, ALT, ALP, MDA, tissue damages, and decreased FRAP. Application of p-coumaric acid led to complete or relative improvements in functional parameters of kidney and liver, and reduced tissue damages and MDA level. The FRAP level was found to increase by the p-coumaric acid. Conclusion: P-coumaric acid demonstrated a protective effect against the side effects of cisplatin in the kidneys and liver. 1 13 2019/12/7 1398/9/16 2020/04/14 1399/1/26 زینب محمدی یاریجانی Zeynab Mohamadi Yarijani کارشنای ارشد فیزیولوژی، مرکز تحقیقات بیولوژی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران ایران zeynab_mohamadi95@yahoo.com هوشنگ نجفی Houshang Najafi دانشیار، مرکز تحقیقات بیولوژی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران ایران houshang.najafi@gmail.com سید حمید مدنی Seyed Hamid Madani استاد، مرکز تحقیقات پاتولوژی ملکولی، بیمارستان امام رضا، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران ایران shmmadani@yahoo.com cisplatin p-coumaric acid nephrotoxicity hepatotoxicity oxidative stress سیس پلاتین p-کوماریک اسید نفروتوکسیسیتی هپاتوتوکسیسیتی استرس اکسیداتیو. 1. Pabla N, Dong Z. Cisplatin nephrotoxicity: mechanisms and renoprotective strategies. Kidney Int 2008; 73(9): 994-1007.##2. Singh G. A possible cellular mechanism of cisplatin-induced nephrotoxicity. Toxicology 1989; 58(1): 71-80.##3. Rybak LP, Mukherjea D, Jajoo S, Ramkumar V. Cisplatin ototoxicity and protection: clinical and experimental studies. Tohoku J Exp Med 2009; 219: 177-186.##4. Liao Y, Lu X, Lu C, Li G, JinY, Tang H. Selection of agents for prevention of cisplatin-induced hepatotoxicity. Pharmacol Res 2008; 57(2): 125-131.##5. Karta A, Cigremis Y, Karaman M, Ozen H. Caffeic acid phenethyl ester (CAPE) ameliorates cisplatin-induced hepatotoxicity in rabbit. Exp Toxicol Pathol 2010; 62(1): 45-52.##6. Kanat O, Ertas H, Caner B. Platinum-induced neurotoxicity: A review of possible mechanisms. World J Clin Oncol 2017; 8(4): 329-335.##7. Lee SH, Kim BK, Nam Y, Sohn UD, Park ES, Hong SA, etal. Protective role of phosphatidylcholin against cisplatin-induced renal toxicity and oxidative stress in rats. Food Chem Toxicol 2013; 58: 388-393.##8. Petrovic M, Todorovic D. Biochemical and molecular mechanisms of action of cisplatin in cancer cells. Medicine and Biology 2016; 18(1): 12-18.##9. Deng J, Kohda Y, Chiao H, Wang Y, Hu X, Hewitt S, et al. Interleukin-10 inhibits ischemic and cisplatin-induced acute renal injury. Kidney Int 2001; 60(6): 2118-2128.##10. Abouzeinab NS. Antioxidant effect of silymarine on cisplatin-induced renal oxidative stress in rats. J Pharmacol Toxical 2015; 10(1): 1-19.##11. Atessahin A, Ceribasi AO, Yuce A, Bulmus O, Cikim G. Role of ellagic acid against cisplatin-induced nephrotoxicity and oxidative stress in rats. Basic Clin Pharmacol Toxicol 2007; 100(2): 121-126.##12. Niu C, Ma M, Han X, Wang Z, Li H. Hyperin protects against cisplatin-induced liver injury in mice. Acta Cir Bras 2017; 32(1): 633-640.##13. Mohamadi yarijani Z, Godini A, Madani SH, Najafi H. Reduction of cisplatin-induced renal and hepatic side effects in rat through antioxidative and anti-inflammatory properties of Malva sylvestris L. extract. Biomed Pharmacother 2018; 106: 1767-1774.##14. Ekinci Akdemir FN, Albayrak M, Çalik M, Bayir Y, Gülçin I. The protective effects of p-coumaric acid on acute liver and kidney damages induced by cisplatin. Biomedicines 2017; 5(2): E18.##15. Moneim AA, El-Twab SMA, Ashour MB, Yousef AI. Hepato-renal protective effects of gallic acid and p-coumaric acid nicotinamide/ streptozotocin-induced diabetic rats. International Journal of Bioassays 2016; 5(6): 4641-4649.##16. Kong CS, Jeong CH, Choi JS, Kim KJ, Jeong JW. Antiangiogenic effects of p-coumaric acid in human endothelial cells. Phytother Res 2013; 27(3): 317-323.##17. King A, Young G. Characteristics and occurrence of phenolic phytochemicals. J Am Diet Assoc 1999; 99(2): 213-218.##18. Luceri C, Giannini L, Lodovici M, Antonucci E, Abbate R, Masini E, et al. p-coumaric acid, a common dietary phenol, inhibits platelet activity in vitro and in vivo. Br J Nutr 2007; 97(3): 458-463.##19. Zang LY, Cosma G, Gardner H, Shi X, Castranova V, Vallyathan V. Effect of antioxidant protection by p-coumaric acid on low-density lipoprotein cholesterol oxidation. Am J Physiol Cell Physiol 2000; 279(4): 954-960.##20. Luceri C, Guglielmi F, Lodovici M, Giannini L, Messerini L, Dolara P. Plant phenolic 4-coumaric acid protects against intestinal inflammation in rats. Scand J Gastroenterol 2004; 39(11): 1128-1133.##21. Pragasam SJ, Murunikkara V, Sabina EP, Rasool M. Ameliorative effect of p-coumaric acid, a common dietary phenol, on adjuvant-induced arthritis in rats. Rheumatol Int 2013; 33(2): 325-334.##22. Zhao Y, Liu Y, Liu Ch, Zeng X, Li X, Zhao J. Anti-Inflammatory Effects of p-coumaric acid in LPS-stimulated RAW264.7 Cells: Involvement of NF-κB and MAPKs pathways. Med Chem 2016; 6(5): 327-330.##23. Abdel wahab MH, Elmahdy MA, Abdellah MF, Helal GK, Khalifa F, Hamada FM. Influence of p-coumaric acid on doxorubicin-induced oxidative stress in rat's heart. Pharmacol Res 2003; 48: 461-465.##24. Navaneethan D, Rasool MK. An experimental study to investigate the impact of p-coumaric acid, a common dietary polyphenol, on cadmium chloride-induced renal toxicity. Food Funct 2014; 5(10): 2438-2445.##25. Neog MK, Joshua Pragasam S, Krishnan M, Rassol M. p-coumaric acid, a dietary polyphenol ameliorates inflammation and curtails cartilage and bone erosion in the rheumatoid arthritis rat model. Biofactors 2017; 43(5): 698-717. ##26. Kheiripour N, Amidi N, Moradkhani SH, Sedaghat M, Khiripour N, Larki A, et al. Effect of green tea on inflammation and oxidative stress in cisplatine- induced experimental liver function. J HerbMed Pharmacol 2016; 5(3): 99-102.##27. Ramesh G, Reeves WB. Salicylate reduces cisplatin nephrotoxicity by inhibition of tumor necrosis factor-alpha. Kidney Int 2004; 65(2): 490-499.##28. Changizi-Ashtiyani S, Alizadeh M, Najafi H, Babaei S, Khazaei M, Jafari M, et al. Physalis alkekengi and Alhagi maurorum ameliorate the side effect of cisplatin-induced nephrotoxicity. Cancer Gene Ther 2016; 23(7): 235-240.##29. Najafi H, Mohamadi Yarijani Z, Changizi-Ashtiyani S, Mansouri K, Modarresi M, Madani SH, et al. Protective effect of Malva sylvestris L. extract in ischemia-reperfusion induced acute kidney and remote liver injury. Plos One 2017; 12(11): e0188270.##30. Hu S, Leblanc AF, Gibson AA, Hong KW, Kim JY, Janke LJ, et al. Identification of OAT1/OAT3 as contributors to cisplatin toxicity. Clin Transl Sci 2017; 10(5): 412-420.##31. Perazella MA. Drug-induced acute kidney injury: diverse mechanisms of tubular injury. Curr Opin Crit Care 2019; 25(6): 550-557.##32. Yang Y, Liu H, Liu F, Dong Z. Mitochondrial dysregulation and protection in cisplatin nephrotoxicity. Arch Toxicol 2014; 88(6): 1249-1256.##33. Manohar S, Leung N. Cisplatin nephrotoxicity: a review of the literature. J Nephrol 2018; 31(1): 15-25.##34. Pei K, Ou J, Huang J, Ou S. P-coumaric acid and its conjugates: dietary sources, pharmacokinetic properties and biological activities. J Sci Food Agric 2016; 96(9): 2952-2962.##35. Guven M, Aras AB, Akman T, Sen HM, Ozkan A, Salis O, et al. Neuroprotective effect of p-coumaric acid in rat model of embolic cerebral ischemia. Iran J Basic Med Sci 2015; 18(4): 356-363.##36. Wang D, Lippard SJ. Cellular processing of platinum anticancer drugs. Nat Rev Drug Discov 2005; 4(4): 307-320.##37. Chan DC. Fusion and fission: interlinked processes critical for mitochondrial health. Annu Rev Genet 2012; 46: 265-287.##38. Youle RJ, Vander Bliek AM. Mitochondrial fission, fusion, and stress. Science 2012; 337(6098):1062-1065.##39. Faubel S, Ljubanovic D, Reznikov L, Somerset H, Dinarello CA, Edelstein CL. Caspase-1 deficient mice are protected against cisplatin-induced apoptosis and acute tubular necrosis. Kidney Int 2004; 66(6): 2202-2213.##40. Gluba A, Banach M, Hannam S, Mikhailidis DP, Sakowicz A, Rysz J. The role of Toll-like receptors in renal diseases. Nat Rev Nephrol 2010; 6(4): 224-235##41. Kono H, Rock KL. How dying cells alert the immune system to danger. Nat Rev Immunol 2008; 8(4): 279-289.##42. Sugiyama S, Hayakawa M, Kato T, Hanaki Y, Shimizu K, Ozawa T. Adverse effects of anti-tumor drug, cisplatin, on rat kidney mitochondria: disturbances in glutathione peroxidase activity. Biochem Biophys Res Commun 1989; 159(3): 1121-1127.##43. Daugaard G, Abildgaard U. Cisplatin nephrotoxicity. A review. Cancer Chemother Pharmacol 1989; 25(1): 1-9.##44. Gaona-Gaona L, Molina-Jijon E, Tapia E, Zazueta C, Hernandez-Pando R, Calderon-Oliver M, et al. Protective effect of sulforaphane pretreatment against cisplatin-induced liver and mitochondrial oxidant damage in rats. Toxicology 2011; 286(1-3): 20-27.## ##

بررسی اثر آسه سولفام پتاسیم بر آنزیم های کبدی و بافت کبد موش های صحرایی نرنابالغ Effect of Acesulfame k on Liver Enzymes and Liver Tissue in Immature Male Rats 1 1  سابقه و هدف: با توجه به مصرف روزافزون شیرین‌کننده‌های مصنوعی، لازم است که اثرات این افزودنی‌ها بر سلامت کبد مطالعه شود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، 30 سر رت نر نابالغ به 5 گروه 6 تایی تقسیم شدند و غلظت‌های mg/kg۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰ و۴۰۰ آسه سولفام پتاسیم به مدت 30 روز به صورت درون صفاقی به هر گروه تزریق گردید. یک و 30 روز بعد از آخرین تزریق، خونگیری از چشم رت‌ها صورت گرفت و میزان فاکتورهای کبدی (FBS، HDL، LDL، AST،ALT ، ALP، تری‌گلیسیرید و کلسترول) اندازه‌گیری شد. تعدادی از رت‌ها در هر گروه تشریح و کبد آن‌ها جهت تهیه مقاطع بافتی خارج گردید. لام‌ها توسط میکروسکوپ نوری مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌ها توسط آزمون ANOVA مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تزریق آسه سولفام پتاسیم به مدت 30 روز، در غلظت‌های mg/kg 200 و 400 باعث افزایش معنی‌دار گلوکز(05/0P<) و در غلظت‌های mg/kg100 و 200 و 400 باعث کاهش معنی‌دار سطح LDL گردید(001/0P<). همچنین اختلالات بافتی نظیر تجمع خون، بی‌نظمی سینوزوئیدها و لیز شدن هپاتوسیت‌ها به صورت وابسته به دوز در کبد مشاهده گردید. ولی تغییر معنی‌داری در میزان سایر فاکتورها ایجاد نشد. استنتاج: به نظر می‌رسد حتی تزریق دوزهای بالاتر از mg/kg 50 آسه سولفام پتاسیم به مدت 30 روز به رت‌های نر نرهای نابالغ، با توجه به عدم تغییر اکثر فاکتورهای کبدی، سمیت جدی به همراه نداشته باشد و احتمالاً اختلالات بافتی کبد با گذشت زمان ترمیم گردد. 2   Background and purpose: Artificial sweeteners are increasingly used in food products, so, it is necessary to study the effects of these additives on liver. Materials and methods: In this experimental study, 30 immature male rats were divided into five groups (n=6 per group) and acesulfame k at 50, 100, 200, and 400 mg/kg were injected intraperitoneally to all groups for 30 days. One and 30 days after the last injection, blood samples were taken from the rats' eye, and the levels of FBS, HDL, LDL, AST, ALT, ALP, triglyceride, and cholesterol were measured. A number of rats were dissected in each group and their livers were removed to prepare tissue sections. The slides were examined by optical microscopy and data were analyzed applying ANOVA. Results: The study showed that acesulfame k for 30 days, at 200 and 400mg/kg caused a significant increase in glucose level (P<0.05) and at 100, 200, and 400mg/kg significantly decreased LDL levels (P<0.001). Also, tissue disorders such as congestion, sinusoid abnormalities, and hepatocytes lysis were observed in liver samples in a dose-dependent manner. However, no significant changes were seen in other factors. Conclusion: It seems that acesulfame k even at doses greater than 50 mg/kg for 30 days does not cause serious toxicity to immature male rats, due to the lack of changes in most liver factors, and liver tissue disorders may be restored over time. 14 22 2019/12/72019/06/8 1398/3/18 2020/04/142020/04/19 1399/1/31 نیلوفر پارساپور Niloufar Parsapour کارشناسی ارشد بیوشیمی، دانشکده علوم پایه، پیام نور استان اصفهان، اصفهان، ایران ایران parsapoor20@gmail.com علی نوری Ali Noori استادیار، گروه زیست شناسی، واحد فلاورجان، دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان،ایران ایران ali.noori55@gmail.com حبیب اله ناظم Habiballa Nazem استاد، گروه علوم زیستی، دانشکده علوم پایه، پیام نور استان اصفهان، اصفهان، ایران ایران hnazem96@gmail.com acesulfame k liver factors liver tissue artificial sweetener آسه سولفام پتاسیم فاکتورهای کبدی بافت کبد شیرین کننده مصنوعی 1. Alsoufi MA, Aziz RA, Hussein ZG. Effect of some artificial sweeteners consumption in biochemical parameters of rats. Curr Res Microbiol Biotechnol 2017; 5(3): 1095-1099.##2. Kroger M, Meister K, Kava R. Low‐calorie sweeteners and other sugar substitutes: a review of the safety issues. Comprehensive reviews in Food Science and Food Safety 2006; 5(2): 35-47.‌##3. Zoulias E, Piknis S, Oreopoulou V. Effect of sugar replacement by polyols and acesulfame-K on properties of low-fat cookies. Journal of the Science of Food and Agriculture 2000; 80(14): 2049-2056.‌##4. Yalamanchi S, Srinath R, Adrian SD. Acesulfame-K. Encyclopedia of Food and Health. Elsevier Inc 2015; 1-5.‌##5. Potkonjak V, Gardner M, Callaghan V, Mattila P, Guetl C, Petrović VM, et al. Virtual laboratories for education in science, technology, and engineering: A review. Computers & Education 2016; 95: 309-327.‌##6. von Rymon Lipinski GW, Hanger LY. Food science and technology marcel dekeer. New York: Acesulfame K; 2001; 13-30.##7. Sanyaolu A, Marinkovic A, Gosse J, Likaj L, Ayodele O, Okorie C, et al. Artificial sweeteners and their association with Diabetes: A review. J Pub Health Catalog 2018; 1(4): 86-88.##8. Liauchonak I, Qorri B, Dawoud F, Riat Y, Szewczuk MR.Non-Nutritive Sweeteners and Their Implications on the Development of Metabolic Syndrome. Nutrients 2019; 11(3): E644.‌##9. Ott D, Edwards C, Palmer SJ. Perceived Taste Intensity and Duration of Nutritive and Non‐nutritive Sweeteners in Water using Time‐intensity (T-I) Evaluations. Journal of Food Science 1991; 56(2): 535-542.‌##10. Cong WN, Wang R, Cai H, Daimon CM, Scheibye-Knudsen M, Bohr VA, et al. Long-term artificial sweetener acesulfame potassium treatment alters neurometabolic functions in C57BL/6J mice. PLoS One 2013; 8(8): e70257.‌##11. Cody MM, Gravani R, Edge MS, Dooher C, White C. International Food Information Council Foundation food and health survey, 2006-2010, food safety: a web-enabled survey. Food Protection Trends 2012; 32(6): 309-326.‌##12. Malik VS, Li Y, Pan A, De Koning L, Schernhammer E, Willett WC, Hu FB. Long-term consumption of sugar-sweetened and artificially sweetened beverages and risk of mortality in US adults. Circulation 2019; 139(18): 2113-2125.##13. Wilson T, Murray B, Price T, Atherton D, Hooks T. Non-Nutritive (Artificial) Sweetener Knowledge among University Students. Nutrients 2019; 11(9): 2201.‌##14. Pepino MY, Bourne C. Non-nutritive sweeteners, energy balance and glucose homeostasis. Curr opin clin nutr metab care 2011; 14(4): 391-395.‌##15. Ahmad Khan T, Ayoub-Charette S, Sievenpiper JL, Comelli EM. Non-Nutritive Sweeteners and their Effects on Human. Health and the Gut Microbiome 2020; 676-684.##16. Bian X, Chi L, Gao B, Tu P, Ru H, Lu K. The artificial sweetener acesulfame potassium affects the gut microbiome and body weight gain in CD-1 mice. PLoS One 2017; 12(6): e0178426.‌##17. Bandyopadhyay A, Ghoshal S, Mukherjee A. Genotoxicity testing of low-calorie sweeteners: aspartame, acesulfame-K, and saccharin. Drug chem toxicol 2008; 31(4): 447-457.##18. Gerin I, Veiga-da-Cunha M, Achouri Y, Collet J, Van Schaftingen E. Sequence of a putative glucose 6-phosphate translocase, mutated in glycogen storage disease type Ib 1. Febs Lett 1997; 419(2-3): 235-238.‌##19. Rahmani Kahnamoei J, Ranjbar A. Comparative study of the effect of sucralose and sugar on some serum biomarkers of rats. Indian Journal of Fundamental and Applied Life Sciences 2014; 4(1): 10-15.##20. Pepino M. Metabolic effects of non-nutritive sweeteners. Physiology & Behavior 2015; 152: 450-455.‌##21. Jang H, Kokrashvili Z, Theodorakis MJ, Carlson OD, Kim B, Zhou J, et al. Gut-expressed gustducin and taste receptors regulate secretion of glucagon-like peptide-1. Proc Nat Acad Sci Usa 2007; 104(38): 15069-15074.‌##22. Kokrashvili Z, Mosinger B, Margolskee RF. T1r3 and α-Gustducin in Gut Regulate Secretion of Glucagon-like Peptide-1. Ann N Y Acad Sci 2009; 1170(1): 91-94.‌##23. Corkey BE. Banting lecture 2011: hyperinsulinemia: cause or consequence? Diabetes 2012; 61(1): 4-13.‌##24. Parhofer KG. Interaction between glucose and lipid metabolism: more than diabetic dyslipidemia. Diabetes Metab J 2015; 39(5): 353-362.‌##25. Kabir A, Abdullah A, Sadeka MM, Ahmed H, Kahhar MA. The impact of dengue on liver function as evaluated by aminotransferase levels. J Med 2008; 9(2): 60-68.‌##26. Reuzel P, van der Heijden C. Long-term oral toxicity study with acesulfame-K in beagles. New York: Acesulfame K, Dekker M; 1991.‌##27. Masjedi F, Gol A, Dabiri SH, Javadi A. Preventive effect of garlic on histopathology of liver and markers of hepatic injury in streptozotocin-induced diabetic rats. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism 2009; 11(4): 433-441.‌##28. Claesson MJ, Jeffery IB, Conde S, Power SE, O’connor EM, Cusack S, et al. Gut microbiota composition correlates with diet and health in the elderly. Nature 2012; 488(7410): 178-184.##‌## ##

ارزیابی تغییرات فنوتیپی مقاومت به اگزاسیلین در استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی سیلین در کشت های متوالی Phenotypic Changes of Oxacillin Resistance in Methicillin-resistant Staphylococcus aureus Strains by Successive Passaging 1 1 سابقه و هدف: مصرف چرخشی آنتی‌بیوتیک‌ها در بیمارستان می‌تواند موجب کاهش مقاومت آنتی‌بیوتیکی به استافیلوکوکوس اورئوس شود. هدف از مطالعه حاضر بررسی تغییرات مقاومت به اگزاسیلین در سویه استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA) حامل کاست کروموزومی SCCmec III در آزمایش‌های تکاملی متوالی در محیط کشت عاری از آنتی‌بیوتیک بود. مواد و روش‌ها: در یک مطالعه مقطعی از شهریورماه تا آذرماه سال 1397 تعداد 10 جدایه  MRSA از نمونه های بالینی بیماران بخش‌های یک بیمارستان دانشگاهی به کمک روش‌های رایج میکروب‌شناسی شناسایی شدند. سپس تایپینگ SCCmec به روش Multiplex PCR بر روی آن‌ها انجام شد. یک سویه به عنوان سویه نیا وارد آزمایش‌های تکاملی شد و تا حدود 900 نسل کشت داده شد. پس از تعیین حداقل غلظت مهاری (MIC) اگزاسیلین ویژگی‌های رشد مانند زمان تکثیر (Generation time) و کشت‌های رقابتی سه سویه انتخابی با سویه‌ نیا، مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته‌ها: از 10 جدایه  بالینی MRSA ،6 سویه با ویژگی SCCmec تایپ III و 4 سویه با ویژگی SCCmec تایپ IV مشخص گردید. سویه نیا نسبت به اگزاسیلین مقاوم و سویه‌های تکامل یافته حساس بودند. نتایج زمان تکثیر در سه سویه تکامل یافته با 8-6 دقیقه کاهش همراه بود. جمعیت سویه‌های تکامل یافته از 1 درصد، در انتها به 20 تا 48 درصد از جمعیت کل افزایش یافت. استنتاج: سویه‌های تکامل یافته نسبت به سویه نیا صلاحیت رشد بالاتری در محیط عاری از آنتی‌بیوتیک پیدا کردند. نتایج این مطالعه نشان‌دهنده تاثیر مثبت راهبرد مصرف چرخشی آنتی‌بیوتیک بر کاهش سویه‌های MRSA است. 2 Background and purpose: Rotational use of antibiotics can decrease antibiotic resistance in Staphylococcus aureus strains. The present study aimed to evaluate the alteration of oxacillin resistance in methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) strain carrying SCCmec III cassette in long-term evolutionary experiments in an antibiotic-free medium. Materials and methods: In a cross-sectional study, 10 MRSA isolates were identified between September to December 2018 by conventional microbiology methods from clinical isolates of a university hospital. Then, SCCmec typing was carried out using Multiplex PCR. One strain was included in the evolutionary experiment as ancestor and was cultivated for up to 900 generations. Minimum inhibitory concentration (MIC) of oxacillin of the evolved strains was evaluated. The selected strains were compared with the ancestral strain in terms of growth characteristics such as generation time and competitive cultivation. Results: Out of ten MRSA isolates, six and four were found to harbor SCCmec type III and SCCmec type IV, respectively. One strain with SCCmec III was randomly selected as ancestral strain. The ancestor was resistant to oxacillin while the evolved strains were susceptible. Generation times in the evolved strains were 6-8 minutes shorter than those in the ancestral strain. The evolved strains, with the ratio of 1% in competition experiment, accounted for 20-48% of the final population. Conclusion: Compared to the ancestor, the evolved strains presented higher fitness in the oxacillin-free environment. The current study indicates the powerful effect of antibiotic rotation strategy on reducing methicillin resistant MRSA.   23 32 2019/12/72019/06/82019/10/8 1398/7/16 2020/04/142020/04/192020/03/28 1399/1/9 محمد مودودی یاقوتی Mohammad Modoodi Yaghooti کارشناس ارشد میکروب شناسی پزشکی، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران mohammad1369@gmail.com نرجس نوری گودرزی Narjes Noori Goodarzi کارشناس ارشد میکروب شناسی پزشکی، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران noorinarjes93@gmail.com جواد حامدی Javad Hamedi استاد، بخش زیست فناوری میکروبی، دانشکده زیست شناسی و قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشگاه تهران، ایران ایران jhamedi@ut.ac.ir محمد آذرسا Mohammad Azarsa استادیار، بخش میکروب شناسی، دانشکده علوم پزشکی خوی، خوی، ایران ایران mo.azarsa@yahoo.com محمدرضا افرادی Mohammadreza Afradi کارشناس ارشد میکروب شناسی پزشکی، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران راحیل مشهدی Rahil Mashhadi کارشناسی ارشد بیولوژی سلولی و مولکولی، مرکز تحقیقات اورولوژی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران rh_mashhadi@yahoo.com محمدرضا پورمند Mohammad Reza Pourmand استاد، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات زیست فناوری، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران mpourmand@tums.ac.ir methicillin-resistant Staphylococcus aureus reversibility SCCmec استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی سیلین برگشت پذیری SCCmec 1. Sadeghi Y, Salami SA, Kananizadeh P, Mozhgani SH, Pourmand MR. Real-time PCR followed by high-resolution melting analysis–a new robust approach to evaluate Sccmec typing of methicillin-resistant staphylococcus aureus. Future Microbiol 2019; 14(2): 155-164.##2. Pourmand MR, Yousefi M, Salami SA, Amini M. Evaluation of expression of NorA efflux pump in ciprofloxacin resistant staphylococcus aureus against hexahydroquinoline derivative by real-time PCR. Acta Med Iran 2014; 52(6): 424-429.##3. Deurenberg RH, Vink C, Kalenic S, Friedrich AW, Bruggeman CA, Stobberingh EE. The molecular evolution of methicillin-resistant staphylococcus aureus. Clin Microbiol Infect 2007; 13(3): 222-235.##4. Peacock SJ, Paterson GK. Mechanisms of methicillin resistance in staphylococcus aureus. Annu Rev Biochem 2015; 84(1): 577-601.##5. Pourramezan N, Moghadam SO, Pourmand MR. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus tracking spread among health-care workers and hospitalized patients in critical wards at a university hospital, tehran, Iran. New Microbes New Infect 2019; 27: 29-35.##6. Marvasi M, Choudhury M, Vala NB, Teplitski M. Fitness of antibiotic-resistant bacteria in the environment: a laboratory activity. J Microbiol Biol Educ 2017; 18(1). pii18.1.15.##7. Pope CF, McHugh TD, Gillespie SH. Methods to determine fitness in bacteria. 2th ed. Antibiotic Resistance Protocols: Springer 2010: 642. 113-121.##8. Wiser MJ, Lenski RE. A comparison of methods to measure fitness in Escherichia coli. Plos One 2015; 10(5): e0126210.##9. Andersson DI, Hughes D. Antibiotic resistance and its cost: is it possible to reverse resistance? Nat Rev Microbiol 2010; 8(4): 260-271.##10. Hernando-Amado S, Sanz-García F, Blanco P, Martínez JL. Fitness costs associated with the acquisition of antibiotic resistance. Essays Biochem 2017; 61(1): 37-48.##11. Andersson DI. The biological cost of mutational antibiotic resistance: any practical conclusions? Curr Opin Microbiol 2006; 9(5): 461-465.##12. Roemhild R, Schulenburg H. Evolutionary ecology meets the antibiotic crisis: Can we control pathogen adaptation through sequential therapy? Evol Med Public Health 2019; 2019(1): 37-45.##13. Dragosits M, Mattanovich D. Adaptive laboratory evolution–principles and applications for biotechnology. Microb Cell Fact 2013; 12(1): 64.##14. Yousefi M, Pourmand MR, Fallah F, Hashemi A, Mashhadi R, Nazari-Alam A. Characterization of Staphylococcus aureus biofilm formation in urinary tract infection. Iran J Public Health 2016; 45(4): 485-493.##15. Ji Y. Methicillin-resistant staphylococcus aureus (MRSA) protocols. 2th ed: Springer 2007:1085.##16. Madigan MT, Martinko JM, Parker J. Brock biology of microorganisms. 10th ed: Prentice hall .Upper Saddle River, NJ. Harlow 1997.##17. Somerville GA, Beres SB, Fitzgerald JR, DeLeo FR, Cole RL, Hoff JS, et al. In vitro serial passage of staphylococcus aureus: changes in physiology, virulence factor production, and agr nucleotide sequence. J Bacteriol 2002; 184(5): 1430-1437.##18. Elena SF, Wilke CO, Ofria C, Lenski RE. Effects of population size and mutation rate on the evolution of mutational robustness. Evolution 2007; 61(3): 666-674.##19. Abdo Z, Stein M, Wojtowicz A, Pepin KM. The ABCs of Experimental Evolution. ISRN Comput Biol 2013; 2013.##20. De Gelder L, Ponciano JM, Abdo Z, Joyce P, Forney LJ, Top EM. Combining mathematical models and statistical methods to understand and predict the dynamics of antibiotic-sensitive mutants in a population of resistant bacteria during experimental evolution. Genetics 2004; 168(3):1131-1144.##21. Performance Standards for Antimicrobil Susceptibility Testing. 29th ed. CLSI Supplement M100. Wayne PA: Clinikal and Laboratory Standards Institute 2019: 39(1).##22. Dadashi M, Nasiri MJ, Fallah F, Owlia P, Hajikhani B, Emaneini M, et al. Methicillin-resistant staphylococcus aureus (MRSA) in Iran: a systematic review and meta-analysis. J Glob Antimicrob Resist 2018; 12: 96-103.##23. Ito T, Katayama Y, Hiramatsu K. Cloning and nucleotide sequence determination of the entire mec DNA of pre-methicillin-resistant staphylococcus aureus N315. Antimicrob Agents Chemother 1999; 43(6): 1449-1458.##24. Johnston PR, Dobson AJ, Rolff J. Genomic signatures of experimental adaptation to antimicrobial peptides in staphylococcus aureus. G3 (Bethesda) 2016; 6(6):1535-1539.##25. Valsesia G, Rossi M, Bertschy S, Pfyffer GE. Emergence of sccmec type iv and sccmec type v methicillin-resistant staphylococcus aureus containing the Panton-Valentine leukocidin genes in a large academic teaching hospital in central Switzerland: external invaders or persisting circulators? Journal of Clinical Microbiology 2010; 48(3):720-727.##26. Aung MS, Urushibara N, Kawaguchiya M, Sumi A, Shinagawa M, Takahashi S, et al. Clonal diversity and genetic characteristics of methicillin-resistant staphylococcus aureus isolates from a tertiary care hospital in japan. Microbial Drug Resistance 2019; 25(8): 1164-1175.##27. Ohadian Moghadam S, Pourmand MR, Mahmoudi M, Sadighian H. Molecular characterization of methicillin-resistant Staphylococcus aureus: characterization of major clones and emergence of epidemic clones of sequence type (ST) 36 and ST 121 in Tehran, Iran. FEMS Microbiol Lett 2015; 362(8): fnv043.##28. Ghaderi Afshari S, Akhavan Sepahi A, Goudarzi H, Satarzadeh Tabrizi M, Goudarzi M, Hajikhani B, et al. Distribution of sccmec types in methicillin-resistant staphylococcus aureus isolated from burn patients. Arch Clin Infect Dis 2017; 12(2): e62760.##29. Moosavian M, Shahin M, Navidifar T, Torabipour M. Typing of staphylococcal cassette chromosome mec encoding methicillin resistance in staphylococcus aureus isolates in ahvaz, Iran. New Microbes New Infect 2017; 21: 90-94.##30. Merz LR, Warren DK, Kollef MH, Fraser VJ. Effects of an antibiotic cycling program on antibiotic prescribing practices in an intensive care unit. Antimicrob Agents Chemother 2004; 48(8): 2861-2865.##31. Schrag SJ, Perrot V. Reducing antibiotic resistance. Nature 1996; 381(6578): 120-121.##32. Brill WJ. Safety concerns and genetic engineering in agriculture. Science 1985; 227(4685): 381-384.## ##

مقایسه تاثیر دوغ پروبیوتیک و معمولی بر روی دو میکروارگانیسم شایع دهانی: یک مطالعه آزمایشگاهی Comparing the Effect of Probiotic and Non-probiotic Yogurt Drinks on Two Common Oral Microorganisms: An In Vitro Study 1 1 سابقه و هدف: کاهش در تعداد میکروارگانیسم‌های دهانی سبب کاهش پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. باکتری درمانی، مانند استفاده از باکتری‌های پروبیوتیک، یک روش جایگزین برای درمان عفونت‌های ناشی از میکروارگانیسم‌ها است. هدف از این مطالعه، مقایسه اثر دوغ پروبیوتیک و دوغ معمولی بر روی دو میکروارگانیسم شایع دهانی به نام‌های استرپتوکوکوس موتانس و انتروکوکوس فکالیس بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه آزمایشگاهی، حداقل غلظت بازدارندگی رشد (MIC) دوغ‌های پروبیوتیک و معمولی و قطر هاله عدم رشد باکتری‌های استرپتوکوکوس موتانس و انتروکوکوس فکالیس در حضور هر دو نوع دوغ، بترتیب به روش میکروبراث دایلوشن و دیسک آگار دیفیوژن مورد ارزیابی قرار گرفت.آنالیز داده‌ها با استفاده از SPSS 22 و آزمون من‌ویتنی انجام شد. یافته‌ها: نتایج این مطالعه حاکی از وجود اختلاف آماری معنی‌دار حداقل غلظت بازدارندگی از رشد دو نوع دوغ مورد استفاده بر علیه انتروکوکوس فکالیس و استرپتوکوکوس موتانس بود (002/0(P=، درحالی‌که این میزان در دوغ معمولی بیش‌تر از دوغ پروبیوتیک بود. قطر هاله عدم رشد استرپتوکوکوس موتانس (061/0(P= و انتروکوکوس فکالیس (99/0(P= در حضور دو نوع دوغ مورد آزمایش، تفاوت معناداری نداشت. استنتاج: بر اساس یافته‌های مطالعه دوغ پروبیوتیک بیش‌تر از دوغ معمولی قادر به مهار انتروکوکوس فکالیس و استرپتوکوکوس موتانس می‌باشد و شاید بتوان آن را به‌عنوان یک عامل پیشگیری‌کننده از بیماری‌های دهان و دندان در نظر گرفت. 2 Background and purpose: Decrease in the number of oral microorganisms leads to reduction in caries score. Bacterial therapy, such as using probiotic bacteria, is an alternative procedure in treatment of infections caused by microorganisms. The purpose of this study was to compare the effect of probiotic and non-probiotic yogurt-drink on two common oral microorganisms. Materials and methods: In this experimental study, the minimum inhibitory concentration (MIC) of yogurt drinks and diameter of the growth inhibition zone of Streptococcus mutans and Enterococcus faecalis in probiotic and non-probiotic yogurt drinks were measured using micro broth dilution and disk agar diffusion methods, respectively. Data analysis was done in SPSS V22 applying Mann-Whitney test. Results: The MIC of non-probiotic yogurt drink against Enterococcus faecalis and Streptococcus mutans was significantly higher than the probiotic yogurt drink (P= 0.002). The two yogurt drinks did not show any significant differences in the diameter of growth inhibition zone for S. mutans (P= 0.061) and E. faecalis (P= 0.99). Conclusion: The study showed that probiotic yogurt drink can inhibit E. faecalis and S. mutans more than the non-probiotic yogurt drink, and it may be considered as a preventive agent for oral and dental diseases. 33 40 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/15 1397/11/26 آرزو ریانی Arezoo Rayani استادیار، گروه آسیب شناسی دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران ایران Arezoo.Rayyani@gmail.com محمد آهنجان Mohammad Ahanjan دانشیار، گروه میکروب شناسی، مرکز تحقیقات بیولوژی سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ahanjan2007@gmail.com حمیدرضا گلی Hamid Reza Goli استادیار، گروه میکروب شناسی و ویروس شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران نیلوفر نادری فرد Niloofar Naderi fard دندانپزشک، تهران، ایران ایران dent.am100@gmail.com مریم زمان زاده Maryam zamanzdeah استادیار، گروه آسیب شناسی دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zamanzadehmaryam@gmail.com yogurt probiotic Enterococcus faecalis Streptococcus mutans پروبیوتیک انتروکوکوس فکالیس استرپتوکوکوس موتانس 1. Dean JA, Avery DR, McDonald RE. McDonald and Avery dentistry for the child and adolescent. 9th ed. Philadelphia: Mosby; 2010.##2. Cassamassimo S, Fields W, MCTigue J, Nowak J. Pediatric dentistry: Infancy through adolescence. 5th ed. Philadelphia: Elsevier Saunders; 2013.##3. Sundqvist G, Figdor D, Persson S, Sjögren U. Microbiologic analysis of teeth with failed endodontic treatment and the outcome of conservative re-treatment. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 1998; 85(1): 86-93.##4. Sundqvist G. Taxonomy, ecology, and pathogenicity of the root canal flora. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1994; 78(4): 522-530.##5. Orstavik D, Haapasalo M. Disinfection by endodontic irrigants and dressings of experimentally infected dentinal tubules. Endod Dent Traumatol 1990; 6(4): 142-149.##6. Caglar E, Kavaloglu SC, Kuscu OO, Sandalli N, Holgerson PL, Twetman S. Effect of chewing gums containing xylitol or probiotic bacteria on salivary mutans streptococci and lactobacilli. Clin Oral Investig 2007; 11(4): 425-429.##7. Twetman S, Stecksen-Blicks C. Probiotics and oral health effects in children. Int J Pediatr Dent 2008; 18(1): 3-10.##8. Ghasempour M, Sefidgar AA, Gharekhani S, Shirkhani L, Moghadamnia AA. Comparison of the Effect of Probiotic Yogurt-Drink Kefir, % 0.2 Chlorhexidine and % 0.2 Sodium Fluoride Mouthwashes on Streptococcus Mutans: An In vitro Study. J Babol Univ Med Sci 2013; 15(6): 12-8 (Persian).##9. Cogulu D, Topaloglu-AK A, Caglar E ,Sandalli N, Karagozlu C, Ersin N, etal. Potential effects of a multistrain probotic-Kefir on salivary streptococcus mutans and lactobacillus SPP. J Dent Sci 2010; 5(3): 144-149 (Persian).##10. Caglar E, Kuscu OO, Cildir SK, Kuvvetli SS, Sandalli N. A Probiotic lozenge administered medical device and its effect on salivary mutans streptococci and lactobacilli. Int J Paediatr Dent 2008; 18(1): 35-39.##11. Koopaie M, Jahangir S, Bakhtiyari R. Comparison of the Effect of Short-Term Consumption of Probiotic (Bacillus Coagulans) and Ordinary Cake on Salivary Streptococcus Mutans. J Babol Univ Med Sci 2018; 20(9): 48-54 (Persian).##12. Moeiny P, Jamei N, Mohamadi M, Shafizadeh N, Valaei N, Rahbar M, et al. Effect of a probiotic yogurt produced in Iran on the salivary counts of Streptococcus mutans. J Res Dent Sci 2013; 10(2): 73-82 (Persian).##13. Chuang LC, Huang CS, Ou-Yang LW, Lin SY. Probiotic Lactobacillus paracasei effect on cariogenic bacterial flora. Clin Oral Inrestig 2011; 15(4): 471-476.##14. Marttinen A, Haukioja A, Korjalainen S, Nylund L, Satokari R, Ohmanc, et al. Short term consumption of probiotic lactobacilli has no effect on acid production of supragingival plaque. Clin Oral Investing 2012; 16(3): 797-803.##15. Mortazavi S, Akhlaghi N. Salivary streptococcus mutans and lactobacilli levels following probiotic cheese consumption in adults: A double blind randomized clinical trial, J Res Med Sci 2012; 17(1): 57-66.##16. Lesan S, Rahbar M, Valaei N, Abbasi Vardoogh S, Abbasi Vardoogh M. Effect of probiotic yoghurt on salivary Streptococcus mutans and Lactobacillus. Res Med 2012; 37(3): 151-157 (Persian).##17. Rai P, Kochhar R, Kumari M. Antimicrobial activity of three different Probiotic strains and 5.25% Sodium hypochlorite against E.faecalis and C.albicans at two different time period: An in-vitro study. Int J Sci Res Pub 2019; 9(4): 644-648.##18. Bohora AA, Kokate SR, Khedkar S, Vankudre A. Antimicrobial activity of probiotics against endodontic pathogens:-A preliminary study. Indian J Med Microbiol 2019; 37(1): 5-11.##19. Mcgroarty JA, Reid G. Inhibition of Enterococci by Lactobacillus species in vitro. Microb Eco Health Dis 1988; 1(2):215-219.##20. Hammad AK. Probiotic use in Endodontic Therapy (MS Thesis). Chicago, US: University of Illinois, Callege of Dentistry; 2013.## ##

اثربخشی شیاف دیکلوفناک سدیم بر درد و کاهش دوز فنتانیل در بیماران تحت کولونوسکوپی: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده Effectiveness of Diclofenac Sodium Suppository in Reduction of Pain and Dosage of Fentanyl in Patients Undergoing Colonoscopy: A Randomized Clinical Trial 1 1 سابقه و هدف: تجویز اوپیوئیدها برای بی دردی باعث برادیکاردی و تضعیف تنفس می‌شود. هدف این مطالعه، بررسی اثربخشی شیاف دیکلوفناک سدیم بر درد و کاهش دوز فنتانیل تزریقی در بیماران تحت کولونوسکوپی است. مواد و روش‌ها: در این کارآزمایی بالینی 500 بیمار کاندید کولونوسکوپی انتخابی بصورت تصادفی به دو گروه دیکلوفناک و دارونما تقسیم شدند. نیم ساعت پیش از انجام کولونوسکوپی برای بیماران شیاف (دیکلوفناک یا گلیسیرین (دارونما) گذاشته شد. 5 دقیقه قبل از کولونوسکوپی، 50 میکروگرم فنتانیل وریدی تجویز شد و سپس در صورت وجود درد، 50 میکروگرم فنتانیل بعنوان دوز نجاتبخش در طی کولونوسکوپی تجویز شد. اطلاعات دموگرافیک و بالینی پایه بیماران و متغیرهای زمان رسیدن به سکوم، رضایت بیمار و کولونوسکوپیست، میزان درد براساسVisual Analogue Scale (VAS) و دوز نجاتبخش فنتانیل و فراوانی کاهش فشارخون و آپنه در دو گروه مورد مقایسه قرار گرفت. یافته‌ها: دو گروه از نظر سن، جنسیت و وضعیت بالینی پایه مشابه بودند (05/0>P). زمان رسیدن به سکوم در گروه دیکلوفناک (8/3±59/10) دقیقه کوتاه تر از گروه دارونما (5/2±41/12) دقیقه بود (035/0=P). میانگین درد در گروه دیکلوفناک (2/54±2/3) کم‌تر از گروه دارونما (8 /2±10/5) بود (0001/0>P). فراوانی تزریق دوز اضافه فنتانیل در گروه دیکلوفناک 6 درصد کم‌تر از گروه دارونما (8/24 درصد) بود (0001/0>P). فراوانی کاهش فشارخون و آپنه در گروه دیکلوفناک کم‌تر از دارو نما بود (05/0>P). استنتاج: با توجه به اثر بخشی شیاف دیکلوفناک در کاهش شدت درد و دوز فنتانیل و عوارض جانبی، استفاده از این دارو در پروتکل بی‌دردی در کولونوسکوپی پیشنهاد می‌شود.   شماره ثبت کارآزمایی بالینی : 1N2016092629976IRCT   2 Background and purpose: Opioid analgesics cause bradycardia and respiratory depression.  The aim of this study was to investigate the efficacy of diclofenac suppository on pain and dose reduction of injectable fentanyl in patients undergoing colonoscopy. Materials and methods: In a clinical trial, 500 patients undergoing colonoscopy were randomly divided into two groups to receive either diclofenac or glycerin (placebo) administered 30 min before colonoscopy. Five minutes before colonoscopy, fentanyl (50 μg/iv) was administered, and then, if pain persisted during colonoscopy, fentanyl 50 μg was administered as a rescue. Baseline demographic and clinical data and other information, including cecal arrival time, patients’ and gastroenterologist’s satisfaction, pain intensity based on visual analogue scale (VAS), rescue dose of fentanyl, frequency of hypotension and apnea were compared between the two groups. Results: The groups were similar in age, sex, and baseline clinical parameters (P> 0.05). Cecal arrival time was shorter in the group that received diclofenac (10.59±3.8 min) than the placebo group (12.41±2.5 min) (P= 0.035). Mean pain score was found to be lower in diclofenac group (3.2±54.2) than the placebo group (5.10±2.8) (P <0.0001). Frequency of fentanyl administration in diclofenac group (6%) was lower than that in placebo group (24.8%) (P <0.0001). Frequency of hypotension and apnea events were observed to be lower in the group that received diclofenac (P< 0.05). Conclusion: In this study, diclofenac suppository had positive effects on reducing the pain intensity, the dose of fentanyl, and side effects, therefore, it is recommended in colonoscopy analgesia protocols.   (Clinical Trials Registry Number: IRCT2016092629976N1)   41 50 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/14 1398/6/23 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/4 1398/12/14 سعید محمدی Saeed Mohammadi استادیار، واحد توسعه تحقیقات بیمارستان روحانی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران pamrimaleh@yahoo.com پرویز امری Parviz Amri دانشیار، گروه آموزشی بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران pamrimaleh@gmail.com حسن طاهری Hasan Taheri دانشیار، گروه آموزشی داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران pamrimaleh@gmail.com جواد شکری Javad Shokri دانشیار، گروه آموزشی داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران javadshokry@gmail.com رضا محسنی Reza Mohseni متخصص داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران mohseni.ahangar@gmail.com clinical trial diclofenac suppository fentanyl colonoscopy sedation کارآزمایی بالینی شیاف دیکلوفناک فنتانیل کولونوسکوپی آرام بخش 1. Mathew E, Kim E, Zempsky W. Pharmacologic Treatment of Pain. Semin Pediatr Neurol 2016; 23(3): 209-219.##2. McQuaid KR, Laine L. A systematic review and meta-analysis of randomized, controlled trials of moderate sedation for routine endoscopic procedures. Gastrointest Endosc 2008; 67(6): 910-923.##3. Nishizawa T, Suzuki H, Hosoe N, Ogata H, Kanai T, Yahagi N. Dexmedetomidine vs propofol for gastrointestinal endoscopy: A meta-analysis. United European Gastroenterol J 2017; 5(7): 1037-1045.##4. Robertson DJ, Jacobs DP, Mackenzie TA, Oringer JA, Rothstein RI. Clinical trial: a randomized, study comparing meperidine (pethidine) and fentanyl in adult gastrointestinal endoscopy. Aliment Pharmacol Ther 2009; 29(8): 817-823.##5. Uçar R, Biyik M, Uçar E, Polat İ, Çifçi S, Ataseven H, Demir A. Rectal or intramuscular diclofenac reduces the incidence of pancreatitis afterendoscopic retrograde cholangiopancreatography. Turk J Med Sci 2016; 46(4): 1059-1063.##6. Smith EA, Marshall JG, Selph SS, Barker DR, Sedgley CM. Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs for Managing Postoperative Endodontic Pain in Patients Who Present with Preoperative Pain: A Systematic Review and Meta-analysis. J Endod 2017; 43(1): 7-15.##7. Gupta A, Bah M. NSAIDs in the Treatment of Postoperative Pain. Curr Pain Headache Rep 2016; 20(11): 62.##8. Rana MV, Desai R, Tran L, Davis D. Perioperative Pain Control in the Ambulatory Setting. Curr Pain Headache Rep 2016; 20(3): 18.##9. Gul A, Gul M. Intracutaneous sterile water injection for pain relief during extracorporeal shock wave lithotripsy: comparison with diclofenac sodium. Urolithiasis 2020; 48(2): 103-108.##10. Shah UD, Dudhwala KN, Vakil MS. Prospective, double-blind randomized study of comparison of analgesic efficacy of parenteral paracetamol and diclofenac for postoperative pain relief. J Anaesthesiol Clin Pharmacol 2019; 35(2): 188-191.##11. Qureshi I, Pathan SA, Qureshi RS, Thomas SH. Intramuscular versus oral diclofenac for acute pain in adults with acute musculoskeletal injuries presenting to the ED setting: a prospective, double-blind, double-dummy, randomised controlled trial. Emerg Med J 2019; 36(7): 401-406.##12. Adarsh E, Mane R, Sanikop C, Sagar S. Effect of pre-operative rectal diclofenac suppository on post-operative analgesic requirement in cleft palate repair: A randomised clinical trial. Indian J Anaesth 2012; 56(3): 265-269.##13. Haroon N, Ather MH, Khan S, Kumar P, Salam B. Diclofenac Suppository as a Preemptive Analgesia in Ultrasound-guided Biopsy of Prostate: Randomized Controlled Trial. Urology 2015; 86(4): 682-685.##14. Irer B, Gulcu A, Aslan G, Goktay Y, Celebi I. Diclofenac suppository administration in conjunction with lidocaine gel during transrectal ultrasound-guided prostate biopsy: prospective, randomized, placebo-controlled study. Urology 2005; 66(4): 799-802.##15. Olateju SO, Adenekan AT, Olufolabi AJ, Owojuyigbe AM, Adetoye AO, Ajenifuja KO, et al. Pentazocine versus pentazocine with rectal diclofenac for postoperative pain relief after cesarean section- a double blind randomized placebo controlled trial in a low resource area. Middle East Journal of Anaesthesiology 2016; 23(4): 443-448.##16. Munishankar B, Fettes P, Moore C, McLeod GA. A double-blind randomised controlled trial of paracetamol, diclofenac or the combination for pain relief after caesarean section. Int J Obstet Anesth 2008; 17(1): 9-14.##17. Samimi Sede S, Davari Tanha F, Valadan M, Modaressi Z. Comparison between Preoperative Rectal Diclofenac Plus Paracetamol and Diclofenac Alone for Postoperative Pain of Hysterectomy. Journal of Family & Reproductive Health 2014; 8(3): 91-95.##18. Nesek-Adam V, Grizelj-Stojcic E, Mrsic V, Rasic Z, Schwarz D. Preemptive use of diclofenac in combination with ketamine ##in patients undergoing laparoscopic cholecystectomy: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Surg Laparosc Endosc Percutan Tech 2012; 22(3): 232-238.##19. Bameshki A, Peivandi Yazdi A, Sheybani S, Rezaei Boroujerdi H, Taghavi Gilani M. The Assessment of Addition of Either Intravenous Paracetamol or Diclofenac Suppositories to Patient-Controlled Morphine Analgesia for Postgastrectomy Pain Control. Anesth Pain Med 2015; 5(5): e29688.##20. Imantalab V, Mirmansouri A, Sedighinejad A, Naderi Nabi B, Farzi F, Atamanesh H, et al. Comparing the effects of morphine sulfate and diclofenac suppositories on postoperative pain in coronary artery bypass graft patients. Anesthesiology and Pain Medicine 2014; 4(4): e19423.##21. Maiachkin RB, Nikoda VV. Non-steroidal antiinflammatory agents in therapy of postoperative pain. Anesteziol Reanimatol 2002; 6: 73-78.##22. Geraci G, Palumbo VD, D'Orazio B, Maffongelli A, Fazzotta S, Lo Monte AI. Rectal Diclofenac administration for prevention of post-Endoscopic Retrograde Cholangio-Pancreatography (ERCP) acute pancreatitis. Randomized prospective study. Clin Ter 2019; 170(5): e332-e336.##23. Nadeem M, Ather MH. Effect of diclofenac suppository on pain control during flexible cystoscopy-A randomized controlled trial. F1000Res 2016; 5: 2834.##24. Nnaji CT, Onajin-Obembe B, Ebirim L. The analgesic effects of rectal diclofenac versus rectal paracetamol following caudal-bupivacaine for pediatric day-case inguinal herniotomies: a randomized controlled prospective trial. J Pediatr Surg 2017; 52(9): 1384-1388.##25. Mui WL, Kwong WH, Li AC, Au Yeung AC, Poon CM, Chiu PW, et al. Premedication with intravenous ketorolac trometamol (Toradol) in colonoscopy: a randomized controlled trial. Am J Gastroenterol 2005; 100(12): 2669-2673.## ##

اثر درمانی هورمون رشد نوترکیب در بهبود رشد بیماران تالاسمی ماژور: یک مطالعه گذشته نگر Therapeutic Effects of Recombinant Growth Hormone in Improving the Growth of Thalassemia Major Patients: A Retrospective Study 1 1 سابقه و هدف: بتا تالاسمی ماژور یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ارثی خونی، و نیازمند تزریق خون‌‏های منظم می‌باشد. رسوب اضافه بار آهن ناشی از آن سبب اختلالات غدد درون ریز از جمله اختلال هورمون رشد می‌گردد. این مطالعه، با هدف بررسی اثرات هورمون رشد نوترکیب در این بیماران در مرکز تالاسمی امیرکلا انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه گذشته نگر، جهت بررسی اثرات درمانی هورمون رشد نوترکیب بر روی سرعت رشد شش بیمار تالاسمی ماژور کوتاه قد بین سنین 15-7 سال (4 پسر- 2 دختر) طی سال‌های 1397-1390 با استفاده از پرونده‌های موجود در مرکز تالاسمی امیرکلا انجام پذیرفت. در صورت عدم پاسخ‌دهی تست تحریکی هورمون رشد، بیماران در گروه کمبود هورمون رشد (GHD) (3 بیمار) و در صورت پاسخ نرمال در گروه کوتاهی قد ایدیوپاتیک (ISS) (3 بیمار) قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده‌‏ها از نرم‌افزار SPSS-18 استفاده گردید. یافته‌ها: میانگین سن بیماران 75/2±00/11 سال بود و میانگین سرعت رشد قدی قبل و بعد از شروع درمان در گروه GHD به ‏ترتیب 86/0±00/4 و 25/1±83/7 (057/0=P) و در گروه ISS به ترتیب 81/0±06/4 و 50/1±00/6 سانتی‌متر در سال (023/0=P) بود. استنتاج: در این مطالعه، اثرات مثبت درمان با هورمون رشد در بهبودی رشد قدی بیماران تالاسمی ماژور به طور معنی‌دار دیده شد و این اثر در گروه ISS نیز معنی دار بود. 2 Background and purpose: Beta thalassemia major is one of the most common inherited blood diseases and patients with this condition require regular blood transfusions. The resulting iron overload deposition causes endocrine gland disorders, including growth hormone (GH) abnormality. In this study, we examined the effects of recombinant growth hormone (rGH) in these patients. Materials and methods: This retrospective study was performed in thalassemia major patients in Amirkola Thalassemia Center, using the medical records (2011-2018), to evaluate the therapeutic effects of rGH on  growth velocity of six short stature patients aged 7-15 years (four boys and two girls). On the basis of abnormal or normal response to GH provocation test, the patients were included in GH deficiency (GHD) group (n=3) and idiopathic short stature (ISS) group (n=3), respectively. The data were analyzed in SPSS-18. Results: The mean age of patients was 11.00 ± 2.75 years old. The mean values for growth velocity before and after the treatment were 4.00± 0.86 and 7.83 ± 1.25 cm/year in GHD group (P=0.057) and 4.06 ± 0.81 and 6.00 ± 1.50 cm/year in ISS group, respectively (P=0.023). Conclusion: In this study, the positive therapeutic effects of rGh in improvement of growth velocity were seen in thalassemia major patients (both GHD and ISS groups). 51 60 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/5 1399/2/16 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/2 1399/3/13 احمد تمدنی Ahmad Tamaddoni دانشیار، مرکز تحقیقات بیماریهای غیرواگیر کودکان، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران drtamaddoni@yahoo.com مرتضی علیجانپور Morteza Alijanpour استادیار، مرکز تحقیقات بیماریهای غیرواگیر کودکان، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران m.alijanpour@yahoo.com major thalassemia endocrine glands short stature recombinant growth hormone تالاسمی ماژور غدد درون ریز کوتاهی قد هورمون رشد نوترکیب 1. Hashemi AS, Ghilian R, Golestan M, Akhavan Ghalibaf M, Zare Z, Dehghani MA. The study of growth in thalassemic patients and its correlation with serum ferritin level. Iran J Ped Hematol Oncol 2011; 1(4): 147-151 (Persian).##2. Wu KH, Tsai FJ, Peng CT. Growth hormone (GH) deficiency in patients with β-thalassemia major and the efficacy of recombinant GH treatment. Ann Hematol 2003; 82(10): 637-640.##3. De Sanctis V, Soliman AT, Elsedfy H, Skordis N, Kattamis C, Angastiniotis M, et al. Growth and endocrine disorders in thalassemia: The international network on endocrine complications in thalassemia (I-CET) position statement and guidelines. Indian J Endocrinol Metab 2013; 17(1): 8-18.##4. Alijanpour Aghamaleki M, Tamaddoni A, Mahmoodi Nesheli H, Hajiahmadi M, Amouzadeh Samakoush M, Aghajanpour F. Pubertal status and its relation with serum ferritin level in thalassemia major patients. Iran J Ped Hematol Oncol 2019; 9(1): 32-39 (Persian).##5. Lanzkowsky P, Lipton JM, Fish JD. Lanzkowsky's Manual of Pediatric Hematology and Oncology. E-Book. 6th ed. Elsevier; 2016; p. 188-189.##6. Geffner ME, Karlsson H. Use of recombinant human growth hormone in children with thalassemia. Horm Res 2009; 71(Suppl. 1): 46-50.##7. Ngim CF, Lai NM, Hong JY, Tan SL, Ramadas A, Muthukumarasamy P, et al. Growth hormone therapy for people with thalassaemia. Cochrane Database Syst Rev 2017; 9(9): CD012284.##8. Kliegman R, Stanton B, Geme J, Schor N. Nelson Textbook of Pediatrics. E-Book. 20th ed. Elsevier; 2015. p. 2907-2911.##9. Greer J, Arber D, Glader B, List A, Means R, Paraskevas F, et al. Wintrobe's Clinical Hematology. 13th ed. 2014. 862-886.##10. Wong SH, Omar J, Ismail TST. Multiple endocrinologic complications in thalassemia major. Korean J Clin Lab Sci 2017; 49(4): 495-497.##11. Karamifar H, Shahriari M, Amirhakimi GH. Linear Growth Deficiency in β-Thalassemia Patients: Is It Growth Hormone Dependent? Iranian J Med Sci 2002; 27(2): 47-50 (Persian).##12. Caruso-Nicoletti M, Mancuso M, Spadaro G, Presti DL, Panebianco V, Reitano G. Growth impairment and delayed puberty in thalassemia. Pediatric Research 1993; 33(5): S35.##13. Minji Im, Dae Kim Y, Han HS. Effect of growth hormone treatment on children with idiopathic short stature and idiopathic growth hormone deficiency. Ann Pediatr Endocrinol Metab 2017; 22(2): 119-124.##14. Quitmann J, Bloemeke J, Silva N, Bullinger M, Witt S, Akkurt I, et al. Quality of Life of Short-Statured Children Born Small for Gestational Age or Idiopathic Growth Hormone Deficiency Within 1 Year of Growth Hormone Treatment. Front Pediatr 2019; 7: 1-11.##15. Allen DB. Safety of growth hormone treatment of children with idiopathic short stature: the US experience. Horm Res Paediatr 2011; 76(Suppl. 3): 45-47.## ##

تاثیر تحریکات حسی زود هنگام خانواده محور بر میزان ناتوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی Effects of Early Family-centered Sensory Stimulation on Disability and Rehabilitation of Stroke Patients 1 1 سابقه و هدف: سکته مغزی شایع‌ترین و ناتوان‌کننده‌ترین ضایعه نورولوژیکی در بزرگسالان است. تحریکات حسی زود هنگام و خانواده‌محور بعد از بروز سکته مغزی تاثیر مثبتی در روند بهبودی این بیماران دارد. هدف این مطالعه بررسی تاثیر تحریکات حسی زودهنگام خانواده محور بر بهبودی عملکرد و ناتوانی بیماران سکته مغزی بود. مواد و روش‌ها: این کارآزمایی بالینی، بر60 بیمار دچار اختلال هوشیاری ناشی از سکته مغزی (8-10(GCS= بستری در بخش ICU انجام شد. بیماران طبق بلوک‌بندی تصادفی به دو گروه 30 نفره آزمون و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمون، مراقبت‌های روتین بخش ICU و تحریکات حسی پنجگانه توسط اعضای خانواده به مدت 14 روز و گروه کنترل تنها مراقبت‌های روتین ICU دریافت نمودند. سطح هوشیاری بیماران قبل از شروع مداخله و در روزهای 5، 10 و 15 با GCS و FOUR و میزان ناتوانی و عملکرد شناختی با DRS ارزیابی شدند. یافته‌ها: تحریکات حسی انجام شده باعث افزایش معناداری در میانگین نمره عملکردشناختی بیماران در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل گردید (001/0P<). اندازه اثر عملکرد شناختی بعد از مداخله، بین دو گروه در روز 5، 10 و 15 به ترتیب 45/0، 95/0 و 09/1 بود، در روز 5 کم و در روزهای 10 و 15 زیاد بود. در سطح هوشیاری بیماران (601/0P=) و بهبودی عملکرد آنان (710/0P=) تفاوت معنادار آماری دیده نشد. استنتاج: تحریکات‌حسی زودهنگام خانواده محور در بیماران دچار اختلال هوشیاری ناشی از سکته مغزی، تنها سبب بهبودی در عملکرد شناختی گردید و در نمره کلی ناتوانی، بهبودی معناداری مشاهده نشد.   شماره ثبت کارآزمایی بالینی : 6N20151004024342IRCT 2 Background and purpose: Stroke is the most common and debilitating neurologic lesion in adults. Early family-centered stimulation have positive outcomes in stroke patients. The present study was designed to investigate the effect of early family-centered sensory stimulation on restoring function and recognition in stroke patients. Materials and methods: A clinical trial was done in 60 patients with impaired consciousness due to stroke (GCS=5-10) admitted in intensive care unit (ICU). The participants were assigned into control and experimental groups (n=30 per group) using randomized block design. The experimental group received sensory stimulations of the five senses in the first 48-72 hours after the stroke by family members for 14 days. The control group received ICU routine care. At days 5, 10, and 15, the consciousness level was assessed by GCS and FOUR and cognitive function was assessed by Disability Rating Scale. Results: Sensory stimulations significantly increased the mean score for cognitive function in the experimental group compared to the control group (P<0.001). The effect sizes of cognitive function at days 5, 10 and 15 were 0.45, 0.95, and 1.09, respectively. The effect sizes were small at day 5 and large at days 10 and 15. No significant differences were observed in the level of consciousness (P=0.601) and function (P=0.710). Conclusion: In current study, early family-centered sensory stimulation in patients with impaired consciousness due to stroke improved their cognitive function but did not significantly influence their disability score.   (Clinical Trials Registry Number: IRCT20151004024342N6) 61 73 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/24 1398/2/4 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/28 1399/2/9 لاله علی پور Lale Alipoor دانشجوی کارشناسی رشد پرستاری مراقبت های ویژه، کمیته تحقیقات دانشجویی ، دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران lale.alipoor@gmail.com محمود موسی زاده Mahmood Moosazadeh استادیار، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mmoosazadeh1351@gmail.com روانبخش اسمعیلی Ravanbakhsh Esmaeili دانشیار، مرکز تحقیقات ارتوپدی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران r.esmaeili90@gmail.com هوشنگ اکبری Hooshang Akbari استادیار، گروه بیهوشی و اتاق عمل، دانشکده پیراپزشکی، مرکز آموزشی درمانی بوعلی سینا، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hooshangakbari48@yahoo.com حامد چراغ مکانی استادیار، گروه مغز و اعصاب، مرکز تحقیقات نورولوژی، مرکز آموزشی درمانی بوعلی سینا، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران h_cheraghmakani@yahoo.com ویدا شفیع پور Vida Shafipour استادیار، گروه پرستاری داخلی- جراحی، دانشکده پرستاری مامایی نسیبه، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران vidashafipour@yahoo.com stroke sensory stimulation impaired consciousness cognitive function سکته مغزی تحریکات حسی اختلال هوشیاری عملکرد شناختی 1. Schnakers C, Magee WL, Harris B. Sensory stimulation and music therapy programs for treating disorders of consciousness. Front Psychol 2016; 7: 297.##2. Bravo-Ferrer I, Cuartero MI, Zarruk JG, Pradillo JM, Hurtado O, Romera VG, et al. Cannabinoid type-2 receptor drives neurogenesis and improves functional outcome after stroke. Strok 2017; 48(1): 204-212.##3. Hejazi Shirmard M, Azad A, Taghi Zadeh G. Effects of sensory retraining on recovery of the hemiplegic upper limb in stroke patients (A Single-System Design). Modern Rehabilitation 2011; 5(2): 48-53 (Persian).##4. Hinkle JL, Cheever KH. Brunner & Suddarth Textbook of Medical-Surgical Nursing. 14th ed. America 2018. 1.##5. Ghayeghran AR, Janeshin S, Saberi A, Sohrabnejad R, Kazemnejad E. The relationship bitween opium addiction and ischemic stroke. Journal of Guilan University of Medical Sciences 2016; 24(96): 42-49 (Persian).##6. Good DC, Bettermann K, Reichwein RK. Stroke rehabilitation. Continuum: Lifelong Learning in Neurology 2011; 17(3): 545-567.##7. Mazloom SR, Bahrami M, Hasanzade F, Ghandehari K. Effect of mirror therapy on walking ability in patients with stroke. J Birjand Univ Med Sci 2015; 22(2): 134-144 (Persian).##8. Motamedvaziri P, Bahrpeyma F, Firoozabadi M, Shamili A, Forough B. Comparision of rehabilitation plus joystick verses routine rehabilitation treatment on hand muscles stiffness in hemiplegic patients. J Gorgan Univ Med Sci 2014; 16(3): 1-8 (Persian).##9. Dehghan Nayeri N, Mohammadi S, Pedram Razi S, Kazemnejad A. Adherence of Family Caregivers of Patients with Stroke to Rehabilitation Regimen. Hayat 2012; 18(1): 30-41.##10. Eghlidi J, Mirshoja MS, SHafiei Z, Jamebozorgi A, Taghizade G. The Effect of Sensory-Motor Training On Recovery of Basic and Instrumental Activity of Daily Living in Chronic Stroke Patients. Scientific Journal of Rehabilitation Medicine 2015; 4(2): 79-85 (Persian). ##11. Azimi R, Mohammadi F, Hoseini M, Farzi M. The effect of home-based stroke rehabilitation on quality of life of stroke survivors and their family caregiver,s strain. Journal of Evidence Based Care 2013; 3(6): 77-85 (Persian). ##12. Qhanjal A, Mottaghy M, Hafezi R, Ghasemi M. The effect of sensory retraining on upper limb functional recovery in patients with ischemic stroke. Journal of Zanjan University of Medical Sciences & Health Services 2016; 24(103): 10-19 (Persian). ##13. Ehsani F, Abdollahi I. The effects of rehabilitation techniques in brain plasticity after stroke: a systematic review. Physical Treatments-Specific Physical Therapy Journal 2014; 3(4): 35-45. ##14. Hasanzadeh F, Hoseini Azizi T, Esmaily H, Ehsaee MR. Impact of familiar sensory stimulation on level of consciousness in patients with head injury in icu. Journal of North Khorasan University of Medical Sciences 2012; 4(1): 121-133 (Persian). ##15. Hejazi Shirmard M, Azad A, Taghizade G. Effect of sensory retraining on recovery of the hemiplegic upper limb in stroke patients (a single-system design). Journal of Modern Rehabilitation 2011; 5(2): 48-53. ##16. Goodarzi F, Basampoor S, Zakeri Moghadam M, Faghizade S, Rezaee F, Mohammadzade F. Changes in Level of Consciousness during Auditory Stimulation by Familiar Voice in Comatose Patients. Iran Journal of Nursing. 2010; 23(63):43-50 (Persian).##17. Mahmoodi GR, HosseinZadeh E, Vakili MA, KazemNejad K, Mohammadi MR, Taziki MH, et al. The Effect of Voice Auditory Stimulation on the Consciousness of the Coma Patients Suffering from Head Injury. J Res Dev Nurs Midw 2013; 10(1): 1-9 (Persian).##18. Zamanzadeh V, Jasemi M, Valizadeh L, Keogh B, Taleghani F. Effective factors in providing holistic care: a qualitative study. Indian J Palliat Care 2015; 21(2): 214-244.##19. Salmani F, Mohammadi E, Rezvani M, Kazemnezhad A. The effects of family-centered affective stimulation on brain-injured comatose patients' level of consciousness: A randomized controlled trial. International Journal of Nursing Studies 2017; 74: 44-52.##20. Kavoosipoor S, Azimian M, Mirzaee H, Karimloo M, Sherafat Kazemzade E. Comparing the effects of early and late onset sensory stimulations on level of consciousness of comatose patients. Journal of Rehabilitation 2007; 8(3): 21-26 (Persian).##21. Estraneo A, Moretta P, Loreto V, Lanzillo B, Santoro L, Trojano L. Late recovery after traumatic, anoxic, or hemorrhagic long-lasting vegetative state. Neurology 2010; 75(3): 239-245.##22. Davis AE, Gimenez A. Cognitive-behavioral recovery in comatose patients following auditory sensory stimulation. Journal of Neuroscience Nursing 2003; 35(4): 202-209.##23. Bellon K, Wright J, Jamison L, Kolakowsky-Hayner S. Disability Rating Scale. J Head Trauma Rehabil 2012; 27(6): 449-451.##24. Nair SS, Surendran A, Prabhakar RB, Chisthi MM. Comparison between FOUR score and GCS in assessing patients with traumatic head injury: a tertiary centre study. Internathnal Surgery Journal 2017; 4(2): 7.##25. Shalaby SA, Reda NA, Emam NO. Full Outline of Un-Responsiveness Scale (FOUR) Versus Modified Glasgow Coma Scale (GCS) in Predicting Discharge Outcomes of Altered Consciousness Patients. American Journal of Nursing Research 2019; 7(1): 79-86.##26. Hussain Rezaee H, Jahani Y, Pakzad Moghadam SH, Monfared S, Ebrahimi Hushyar A. Effect of stimulation program on consciousness of traumatic brain injury patients: A camparison of four and gcs scale. Iranian Society of Anesthesiology and Critical Care Journal 2016; 90(2): 104-98.##27. Ferreira H, Lopes M, Luiz R, Cardoso L, Andru C. Is visual scanning bether than mental practice in hemispatial neglect? results from a pilot study. Topics in Stroke Rehabilitation 2011; 18(2): 155-161.##28. Pfeiffer CF, Sabe LR. Music therapy and cognitive rehabilitation: Screening of music cognition in adult patients with right hemisphere stroke. Psychomusicology: Music, Mind, and Brain 2015; 25(4): 392-403.##29. Perrin F, Castro M, Tillmann B, Luauté J. Promoting the use of personally relevant stimuli for investigating patients with disorders of consciousness. Frontiers in Psychology 2015; 6: 1-9.## ##

بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه تنظیم هیجان بین فردی (IERQ) در دانشجویان Investigating Psychometric Properties of Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire (IERQ) in University Students 1 1 سابقه و هدف: یکی از حیطه‌های پژوهشی جدید در حوزه تنظیم هیجان، تنظیم هیجان بین فردی است. این مفهوم به تمایل فرد برای اشتراک گذاشتن حالات هیجانی‌اش با دیگران به منظور کاهش عاطفه منفی خویش اشاره دارد. این مطالعه با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه تنظیم هیجان بین فردی در دانشجویان انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع مطالعات روش‌شناسی بود. جامعه آماری مطالعه حاضر شامل کلیه دانشجویان دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای 602 نفر انتخاب و با استفاده از پرسشنامه‌های تنظیم هیجان بین فردی (IERQ)، تنظیم هیجان (ERQ)، مهارت‌های تنظیم هیجان (ERSQ)، تنظیم هیجان خود و دیگران (EROS)، مقیاس SCL-25، پرسشنامه کوتاه دشواری در تنظیم هیجان (DERS) مورد ارزیابی قرار گرفتند. لازم به ذکر است  از این تعداد 85 پرسشنامه مخدوش بودند و از پژوهش کنار گذاشته شدند و تحلیل های آماری برای 517 نفر انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان دهنده مطلوب بودن ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه تنظیم هیجان بین فردی بود. بررسی‌های تحلیل عاملی اکتشافی و تائیدی مدل 3 عاملی این پرسشنامه را تائید کرد. ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 90/0 محاسبه شد و برای آیتم‌های بهبود عواطف مثبت، آرامش بخشی، الگوسازی اجتماعی و چشم‌انداز داشتن به ترتیب برابر با 84/0، 82/0، 80/0 و 81/0 به دست آمد. استنتاج: پرسشنامه تنظیم هیجان بین فردی از ویژگی‌های روانسنجی مطلوبی برخوردار است و از انطباق خوبی در زبان فارسی برخوردار است. از این رو این پرسشنامه می‌تواند در پژوهش‌های آتی در زمینه تنظیم هیجان مورد استفاده قرار گیرد. 2 Background and purpose: One of the new areas of research in emotion regulation is interpersonal emotion regulation. This concept refers to individual’s willingness to share emotional states with others to reduce own negative emotions. This study was conducted to investigate the psychometric properties of Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire (IERQ) in students. Materials and methods: A methodological study was carried out and the research population included all student studying in Tehran state universities. A total of 602 students were selected using multistage cluster sampling. Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire (IERQ), Emotion Regulation Questionnaire (ERQ), Emotion Regulation Skills (ERSQ), Emotion Regulation of Others and Self (EROS), SCL-25 scale, and Difficulties in Emotion Regulation Scale Short Form (DER-SF) were administered. Eighty-five cases were excluded from the study and statistical analysis was performed for 517 individuals. Results: The findings showed satisfactory results for the psychometric properties of the IERQ. Exploratory and confirmatory factor analysis confirmed the 3-factor model for this questionnaire. Cronbach's alpha coefficient was 0.90 for the whole questionnaire and 0.84, 0.82, 0.80 and 0.81 for items of enhancing positive affect, soothing, social modeling, and perspective, respectively. Conclusion: Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire has good psychometric properties and adaptation in Persian. Therefore, it can be used in future researches on emotion regulation. 74 85 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/11 1398/6/20 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/2 1399/3/13 مژگان لطفی Mozhgan Lotfi استادیار، گروه سلامت روان، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روانپزشکی تهران(، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران lotfei2007@ gmail.com یاسمن شیاسی Yasaman Shiasy کارشناس ارشد روان شناسی بالینی، دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی، تهران، ایران ایران Syasaman@rocketmail.com مهدی امینی Mahdi Amini استادیار، گروه اعتیاد، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روانپزشکی تهران(، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران amini.mh@iums.ac.ir کامیار منصوری Kamyar Mansori دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده علوم رفتاری و سلامت تهران (انستیتو روانپزشکی تهران(، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران سیروان حمزه زاده Sirvan Hamzezade دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده علوم رفتاری و سلامت تهران (انستیتو روانپزشکی تهران(، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران RezaSirvan@gmail.com علی صالحی Ali Salehi دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت، دانشکده علوم رفتاری و سلامت تهران (انستیتو روانپزشکی تهران(، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران محراب مفاخری Mehrab Mafakhery دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت، دانشکده علوم رفتاری و سلامت تهران (انستیتو روانپزشکی تهران(، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران interpersonal emotion regulation psychometric properties students تنظیم هیجان بین فردی ویژگی‌های روانسنجی دانشجویان 1. Thompson RA. Emotion regulation: a theme in search of definition. Monogr Soc Res Child Dev 1994; 59(2-3): 25-52.##2. Hofmann SG, Carpenter JK, Curtiss J. Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire (IERQ): Scale Development and Psychometric Characteristics. Cognit Ther Res 2016; 40(3): 341-356.##3. Gross JJ. Emotion Regulation: Current Status and Future Prospects. Psychological Inquiry 2015; 26(1): 1-26.##4. Gross J. Emotion regulation: Conceptual and empirecal foundations in Handbook of Emotion Regulation. Nwe York: Guilford; 2014. p. 3-20.##5. Hofmann SG. Interpersonal emotion regulation model of mood and anxiety disorders. Cognit Ther Res 2014; 38(5): 483-492.##6. Lopez-Perez B, Ambrona T, Gummerum M. Interpersonal emotion regulation in Asperger's syndrome and borderline personality disorder. Br J clin psychol 2017; 56(1): 103-113.##7. Gratz KL, Weiss NH, Tull MT. Examining Emotion Regulation as an Outcome, Mechanism, or Target of Psychological Treatments. Curr Opin Psychol 2015; 3:85-90.##8. Fresco DM, Mennin DS, Heimberg RG, Ritter M. Emotion Regulation Therapy for Generalized Anxiety Disorder. Cognitive and Behavioral Practice 2013; 20(3): 282-300.##9. Weiss NH, Forkus SR, Contractor AA, Schick MR. Difficulties regulating positive emotions and alcohol and drug misuse: A path analysis. Addict Behav 2018; 84: 45-52.##10. Niven K, Totterdell P, Stride CB, Holman D. Emotion Regulation of Others and Self (EROS): The Development and Validation of a New Individual Difference Measure. Current Psychology 2011; 30(1): 53-73.##11. Zaki J, Wiliams WC. Interpersonal emotion regulation. Emotion 2013; 13: 803-810.##12. Gokdag C, Sorias O, Kiran S, Ger S. Adaptation of the Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire to the Turkish Language and Investigation of its Psychometric Properties. Turk psikiyatri dergisi = Turkish Journal of Psychiatry 2019; 30(1): 57-66.##13. Charan J, Biswas T. How to calculate sample size for different study designs in medical research? Indian J Psychol Med 2013; 35(2): 121-126.##14. Epstein J, Santo RM, Guillemin FA. Review of guidelines for cross-cultural adaptation of questionnaires could not bring out a consensus. J Clin Epidemiol 2015; 68(4): 435-441.##15. Gross JJ, John OP. Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being. Journal of personality and social psychology 2003; 85(2): 348-362.##16. Fujisato H, Ito M, Takebayashi Y, Hosogoshi H, Kato N, Nakajima S, etal. Reliability and validity of the Japanese version of the Emotion Regulation Skills Questionnaire. J Affect Disord 2017; 208: 145-152.##17. Najarian B, Davoodi I. Construction and validation of a short form of the SCL-90-R (SCL-25). Journal of Psychology 2001; 5(2(18)): 136-149.##18. Bjureberg J, Ljotsson B, Tull MT, Hedman E, Sahlin H, Lundh LG, et al. Development and Validation of a Brief Version of the Difficulties in Emotion Regulation Scale: The DERS-16. J Psychopathol Behav Assess 2016; 38(2): 284-296.##19. Liddell BJ, Williams EN. Cultural differences in interpersonal emotion regulation. Front Psychol 2019; 10: 999.##20. Gariepy G, Honkaniemi H, Quesnel-Vallee A. Social support and protection from depression: systematic review of current findings in western countries. Br J Psychiatry 2016; 209(4): 284-293.##21. Marroquin B. Interpersonal emotion regulation as a mechanism of social support in depression. Clinical Psychology Review 2011; 31(8): 1276-1290.##22. Epstein J, Santo RM, Guillemin F. A review of guidelines for cross-cultural adaptation of questionnaires could not bring out a consensus. J Clin Epidemiol 2015; 68(4): 435-441.##23. Zhu Z, Ho SM, Bonanno GA. Cultural similarities and differences in the perception of emotional valence and intensity: a comparison of Americans and Hong Kong Chinese. Am J Psychol 2013; 126(3): 261-273.##24. Elfenbein HA, Mandal MK, Ambady N, Harizuka S, Kumar S. Cross-cultural patterns in emotion recognition: highlighting design and analytical techniques. Emotion 2002; 2(1): 75-84.## ##

رابطه هوش اخلاقی با رفتار حرفه ای پرستاران Relationship between Ethical Intelligence and Professional Behavior in Nurses 1 1 سابقه و هدف: بهره‌گیری از هوش اخلاقی در بهبود روابط بین فردی به ویژه در حیطه‌های پزشکی و پرستاری از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش با هدف تعیین رابطه هوش اخلاقی با رفتار حرفه‌ای در پرستاران شاغل در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی- همبستگی 260 پرستار شاغل در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ساری در سال 1397 به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه مشخصات جمعیت‌شناختی، پرسشنامه‌های رفتار حرفه‌ای Goze و هوش اخلاقی Lennick & Kiel بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 18 استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین و انحراف معیار نمرات رفتار حرفه‌ای و هوش اخلاقی به ترتیب (66/13±33/113) و (86/20±56/151) بود. ضریب همبستگی اسپیرمن بین هوش اخلاقی با رفتار حرفه‌ای (001/0=P، 523/0=r) همبستگی مثبت و معنی‌داری نشان داد. استنتاج: یافته‌های پژوهش نشان داد هوش اخلاقی با رفتار حرفه‌ای پرستاران ارتباط دارد، به طوری که با افزایش هوش اخلاقی، رفتار حرفه‌ای نیز افزایش می‌یابد. لذا به نظر می‌رسد می‌توان رفتار حرفه‌ای پرسنل پرستاری را با توجه به هوش اخلاقی آن‌ها پیش‌بینی نمود. افزایش دانش پرستاران در رابطه با هوش اخلاقی، منجر به افزایش رعایت جنبه‌های اخلاقی در مراقبت از بیمار و ارتقای رفتار حرفه‌ای و درنتیجه موجب بهبود کیفیت خدمات مراقبتی و رضایت بیماران در مراکز درمانی خواهد شد. 2 Background and purpose: Ethical intelligence is highly important in improving interpersonal relationships, especially in medical and nursing staff. The purpose of this study was to determine the relationship between ethical intelligence and professional behavior in nurses working in educational hospitals affiliated to Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: In this descriptive correlational study 260 nurses working in educational hospitals of Mazandaran Medical Sciences University in 2018, were selected through stratified random sampling method. Data were collected using demographic questionnaire, modified Nursing Students Professional Behaviors Scale (NSPBS), and Lennick and Kiel's Ethical Intelligence Questionnaire (2005) In order to analyze the data, descriptive and inferential statistics were applied in SPSS V18. Results: The mean scores for professional behavior and moral intelligence were 113.33 ± 13.66 and 151.56±20.86, respectively. Spearman correlation coefficient showed a significant positive correlation between moral intelligence and professional behavior (r= 0.523, P= 0.001). Conclusion: This study showed that high moral intelligence leads to better professional behavior in nurses. Therefore, it seems that professional behavior of nursing staff could be predicted according to their ethical intelligence. Moreover, enhancing the knowledge of nurses about ethical intelligence, improves ethical aspects in patient care and increases patient satisfaction in health care settings. 86 95 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/15 1398/3/25 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/15 1398/11/26 زهرا خواجوی Zahra Khajavi دانشجوی کارشناسی ارشد روانپرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه ساری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zahra_khajavi95@yahoo.com نازنین واعظ زاده Nazanin Vaezzadeh استادیار، گروه کودکان، دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nvaezzadeh@yahoo.com سید نورالدین موسوی نسب Seyed Noureddin Mousavinasab استادیار، گروه آمار، دانشکده بهداشت ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران snmn1337@yahoo.com حمیده عظیمی لولتی Hamideh Azimi Lolaty استادیار، گروه روانپرستاری، مرکز تحقیقات روانپزشکی و علوم رفتاری، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران azimihamideh@gmail.com ethical intelligence professional behavior nurses quality of service هوش اخلاقی رفتار حرفه‌ای پرستاران کیفیت خدمات 1. Hodges BD, Ginsburg S, Cruess R, Cruess SR, Delport R, Hafferty F, et al. Assessment of professionalism: recommendations from the Ottawa 2010 Conference. Medical Teacher 2011; 33(5): 354-363.##2. Khachian A, Ashghali farahani M, Haghani H, Ahmadi tameh M. Evaluation nurses' professional behavior and its relationship with organizational culture and commitment in 2015. International Journal of Medical Research & Health Sciences 2016; 5(12): 247-252.##3. Jabari F, Oshaksaraie M, Azadehdel MR, Mehrabian F. Relationship between patient safety culture and professional conduct of nurses in context of clinical governance implementation. J Holist Nurs Midwifery 2015; 25(3): 27-33.##4. Tahmasebi S, Ashk torab T, Ebadi A, Alavi majd H. Professional socialization in clinical nurses-A phenomenological study. Journal of Clinical Nursing and Midwifery 2013; 4(3): 39-52.##5. Mousaviasl S, Elhami S, Ban M, Zahedi A, Arizavi Z. Comparison between the professional behavior of nursing students and employed nurses. Journal of Advanced Pharmacy Education & Research 2019; 9(S2): 173-177.##6. Heshmati Nabavi F, Rajabpour M, Hoseinpour Z, Hemmati Maslakpak M, Hajiabadi F, Mazlom SR, et al. Comparison of Nursing Students’ Professional Behavior to Nurses Employed in Mashhad University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medical Education 2014; 13(10): 809-815.##7. Flite CA, Harman LB, Code of ethics: principles for ethical leadership. Perspect Health Inf Manag 2013; 10(Winter): 1d.##8. Mohammadi S, Nakhaei N, Borhani F, Roshanzadeh M, et al. Moral intelligence in nursing: a cross-sectional study in East of Iran. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine 2013; 6(5): 57-66.##9. Lennick D, Kiel F. Moral Intelligence 2.0: Enhancing Business Performance and Leadership Success in Turbulent Times. 1th, Pearson Prentice Hall: Kathy Jordan 2011.##10. Amini M, Rahimi H, Godali H, Montazer M, A study the Status of Moral Intelligence in Nurses across Kashan Hospitals in 2015. J Educ Ethics Nurs 2015; 4(1): 59-66. ##11. Khosravani M, Khosravani M, Rafiei F, Mohsenpour M. Moral intelligence and its dimensions in nurses working in hospitals in Arak city. Medical Ethics Journal 2017; 11(41): 37-44. ##12. Beheshtifar M, Z Esmaeli, Moghadam MN. Effect of moral intelligence on leadership. European Journal of Economics, Finance and Administrative Sciences 2011; 43(1): 6-11. ##13. Majidi SA, Kouchakzadeh S, Safarmohammadi H, Kazemnezhad Leyli E. Assessment of hospital nurses' moral intelligence: a cross-sectional study in Guilan Province, north of Iran. Shiraz E Medical Journal 2018; 19(10): e62299. ##14. VanVoorhis CRW, Morgan BL. Understanding power and rules of thumb for determining sample sizes, Tutorials in Quantitative Methods for Psychology 2007; 3(2): 43-50. ##15. Jahanian R, Saiearasi I, Tayyeba M. Examining moral intelligence and its aspects and variables in university students (Case ##of study: Khwarizmi University students). Journal of Behavioral Sciences 2013; 5(15): 55-72 (Persian).]##16. Mohamadi J, Ghazanfari F, Azizi A. Relationship between moral intelligence and nurses’ quality of work life. Iran Journal of Nursing 2014; 27(90,91): 54-64.##17. Goz F, Geckil E. Nursing students professional behaviors scale (NSPBS) validity and reliability. Pak J Med Sci 2010; 26(4): 938-941.##18. Heshmati Nabavi F, Rajabpour M, Hoseinpour Z, Hemmati Maslakpak M, Hajiabadi F, Mazlom SR, et al. Comparison of Nursing Students’ Professional Behavior to Nurses Employed in Mashhad University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medical Education 2014; 13(10): 809-819.##19. Amini M, Rahimi H, Godali H, Montazer M. A study the Status of Moral Intelligence in Nurses across Kashan Hospitals. J Educ Ethics Nurs 2015; 4(1): 59-66.##20. Saied Y, Afaghi E, Tabanejad Z, Najafloo M. The relationship between moral intelligence and demographic characteristics of nurses in the intensive care units. Military Caring Sciences 2018; 4(4): 281-287.##21. Hajlo N, Ghaffari M, Movaghar M. Investigating the relationship between moral and social intelligence, and nurses' attitude to patient education. IJME 2015; 8(1): 67-79.##22. Sadeghi A, Adeli Z, Shamsaei F, Moghim Beigi A. Relationship between Nurses’moral Intelligence and Patients’satisfaction from Nursing Care. Quarterly Journal of Nursing Management 2016; 4(3): 65-76.##23. Hisar F, Karadağ A. Determining the professional behaviour of nurse executives. International Journal of Nursing Practice 2010; 16(4): 335-341.## ##

بررسی گزارشات ارسال شده در زمینه عوارض ناخواسته داروها در مراکز تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مازندران از سال 1383 تا 1397 Adverse Drug Reactions in Mazandaran Province, Iran, 2004-2018 1 1 سابقه و هدف: عوارض جانبی داروها یکی از عوامل مهم تهدیدکننده حیات و کیفیت زندگی بوده و می‌تواند سبب تحمیل هزینه‌های زیادی به سیستم بهداشتی و درمانی یک کشور شود. این مطالعه در معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مازندران با هدف بررسی عوارض ناخواسته دارویی در استان انجام شد. مواد و روش‌ها: این تحقیق بر روی گزارش‌های ارسالی از واحدهای تحت پوشش به این حوزه، در سال‌های 1383 تا 1397 صورت گرفت. آنالیز بر مبنای فراوانی داروی عارضه داده، فراوانی نحوه مصرف دارو، تعداد گزارش در هر سال، مشخصات بیمار (رده‌ی سنی و جنسیت)، همچنین فراوانی سیستم و عضو آسیب دیده و گزارشگر صورت گرفت. یافته‌ها: در مجموع تعداد 4425 مورد گزارش به معاونت غذا و داروی مازندران ارسال گردید. 61 درصد از گزارشات توسط پرستاران اعلام گردیده است و 4/58 درصد عوارض جانبی ثبت شده در خانم‌ها رخ داده است. بیش‌ترین فراوانی عوارض جانبی را، فرم تزریقی (7/75 درصد) به خود اختصاص داده است و همچنین طبق نتایج به‌دست آمده، بیش‌ترین عوارض ثبت شده مربوط به اختلالات پوست و مو (6/50 درصد) می‌باشد. شایع ترین دسته دارویی مسبب عارضه نیز، Anti-Infective Agents (2/52 درصد) بوده‌اند و داروی سفتریاکسون در صدر قرار داشت. استنتاج: با توجه به تعداد پایین ثبت و ارسال گزارش عوارض ناخواسته دارویی در استان مازندران و فاصله آن با استانداردهای جهانی، به نظر می‌رسد با برگزاری کلاس‌های آموزشی جهت گروه هدف پزشکی و سایر کادر درمان با محوریت آموزش فارماکوویژیلانس، نحوه گزارش‌دهی آن سبب افزایش آگاهی و دانش این افراد در مورد عوارض جانبی داروها شود و به استانداردهای جهانی نزدیک‌تر شویم. 2 Background and purpose: Adverse drug reaction (ADR) is one of the major causes of mortality and morbidity in patients that results in high healthcare costs. This study was conducted in Food and Drug Deputy at Mazandaran University to evaluate ADRs in Mazandaran province. Materials and methods: The analysis was performed during 2004-2018, based on the frequency of the drugs that had side effects, routes of administration, the number of reports per year, patient characteristics (gender, age), the frequency of the organ damaged, and the reporter. Results: A total of 4425 reports of ADRs were submitted to Adverse Drug Reactions Center in Food and Drug Department, Mazandaran province, Iran. More than half of the reports (61%) were reported by nurses and 58.4% of the ADRs occurred in women. Injectable drugs were found with more adverse effects (75.7%) and the most prevalent were skin and hair disorders (50.6%). Anti-infective agents were the top drugs that caused ADRs (52.2%) and ceftriaxone was the most prevalent. Conclusion: Due to the low number of ADRs in Mazandaran province and its low concordance with international standards, it seems that trainings based on the needs and preferences of medical groups about pharmacovigilance and focuses on how to report, can increase their awareness and knowledge about ADR and bring the data closer to world standards. 96 103 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/15 1398/9/24 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/2 1399/3/13 فاطمه ایزدپناه Fatemeh Izadpanah متخصص داروسازی بالینی، استادیار، مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران ایران f.izadpanah2016@gmail.com مینا امینی Mina Amini دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران drminaamini@yahoo.com عاطفه اسداله پور Atefeh Asadollahpour دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران atefehasadollahpour@gmail.com زینب اصفهانی Zeinab Esfahani دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران soroor.esfahani93@gmail.com مجید یوسفی Majid Yousofi دکتر داروساز، دفتر تحقیق و توسعه، معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران pharmacovigilance adverse drug reaction yellow card فارماکوویژیلانس عوارض ناخواسته دارویی کارت زرد 1. Muehlberger N, Schneeweiss S, Hasford J. Adverse drug reaction monitoring--cost and benefit considerations. Part I: frequency of adverse drug reactions causing hospital admissions. Pharmacoepidemiol Drug Saf 1997; 6(S3): S71-S77.##2. World Health Organization. International drug monitoring: the role of the hospital, report of a WHO meeting [held in Geneva from 18 to 23 November 1968].##3. Wasserfallen JB, Livio F, Buclin T, Tillet L, Yersin B, Biollaz J. Rate, type, and cost of adverse drug reactions in emergency department admissions. Eur J intern med 2001; 12(5): 442-447.##4. Preventable Adverse Drug Reactions: A Focus on Drug Interactions. 2018. Available at:https://www.fda.gov/drugs/drug-interactions- labeling/preventable-adverse-drug-reactions-focus-drug-interaction. Accessed May 2, 2018.##5. Lazarou J, Pomeranz BH, Corey PN. Incidence of adverse drug reactions in hospitalized patients: a meta-analysis of prospective studies. Jama 1998; 279(15): 1200-1205.##6. World Health Organization. The importance of pharmacovigilance. 2002.##7. Ala S, Salehifar E, Amini M. Reported Adverse Drug Reactions in Sari Emam Khomeini Hospital, 2004-2011. J Mazandaran Univ Med Sci 2013; 23(99): 62-67 (Persian).##8. Barry AR, Koshman SL, Pearson GJ. Adverse drug reactions: The importance of maintaining pharmacovigilance. Can Pharm J 2014; 147(4): 233-238.##9. Sohrevardi SM. Adverse Drug Reaction. In: Guide to rational drug Prescribing. 1st ed. Esfahan: Kankash Publishing; 2006. p.87-92.##10. Ezuko AY, Ebenebe UE, Nnebue CC, Ndu OO. Adverse drug reaction reporting by different categories of healthcare workers in nnewi, nigeria: awareness, knowledge and attitudes. Journal of Advances in Medicine and Medical Research 2015; 7(11): 932-941.##11. Hanafi S, Torkamandi H, Hayatshahi A, Gholami K, Javadi M. Knowledge, attitudes and practice of nurse regarding adverse drug reaction reporting. Iranian J Nurs Midwifery Rese 2012; 17(1): 21-25.##12. Karimian Z, Kheirandish M, Javidnikou N, Asghari G, Ahmadizar F, Dinarvand R. Medication errors associated with adverse drug reactions in Iran (2015-2017): A P-method approach. Int J Health Policy Manag 2018; 7(12): 1090-1096.##13. Brahma DK, Wahlang JB, Marak MD, Sangma MC. Adverse drug reactions in the elderly. J Pharmacol Pharmacother 2013; 4(2): 91-94.##14. Gungam P, Yadav YSk, Junapudi S. Antibiotic use in pediatric infections; a study in tertiary care hospital. Int J Clin Biomedical Research 2018; 4(4): 26-32.##15. Salehifar E, Ala S, Amini M, Azhdari E, Mir-Shafa F. The role of clinical pharmacists in the improvement of a pharmacovigilance system: a review of the reported adverse drug reactions during 2004-2010 in mazandaran province of iran. J Pharm Care 2013; 1(1): 8-12.##16. Singh M, Goel N, Kaur N, Sharma RK, Kumar A, Singh F, Singh J. A retrospective and prospective study on adverse drug reactions in a rural medical college hospital in himachal pradesh. Journal of Advanced Medical and Dental Sciences Research 2019;7(10):45-50.##17. Atif M, Sarwar MR, Azeem M, Umer D, Rauf A, Rasool A, Ahsan M, Scahill S. Assessment of who/inrud core drug use indicators in two tertiary care hospitals of bahawalpur, punjab, pakistan. J Pharm Policy Pract 2016; 9(1): 27.## ##

ارزیابی جابه‌جایی آپیکالی کانال‌های ریشه آماده سازی شده توسط فایل روتاری Bt Race و فایل دستی k flexo file با استفاده از توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی An Ex vivo Analysis of Apical Transportation in Root Canals Prepared with BT Race Rotary and Hand K-Flexofile by Cone Beam Computed Tomography 1 1 سابقه و هدف: هدف از پاکسازی مکانیکی کانال ریشه، تمیز کردن دیواره‌های کانال و ایجاد شکل مخروطی جهت تسهیل دسترسی، شستشوی موثر و پرکردگی همه فضای کانال ریشه می‌باشد. خطاهایی همانند جابجایی کانال ریشه بوسیله برداشت بیش از حد عاج از کانال ریشه ایجاد می شود.هدف از این مطالعه،بررسی جابجایی (transportation) کانال ریشه بوسیله فایل چرخشی BT Race و فایل دستی با توموگرافی کامپیوتری (CBCT) می باشد. مواد و روش‌ها: مطالعه از نوعEx-vivo و بر روی 54 عدد دندان مولر اول کشیده شده صورت پذیرفت. خمیدگی ریشه، به وسیله روش اشنایدر اندازه‌گیری شد. آماده‌سازی در 2 گروه 27 تایی توسط فایل چرخشی و دستی انجام شد. قبل و بعد از پاکسازی کانال‌ها، تصاویر CBCT تهیه شد. برای اندازه گیری مقدار جابجایی کانال از نرم‌افزار SPSS 18 استفاده شد. یافته‌ها: اختلاف میانگین و انحراف معیار میزان جابجایی کانال بین 2 گروه در مقطع T1 (1 میلی‌متری از فورامن اپیکال) برابر 16/0±24/0، در مقطع T2 (2 میلی‌متری از فورامن اپیکال) برابر 13/0±19/0 و در مقطع T3 (3 میلی‌متری از فورامن اپیکال) 12/0± 17/0 بود. میزان TD (Total Deviation) در این مطالعه 022/0 به‌دست آمد. تفاوت دو فایل دستی و چرخشی در ایجاد جابه‌جایی در مقطع T1 با (51/0P=) و T3 با (57/0P=) تفاوت معنی‌داری نداشتند اما در مقطع T2 از لحاظ آماری معنی‌دار بود (027/0P=). استنتاج: میانگین میزان جا بجایی کانال در 2 میلی‌متری فورامن اپیکال توسط فایل‌های دستی کم‌تر از فایل‌های چرخشی است. سیستم چرخشی BT race و دستی K-Flexofile می‌توانند انحنای کانال ریشه را حفظ کنند؛ بنابراین می‌توان از این سیستم‌ها در کلینیک با کم‌ترین جابه‌جایی اپیکالی استفاده نمود. 2 Background and purpose: The purpose of mechanical cleaning of the root canal is to clean the canal walls, create a conical shape to facilitate access, effective washing, and filling all areas of the root canal. Errors such as root canal transportation are cuased by excessive dentin removal from the canal. The objective of this study was to investigate root canal transportation by a BT Race rotary and manual file with Cone Beam Computed Tomography (CBCT). Materials and methods: An Ex-vivo study was conducted in 54 extracted first molars. Root curvature was measured by Schneider's method. Preparation was performed in two groups (n= 27 per group) with manual and rotary files. CBCT images were prepared pre and post instrumentation of the canals. SPSS 18 Software was used to measure the amount of canal transportation. Results: The mean differences of canal transportation between the two groups were 0.24 ± 0.16, 0.19 ± 0.13mm, and 0.17± 0.12mm at T1 (1 mm from apical foramen), T2 (2 mm from apical foramen), and T3 (3 mm from the apical foramen), respectively. The total deviation was 0.022mm in this study. The rotary and manual files at T1 (P=0.51) and T3 (P=0.57) were not significantly different in causing transportation but T2 was found to cause significant canal transportation (P=0.027). Conclusion: The average canal transportation in 2mm canal from the apical foramen by manual files was lesser than the rotary files. BT race and K-flexo file instruments can preserve the curvature of the root canals. Therefore, both systems can be used in clinical settings with minimal apical transportation. 104 112 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/30 1398/6/8 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/3 1399/2/14 عباس مسگرانی abbas masgarani استادیار، بخش اندودنتیکس، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران a_mesgarani@yahoo.com آزاده ذکریایی azadeh zakariaie رزیدنت رادیولوژی دهان فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران ایران dr.azadezakariaee@gmail.com اعظم حدادی کوهساری Azam Hadadi kohsari استادیار، بخش اندودنتیکس، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران alireza.ebrahimpour.1996@gmail.com سینا حقانی فر Sina Haghanifar استاد، گروه رادیولوژی، ، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل،ایران ایران dr_haghanifar@yahoo.com جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani Charati . استاد، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده اعتیاد ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران jamshid.charati@gmail.com ارمان ابراهیمی Arman Ebrahimi رزیدنت جراحی دهان فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران ایران Dr.armanebrahimi11@yahoo.com canal transportation root canal treatment cone beam computed tomography جایجایی کانال درمان کانال ریشه توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی 1. Madani Z, Soleymani A, Bagheri T, Moudi E, Bijani A, Rakhshan V. Transportation and Centering Ability of Neoniti and ProTaper Instruments; A CBCT Assessment. Iran Endod J 2017; 12(1): 43-49 (Persian).##2. Ahangari Z, Rahmani M, Eslami G, Kangarloo A. The effectiveness of Mtwo and step back instrumentation techniques on the elimination of enterococcus faecalis from root canal. Shahid Beheshti University Dental Journal 2011; 29(1):16-21(Persian).##3. Mozayeni MA, Golshah A, Kerdar NN. A survey on NiTi rotary instruments usage by endodontists and general dentist in Tehran. Iran Endod J 2012; 6(4): 168-175 (Persian).##4. Torabinejad M, Walton RE. Endodontics: Principles and practice. 4th ed. Saunders: Elsevier; 2009.##5. Zuolo M, Zaia A, Belladonna FG, Silva EJNL, Souza EM, Versiani MA, et al. Micro-CT assessment of the shaping ability of four root canal instrumentation systems in oval-shaped canals. Int Endod J 2018; 51(5): 564-571.##6. Barbizam JV, Fariniuk LF, Marchesan MA, Pecora JD, Sousa-Neto MD. Effectiveness of manual and rotary instrumentation techniques for cleaning flattened root canals. J Endod 2002; 28(5): 365-366.##7. Unal GC, Maden M, Orhan EO, Saritekin E, Teka A. Root canal shaping using rotary nickel-titanium files in preclinical dental education in Turkey. J Dent Educ 2012; 76(4): 509-513.##8. Khongkhunthian P, Reichart PA. Aspergillosis of the Maxillary Sinus as a Complication of Overfilling root Canal Material into the Sinus: Report of Two Cases. J Endod 2001; 27(7): 476-478.##9. Jafarzadeh H, Abbott PV. Ledge formation: review of a great challenge in endodontics. Journal of Endodontics 2007; 33(10): 1155-1162.##10. Kuttler Y. Microscopic investigation of root apexes. J Am Dent Assoc 1955; 50(5): 544-552. ##11. Hülsmann M, Holscher C, Wrastil T, Hulsmann M. Preparation of curved root canals with the Self-Adjusting File vs BioRace rotary NiTi-instruments: a comparative study on extracted teeth. Endodontic Practice Today 2018; 12(3): 151-162. ##12. Moyin S, Punathil S, Pulyodan MK, Thayil S, Mohan A, Valsan D. An ex vivo evaluation of antimicrobial efficacy of root canal preparation with hand k-files, hand pro taper, and pro taper rotary files. J Pharm Bioallied Sci 2019; 11(2): S305-S308. ##13. Drukteinis S, Peciuliene V, Dummer PMH, Hupp J. Shaping ability of BioRace, ProTaper NEXT and Genius nickel‐titanium instruments in curved canals of mandibular molars: a MicroCT study. International Endodontic Journal 2019; 52(1): 86-93. ##14. Parashos P, Messer HH. Questionnaire survey on the use of rotary nickel–titanium endodontic instruments by Australian dentists. Int Endod J 2004; 37(4): 249-259.##15. Boucher Y, Matossian L, Rilliard F, Machtou P. Radiographic evaluation of the prevalence and technical quality of root canal treatment in a French subpopulation. Int Endod J 2002; 35(3): 229-238. ##16. Kirkevang LL, Horsted-Bindslev P, Orstavik D, Wenzel A. A comparison of the quality of root canal treatment in two Danish subpopulations examined 1974-75 and 1997-98. Int Endod J 2001; 34(8): 607-612. ##17. Patel S, Horner K. The use of cone beam computed tomography in endodontics. Int Endod J 2009;42(9):755-756. ##18. Ball RL, Barbizam JV, Cohenca N. Intraoperative endodontic applications of cone-beam computed tomography. J Endod 2013; 39(4): 548-557.##19. Troian C, Só MV, Figueiredo JA, Oliveira EP. Deformation and fracture of RaCe and K3 endodontic instruments according to the number of uses. Int Endod J 2006; 39(8): 616-625. ##20. Zhang R, HU T. letters to editor. International Endodontic Journal 2010; 43(7): 620-621. ##21. Gambill JM, Alder M, del Rio CE. Comparison of nickel-titanium and stainless steel hand-file instrumentation using computed tomography. J Endod 1996; 22(7): 369-375.##22. Sanfelice CM, da Costa FB, Reis So MV, Vier-Pelisser F, Souza Bier CA, Grecca FS. Effects of four instruments on coronal pre-enlargement by using cone beam computed tomography. J Endod 2010; 36(5): 858-861. ##23. Versiani MA, Pascon EA, DE Sousa CJA, Borges MAG, Sousa-Neto MD. Influence of shaft design on the shaping ability of 3 nickel-titanium rotary systems by means of spiral computerized tomography. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2008; 105(6): 807-813.##24. Howerton WB, Mora MA. Advancements in digital imaging: what is new and on the horizon? J Am Dent Assoc 2008; 139: 20S-24S.##25. Hartmann MS, Barletta FB, Camargo Fontanella VR, Vanni JR. Canal transportation after root canal instrumentation: a comparative study with computed tomography. J Endod 2007; 33(8): 962-965.##26. Andrade Junior CV, Neto ND, Rodrigues RC, Antunes HS, Porpino MT,Carvalhal JA, et al. Transportation assessment in simulated curved canals after preparation with Twisted File Adaptive and BT-Race instruments. Journal of Clinical and Experimental Dentistry 2017; 9(9): e1136-e1140.##27. Gergi R, Rjeily JA, Sader J, Naaman A. Comparison of canal transportation and centering ability of twisted files, Pathfile-ProTaper system, and stainless steel hand K-files by using computed tomography. J Endod 2010; 36(5): 904-907.##28. Schäfer E, Schlingemann R. Efficiency of rotary nickel-titanium K3 instruments compared with stainless steel hand K-Flexofile. Part 2.Cleaning effectiveness and shaping ability in severely curved root canals of extractd teeth .Int Endod J 2003; 36(3): 208-217.##29. Madani ZS, Goudarzipor D, Haddadi A, Saeidi A, Bijani A. A CBCT Assessment of apical transportation in root canals prepared with hand k-flexofile and K3 rotary instruments. Iran endod J 2015; 10(1): 44-48 (Persian).##30. Aminsobhani M, Razmi H, Nozari S. Ex vivo comparison of Mtwo and RaCe rotary file systems in root canal deviation: One file only versus the conventional method. J Dent (tehran) 2015; 12(7): 469-477 (Persian).##31. Karabucak B, Gatan AJ, Hsiao C, Iqbal MK. A comparison of apical transportation and length control between EndoSequence and Guidance rotary instruments. J Endod 2010; 36(1): 123-125.##32. Burkline S,Mathey D,schafer E.Shaping ability of protaper Nextand BT-Race nickel titanium instruments in severely curved root canals. Int Endod J 2015; 48(8): 771-781.##33. Haghanifar S, Hosseini R, Ebrahimzadeh Hassanabadi M, Yazdani Charati J, Mesgarani A, Haddadi Kohsar A .Evaluation of Apical Transportation in Root Canals Prepared with Hand File and Two Rotary Files by Cone Beam Computed Tomography. Journal of Research in Medical and Dental Sciences 2018; 6(1): 418-424.## ##

اثر حفاظتی پنتوکسی‌فیلین بر پارامترهای اسپرمی و بیوشیمیایی در برابر سمیت ناشی از دگزامتازون در موش Protective Effect of Pentoxifylline on Sperm and Biochemical Parameters against Dexamethasone-Induced Toxicity in Mice 1 1 سابقه و هدف: امروزه عوارض جانبی داروهای شیمیایی از جمله دگزامتازون به عنوان یک فاکتور ضدالتهاب استروئیدی بر کاهش توان تولیدمثلی مردان مورد توجه است. بنابراین هدف از این مطالعه بررسی اثر پنتوکسی‌فیلین بر پارامترهای اسپرمی و فاکتورهای بیوشیمیایی در موش‌های تیمار شده با دگزامتازون بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه‌، 24 سر موش نر بالغ نژاد (NMRI) Naval Medical Research Institute (2±35 گرم) به صورت تصادفی در 4 گروه 6 تایی شامل گروه کنترل، دگزامتازون (mg/kg/day7)، پنتوکسی‌فیلین (mg/kg/day200) و دگزامتازون به علاوه  پنتوکسی‌فیلین تقسیم شدند. پس از 7 روز تیمار داخل صفاقی، پارامترهای اسپرمی و فاکتورهای استرس اکسیداتیو سنجش شد. داده‌ها با روش آماری One-Way ANOVA و تست توکی آنالیز شدند. یافته‌ها: تعداد اسپرم، درصد حرکت پیش‌رونده، قابلیت حیات، طول دم و تولید روزانه اسپرم و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی تام در گروه دگزامتازون نسبت به گروه کنترل به طور معنی‌داری کاهش یافت (001/0>P). در حالی‌ که سطح مالون‌دی‌آلدئید سرم به‎طور معنی‌داری افزایش نشان داد (001/0>P). پارامترهای فوق در گروه تیمار همزمان پنتوکسی‌فیلین و دگزامتازون در مقایسه با گروه کنترل تفاوت معنی‌داری نشان نداد (05/0P>). ارزیابی تمامیت DNA نشان داد که دگزامتازون تاثیری بر روی دناتوره شدن ساختمان دورشته‌ای DNA اسپرم ندارد. استنتاج: بر اساس این مطالعه، پنتوکسی‌فیلین توانست با کاهش استرس اکسیداتیو از اثرات مضر دگزامتازون بر پارامترهای اسپرمی، فاکتورهای بیوشیمیایی و تولید روزانه اسپرم ممانعت کند.   2 Background and purpose: Nowadays, the side effects of chemical drugs such as dexamethasone, as a steroidal anti-inflammatory factor, is considered on reducing male reproductive potential. The aim of this study was to evaluate the effect of pentoxifylline on sperm parameters and biochemical factors in mice treated with dexamethasone. Materials and methods: In this study, 24 adult male NMRI mice (35±2gr) were randomly divided into four groups (n=6 per group): control, dexamethasone (7mg/kg/day), pentoxifylline (200mg/kg/day), and dexamethasone + pentoxifylline. After 7 days of intraperitoneal treatments, sperm parameters and oxidative stress factors were measured. Data were analyzed using one-way analysis of variance (ANOVA) and Tukey’s test. Results: Compared to the control group, sperm count, progressive motility percentage, viability, sperm tail length (STL), daily sperm production (DSP), and total antioxidant capacity (TAC) significantly decreased in dexamethasone group (P<0.001), while plasma MDA level showed significant increase (P<0.001). These parameters did not show significant differences between the control group and the group that received dexamethasone + pentoxifylline (P> 0.05). Assessment of DNA integrity showed that dexamethasone had no effect on denaturation of the sperm DNA double-stranded structure. Conclusion: According to this study, pentoxifylline could prevent the adverse effects of dexamethasone on sperm parameters, biochemical factors, and daily sperm production by reducing oxidative stress. 113 124 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/1 1398/10/11 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/18 1399/1/30 منیره محمودی Monireh Mahmoodi استادیار، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه اراک، اراک، ایران ایران m-mahmoodi@araku.ac.ir ملک سلیمانی مهرنجانی Malek Soleimani Mehranjani استاد، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه اراک، اراک، ایران ایران m-soleimani@araku.ac.ir نسرین خردمند Nasrin Kheradmand کارشناسی ارشد زیست شناسی جانوری (گرایش سلولی- تکوینی)، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه اراک، اراک، ایران ایران nasrin.kheradmand2014@gmail.com dexamethasone pentoxifylline sperm oxidative stress mice دگزامتازون پنتوکسی‌فیلین اسپرم استرس اکسیداتیو موش 1. Orazizadeh M, Hashemitabar M, khorsandi L. Protective effect of minocycline on dexamethasone induced testicular germ cell apoptosis in mice. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2009; 13(1): 1-5.##2. Showell MG, Brown J, Yazdani A, Stankiewics MT, Hart RJ. Antioxidants for male subfertility (Protocol). Cocbrane Database ##Sys Rev 2011; 19(1): CD007411.##3. Khorsandi L, Mirhoseini M, Mohamadpour M, Orazizadeh M, Khaghani S. Effect of curcumin on dexamethasone-induced testicular toxicity in mice. Pharm Biol 2013; 51(2): 206-212.##4. Arab Dolatabadi A, Rezaei Zarchii S. The effect of prescription of different dexamethasone on reproductive system. Biomed Res 2015; 26(4): 650-660.##5. Sadi-Guettaf H, Hadj Bekkouche F. Dexamethasone: Impact on testicular activity. Int Scholarly Sci Res Innovation 2014; 8(7): 759-762.##6. Orazizadeh M, Khorsandi LS, Hashemitabar M. Toxic effects of dexamethasone on mouse testicular germ cells. Andrologia 2010; 42(4): 247-253.##7. Zakaria A, Al-busadah KA. Pentoxifylline efficiency in protecting testes against cadmium toxicity. J Anim Vet Adv 2015; 14(1): 18-29.##8. Yao C, Li G, Qian Y, Cai M, Yin H, Xiao L, et al. Protection of pentoxifylline against testis injury induced by intermittent hypobaric hypoxia. Oxid Med Cell Longev 2016; 2: 1-9.##9. Ozkan L, Yardimoglu M, Ozkurkcugil C, Costur P, Yilmaz H, Isken T. Protective effects of pentoxifylline on the seminiferous tubules morphology in smoking rats. Res Web Pub 2013; 1(1): 1-7.##10. Fallahzadeh AR, Rezaei Z, Rahimi HR, Barmak MJ, Sadeghi H, Mehrabi S, et al. Evaluation of the effect of pentoxifylline on cisplatin- induced testicular toxicity in rats. Toxicol Res 2017; 33(3): 255-263.##11. Nouri M, Movassaghi S, Foroumadi A, Soleimani M, Sharifi ZN. Protective effect of pentoxifylline on male wistar rat ##testicular germ cell apoptosis induced by 3,4-methylenedioxymetham-phetamine. Iran J of Basic Med Sci 2016; 19(6): 646-652.##12. Khalili MA, Vahidi SAD, Soflai N, Heidari AM, The effect of pentoxifytline on motility and morphology of spermatozoa from epididymal and testicular samples of infertile men. J Reproduct Infertil 2000; 1(3): 30-36 (Persian).##13. Moein MR, Khalili MA, Davoudi A. The effect of oral administration of pentoxifylline on sperm motility of asthenozoospermic ejaculates from men with or without testicular varicoceles. Int J Reproduct Biomed (IJRM) 2005; 3(1): 25-29 (Persian).##14. Sadeghzadeh F, Soleimani Mehranjani M, Mahmoodi M. Vitamin C ameliorates the adverse effects of dexamethasone on sperm motility, testosterone level, and spermatogenesis indexes in mice. Hum Exp Toxicol 2019, 38(4):409-418.##15. Malmir M, Soleimani Mehranjani M, Naderi Noreini S, Faraji T. Protective antioxidant effects of N-acetylcysteine against impairment of spermatogenesis caused by paranonylphenol. Andrologia 2018; 50(10): e13114.##16. Esterbauer H, Cheeseman KH. Determination of aldehydic lipid peroxidation product; Malondialdehyde and 4-hydroxynonenal. Methods Enzymol 1990; 186: 407-421.##17. Saremi A, Changizi Ashtiani S, Kalantari A. The combination of vitamin E supplementation and intensive exercise on testicular oxidative stress and spermatogenesis in male rats. Sport Physiology 2014; 6(23): 43-54 (Persian).##18. Danek, J. Effect of dexamethasone on the changes of semen quality induced by endotoxin in stallion. Bull Vet Inst Pulawy 2008; 52(4): 581-589.##19. Khorsandi LS, Hashemitabar M, Orazizadeh M, Albughobeish N. Dexamethasone Effects on Fas Ligand Expression in Mouse Testicular Germ Cells. Pak J Biol Sci 2008; 11(18): 2231-2236.##20. Eid Y, Ebeid T, Younis H. Vitamin E supplementation reduces dexamethasone-induced oxidative stress in chicken semen. Br poult sci 2006; 47(3):350-356.##21. Oseni OA, Kayode DM, Sijuade AO. Achatina Fulica Exoskeleton derived Chitosan attenuates Liver and Kidney toxicities in Dexamethasone induced Hypertensive Male Wistar Albino rats. Eur J Res Med Sci 2015; 3(2): 34-44.##22. Allamaneni SS, Agarwal A, Nallella KP, Sharma RK, Thomas AJ Jr, Sikka, SC. Characterization of oxidative stress status by evaluation of reactive oxygen species levels in whole semen and isolated spermatozoa. Fertil Steril 2005; 83(3): 800-803.##23. Karbalay-Doust S,Noorafshan A, Dehghani F, Panjeshahin M.R, Monabati A. Effec of hydroalchoholic extract of Matricaria chamomilla on serum testosterone and esteradiol levels, spermatozoon quality,and tail length in rat. Iran J Med Sci 2015; 35(2): 122-128.##24. Badade ZG, Samant PM. Role of oxidative stress in male infertility. J Biomed Sci Res 2011; 3(2): 385-391.##25. Tremellen K. Oxidative stress and male infertility-a clinical perspective. Hum Reprod Update 2008; 14(3): 243-258.##26. Hoseini A, Ahmadi A, Ghaderi Pakdel F, Zare S. Effects of chronic low-dose treatment with cyclophosphamide on the rat testis. Physiol Pharmacol 2011; 15(3): 351-360 (Persian).##27. Silva EJ, Vendramini V, Restelli A, Bertolla RP, Kempinas WG, Avellar MC. Impact of adrenalectomy and dexamethasone treatment on testicular morphology and sperm parameters in rats: insights into the adrenal control of male reproduction. Andrology 2014; 2(6): 835-846.##28. Fan Q, Li W, Shen L. Adverse effects of exposure to p-nonylphenol on reproductive system of young male rats. Zhonghua Yu Fang Yi Xue Za Zhi 2001; 35(5): 344-346.##29. Gametchu B, Watson CS. Correlation of membrane glucocorticoid receptor levels with glucocorticoid induced apoptotic competence using mutant leukemic and lymphoma cells lines. J Cell Biochem 2002; 87(2): 133-146.##30. Khorsandi LS, Hashemitabar M, Orazizadeh M. The expression of BAX in mouse testicular germ cell apoptosis following Dexamethasone injection. Med Sci J Islamic Azad Univ 2008; 18(3): 141-148 (Persian).##31. Selvakumar E, Prahalathan C, Sudharsan PT, Varalakshmi P. Chemoprotective effect of lipoic acid against cyclophosphamide-induced changes in the rat sperm. Toxicology 2006; 217(1): 71-78.##32. McLachlan RI, O’Donnell L, Meachem SJ, Stanton PG, de Kretser DM, et al. Identification of specific sites of hormonal regulation in spermatogenesis in rats, monkeys, and man. Recent Prog Horm Res 2002; 57: 149-179.##33. Robaire B, Hermo L. Efferent ducts, epididymis, and vas deferens: structure, functions, and their regulation. In: Knobil E, Neill JD, editors. The physiology of reproduction. New York: Raven Press; 1987.##34. Ghobadi E, Moloudizargari M, Asghari MH, Abdollahi M. The mechanisms of cyclophosphamide-induced testicular toxicity and the protective agents. Expert Opin Drug Metab Toxicol 2017; 13(5): 525-536.##35. Jalili C, Salahshoor MR, Jalili F, Kakabaraei S, Akrami A, Sohrabi M, et al. Therapeutic Effect of Resveratrol on Morphine-Induced Damage in Male Reproductive System of Mice by Reducing Nitric Oxide Serum Level. Int J Morphol 2017; 35(4): 1342-1347.##36. Piryaei A, Najar A, Bayat M. Effects of pentoxifylline administration on histomorphological parameters of streptozotocin-induced diabetic rat testes. Lab Anim Res 2015; 31(3): 111-116.##37. Zakaria A, Al-Busadah KA. Pentoxifylline efficiency in protecting testes against cadmium toxicity. J Anim Vet Adv 2015; 14(1): 18-29.##38. Nasimi Doost Azgomi R, Nazemiyeh H, Sadeghi Bazargani H, Fazljou SMB, Nejatbakhsh F, Moini Jazani A, et al. Comparative evaluation of the effects of Withania somnifera with pentoxifylline on the sperm parameters in idiopathic male infertility: A triple-blind randomised clinical trial. Andrologia 2018; 50(7): e13041.## ##

مقایسه نتایج درمانی دو تکنیک Minimal Incision و Double Incision در درمان سندرم تونل ﻛﺎرﭘﺎل: یک کارآزمایی بالینی شاهددار تصادفی Comparing the Outcomes of Minimal Incision and Double Incision in Treatment of Carpal Tunnel Syndrome: A Randomized Controlled Trial 1 1 سابقه و هدف: سندرم تونل ﻛﺎرﭘﺎل شایع‌ترین نوروپاتی ناشی از به دام افتادن عصب است، که در نتیجه همفشردگی عصب مدین در ناحیه مچ دست ایجاد می‌‌شود. این مطالعه با هدف مقایسه دو تکنیک Minimal Incision (برش محدود) و تکنیک Double Incision (برش دوگانه) در معالجه بیماران مبتلا به سندرم تونل ﻛﺎرﭘﺎل انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه کارآزمایی بالینی شاهددار تصادفی، با کد IRCT20160508027797N5، بر روی 50 بیمار مبتلا به سندرم تونل کارپ که به بیمارستان‌های شهید بهشتی و آیت‌الله روحانی بابل مراجعه، و کاندید عمل جراحی بودند، انجام شد. با استفاده از جدول اعداد تصادفی، بیماران به‌طور تصادفی به دو گروه 25 نفری Minimal Incision و Double Incision تقسیم شدند. پرسشنامه ﺳﻨﺪرم ﺗﻮﻧﻞ ﻛﺎرﭘﺎل ﺑﻮﺳﺘﻮن (BCTQ) و مقیاس آنالوگ بصری (VAS) برای سنجش درد، قبل از عمل جراحی و 3 ماه بعد از آن توسط بیماران تکمیل شد. یافته‌ها: در این مطالعه، 40 نفر از بیماران (80 درصد) زن و 10 نفر (20 درصد) مرد بودند. میانگین سنی بیماران برابر با 22/8±78/51 سال بود و میانگین نمره پارستزی، کرختی، درد، ضعف، علائم شبانه و وضعیت عملکرد (مربوط به پرسشنامه BCTQ) و همچنین میانگین نمره درد VAS بعد از مداخله در هر دو گروه نسبت به قبل از مداخله کاهش معنی‌داری داشت (001/0>P). میانگین نمره پارامترها بین دو گروه، چه قبل از مداخله و چه بعد از آن، تفاوت معنی‌داری نداشت. استنتاج: نتایج درمان با دو روش Minimal Incision و Double Incision تفاوتی با هم نداشت. البته به دلیل برش کوچک‌تر در تکنیک Minimal Incision، پیشنهاد می‌شود که تکنیک Minimal Incision به عنوان روش درمانی برگزیده مورد استفاده قرار گیرد.   شماره ثبت کارآزمایی بالینی : 5N20160508027797IRCT 2 Background and purpose: Carpal tunnel syndrome is the most prevalent neuropathy caused by trapping and median nerve compression in the wrist. This study aimed at comparing the effects of minimal incision and double incision in treatment of patients with carpal tunnel syndrome. Materials and methods: This randomized controlled trial was performed in 50 patients with carpal tunnel syndrome attending Shahid Beheshti and Ayatollah Rouhani hospitals in Babol, Iran, candidates for surgery. The patients were divided into two groups using random number table to have either minimal incision (n=25) or double incision (n=25). All patients completed the Boston Carpal Tunnel Syndrome Questionnaire (BCTQ) and Visual Analogue Scale (VAS) before and three months after the surgery. Results: The patients included 40 (80%) males and 10 (20%) females. The mean age of the patients was 51.78±8.22 years old. The mean scores for paresthesia, numbness, pain, weakness, nighttime symptoms and functional status (according to BCTQ), and also mean VAS score significantly reduced after the intervention in both groups (P<0.001). The mean scores for these parameters were not significantly different between the two groups neither before nor after the treatment. Conclusion: The results of treatment with minimal incision and double incision were not different, but minimal incision is suggested as a selective therapeutic approach due to smaller cut.   (Clinical Trials Registry Number: IRCT20160508027797N5) 125 130 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/25 1398/12/6 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/19 1399/2/30 ایلیا روشنی Ilia Roshani متخصص ارتوپدی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران bcrdc90@yahoo.com ناصر جان محمدی Nasser Janmohammadi استاد، گروه ارتوپدی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران Janmohammadi.nasser@gmail.com کریم اله حاجیان تیلکی Karimollah Hajian-Tilaki استاد، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران drhajian@yahoo.com مسعود بهرامی فریدونی Masoud Bahrami Frydoni استادیار، واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران bahramimasoud478@gmail.com Carpal tunnel syndrome treatment surgery orthopedics pain median nerve VAS سندرم تونل ﻛﺎرﭘﺎل درمان جراحی ارتوپدی درد مقیاس آنالوگ بصری عصب مدین 1. Marquardt TL, Evans PJ, Seitz Jr WH, Li ZM. Carpal arch and median nerve changes during radioulnar wrist compression in carpal tunnel syndrome patients. J Orthop Res 2016; 34(7): 1234-1240.##2. Padua L, Coraci D, Erra C, Pazzaglia C, Paolasso I, Loreti C, et al. Carpal tunnel syndrome: clinical features, diagnosis, and management. Lancet Neurol 2016; 15(12): 1273-1284.##3. Wolf J, Mountcastle S, Owens BD. Incidence of carpal tunnel syndrome in the US military population. Hand 2009; 4(3): 289-293.##4. Violante F, Armstrong TJ, Fiorentini C, Graziosi F, Risi A, Venturi S, et al. Carpal tunnel syndrome and manual work: a longitudinal study. J Occup Environ Med 2007; 49(11): 1189-1196.##5. Gelfman R, Melton Lr, Yawn BP, Wollan PC, Amadio PC, Stevens JC. Long-term trends in carpal tunnel syndrome. Neurology 2009; 72(1): 33-41.##6. Carlson H, Colbert A, Frydl J, Arnall E, Elliot M, Carlson N. Current options for nonsurgical management of carpal tunnel syndrome. Int J Clin Rheumtol 2010; 5(1): 129-142.##7. Khosrawi S, Moghtaderi A, Haghighat S. Acupuncture in treatment of carpal tunnel syndrome: A randomized controlled trial study. J Res Med Sci 2012; 17(1): 1-7.##8. Hassankhani GG, Moradi A, Birjandinejad A, Vahedi E, Kachooei AR, Ebrahimzadeh MH. Translation and Validation of the Persian Version the Boston Carpal Tunnel Syndrome Questionnaire. Arch Bone Jt Surg 2018; 6(1): 71-77.##9. Hawker GA, Mian S, Kendzerska T, French M. Measures of adult pain: Visual analog scale for pain (vas pain), numeric rating scale for pain (nrs pain), mcgill pain questionnaire (mpq), short form mcgill pain questionnaire (sf mpq), chronic pain grade scale (cpgs), short form 36 bodily pain scale (sf 36 bps), and measure of intermittent and constant osteoarthritis pain (icoap). Arthritis Care Res (Hoboken) 2011; 63(S11): S240-S52.##10. Ahmadzadeh Heshmati A, Sadeghifar A, Saied A, Ahrari M, Barkam M. Comparing the Outcomes of Open Surgery and Minimally Incision Surgery by Smillie Knife in Treatment of Carpal Tunnel Syndrome. J Mazandaran Univ Med Sci 2016; 26(136): 9-17.##11. Zyluk A, Strychar J. A comparison of two limited open techniques for carpal tunnel release. J Hand Surg Br 2006; 31(5): 466-472.##12. Uygur F, Sever C, Yuksel F. Comparing the results of limited incision technique and standard longitudinal incision technique for carpal tunnel decompression by numerical grading system. Turk Neurosurg 2009; 19(1): 51-57.## ##

ارتباط بین سطح سرمی ویتامین D و ریسک پارگی رباط صلیبی قدامی در مردان ورزشکار Associations between Vitamin D Levels and Risk of Anterior Cruciate Ligament Injury in Male Athletes 1 1 سابقه و هدف: ارتباط بین سطح ویتامین D و پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) در مردان ورزشکار ایرانی به خوبی شناخته نشده است و یافته های حاضر در این خصوص ناکافی و متناقض هستند. مطالعه حاضر ارتباط سطح ویتامین D و پارگی ACL در مردان ورزشکار ایرانی را مورد بررسی قرار داد. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی مقطعی در سال 1395 بر روی 100 مرد ورزشکار که با درد زانو به کلینیک بیمارستان امام خمینی مراجعه نمودند انجام شد. افراد مورد مطالعه به صورت غیر تصادفی در دوگروه 50 نفره شامل گروه با پارگی ACL و گروه بدون پارگی ACL قرار گرفتند. پارگی ACL با معاینه و مشاهده تصاویر MRI تایید شد. اطلاعات شامل سطح سرمی ویتامین D، سن، شاخص توده بدنی(BMI) و سابقه فعالیت ورزشی جمع‌آوری گردید و از نرم‌افزار SPSS 20 برای آنالیز آماری استفاده شد. یافته‌ها: افراد مورد مطالعه 100 مرد ورزشکار با میانگین سنی 6± 28 سال و سطح سرمی ویتامین D ، (02/1±07/25) نانوگرم بر دسی لیتر بودند. در گروهی که پارگی ACL داشتند میانگین سطح سرمی ویتامین D به‌طور معنی‌داری پایین‌تر از گروه بدون پارگی ACL بود (001/0< P). در صورتی که تفاوت معناداری در میانگین سن، BMI و سابقه فعالیت ورزشی بین دوگروه وجود نداشت (05/0> P). استنتاج: این مطالعه نشان داد که سطح پایین سرمی ویتامین D با ریسک پارگی ACL در مردان ورزشکار ایرانی همراهی دارد. 2 Background and purpose: Association between vitamin D and anterior cruciate ligament injury (ACLI) in male athletes is poorly understood, and current data are not sufficient and consistent. The present study investigated the association between vitamin D and ACLI in some Iranian male athletes. Materials and methods: This cross-sectional study was carried out in 100 male athletes with knee pain attending Sari Imam Khomeini Hospital, Iran 2016. They were evaluated into two groups: male athletes with ACL injury (AI group; n=50) and without ACL injury (WAI group; n=50). ACL injury was verified according to physical examination and MRI findings. Data, including the age, serum 25 (OH) D concentrations, body mass index (BMI), and previous history of exercise were recorded and analyzed in SPSS V20. Results: The mean age of participants and their serum 25 (OH) D levels were 28±6 years and 25.07±1.02 ng/dl, respectively. There were no significant differences between the two groups in mean age, BMI, and previous history of exercise (P> 0.05). The mean serum 25 (OH) D levels were found to be significantly lower in AI group than those in WAI group (P< 0.001). Conclusion: The current study showed that lower serum concentrations of 25 (OH) D are associated with the risk of ACLI in male athletes. 131 136 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/12 1398/5/21 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/20 1398/8/29 اسماعیل شفیعی Seyed Esmaeel Shafiee استادیار، مرکز تحقیقات ارتوپدی، دانشگاه علوم پز شکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.e.shafiei@gmail.com غلامرضا پرتوی Gholamreza Partovi استادیار، گروه پزشکی ورزشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پز شکی مازندران، ساری، ایران ایران Gholamrezapartovi32@gmail.com پریسا اسلامی Parisa Eslami متخصص پزشکی اجتماعی، دانشگاه علوم پز شکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.parisa.health@gmail.com مسعود شایسته اذر Masoud Shayestehazar دانشیار، مرکز تحقیقات ارتوپدی، دانشگاه علوم پز شکی مازندران، ساری، ایران ایران mshayestehazar@yahoo.com vitamin D anterior cruciate ligament injury athletes ویتامین D پارگی رباط صلیبی قدامی(ACL) ورزشکار 1. Takahashi S, Nagano Y, Ito W, Kido Y, Okuwaki T. A retrospective study of mechanisms of anterior cruciate ligament injuries in high school basketball, handball, judo, soccer, and volleyball. Medicine 2019; 98(26): e16030.##2. Gwinn DE, Wilckens JH, McDevitt ER, Ross G, Kao TC. The relative incidence of anterior cruciate ligament injury in men and women at the United States Naval Academy. Am J Sports Med 2000; 28(1): 98-102.##3. Gagnier JJ, Morgenstern H, Chess L. Interventions designed to prevent anterior cruciate ligament injuries in adolescents and adults a systematic review and meta-analysis. Am J Sports Med 2013; 41(8): 1952-1962.##4. Koga H, Nakamae A, Shima Y, Iwasa J, Myklebust G, Engebretsen L, et al. Mechanisms for noncontact anterior cruciate ligament injuries knee joint kinematics in 10 injury situations from female team handball and basketball. Am J Sports Med 2010; 38(11): 2218-2225.##5. Chen J, Kim J, Shao W, Schlecht SH, Baek SY, Jones AK, et al. An anterior cruciate ligament failure mechanism. Am J Sports Med 2019; 47(9): 2067-2076.##6. Boden BP, Griffin LY, Garrett Jr WE. Etiology and prevention of noncontact ACL injury. Phys Sportsmed 2000; 28(4): 53-60.##7. Montalvo AM, Schneider DK, Webster KE, Yut L, Galloway MT, Heidt Jr RS, et al. Anterior cruciate ligament injury risk in sport: A systematic review and meta-analysis of injury incidence by sex and sport classification. J Athl Train 2019; 54(5): 472-482.##8. Griffin LY, Agel J, Albohm MJ, Arendt EA, Dick RW, Garrett WE, et al. Noncontact anterior cruciate ligament injuries: risk factors and prevention strategies. J Am Acad Orthop Surg 2000; 8(3): 141-150.##9. Griffin LY, Albohm MJ, Arendt EA, Bahr R, Beynnon BD, DeMaio M, et al. Understanding and preventing noncontact anterior cruciate ligament injuries a review of the Hunt Valley II meeting, January 2005. Am J Sports Med 2006; 34(9): 1512-1532.##10. Hootman JM, Dick R, Agel J. Epidemiology of collegiate injuries for 15 sports: summary and recommendations for injury prevention initiatives. J Athl Train 2007; 42(2): 311-319.##11. Joseph AM, Collins CL, Henke NM, Yard EE, Fields SK, Comstock RD. A multisport epidemiologic comparison of anterior cruciate ligament injuries in high school athletics. J Athl Train 2013; 48(6): 810-817.##12. Canale ST, Beaty JH. Campbell's operative orthopaedics: Elsevier Health Sciences; 2012.##13. Lee JK, Lee S, Seong SC, Lee MC. Anatomy of the anterior cruciate ligament insertion sites: comparison of plain radiography and three-dimensional computed tomographic imaging to anatomic dissection. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2015; 23(8): 2297-2305.##14. DeLuca HF. Overview of general physiologic features and functions of vitamin D. The American Journal of Clinical Nutrition 2004; 80(6): 1689S-1696S.##15. Cannell JJ, Hollis BW, Sorenson MB, Taft TN, Anderson JJ. Athletic performance and vitamin D. Med Sci Sports Exerc 2009; 41(5): 1102-1110.##16. Cannell JJ, Hollis BW, Zasloff M, Heaney RP. Diagnosis and treatment of vitamin D deficiency. Expert Opin Pharmacother 2008; 9(1): 107-118.##17. Looker AC, Pfeiffer CM, Lacher DA, Schleicher RL, Picciano MF, Yetley EA. Serum 25-hydroxyvitamin D status of the US population: 1988–1994 compared with 2000–2004. American Journal of Clinical Nutrition 2008; 88(6): 1519-1527.##18. Cashman KD. Vitamin D deficiency: defining, prevalence, causes, and strategies of addressing. Calcif Tissue Int 2019: 1-16.##19. Holick MF, Chen TC. Vitamin D deficiency: a worldwide problem with health consequences. Am J Clin Nutr 2008; 87(4): 1080S-1086S.##20. Moradzadeh K, Keshtkar A, Hossein NA, Rajabian R, Nabipour I, Omrani G, et al. Normal values of vitamin D and prevalence of vitamin D deficiency among Iranian population. Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences 2006; 10: 33-43 (Persian).##21. Tabrizi R, Moosazadeh M, Akbari M, Dabbaghmanesh MH, Mohamadkhani M, Asemi Z, et al. High prevalence of vitamin d deficiency among iranian population: A systematic review and meta-analysis. Iran J Med Sci 2018; 43(2): 125-139 (Persian).##22. Van Schoor NM, Lips P. Worldwide vitamin D status. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2011; 25(4): 671-680.##23. Barker T, Henriksen VT, Martins TB, Hill HR, Kjeldsberg CR, Schneider ED, et al. Higher serum 25-hydroxyvitamin D concentrations associate with a faster recovery of skeletal muscle strength after muscular injury. Nutrients 2013; 5(4): 1253-1275.##24. Barker T, Martins TB, Hill HR, Kjeldsberg CR, Trawick RH, Weaver LK, etal. Low vitamin D impairs strength recovery after anterior cruciate ligament surgery. J Evid Based Complementary Altern Med 2011; 16(3): 201-209.##25. Ryu KJ, Kim BH, Lee Y, Dan J, Kim JH. Low Serum Vitamin D Is Not Correlated With the Severity of a Rotator Cuff Tear or Retear After Arthroscopic Repair. Am J Sports Med 2015; 43(7): 1743-1750.## ##

ارتباط پلی مورفیسم rs4541843در ژن کد کننده miR-182 با بروز دیابت نوع دو در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو The Association between rs4541843 Polymorphism in miR-182 and Diabetes Mellitus 1 1 سابقه و هدف: دیابت ملیتوس شایع‌ترین بیماری اندوکرین است. در بین انواع دیابت، شیوع دیابت نوع دو بیش‌تر بوده و 90-85 درصد از کل موارد دیابت را شامل می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط پلی‌مورفیسم rs4541843 در miR-182 با دیابت نوع دو در جمعیت اصفهان انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مورد- شاهدی، 196 فرد سالم و199 فرد بیمار دیابتی نوع 2 به‌طور تصادفی از جمعیت مورد نظر انتخاب شدند. ژنوتیپ افراد برای پلی‌مورفیسم مورد نظر با روش PCR-RFLP تعیین و جهت تائید نتایج، تعدادی از نمونه‌‌ها سکانس شد. سپس فراوانی ژنوتیپ‌ها و به‌ دنبال آن، فراوانی آلل‌ها به منظور به‌دست آوردن ارتباط این پلی‌مورفیسم با خطر ابتلا به دیابت نوع دو، جنس و سن بروز بیماری، آنالیز گردید. یافته‌ها: اختلاف معناداری بین انواع ژنوتیپ‌ها در دو جمعیت سالم و بیمار وجود ندارد و ژنوتیپ‌های مختلف این پلی‌مورفیسم با در نظر گرفتن ژنوتیپ GG به عنوان ژنوتیپ مرجع، با خطر ابتلا به دیابت در سطح 05/0P< ارتباط معنی‌داری ندارند. استنتاج: با توجه به عدم ارتباط پلی مورفیسم مورد نظر با خطر ابتلا به دیابت در این جمعیت، از این پلی‌ مورفیسم نمی‌‌توان برای غربالگری بیماران دیابتی در جمعیت مورد نظر استفاده نمود. مطالعات بیش‌تر در زمینه ارزیابی اهمیت این پلی‌‌مورفیسم در جمعیت‌های مختلف ضروری است.     2 Background and purpose: Diabetes Mellitus is one of the most common endocrine diseases. The prevalence of type 2 diabetes is higher than other types, accounting for 85-90% of all diabetic cases. The current research aimed at investigating the association between rs4541843 in miR-182 and type 2 diabetes. Materials and methods: In this case-control study, healthy individuals (n=196) and type 2 diabetic patients (n=199) were randomly selected from a target population in Isfahan, Iran. The genotypes for the polymorphism were determined by PCR-RFLP method and the results were confirmed by sequencing. Then, the frequency of the genotypes and alleles were analyzed to determine the association between rs4541843 in miR-182 and the risk of type 2 diabetes, sex, and age at disease onset. Results: The study showed no significant difference between different genotypes in healthy individuals and diabetic patients (P<0.05). Also, no significant association was found between different genotypes of this polymorphism and risk of diabetes considering GG genotype as the reference genotype (P< 0.05). Conclusion: Due to the lack of association between the rs4541843 in miR-182 and risk of diabetes in this population, this polymorphism cannot be used to screen diabetic patients in the target population. Further studies are needed to evaluate the importance of this polymorphism in different populations. 137 142 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/29 1398/4/8 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/12 1399/1/24 آرزو عبدی Arezu Abdi کارشناسی ارشد ژنتیک مولکولی، دانشکده علوم پایه، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران arezuabdi@yahoo.com مریم پیمانی Maryam Peymani استادیار، گروه زیست شناسی ، دانشکده علوم پایه، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران Peymani62_m@yahoo.com type 2 diabetes polymorphism miR-182 دیابت نوع دوم پلی مورفیسم miR-182 1. Chien HY, Lee TP, Chen CY, Chiu YH, Lin YC, Lee LS, et al. Circulating microRNA as a diagnostic marker in populations with type 2 diabetes mellitus and diabetic complications. J Chin Med Assoc 2015; 78(4): 204-211.##2. Tang X, Tang G, Özcan S. Role of microRNAs in diabetes. Biochim Biophys Acta 2008; 1779(11): 697-701.##3. Poirier C, Desgagné V, Guérin R, Bouchard L. Micrornas in pregnancy and gestational diabetes mellitus: emerging role in maternal metabolic regulation. Curr Diab Rep 2017; 17(5): 35.##4. Hudson MB, Rahnert JA, Zheng B, Woodworth-Hobbs ME, Franch HA, Russ Price S. miR-182 attenuates atrophy-related gene expression by targeting FoxO3 in skeletal muscle. Am J Physiol Cell Physiol 2014; 307(4): C314-C319.##5. Rome S. Are extracellular microRNAs involved in type 2 diabetes and related pathologies? Clin Biochem 2013; 46(10-11): 937-945.##6. Guttilla IK, White BA. Coordinate regulation of FOXO1 by miR-27a, miR-96, and miR-182 in breast cancer cells. J Biol Che 2009; 284: 23204-23216.##7. Yu H, Liu Y, Bai L, Kijlstra A, Yang P. Predisposition to Behçet’s disease and VKH syndrome by genetic variants of miR-182. J Mol Med (Berl) 2014; 92(9): 961-967.##8. Hu Z, Shu Y, Chen Y, Chen J, Dong J, Liu Y, et al. Genetic Polymorphisms in the Precursor MicroRNA Flanking Region and Non–Small Cell Lung Cancer Survival. Am J Respir Crit Care Med 2011; 183(5): 641-648.##9. Sherry ST, Ward MH, Kholodov M, Baker J, Phan L, Smigielski EM, Sirotkin K. dbSNP: the NCBI database of genetic variation. Nucleic Acids Res 2001; 29(1): 308-311.##10. Alberti KG, Zimmet PZ. Definition, diagnosis and classification of diabetes mellitus and its complications. Part 1 diagnosis and classification of diabetes mellitus provisional report of a WHO consultation. Diabet Med 1998; 15(7): 539-553.##11. Karolina DS, Armugam A, Tavintharan S, Wong MT, Lim SC, Sum CF, et al. MicroRNA 144 impairs insulin signaling by inhibiting the expression of insulin receptor substrate 1 in type 2 diabetes mellitus. PloS One 2011; 6(8): e22839.##12. Kajimoto K, Naraba H, Iwai N. MicroRNA and 3T3-L1 pre-adipocyte differentiation. Rna 2006; 12(9): 1626-1632.##13. Zhou J, Meng Y, Tian S, Chen J, Liu M, Zhuo M, et al. Comparative MicroRNA expression profiles of cynomolgus monkeys, rat, and human reveal that miR-182 is involved in T2D pathogenic processes. J Diabetes Res 2014; 2014: 760397.##14. Wang Y, Zhao X, Wu X, Dai Y, Chen P, Xie L. microRNA-182 mediates Sirt1-induced diabetic corneal nerve regeneration. Diabetes 2016; 65(7): 2020-2031.##15. Zhang D, Li Y, Yao X, Wang H, Zhao L, Jiang H, et al. miR-182 regulates metabolic homeostasis by modulating glucose utilization in muscle. Cell Rep 2016; 16(3): 757-768.##16. Gross D, Van den Heuvel A, Birnbaum M. The role of Fox7O in the regulation of metabolism. Oncogene 2008; 27(16): 2320.##17. Melkman Zehavi T, Oren R, Kredo Russo S, Shapira T, Mandelbaum AD, Rivkin N, et al. miRNAs control insulin content in pancreatic β cells via downregulation of transcriptional repressors. EMBO J 2011; 30(5): 835-845.##18. Jeon T-I, Esquejo RM, Roqueta-Rivera M, Phelan PE, Moon Y-A, Govindarajan SS, et al. An SREBP-responsive microRNA operon contributes to a regulatory loop for intracellular lipid homeostasis. Cell Metab 2013; 18(1): 51-61.## ##

بررسی پایداری فیزیکو شیمیایی و اثر بخشی برون تن دهان شویه ژل آلوئه ورا و کلوبتازول Physicochemical Stability and In-vitro Efficacy of Aloe vera and Clobetasol Mouthwash 1 1 سابقه و هدف: زخم‌های مزمن دهان یکی از پرچالش‌ترین بیماری‌های التهابی محسوب می‌شوند. از میان کورتیکواستروییدها، کلوبتازول در شکل‌های دارویی مختلف نتایج درمانی قابل توجهی از خود نشان داده است. مطالعات بالینی مصرف ژل آلوئه‌ورا را در بهبود کلی کیفیت زندگی این بیماران مفید دانسته است. لذا در مطالعه حاضر طراحی، بررسی پایداری و اثرات ضد قارچی دهان شویه حاوی ژل آلوئه‌ورا و کلوبتازول مدنظر قرار گرفت. مواد و روش‌ها: ابتدا گیاه آلوئه‌ورا استانداردسازی شد. آنالیز کلوبتازول با روش HPLC معتبرسازی شده انجام شد. فرمولاسیون دهانشویه‌ها با تغییر مقادیر اجزای جانبی تهیه شد و در روزهای اول و چهل و پنجم پس از ساخت، تست‌های کنترل کیفیت pH)، شفافیت، مقدار کلوبتازول( و کنترل میکروبی (تست ماده محافظ و محدودیت میکروبی) بر روی آن‌ها انجام شد. فراورده نهایی از لحاظ اثربخشی بر کاندیدا آلبیکنس ارزیابی شد و با دو دهانشویه گیاهی و شیمیایی موجود در بازار دارویی مقایسه شد. یافته‌ها: صد میلی لیتر ژل گیــاه آلوئه‌ورا حــاوی 36 میلی‌گـرم، ماده موثره گلوکومانان بود. تست‌های پایداری فیزیکی، شیمیایی و میکروبی موید سلامت فراورده پس از 45 روز بود. فرمولاسیون منتخب حتی در رقت‌های 1:10 و 1:100 اثرات بسیار قابل توجهی بر کاندیدا آلبیکنس از خود نشان داد. استنتاج: با توجه به اثرات ضد التهابی آلوئه ورا، به نظر می‌رسد که فراورده حاضر علاوه بر التیام زخم‌های دهانی بیماران، بتواند از ایجاد عفونت‌های کاندیدیازیس ناشی از کاندیدا آلبیکنس نیز به خوبی جلوگیری کند. 2 Background and purpose: Oral chronic lesions (OCLs) are challenging inflammatory diseases. Clobetasol is the most effective corticosteroid in treatment of OCLs. Clinical studies showed positive effects of aloe vera gel in improving the signs of inflammation and ulcer in OCLs. The aim of the present study was to design a mouthwash containing aloe vera gel and clobetasol and evaluating its stability and antifungal efficacy. Materials and methods: Aloe vera gel was standardized and clobetasol was analyzed using a validated HPLC method. They were then mixed with suitable excipients to formulate a mouthwash. At days one and 45 after preparation, the pH, clearness, clobetasol assay, and microbial control (preservative test and limit test) of the mouthwash were tested. The efficacy of the optimized mouthwash on Candida albicans was tested and compared with two natural and chemical commercial mouthwashes. Results: Aloe vera gel 100ml contained 36 mg glucomannan. Quality control test confirmed physical, chemical and microbial stability of the mouthwashes after 45 days. The optimized mouthwash showed considerable effects on Candida albicans even at 1:10 and 1:100 dilutions. Conclusion: Considering anti-inflammatory effects of aloe vera gel, it seems that the optimized mouthwash, in addition to having wound healing effects, may prevent candidiasis induced by Candida albicans in patients with OCLs. 143 148 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/292019/06/11 1398/3/21 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/122020/03/24 1399/1/5 شهره علیپور Shohreh Alipour دانشیار، گروه کنترل کیفیت، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، ایران ایران alipour_sh@sums.ac.ir وحید معظمی Vahid Moazami دکترای داروسازی، گرگان، ایران ایران moaazamiv@sums.ac.ir فاطمه احمدی Fatemeh Ahmadi دانشیار، گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، ایران ایران Ahmadi_f@sums.ac.ir oral chronic lesions mouthwash clobetasol aloe vera زخم های مزمن دهانی دهانشویه کلوبتازول آلوئه ورا 1. Mortazavi H, Safi Y, Baharvand M, Rahmani S. Diagnostic Features of Common Oral Ulcerative Lesions: An Updated Decision Tree. International Journal of Dentistry 2016; 2016: 7278925.##2. Thongprasom K, Dhanuthai K. Steriods in the treatment of lichen planus: a review. J Oral Sci 2008; 50(4): 377-385.##3. Choonhakarn CH, Busaracome P, Sripanidkulchai B, Sarakarn P. The efficacy of aloe vera gel in the treatment of oral lichen planus: a randomized controlled trial. Br J Dermatol 2008; 158(3): 573-577.##4. Surjushe A, Vasani R, Saple DG. Aloe vera: a short review. Indian J Dermatol 2008; 53(4): 163-166.##5. Ali S, Wahbi W. The efficacy of aloe vera in management of oral lichen planus: a systematic review and meta-analysis. Oral Dis 2017; 23(7): 913-917.##6. Salazar-Sanchez N, Lo´ pez-Jornet P, Camacho-Alonso F, Sa´ nchez-Siles M. Efficacy of topical Aloe vera in patients with oral lichen planus: a randomized double-blind study. J Oral Pathol Med 2010; 39(10): 735-740.##7. Mansourian A, Momen-Heravi F, Saheb-Jamee M, Esfehani M, Khalilzadeh O, Momen-Beitollahi J. Comparison of aloe vera mouthwash with triamcinolone acetonide 0.1% on oral lichen planus: a randomized double-blinded clinical trial. Am J Med Sci 2011; 342(6): 447-451.##8. Eberendu AR, Luta G, Edwards JA, McAnalley BH, Davis B, Rodriguez S, et al. Quantitative colorimetric analysis of aloe polysaccharides as a measure of Aloe vera quality in commercial products. J AOAC Int 2005; 88(3): 684-691.##9. Ahmadi F, Rezaee S, Alipour S. Formulation and evaluation of an Aloe vera -Licorice combination topical gel: a potential choice for wound healing. Trends in Pharmaceutical Sciences 2017; 3(2): 105-111.##10. Holbrook WP, Kristmundsdottir T, Loftsson T. Aqueous hydrocortisone mouthwash solution: clinical evaluation. Acta Odontol Scand 1998; 56(3): 157-160.##11. Colla FL, Mion L, Parizotto L, Rodrigues LB, Pilotto F, Dickel EL, et al. Miniaturized Most Probable Number for the Enumeration of Salmonella sp in Artificially Contaminated Chicken Meat. Rev Bras Cienc Avic 2014; 16(1): 45-48. ##12. Sutton S.The Most Probable Number Method and Its Uses in Enumeration, Qualification, and Validation. J Valid Technol 2010; 16(3): 35-38.##13. USP 40-NF 35, The United States Pharmacopeia and National Formulary, 2017, Deutscher Apotheker Verlag.##14. Yavari Z, Moradi H, Sadeghi H, Barzegar Golchini B. Evaluation of Aloe vera (Aloe barbadensis Miller) Antioxidant Activity and Some of the Morphological Characteristics in Different Vermicompost Field. Journal of Chemical Health Risks 2013; 3(4):19-28. ##15. Ahmad Sh, Sinha S, Ojha S, Chadha H, Aggarwal B, Ajeet A, et al. Formulation and Evaluation of Antibacterial Herbal Mouthwash Against Oral Disorders. Indo Global Journal of Pharmaceutical Sciences 2018; 8(2): 37-40.## ##

حذف فنل در غلظت های زیاد در پیل سوختی میکروبی دو محفظه ای Removal of High Concentrations of Phenol in Dual Chamber Microbial Fuel Cell 1 1 سابقه و هدف: پیل سوختی میکروبی در زمره تکنولوژی‌های مبتنی بر توسعه پایدار قرار دارد که می‌تواند هم زمان برای حذف بسیاری از آلاینده‌ها و تولید الکتریسیته مورد استفاده قرار گیرد. هدف از این تحقیق تعیین میزان حذف فنل در غلظت های زیاد در پیل سوختی میکروبی بود. مواد و روش‌ها: یک پیل سوختی میکروبی دو محفظه ای مجهز به غشاء تبادل گر پروتون نفیونی و آند و کاتد از جنس پارچه کربنی ساخته شد و در انکوباتور دمای 30 درجه سانتی‌گراد به مدت 12 هفته به صورت جریان منقطع مورد بهره‌برداری قرار گرفت. آند در محفظه بی‌هوازی حاوی محیط کشت حداقل (ترکیبات معدنی) قرار گرفت و فنل به عنوان تنها منبع کربن در غلظت‌های 50 تا 1000 میلی‌گرم بر لیتر به آن اضافه شد. بذر باکتریائی تجزیه‌کننده فنل که از تصفیه خانه فاضلاب پالایشگاه نفت تهران تامین و به فنل آداپته شد و در محفظه آند بی‌هوازی پیل میکروبی استفاده شد. کاتد در محفظه هوازی حاوی بافر فسفات قرار گرفت. غلظت فنل باقیمانده در زمان‌های مختلف به وسیله دستگاه HPLC اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: حداکثر حذف فنل طی 24 ساعت اولیه هر مرحله از آزمایش اتفاق می‌افتاد. فنل در غلظت‌های تا ppm 800 طی 96 ساعت به طور کامل حذف شد. اما زمان لازم برای حذف کامل ppm 1000 فنل 120 ساعت بود. استنتاج: با استفاده از لجن تصفیه خانه فاضلاب پالایشگاه نفت خو یافته به فنل در پیل سوختی میکروبی، حذف فنل تا غلظت ppm 1000 امکان‌پذیر شد.   2 Background and purpose: Microbial fuel cell is one of the sustainable development technologies that can be used simultaneously for removal of many pollutants and generate electricity. The aim of this study was to determine the removal rate of high concentrations of phenol in a microbial fuel cell. Materials and methods: A dual chamber microbial fuel cell having Nafion proton exchange membrane and carbon cloth as anode and cathode was fabricated and operated in batch mode in incubator at 30°C for 12 weeks. Anode was put in anaerobic chamber containing minimum growth medium and phenol (50-1000ppm) was added as the sole carbon source. Phenol degrading bacterial seed that was supplied by wastewater treatment plant of Tehran Petroleum Refinery was adapted to phenol and used in anaerobic anode chamber. Cathode was put in aerobic chamber containing phosphate buffer. Concentration of remained phenol in different times was analyzed by HPLC method. Results: Maximum amount of phenol degradation occurred in the first 24h of each run. Phenol concentrations up to 800 ppm were completely removed during 96 h, but time to complete removal of 1000 ppm phenol was 120h. Conclusion: By using sludge from wastewater treatment plant of oil refinery adapted to phenol in a microbial fuel cell, it is possible to remove 1000 ppm phenol. 149 153 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/292019/06/112018/02/28 1396/12/9 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/122020/03/242019/03/6 1397/12/15 رمضانعلی دیانتی تیلکی Ramazan ali Dianati tilaki دانشیار، گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dianati.tilaki@gmail.com مرتضی قلعه نوئی Morteza Ghalenoei کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mortezaghalenoei61@gmail.com معصومه اسلامی فر Masoumeh Eslamifar دانشجوی دکترای میکروبیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران microbiologist.eslamifar@yahoo.com microbial fuel cell degradation phenol sludge oil refinery پیل سوختی میکروبی تجزیه فنل لجن پالایشگاه نفت 1. Pradeep N, Anupama S, Navya K, Shalini H, Idris M, Hampannavar U. Biological removal of phenol from wastewaters: a mini review. Appl Water Sci 2015; 5(2): 105-112.##2. Srikanth S, Kumar M, Singh D, Singh M, Das B. Electro-biocatalytic treatment of petroleum refinery wastewater using microbial fuel cell (MFC) in continuous mode operation. Bioresour Technol 2016; 221: 70-77.##3. Zhang D, Li Z, Zhang C, Zhou X, Xiao Z, Awata T, et al. Phenol-degrading anode biofilm with high coulombic efficiency in graphite electrodes microbial fuel cell. J Biosci Bioeng 2017; 123(3): 364-369.##4. Wu H, Fu Y, Guo C, Li Y, Jiang N, Yin C. Electricity generation and removal performance of a microbial fuel cell using sulfonated poly (ether ether ketone) as proton exchange membrane to treat phenol/acetone wastewater. Bioresource Technology 2018; 260: 130-134.##5. Moreno L, Nemati M, Predicala B. Biodegradation of phenol in batch and continuous flow microbial fuel cells with rod and granular graphite electrodes. Environ Technol 2018; 39(2): 144-156.##6. Hedbavna P, Rolfe SA, Huang WE, Thornton SF. Biodegradation of phenolic compounds and their metabolites in contaminated groundwater using microbial fuel cells. Bioresour Technol 2016; 200: 426-434.##7. Guo X, Zhan Y, Chen C, Zhao L, Guo S. The influence of microbial synergistic and antagonistic effects on the performance of refinery wastewater microbial fuel cells. J Power Sources 2014; 251: 229-236.##8. Jafary T, Ghoreyshi AA, Najafpour GD, Fatemi S, Rahimnejad M. Investigation on performance of microbial fuel cells based on carbon sources and kinetic models. Int J Energy Res 2013; 37(12): 1539-1549.##9. Sambe H, Hoshina K, Hosoya K, Haginaka J. Direct injection analysis of bisphenol A in serum by combination of isotope imprinting with liquid chromatography-mass spectrometry. Analyst 2005; 130(1): 38-40.##10. Luo H, Liu G, Zhang R, Jin S. Phenol degradation in microbial fuel cells. Chem Eng J 2009; 147(2-3): 259-264.##11. Ghangrekar M, Shinde V, editors. Wastewater treatment in microbial fuel cell and electricity generation: a sustainable approach. 12th International sustainable development research conference; 2006 April 6-8; Hong Kong.## ##

مروری بر برخی از چالش های تولید و مصرف محصولات تراریخته An Overview of Challenges in Producing and Consuming Transgenic Products 1 1 تولید و مصرف محصولات اصلاح شده ژنتیکی از منظر تاثیرات زیست محیطی، بهداشتی و اخلاقی، بسیار بحث برانگیز بوده‌اند. بیش‌تر این مناقشات به دلایلی از قبیل عدم اعتماد به مقامات نظارتی، دانشمندان و تصمیم‌گیری‌های فن سالارانه بوده است. در میان تمامی این نگرانی‌ها، مسائل حوزه سلامت و بهداشت، آلرژی زایی و مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها اهمیت بیش‌تری داشته‌اند. از آن‌جا که بسیاری از مشکلات توسعه جامعه امروزی، از سلامت عمومی گرفته تا کمبود انرژی، آب و همچنین مشکلات اقتصادی، با نظام تغذیه مرتبط می‌باشند، این مقاله، ضمن پرداختن به موضوعات قابل بحث در مقوله تراریخته، به ارائه راهکارهای مفید در استفاده صحیح از این فناوری و اصلاح نگرش مردم بر تأثیرات زیست فناوری در مواد غذایی و کشاورزی و برنامه‌های کاربردی حال و آینده می‌پردازد. در این مطالعه مروری، کلیدواژه‌های Genetically modified plants، GMOs Safety و Health risks در پایگاه‌های اطلاعاتی Google scholar، Pubmed، Scopus، Science direct SID و Civilica مورد جست‌وجو قرارگرفت و اطلاعاتی شامل تعریف زیست فناوری، محصولات تراریخته، روش‌های تکنیکی برای بررسی این محصولات، سازمان‌های درگیر، منافع و معایب مصرف این محصولات، گردآوری شد. با تصویب قوانین خاص در زمینه فعالیت‌های حوزه زیست فناوری ضمن رعایت اصول ایمنی و حفاظتی پروتکل ایمنی زیستی و همچنین ایجاد سیستم ارزیابی و انتشار مداوم اطلاعات و ارتقا دانش در سطح عمومی درباره محصولات تراریخته، امکان استفاده ایمن از این فناوری فراهم خواهد شد. 2 The production and consumption of genetically modified (GM) products are highly controversial due to their environmental, health, and ethical impacts. Most of these disputes are caused by distrust of regulatory authorities, scientists, and technocratic decisions. Among all these concerns, health issues, allergenicity and antibiotic resistance are more important. Many of today's social development problems, including public health, energy, water scarcity, and economic problems are associated with the nutrition system. So, this article provides useful solutions for appropriate utilization of GM products at present and future and aims to improve the people's attitudes towards the impacts of biotechnology on food and agriculture. The current study was carried out in electronic databases, including Google Scholar, Pubmed, Scopus, Science direct, SID and Civilica using the following keywords: Genetically modified plants, GMOs safety, and Health risks. Information about biotechnology, transgenic products, technical methods for the assessment of these products, the organizations involved, and the benefits and disadvantages of GM products were recorded. Safe use of GM products could be achieved by approving specific rules in biotechnology, while respecting the safety principles, continuous evaluation and dissemination of information, and upgrading the public knowledge about these products. 154 172 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/292019/06/112018/02/282020/01/12 1398/10/22 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/122020/03/242019/03/62020/04/28 1399/2/9 لیلا نجفیان Leila Najafian استادیار، گروه علوم و صنایع غذایی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران ایران najafian_5828@yahoo.com علی زمان میرآبادی Ali Zamanmirabadi دانشجوی دکترای آسیب شناسی گیاهی، مرکز تحقیقات کاربردی و تولید بذر، شرکت توسعه کشت دانه های روغنی، مازندران، ایران ایران alizaman2006@gmail.com فاطمه خالقی Fatemeh Khaleghi دکتری شیمی ترکیبات طبیعی، مرکز تحقیقات سلامت فرآورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ftkhaleghi@yahoo.com genetically modified transgenic biotechnology اصلاح شده ژنتیکی تراریخته زیست فناوری 1. Harlander SK. The evolution of modern agriculture and its future with biotechnology. J Am Coll Nutr 2002; 21(3): 161S-165S.##2. Monti LM. The role of biotechnology in agricultural research. Biotechnology enhancing research on tropical crops in Africa. CTA/IITA co-publication; 1992; 1-10.##3. Herdt RW. Biotechnology in agriculture. Annu Rev Environ Resour 2006; 31: 265-295.##4. King PP. Biotechnology. An industrial view. J Chem Technol Biotechnol 1982; 32(1): 2-8.##5. Stanciu S, Sarbu R. Research on the use of GMOs in Romanian food production. J East Eur Res Bus Econ 2019; 2019: 2169-0367.##6. Brookes G, Barfoot P. Economic impact of gm crops: the global income and production effects 1996-2012. GM Crop Food 2014; 5(1): 65-75.##7. James C. Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2013. Isaaa Brife No 2013; 46.##8. Schmidt MA, LaFayette PR, Artelt BA, Parrott W. A comparisonof strategies for transformation with multiple genes via microprojectile-mediated bombardment. In Vitro Cell & Dev Biol Plant 2008; 44(3): 162-168.##9. Schell J, Van Montagu M. The ti-plasmid of agrobacterium tumefaciens,a natural vector for the introduction of nif genes in plants? Basic Life Sci 1977;9:159–179.##10. Rizzi A, Raddadi N, Sorlini C, Nordgrd L, Nielsen KM, Daffonchio D. The stability and degradation of dietary DNA in the gastrointestinal tractof mammals: implications for horizontal gene transfer and the biosafety of GMOs. Crit Rev Food Sci Nutr 2012; 52(2): 142-161.##11. Kramkowska M, Grzelak T, Czyzewska K. Benefits and risks associated with genetically modified food products. Ann Agric Environ Med 2013; 20(3): 413-419.##12. Oakes JV, Shewmaker CK, Stalker DM. Production of cyclodextrins, anovel carbohydrate, in the tubers of transgenic potato plants. Biotechnology 1991; 9(10): 982-986.##13. Chandler S, Dunwell JM. Gene flow, risk assessment and the environ-mental release of transgenic plants. Crit Rev Plant Sci 2008; 27(1): 25-49.##14. Nicolia A, Manzo A, Veronesi F, Rosellini D. An overview of the last 10 years of genetically engineered crop safety research. Crit Rev Biotechnol 2014; 34(1): 77-88.##15. Ellstrand NC, Prentice HC, Hancock JF. Gene flow and introgression from domesticated plants into their wild relatives. Annu Rev Ecol Syst 1999; 30: 539-563.##16. Tabashnik BE. Evolution of resistance to Bacillus thuringiensis. Annu Entomol 1994; 39: 47-79.##17. Hare PD, Chua NH. Excision of selectable marker genes from transgenic plants. Nat Biotechnol 2002; 20(6): 575-580.##18. Reichman JR, Watrud LS, Lee EH, Burdick CA, Bollman MA, Storm MJ, et al. Establishment of transgenic herbicide-resistant creeping bentgrass (Agrostis stolonifera L.) in nona-gronomic habitats. Mol Ecol 2006; 15(13): 4243-4255.##19. Schafer MG, Ross AA, Londo JP, Burdick CA, Lee EH, Travers SE, et al. The establishment of genet-ically engineered canola populations in the US. PLoS ONE 2011; 6(10): e25736.##20. Gilbert N. Case studies: A hard look at GM crops. Nature 2013; 497(7447): 24-26.##21. Areal FJ, Riesgo L, Rodriguez-Cerezo E. Economic and agronomic impact of commercialized GM crops: A meta analysis. J Agric Sci 2013; 151(1): 7-33.##22. Schuler TH, Poppy GM, Kerry BR, Denholm L. Potential side effects of insect-resistant transgenic plants on arthropod natural enemies. Trends Biotechnol 1999; 17(5): 210-216.##23. Cassman KG, Harwood RR. The nature of agricultural systems: food security and environmental balance. Food Policy 1995; 20(5): 439-454.##24. Tanksley SD, Young ND, Paterson AH, Bonierbale MW. RFLP Mapping in Plant Breeding: New Tools for an Old Science. Nat Biotechnol 1989 ;7(3): 257-264.##25. Hartung F, Schiemann J. Precise plant breeding using new genome editing techniques: opportunities, safety and regulation in the EU. Plant J 2014; 78(5): 742-752.##26. Gao C. The future of CRISPR technologies in agriculture. Nat Rev Mol Cell Biol 2018; 19(5): 275-276.##27. Finger R, El Benni N, Kaphengst T, Evans C, Herbert S, Lehmann B, etal. A meta analysis on farm-level costs and benefits of GM crops. Sustainability 2011; 3: 743-762.##28. Atherton KT. Safety assessment of genetically modified crops. Toxicology 2002; 181-182: 421-426.##29. Halford N, Shewry PR. Genetically modified crops: methodology, benefits, regulation and public concerns. British Medical Bulletin 2000; 56(1): 62-73.##30. Glass S, Fanzo J. Genetic modification technology for nutrition and improving diets: an ethical perspective. Curr Opin Biotechnol 2017; 44: 46-51.##31. Carozzi N, Koziel M. Advances in insect control: the role of transgenic plants. London: Taylor and francis 1997. [Internet]. Available from: https://books.google.com/books?hl=en &lr=&id=l2XDdZHzE1IC&oi=fnd&pg=PP1&dq=Advances+In+Insect+Control:+The+Role+Of+Transgenic+Plants&ots=.##32. Shah D, Rommens C, Beachy RN. Resistance to diseases and insects in transgenic plants: progress and applications to agriculture. Trends in Biotechnology 1995; 13(9): 362-368.##33. Saleh SM, Harris RF, Allen ON. Recovery of Bacillus thuringiensis var. thuringiensis from field soils. J Invertebr Pathol 1970; 15(1): 55-59.##34. Kamle S., Ali S. Genetically modified crops: Detection strategies and biosafety issues. Gene 2013; 522(2): 123-32.##35. Kaur S. Risk Assessment of Bt Transgenic Crops. E. Sansinenea (ed.), Bacillus thuringiensis Biotechnology. Springer Sci Media BV. 2012; 41-85.##36. Tohidfar M, Nakhoda B, Abedini R. Potential environmental risks of GM crops. Biosaf J 2008; 2: 57-67.##37. Tohidfar M, Mohsenpour M. Effective factors in cotton (gossipium spp) transformation using agrobacterium. J Agric Biotechnol 2010; 2(1): 1-24.##38. Brookes G, Barfoot P. Global income and production impacts of using GM crop technology. 1996-2014. GM Crop Food 2016; 7(1): 38-77.##39. Miraglia M, Berdal KG, Brera C, Corbisier P, Holst-jensen A, et al. Detection and traceability of genetically modified organisms in the food production chain. Food and Chemical Toxicology 2004; 42(7): 1157-1180.##40. Nazir S, Iqbal MZ, Ur rahman S. Molecular Identification of Genetically Modified Crops for Biosafety and Legitimacy of Transgenes: IntechOpen. Gene Editing-Technologies and Applications. 2019. 1-18.##41. Noteborn HPJM, Bienenmann-Ploum ME, van den Berg JHJ, Alink GM, Zolla L, Raynaerts A, et al. Safety assessment of the bacillus thuringiensis insecticidal crystal protein cryia (b) expressed in transgenic tomatoes. In: engel kh, takeoka gr, teranishi r (eds) genetically modified foods-safety aspects. Am Chem Soc Washington, DC, 1995; S605: 134-147.##42. Brake J, Vlachos D. Evaluation of transgenic event 176 “bt” corn in broiler chickens. Poult Sci 1998;77(5):648-653.##43. Hashimoto W, Momma K, Yoon HJ, Ozawa S, Ohkawa Y, Ishige T, et al. Safety assessment of transgenic potatoes with soybean glycinin by feeding studies in rats. Biosci Biotechnol Biochem 1999; 63(11): 1942-1946.##44. Hashimoto W, Momma K, Katsube T, Ohkawa Y, Ishige T, Kito M, et al. Safety assessment of genetically engineered potatoes with designed soybean glycinin: compositional analyses of the potato tubers and digestibility of the newly expressed protein in transgenic potatoes. J Sci Food Agric 1999; 79: 1607-1612.##45. Padgette SR, Taylor NB, Nida DL, Bailey MR, MacDonald J, Holden LR, et al. The composition of glyphosate-tolerant soybean seeds is equivalent to that of conventional soybeans. J Nutr 1996; 126(3): 702-716.##46. Taylor NB, Fuchs RL, MacDonald J, Shariff AB, Padgette SR. Compositional analysis of glyphosate-tolerant soybeans treated with glyphosate. J Agric Food Chem 1999; 47(10): 4469-4473.##47. Lappe MA, Bailey EB, Childress C, Setchell KDR. Alterations in clinically important phytoestrogens in genetically modified, herbicide-tolerant soybeans. J Med Food 1999; 1: 241-245.##48. Hammond BG, Vicini JL, Hartnell GF, Naylor MW, Knight CD, Robinson EH, et al. The feeding value of soybeans fed to rats, chickens, catfish and dairy cattle is not altered by genetic incorporation of glyphosate tolerance. J Nutr 1996; 126: 717-727.##49. Harrison LA, Bailey MR, Naylor MW, Ream JE, Hammond BG, Nida DL, et al. The expressed protein in glyphosate-tolerant soybean, 5-enolpyruvylshikimate-3-phosphate synthase from Agrobacterium sp. strain CP4, is rapidly digested in vitro and is not toxic to acutely gavaged mice. J Nutr 1996; 126(3): 728-740.##50. Momma K, Hashimoto W, Ozawa S, Kawai S, Katsube T, Takaiwa F, et al. Quality and safety evaluation of genetically engineered rice with soybean glycinin: analyses of the grain composition and digestibility of glycinin in transgenic rice. Biosci Biotechnol Biochem 1999; 63(2): 314-318.##51. Berberich SA, Ream JE, Jackson TL, Wood R, Stipanovic R, Harvey P, et al. The composition of insect-protected cottonseed is equivalent to that of conventional cottonseed. J Agric Food Chem 1996; 44: 365-371.##52. Pusztai A, Grant G, Bardocz S, Alonso R, Chrispeels MJ, Schroeder HE, et al. Expression of the insecticidal bean alpha-amylase inhibitor transgene has minimal detrimental effect on the nutritional value of peas fed to rats at 30 % of the diet. J Nutr 1999; 129(8): 1597-1603.##53. Vergragt PJ, Brown HS. Genetic engineering in agriculture: New approaches for risk management through sustainability reporting. Technol Forecast Soc Change 2008; 75(6): 783-798.##54. Barling D, De Vriend H, Cornelese JA, Ekstrand B, Hecker EF, Howlett J, et al. The social aspects of food biotechnology: a European view. Environ Toxicol Pharmacol 1999; 7(2): 85-93.##55. Kuiper HA, Konig A, Kleter GA, Hammes WP, I. Knudsen. Concluding remarks. Food Chem Toxicol 2004; 42: 1195-1202.##56. Endo Y, Boutrif E. Plant biotechnology and its international regulation-FAO’s initiative. Livest Prod Sci 2002; 74(3): 217-222.##57. Conner, A J, Glare TR, Nap JP. The release of genetically modified crops into the environment. part II.overview of ecological risk assessment. Plant J 2003; 33(1): 19-46.##58. Deisingh AK, Badrie N. Detection approaches for genetically modified organisms in foods. Food Res Int 2005; 38(6): 639-649.##59. Ullah I, Asif M, Ranjha M, Iftikhar R, Ullah M, Mehmood khan N, et al. Biosafety risk assessment approaches for insect-resistant genetically modified crops. Adv Life Sci 2017; 4(2): 39-46.##60. Van Duijn G, Biert R, Bleeker Marcelis B, Peppelman H, Hessing M. Detection of genetically modified organisms in foods by protein-and DNA-based techniques: bridging the methods. Journal of AOAC International 2002; 85: 787-791.##61. Ives AR, Paull C, Hulthen A, Downes S, Andow DA, Haygood R, et al. Spatio-temporal variation in landscape composition may speed resistance evolution of pests to Bt crops. Plas one 2017; 12(1): e0169167.##62. Finamore A, Roselli M, Britti S, Monastra G, Ambra R, Turrini A, et al. Intestinal and peripheral immune response to MON810 maize ingestion in weaning and old mice. J Agric food Chem 2008; 56(23): 11533-11539.##63. Gaugitsch H. Experience with environmental issues in GM crop production and the likely future scenarios. Toxicol Lett 2002; 127(1-3): 351-357.##64. United Nations. Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. General Assembley 2015.##65. Naghdi A, Sadeghi R. Marginalization and challenge for sustainable urban development. J Soc Welf 2000; 20(2): 213-233 (Persian).##66. United Nations Sustainable Development Knowledge Platform. Sustainable Development Goals; 2017.##67. James C. A global overview of biotech (GM) crops: Adoption, impact and future prospects. GM Crops 2010; 1(1): 8-12.##68. Schmidt MA, Lafayette PR, Artelt BA, Parrott WA. A comparison of strategies for transformation with multiple genes via microprojectile-mediated bombardment, In Vitro Cell Dev. Biol Plant 2008; 44: 162-168.##69. Dalman A, Amiri Yekta A, Eftekhari Yazdi P, Sanati MH, Shahverdi A, Fakheri R, et al. Production of transgenic goats, carrying human coagulation factor ix cdna, by nuclear transfer of transfected fetal fibroblasts. Iran J Biol 2011; 23(5): 622-637 (Persian).##70. Tohidfar M, Ghareyazie B, Mosavi M, Yazdani S, Golabchian R. Agrobacterium- mediated transformated of cotton (Gossypium hirsutum) using a synthetic Cry 1Ab gene for enhanced resistance against Heliothis armigera. Iran J Biotechnol 2008; 6(3): 164-173 (Persian).##71. Tohidfar M, Ramezanpour L, Golabchian R. Transformation of Cotton Using a gus Gene and Study of its Inheritance and Expression in Second Generation (T1) of Transgenic Cotton. Iran J F Crop Sci 2008; 39(1): 67-775 (Persian).##72. Gharanjik SH, Moieni A, Mousav A, Alizadeh H. Designing and cloning of gene constructs containing yeast acetyl transferase gene (Ayt1) in order to transformation of wheat (Triticum aestivum L). Proceeding of 10th Iran Genet Congr Tehran Iran; 2008. (Persian).##73. Sanjarian F, Mousavi A, Alizadeh A, Weindorfer H, Adam G. Evaluation of the acetyltransferse in detoxification of the F.graminearum toxin deoxynivalenol in transgenic plants. Iran J Biol 2009; 19: 222-231 (Persian).##74. Irani Z, Sanjarian F, Azimi MR. Conversion of Deoxynivalenol to 3-acetyl deoxynivalenol in wheat and tobacco through the expression of Synthetic Acetyltransferase gene. J Agric Biotechnol 2015; 7(1): 17-28.##75. Farmani J, Safari M, Roohvand F, Aghasadeghi MR, Razavi SH, Motevalli F. Production of Conjugated Linoleic Acid by Transformed E.coli TT. J Mazand Univ Med Sci 2011; 21(82): 37-46 (Persian).##76. Alinia F, Ghareyazie B, Rubia LG, Bennett J, Cohen MB. effect of plant age, larval age, and fertilizer treatment on resistancet of ##a cryIAb–transformed aromatic rice to lepidopterans stem borers and foliage feeders. J Econ Entomol 2000; 93: 484-493.##77. Malboobi MA, Norouzi P. Production of transgenic sugar beet expressing resistant gene against Lepidopteran pests. Sugar Beet Seed Inst (SBSI), Karaj Final Report 2009; 88 (Persian).##78. Jafari M, Norouzi P, Malboobi MA, Ghareyazie B, Valizadeh M, Mohammadi SA, et al. Enhanced resistance to a lepidopteran pest in transgenic sugar beet plants expressing synthetic cry1Ab gene. Euphytica 2009; 165: 333-344.##79. Norouzi P, Malboobi MA, Zamani K, Yazdi-Samadi B. Using a competent tissue for efficient transformation of sugarbeet (Beta vulgaris L.). In Vitro Cell Dev Biol Plant 2005; (41): 11-16.##80. Ebrahimi R, Jafari M, Qadim Zadeh M, Abdollahi B. Optimization of induction and culture conditions of transgenic hairy roots in the medicinal plant Scrophularia deserti. Agric Biotechnol J 2016; 7(4): 1-20.##81. Tohidfar M, Zare N, Salhi Jouzani G, Eftkhari SM. Agrobacterium-mediated transformation of alfalfa (Medicago sativa) using a synthetic cry3a gene to enhance resistance against alfalfa weevil. Plant Cell Tissue Organ Cult 2012; 113(2): 227-235.##82. Mousavi A, Salmanian AH, Eftekharian Ghamsari MR, Parvanian S. Simultaneous expression of 5-enol pyruvyl shikimate 3-phosphate synthase (epsps) and glyphosate oxidoreductase (gox) in transgenic canola plants towards enhancing resistance to glyphosate herbicide. Iran J Plant Biol 2018; 10(1) (Persian).##83. Alexandratos N, Bruinsma J. World Agriculture Towards 2030/2050: the 2012 revision. ESA working paper no 12-03. Rome, FAO; 2012 .##84. Sanford JC. Biolistic plant transformation. Physiol Plant 1990; 79(1): 206-209.##85. Barampuram S, Zhang ZJ. Recent advances in plant transformation. Methods Mol Biol 2011; 701: 1-35.##86. Raney T. Economic impact of transgenic crops in developing countries. Curr Opin Biotechnol 2006; 17(2): 174-178.##87. Wheeler S. Factors Influencing Agricultural Professionals’ Attitudes towards Organic Agriculture and Biotechnology. PhD diss, ANU, Canberra; 2005.##88. Aerni P. Public acceptance of transgenic rice and its potential impact on rice markets in Southeast Asian countries. Ph.D Dissertation at the Swiss Federal Institute of Technology, Zurich. [Public acceptance of agricultural biotechnology in developing countries.]; 1999.##89. Aerni P. Stakeholder attitudes toward the risks and benefits of agricultural biotechnology in developing countries: a comparison between Mexico and the Philippines. Risk Anal An Int J 2003; 22(6): 1123-1137.##90. Aerni P. Stakeholder attitudes towards the risks and benefits of genetically modified crops in South Africa. Environ Sci Policy 2005; 8(5): 464-476.##91. Gaskell G,Thompson P, Allum N. Worlds apart? Public opinion in Europe and the USA. in Biotechnology: the making of a global controversy. Gaskell G (eds) Cambridge eds. Sci Museum, London; 2002. 351-375.##92. Pellizoni L. Democracy and the governance of uncertainty. The case of agricultural gene technologies. J Hazard Mater 2001; 86: 205-222.##93. Frewer L, Lassen J, Kettlitz B, Scholderer J, Beekman V, Berdal KG. Societal aspects of genetically modified foods. Food Chem Toxicol 2004; 42(7): 1181-1193.##94. Pellizzoni L. Democracy and the governance of uncertainty: the case of agricultural gene technologies. J Hazard Mater 2001; 86(1-3): 205-222.##95. Islamic Parliament Research Center. GM crop biosafety and rules in Iran. 2017: NO. 15971.##96. Baghizadeh F, amirtaimoori somayeh, Zare Mehrjerdi MR, Ziaabadi M. Study and prioritize the various aspects of the producing transgenic plants. J Environ Stud 2018; 44(2): 321-329 (Persian).##97. Association Friends of Earth, 2003 Genetically modified crops and food briefing. Retrieved From: http://www.foe.co.uk.##98. Aleksejeva I. EU experts’ attitude towards use of GMO in food and feed and other industries. Procedia- Soc Behav Sci 2014; 110: 494-501.##99. Ghasemi S, Karami E, Azadi H. Knowledge, Attitudes and Behavioral Intentions of Agricultural Professionals toward Genetically Modified (GM) Foods: A case study in southwest Iran. Sci Eng Ethics 2013; 19(3): 1201-1227.##100. Tahoori P, Parvin MR. Conservation and Sustainable Use of Soil and Its Stand in International Environmental Law. J Env Sci Tech 2016; 18(2): 1461-61.##101. Yazdani MH, Ghaffari A, Fallah R. Evaluating the rate of satisfaction towards unofficial settlement (case study: Mir-Ashraf district in Adrabil, Iran). Masters thesis, Univ Mohaghegh Ardabili. 2016.##102. Bayat N, Rastgar A, Azizi F. Environmental Protection and Rural Soil Resources Management in Iran. J Manag Syst 2010; 1(2): 63-78. ##103. Karadağ H, Ünal B, Aksut B. A part of sustainable agricultural sector: biodynamic agriculture. Internattionnal Journal of Agriculture Forestry and Life Science 2019; 3(2): 345-349.##104. Nabi A, Narayan S, Afroza B, Mushtaq F, Mufti S, Hm U. Biodynamic farming in vegetables. Journal of Phytochmistry 2017; 6(6): 212-219.##105. Beluhova-Uzunova R, Sciences DA-TJ. Biodynamic agriculture-old traditions and modern practices. Trakia Journal of Sciences 2019; 17(1): 530-536.##106. Mohammadi-Nasrabadi F. Local solutions for global target of sustainable food and nutrition. Iran J Nutr Sci Food Technol 2018; 13(1): 175-82 (Persian).##107. Thurston HD. Sustainable practices for plant disease management in traditional farming systems. 1st Deliver to iran ,islamic republic of, out of print; 2019.##108. Naglova Z, Vlasicova E. Economic performance of conventional, organic, and biodynamic farms. J Agr Sci Tech 2016; 18: 881-894.##109. Paull J. The Library of Rudolf Steiner: The Books in English. J Soc Dev Sci 2018; 9(3): 21-46.##110. Faust S, Heinze S, Ngosong C, Sradnick A, Oltmanns M, Raupp J, et al. Effect of biodynamic soil amendments on microbial communities in comparison with inorganic fertilization. Applied Soil Ecology 2017; 114: 82-89. ##111. Sistler F. Robotics and intelligent machines in agriculture. IEEE J Robot Autom 1987; 3(1): 3-6.##112. Kassler M. Agricultural Automation in the new Millennium. Comput Electron Agric 2001; 30(1-3): 237-240.##113. Atzberger C. Advances in Remote Sensing of Agriculture: Context Description, Existing Operational Monitoring Systems and Major Information Needs. Remote Sens 2013; 5(2): 949-981.##114. Chiew YL, Spångberg J, Baky A, Hansson P-A, Jönsson H. Environmental impact of recycling digested food waste as a fertilizer in agriculture—A case study. Resour Conserv Recycl 2015; 95: 1-14.##115. Papargyropoulou E, Lozano R, Steinberger JK, Wright N, Ujang ZB. The food ##waste hierarchy as a framework for the management of food surplus and food waste. J Clean Prod 2014; 76: 106-115.##116. Waldron KW. Handbook of waste management and co-product recovery in food processing: Elsevier. 1st ed 2007;1. [Internet]. [cited 2020 Jan 10]. 651 p. Available from: https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=ZQ6kAgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP1&dq=management+food+waste+in+agriculture&ots=LUVKDjWlBS&sig=GrecZJP9v_X6Rpr0kalxaDe4DWk#v=onepage&q=management food waste in agriculture&f=false.##117. Foley JA, Ramankutty N, Brauman KA, Cassidy ES, Gerber JS, Johnston M, et al. Solutions for a cultivated planet. Nature 2011; 478(7369): 337-342.##118. Turner RK, Daily GC. The ecosystem services framework and natural capital conservation. Env Resour Econ 2008; 39(1): 25-35.##119. Etiévant P. Dietary behaviours and practices: Determinants, action, outcomes. Sustain diets biodiversity; 2012.##120. Chittenden A, Saito Y. The role of biological control in sustainable agriculture.Designing Our Future 2013; 63-75.## ##

مروری کوتاه بر عوامل شلات کننده آهن به عنوان هدف دارویی امیدوارکننده در درمان لیشمانیوز A Mini-Review on Iron Chelating Agents as a Promising Therapeutic Target in Treatment of Leishmaniasis 1 1 با توجه به شیوع بالای عفونت‌های ناشی از انگل لیشمانیا و مقاومت داروئی روزافزون و به تبع آن کاهش کیفیت درمان با داروهای موجود، ایجاد راهکارهای درمانی جدید ضرورت پیدا کرده است. در روند درمان عفونت‌های لیشمانیایی، استراتژی مهم، حذف و ایجاد مرگ برنامه‌ریزی شده در فرم‌های متعدد انگل از بدن بوده که تا کنون داروهای متعددی با مکانیسم‌های اختصاصی شامل مهار آنزیم کلیدی 14-آلفا-دمتیلاز، مهار پلی مریزاسیون میکروتوبول‌های موثر در تقسیم سلولی، ایجاد رادیکال‌های آزاد مخرب انگل، مهار روند هیدرولیز قندها و اسیدهای چرب و کاهش دسترسی انگل به ذخایر انرژی مانند ATP معرفی شده‌اند. ترکیبات متعددی برای متابولیسم و بقای انگل نیاز بوده که آهن از مهم‌ترین آن‌ها می‌باشد. در این مقاله مروری، ترکیبات شلات کننده آهن به عنوان راهکار درمانی جدید معرفی می‌شود. 2 There is a high prevalence of infections caused by Leishmania parasites and increasing rate of drug resistance. Lack of successful treatment with existing drugs calls for new therapeutic approaches. The main strategy in treatment of leishmaniasis is creating apoptosis and eliminating different forms of the parasite. So far, numerous drugs with specific mechanisms including 14-α-demethylase enzyme inhibition, inhibition of tubulin polymerization and cell division, radical formation, inhibiting the glycolytic and hydrolysis of fatty acids, and reducing the parasite's access to energy reserves such as ATP have been introduced. Moreover, different mineral compounds especially iron are needed for metabolism and survival of the parasite. This review article introduces iron-chelating compounds as a new therapeutic approach in treatment of leishmaniasis. 173 183 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/292019/06/112018/02/282020/01/122019/09/5 1398/6/14 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/122020/03/242019/03/62020/04/282020/06/2 1399/3/13 مهدی فخار Mahdi Fakhar دانشیار، مرکز تحقیقات مرکز ثبت ملی لوفومونیازیس و توکسوپلاسموز، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mahdif53@yahoo.com محمد آزادبخت Mohammad Azadbakht استاد، گروه فارماکوگنوزی و بیوتکنولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران azadbakht110@gmail.com علی داوودی Ali Davoodi دانشجوی Ph.D فارماکوگنوزی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران adavoodi.pharm@gmail.com شهرام اسلامی Shahram Eslami Ph.D علوم دارویی، مرکز تحقیقات توکسوپلاسموز، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران eslamish540@gmail.com هاجر ضیایی هزارجریبی Hajar Ziaei Hezarjaribi دانشیار، مرکز تحقیقات مرکز ثبت ملی لوفومونیازیس و توکسوپلاسموز، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ziaei2000@yahoo.com مسعود کیقبادی Masoud Keighobadi استادیار، مرکز تحقیقات توکسوپلاسموز، مرکز ثبت ملی کیست هیداتیک شاخه مازندران، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران keighobadi216@yahoo.com leishmania iron chelating agent لیشمانیا شلاتور آهن 1. Alvar J, Velez ID, Bern C, Herrero M, Desjeux P, Cano J, et al. Leishmaniasis worldwide and global estimates of its incidence. PloS One 2012; 7(5): 1-12.##2. Fakhar M, Motazedian M, Hatam G, Asgari Q, Kalantari M, Mohebali M. Asymptomatic human carriers of Leishmania infantum: possible reservoirs for Mediterranean visceral leishmaniasis in southern Iran . Ann Trop Med Parasitol 2008;102(7): 577-583.##3. Keighobadi M, Emami S, Fakhar M, Shokri A, Mirzaei H, Teshnizi SH. Repurposing azole antifungals into antileishmanials: Novel 3-triazolylflavanones with promising in vitro antileishmanial activity against Leishmania major. Parasitol Int 2019; 69: 103-109.##4. Mabeza GF, Loyevsky M, Gordeuk VR, Weiss G. Iron chelation therapy for malaria: A review. Pharmacol Ther 1999; 81(1): ##53-75.##5. Kalinowski DS, Richardson DR. The evolution of iron chelators for the treatment of iron overload disease and cancer. Pharmacol Rev 2005; 57(4): 547-583.##6. Buss JL, Torti FM, Torti SV. The role of iron chelation in cancer therapy. Curr Med Chem 2003 ;10(12): 1021-1034.##7. Buss JL, Greene BT, Turner J, Torti FM, Torti SV. Iron chelators in cancer chemotherapy. Curr Top Med Chem 2004; 4(15): 1623-1635.##8. Ibrahim A, Spellberg B, Edwards Jr J. Iron Acquisition: a novel prospective on mucormycosis pathogenesis and treatment. Curr Opin Infect Dis 2008; 21(6): 620-625.##9. Lehmann C, Islam S, Jarosch S, Zhou J, Hoskin D, Greenshields A, et al. The utility of iron chelators in the management of inflammatory disorders. Mediat Inflamm 2015; 2015: 1-12.##10. Lim H-W, Yoon J-H, Kim Y-S, Lee M-W, Park S-Y, Choi H-K. Free radical-scavenging and inhibition of nitric oxide production by four grades of pine mushroom (Tricholoma matsutake Sing.). Food Chem 2007; 103(4): 1337-1342.##11. Benzie IFF, Strain JJ. The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as a measure of 'antioxidant power': The FRAP assay. Anal Biochem 1996; 239(1): 70-76.##12. Haas H, Eisendle M, Turgeon BG. Siderophores in fungal physiology and virulence. Annu Rev Phytopathol 2008; 46: 149-187.##13. Askwith CC, de Silva D, Kaplan J. Molecular biology of iron acquisition in Saccharomyces cerevisiae. Mol Microbiol 1996; 20(1): 27-34.##14. Buss JL, Torti FM, Torti SV. The role of iron chelation in cancer therapy. Curr Med Chem 2003; 10(12): 1021-1034.##15. Buss JL, Greene BT, Turner J, Torti FM, Torti SV. Iron chelators in cancer chemotherapy. Curr Top Med Chem 2004; 4(15): 1623-1635.##16. Kell DB. Iron behaving badly: inappropriate iron chelation as a major contributor to the aetiology of vascular and other progressive inflammatory and degenerative diseases. BMC Med Genomics 2009; 2(1): 2.##17. Schupp T, Toupet C, Divers M. Cloning and expression of two genes of Streptomyces pilosus involved in the biosynthesis of the siderophore desferrioxamine B. Gene 1988; 64(2): 179-188.##18. Chiani M, Mazinani M. Desferrioxamine B (Desferal) in Streptomyces pilosus. Pak J Biol Sci 2010; 13(11): 546-550.##19. Marcus R, Davies S, Bantock H, Underwood S, Walton S, Huehns E. Desferrioxamine to improve cardiac function in iron-overloaded patients with thalassaemia major. Lancet 1984; 323(8373): 392-393.##20. Bergeron RJ, Wiegand J, Dionis JB, Egli-Karmakka M, Frei J, Huxley-Tencer A, Peter HH. Evaluation of desferrithiocin and its synthetic analogs as orally effective iron chelators. J Med Chem 1991; 34(7): 2072-2078.##21. Kalinowski DS, Richardson DR. The evolution of iron chelators for the treatment of iron overload disease and cancer. J Med Chem 2005; 57(4): 547-583.##22. Heli H, Mirtorabi S, Karimian K. Advances in iron chelation: an update .Expert Opin Ther Pat 2011; 21(6): 819-856.##23. Baker HM, Anderson BF, Baker EN. Dealing with iron: common structural principles in proteins that transport iron and heme. Proc Natl Acad Sci U S A 2003; 100(7): 3579-3583.##24. Aron PM, Kennedy JA. Flavan 3 ols: Nature, occurrence and biological activity. Mol Nutr Food Res 2008; 52(1): 79-104.##25. Mau JL, Lin HC, Chen CC. Antioxidant properties of several medicinal mushrooms. J Agric Food Chem 2002; 50(21): 6072-6077.##26. Ebrahimzadeh MA, Nabavi SM, Nabavi SF, Eslami S. Antioxidant and free radical scavenging activities of culinary-medicinal mushrooms, golden chanterelle Cantharellus cibarius and Angel's wings Pleurotus porrigens. Int J Med Mushrooms 2010; 12(3): 265-272.##27. Zhang Y, Li H, Zhao Y, Gao Z. Dietary supplementation of baicalin and quercetin attenuates iron overload induced mouse liver injury. Eur J Pharmacol 2006; 535(1-3): 263-269.##28. Zhang Y, Huang Y, Deng X, Xu Y, Gao Z, Li H. Iron overload-induced rat liver injury: Involvement of protein tyrosine nitration and the effect of baicalin. Eur J Pharmacol 2012; 680(1-3): 95-101.##29. van Acker SA , van Balen GP, van den Berg DJ, Bast A, van der Vijgh WJ . Influence of iron chelation on the antioxidant activity of flavonoids. Biochem Pharmacol 1998; 56(8): 935-943.##30. Morel I, Lescoat G, Cogrel P, Sergent O, Pasdeloup N, Brissot P, et al. Antioxidant and iron-chelating activities of the flavonoids catechin, quercetin and diosmetin on iron-loaded rat hepatocyte cultures. Biochem Pharmacol 1993; 45(1): 13-19.##31. Fernandez MT, Mira ML, Florêncio MH, Jennings KR. Iron and copper chelation by flavonoids: an electrospray mass spectrometry study. J Inorg Biochem 2002; 92(2):105-111.##32. Hatcher HC, Singh RN, Torti FM, Torti SV. Synthetic and natural iron chelators: therapeutic potential and clinical use. Future Med Chem 2009; 1(9): 1643-1670.##33. Escudero-Martínez JM, Pérez-Pertejo Y, Reguera RM, Castro MÁ, Rojo MV, Santiago C, et al. Antileishmanial activity and tubulin polymerization inhibition of podophyllotoxin derivatives on Leishmania infantum. Int J Parasitol Drugs Drug Resist 2017; 7(3): 272-285.##34. Akhtari J, Faridnia R, Kalani H, Bastani R, Fakhar M, Rezvan H, et al. Potent in vitro antileishmanial activity of a nanoformulation of cisplatin with carbon nanotubes against Leishmania major. J Glob Antimicrob Resis 2019; 16: 11-16.##35. Shokri A, Saeedi M, Fakhar M, Morteza-Semnani K, Keighobadi M, Teshnizi SH, et al. Antileishmanial activity of Lavandula angustifolia and Rosmarinus officinalis essential oils and nano-emulsions on Leishmania major (MRHO/IR/75/ER). Iran J Parasitol 2017; 12(4): 622-631.##36. Shokri A, Akhtari J, Keighobadi M, Fakhar M, Teshnizi SH, Emami S, et al. Promising antileishmanial effectiveness of doxorubicin and Doxil against Leishmania major: an in vitro assay. Asian Pac J Trop Med 2017; 10(6): 544-548.##37. Esboei BR, Mohebali M, Mousavi P, Fakhar M, Akhoundi B. Potent antileishmanial activity of chitosan against Iranian strain of Leishmania major (MRHO/IR/75/ER): In vitro and in vivo assay. J Vector Borne Dis 2018; 55(2): 111-115.##38. Faridnia R, Kalani H, Fakhar M, Akhtari J. Investigating in vitro anti-leishmanial effects of silibinin and silymarin on Leishmania major. Ann Parasitol 2018; 64(1): 29-35.##39. De Sarkar S, Sarkar D, Sarkar A, Dighal A, Chakrabarti S, Staniek K, et al. The leishmanicidal activity of artemisinin is mediated by cleavage of the endoperoxide bridge and mitochondrial dysfunction. Parasitology 2019; 146(4): 511-520.##40. Cezarotto CS, Dorneles A, Baldissera FG, da Silva MB, Markoski MM, Júnior LCR, et al. Leishmanicidal and antichemotactic activities of icetexanes from Salvia uliginosa Benth. Phytomedicine 2019; 58: 152748.##41. Sen G, Mukhopadhyay S, Ray M, Biswas T. Quercetin interferes with iron metabolism in Leishmania donovani and targets ribonucleotide reductase to exert leishmanicidal activity. J Antimicrob Chemother 2008; 61(5): 1066-1075.##42. da Silva Bortoleti BT, Tomiotto-Pellissier F, Gonçalves MD, Miranda-Sapla MM, Assolini JP, Carloto AC, et al. Caffeic acid has antipromastigote activity by apoptosis-like process; and anti-amastigote by TNF-α/ROS/NO production and decreased of iron availability. Phytomedicine 2019; 57: 262-270.##43. De Sarkar S, Sarkar D, Sarkar A, Dighal A, Chakrabarti S, Staniek K, et al. The leishmanicidal activity of artemisinin is mediated by cleavage of the endoperoxide bridge and mitochondrial dysfunction. Parasitology 2019; 146(4): 511-520.##44. Pasupureddy R, Seshadri S, Pande V, Dixit R, Pandey KC. Current scenario and future strategies to fight artemisinin resistance. Parasitol Res 2019; 118(1): 29-42.##45. da Silva ER, do Carmo Maquiaveli C, Magalhães PP. The leishmanicidal flavonols quercetin and quercitrin target Leishmania (Leishmania) amazonensis arginase. Exp Parasitol 2012; 130(3): 183-188.##46. Eslami S, Ebrahimzadeh MA, Biparva P. Green synthesis of safe zero valent iron nanoparticles by Myrtus communis leaf extract as an effective agent for reducing excessive iron in iron-overloaded mice, a thalassemia model. RSC Adv 2018; 8(46): 26144-26155.##47. Heli H, Mirtorabi S, Karimian K. Advances in iron chelation: an update. Expert Opin Ther Pat 2011; 21(6): 819-856.##48. Frederick RE, Mayfield JA, DuBois JL. Iron trafficking as an antimicrobial target. Biometals 2009; 22(4): 583-593.## ##

درمان های نوین بر پایه سلول درمانی در بیماری‌های کبدی Novel Cell-Based Therapies in Hepatic Disorders 1 1 در دهه اخیر، بیماری‌های کبدی با نرخ بالای مرگ و میر به یکی از مهم‌ترین مشکلات حوزه سلامت در جهان تبدیل شده‌اند. در حال حاضرپیوند عضو به عنوان موثرترین راه درمانی در نارسایی غیر قابل جبران کبدی مورد توجه است. اما کمبود عضو اهدا شده و همچنین ضعف در مدل‌های مورد مطالعه بیماری‌های کبدی از اصلی ترین عوامل محدود کننده می‌باشند. پزشکی بازساختی و روش‌های سلول درمانی توانسته‌اند از طریق بهبود بازسازی طبیعی کبد و فراهم کردن فرصت بیشتر برای بیمار تا رسیدن به شرایط دریافت عضو، نتایج نوید بخشی را ارائه دهند. از جمله این روش‌ها می‌توان به القای تمایز در انواع سلول‌های بنیادی نظیرسلول‌های بنیادی جنینی، پرتوان القایی، مزانشیمی و پیش ساز خونی به سلول‌های کبدی اشاره کردکه با فراهم آوردن جمعیت عملکردی از هپاتوسیت‌ها دربیماری‌هایی نظیرسیروز، سرطان و انواع کبد چرب به صورت معناداری سطح فاکتورهای کبدی را به حالت طبیعی برمی‌گردانند. همچنین، سلول‌های بنیادی مزانشیمی و سلول‌های پیش ساز خونی با خاصیت تعدیل سیستم ایمنی، باعث کاهش التهاب و بهبود علائم بیماری‌های خود ایمن می‌شوند. از دیگر روش‌های درمانی نیز برداشت و تغییر سلول‌های کبدی خود فرد بیماردرآزمایشگاه و بازگرداندن مجدد آن‌ها به بیماراست که به بهبود علائم بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی کمک می‌کند. ما در این مطالعه، در ابتدا مروری بر مفاهیم پایه‌ای کبد داشته، سپس به بررسی آخرین پیشرفت‌های صورت گرفته در حوزه سلول درمانی و پزشکی بازساختی در درمان بیماری‌های کبدی پرداخته و در نهایت، تازه‌ترین تحقیقات صورت گرفته در حوزه مهندسی بافت و ابزارهای کمکی عملکرد کبد را بررسی خواهیم کرد. 2 In the recent decade, liver diseases with high mortality rate have became one of the major health problems worldwide. Liver transplantation is the most effective and the standard treatment for decompensated liver disease, but, shortage of available organs and inaccuracy in modeling of the liver diseases are the most limiting issues in treatment. Regenerative medicine and cell based therapy strategies have provided promising results through cooperating in natural liver regeneration ability or providing liver function support as a bridge before transplantation. Induction of differentiation in different types of stem cells such as embryonic, induced pluripotent stem cells, mesenchymal and hematopoietic stem cells are the most common methods that provide a functional population of hepatocytes to be used in diseases like cirrhosis, cancer and all types of fatty liver diseases, and significantly restore the normal levels of hepatic factors. In addition, mesenchymal and hematopoietic stem cells improve the symptoms of autoimmune diseases by modulatation of immune responces and reduction of inflammation. Other cell treatment strategies are isolating the patient's own hepatocytes in the lab, in vito correction of defected genes and transplanting them back to the patient that can improve the symptoms of genetic disorders. In this study, we first reviewed the basic concepts related to liver diseases, then highlighted the most recent advances in cell-based therapies and regenerative medicine for the treatment of liver disease, along with tissue engineering and bio-artificial liver devices. 184 208 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/292019/06/112018/02/282020/01/122019/09/52020/01/1 1398/10/11 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/122020/03/242019/03/62020/04/282020/06/22020/03/1 1398/12/11 مهتاب شهریاری فلوردی Mahtab Shahriari Felordi دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی ژنتیک، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده سلول های بنیادی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران m.shahriari1874@gmail.com شکوفه ترابی Shukoofeh Torabi دانشجوی دکترای علوم سلولی کاربردی، دانشکده فناوری های نوین پزشکی، جهاد دانشگاهی پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران shekoofe_torabi@yahoo.com بهاره شکوهیان Bahareh Shokoohian دانشجوی دکترای بیوتکنوژی پزشکی، دانشکده فناوری های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران bshokoohian@yahoo.com زهرا فرزانه Zahra Farzaneh دکترای بیولوژی تکوین، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده سلول های بنیادی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران zahrafarzaneh2006@yahoo.com مهدی محمدنژاد Mehdi Mohamadnejad دانشیار، مرکز تحقیقات سلول درمانی، پژوهشکده بیماری‌های گوارش، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران mehdi.nejad@gmail.com رضا ملک زاده Reza Malekzadeh استاد، مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش، پژوهشکده بیماری‌های گوارش، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران dr.reza.malekzadeh@gmail.com حسین بهاروند Hossein Baharvand استاد، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده سلول های بنیادی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران baharvand@royaninstitute.org مسعود وثوق Massoud Vosough دانشیار، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده سلول های بنیادی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران masvos@Royaninstitute.org liver cell therapy regenerative medicine tissue engineering stem cells سلول درمانی کبد پزشکی بازساختی مهندسی بافت سلول بنیادی 1. Kaiser LR. The future of multihospital systems. Top Health Care Financ 1992; 18(4): 32-45.##2. Mason C, Dunnill P. A brief definition of regenerative medicine. Regen Med 2008; 3(1): 1-5.##3. Vosough M, Moslem M, Pournasr B, Baharvand H. Cell-based therapeutics for liver disorders. Br Med 2011; 100(1): 157-172.##4. Nussler A, Konig S, Ott M, Sokal E, Christ B, Thasler W, et al. Present status and perspectives of cell-based therapies for liver diseases. J Hepatol 2006; 45(1): 144-159.##5. Duncan AW, Dorrell C, Grompe M. Stem cells and liver regeneration. Gastroenterology 2009; 137(2): 466-481.##6. MacParland SA, Liu JC, Ma XZ, Innes BT, Bartczak AM, Gage BK, et al. Single cell RNA sequencing of human liver reveals distinct intrahepatic macrophage populations. Nature communications 2018; 9(1): 4383.##7. Rockey DC, Bell PD, Hill JA . Fibrosis- -a common pathway to organ injury and failure. N Engl J Med 2015; 372(12): 1138-1149.##8. Schuppan D, Afdhal NH . Liver cirrhosis. Lancet 2008; 371(9615): 838-851.##9. Karsdal MA, Manon-Jensen T, Genovese F, Kristensen JH, Nielsen MJ, Sand JMB, et al. Novel insights into the function and dynamics of extracellular matrix in liver fibrosis. Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol 2015; 308(10): G807-G830.##10. Karsdal MA, Nielsen SH, Leeming D, Langholm L, Nielsen M, Manon-Jensen T, et al. The good and the bad collagens of fibrosis– their role in signaling and organ function. Adv Drug Deliv Rev 2017; 121: 43-56.##11. Schuppan D. Structure of the extracellular matrix in normal and fibrotic liver: collagens and glycoproteins. Semin Liver Dis 1990; 10(1): 1-10.##12. Schuppan D, Ruehl M, Somasundaram R, Hahn EG, editors. Matrix as a modulator of hepatic fibrogenesis. Semin Liver Dis 2001; 21(3): 351-372.##13. Schuppan D, Ashfaq-Khan M, Yang AT, Kim YO. Liver fibrosis: direct antifibrotic agents and targeted therapies. Matrix Biol 2018; 68: 435-451.##14. Friedman SL. Hepatic stellate cells: protean, multifunctional, and enigmatic cells of the liver. Physiological reviews. Physiol Rev 2008; 88(1): 125-172.##15. Dai LJ, Li HY, Guan LX, Ritchie G, Zhou JX. The therapeutic potential of bone marrow-derived mesenchymal stem cells on hepatic cirrhosis. Stem Cell Res 2009; 2(1): 16-25.##16. Lu WY, Bird TG, Boulter L, Tsuchiya A, Cole AM, Hay T, et al. Hepatic progenitor cells of biliary origin with liver repopulation capacity. Nat Cell Biol 2015; 17(8): 971-983.##17. Swiderska-Syn M, Syn WK, Xie G, Krüger L, Machado M, Karaca G, et al. Myofibroblastic cells function as progenitors to regenerate murine livers after partial hepatectomy. Gut 2014; 63(8): 1333-1344.##18. Hansel MC, Gramignoli R, Skvorak KJ, Dorko K, Marongiu F, Blake W, et al. The history and use of human hepatocytes for the treatment of liver diseases: the first 100 patients. Curr Protoc Toxicol 2014; 62(1): 14.12.1.23.##19. Mito M, Kusano M. Hepatocyte transplantation in man. Cell transplant 1993; 2(1): 65-74.##20. Takayama K, Akita N, Mimura N, Akahira R, Taniguchi Y, Ikeda M, et al. Generation of safe and therapeutically effective human induced pluripotent stem cell derived hepatocyte like cells for regenerative medicine. Hepatol Commun 2017; 1(10): 1058-1069.##21. Czyz J, Wiese C, Rolletschek A, Blyszczuk P, Cross M, Wobus AM. Potential of embryonic and adult stem cells in vitro. Biol Chem 2003; 384(10-11): 1391-1409.##22. Susick R, Moss N, Kubota H, Lecluyse E, Hamilton G, Luntz T, et al. Hepatic progenitors and strategies for liver cell therapies. Ann N Y Acad Sci 2001; 944: 398-419.##23. Lyra AC, Soares MBP, da Silva LFM, Braga EL, Oliveira SA, Fortes MF, et al. Infusion of autologous bone marrow mononuclear cells through hepatic artery results in a short-term improvement of liver function in patients with chronic liver disease: a pilot randomized controlled study. Eur J Gastroenterol Hepatol 2010; 22(1): 33-42.##24. Moore J, Stutchfield B, Forbes S. Systematic review: the effects of autologous stem cell therapy for patients with liver disease. Aliment Pharmacol Ther 2014; 39(7): 673-685.##25. Newsome PN, Fox R, King AL, Barton D, Than N-N, Moore J, et al. Granulocyte colony-stimulating factor and autologous CD133-positive stem-cell therapy in liver cirrhosis (REALISTIC): an open-label, randomised, controlled phase 2 trial. Lancet Gastroenterol Hepatol 2018; 3(1): 25-36.##26. Theise ND, Nimmakayalu M, Gardner R, Illei PB, Morgan G, Teperman L, et al. Liver from bone marrow in humans. Hepatology 2000; 32(1): 11-16.##27. Mohamadnejad M, Alimoghaddam K, Bagheri M, Ashrafi M, Abdollahzadeh L, Akhlaghpoor S, et al. Randomized placebo controlled trial of mesenchymal stem cell transplantation in decompensated cirrhosis. Liver Int 2013; 33(10): 1490-1496.##28. Shi M, Zhang Z, Xu R, Lin H, Fu J, Zou Z, et al. Human mesenchymal stem cell transfusion is safe and improves liver function in acute on chronic liver failure patients. Stem Cells Transl Med 2012; 1(10): 725-731.##29. Zhang Z, Lin H, Shi M, Xu R, Fu J, Lv J, et al. Human umbilical cord mesenchymal stem cells improve liver function and ascites in decompensated liver cirrhosis patients. J Gastroenterol Hepatol 2012; 27: 112-120.##30. Bonora-Centelles A, Donato MT, Lahoz A, Pareja E, Mir J, Castell JV, et al. Functional characterization of hepatocytes for cell transplantation: customized cell preparation for each receptor. Cell Transplant 2010; 19(1): 21-28.##31. Meyburg J, Das AM, Hoerster F, Lindner M, Kriegbaum H, Engelmann G, et al. One liver for four children: first clinical series of liver cell transplantation for severe neonatal urea cycle defects. Transplantation 2009; 87(5): 636-641.##32. Haridass D, Narain N, Ott M. Hepatocyte transplantation: waiting for stem cells. Curr Opin Organ Transplant 2008; 13(6): 627-632.##33. Theise ND, Saxena R, Portmann BC, Thung SN, Yee H, Chiriboga L, et al. The canals of Hering and hepatic stem cells in humans Hepatology 1999; 30(6): 1425-1433.##34. Alison MR, Islam S, Lim SJCoimt. Cell therapy for liver disease. Curr Opin Mol Ther 2009; 11(4): 364-374.##35. Lanthier N, Spahr LJC. Resident liver progenitor cells: Proofs of their contribution to human liver regeneration. Clin Res Hepatol Gastroenterol 2019; 43(6): 646-648.##36. Lanthier N, Rubbia-Brandt L, Spahr L. Liver progenitor cells and therapeutic potential of stem cells in human chronic liver diseases. Acta Gastroenterol Belg 2013; 76(1): 3-9.##37. Kitade M, Kaji K, Nishimura N, Seki K, Nakanishi K, Tsuji Y, et al. Blocking development of liver fibrosis augments hepatic progenitor cell derived liver regeneration in a mouse chronic liver injury model. Hepatol Res 2019; 49(9): 1034-1045.##38. Itoh T, Miyajima A. Liver regeneration by stem/progenitor cells. Hepatology 2014; 59(4): 1617-1626.##39. Font-Burgada J, Shalapour S, Ramaswamy S, Hsueh B, Rossell D, Umemura A, et al. Hybrid periportal hepatocytes regenerate the injured liver without giving rise to cancer. Cell 2015; 162(4): 766-779.##40. Pountos I, Giannoudis PVJI. Biology of mesenchymal stem cells. Injury 2005; 36(3): S8-S12.##41. Lee CW, Chen YF, Wu HH, Lee OK. Historical Perspectives and Advances in Mesenchymal Stem Cell Research for the Treatment of Liver Diseases. Gastroenterology 2018; 154(1): 46-56.##42. Prockop DJ, Oh JY, Lee RH. Data against a common assumption: xenogeneic mouse models can be used to assay suppression of immunity by human MSCs 2017; 25(8): 1748-1756.##43. Jang YO, Kim YJ, Baik SK, Kim MY, Eom YW, Cho MY, et al. Histological improvement following administration of autologous bone marrow-derived mesenchymal stem cells for alcoholic cirrhosis: a pilot study. Liver Int 2014; 34(1): 33-41.##44. Kharaziha P, Hellstrom PM, Noorinayer B, Farzaneh F, Aghajani K, Jafari F, et al. Improvement of liver function in liver cirrhosis patients after autologous mesenchymal stem cell injection: a phase I-II clinical trial. Eur J Gastroenterol Hepatol 2009; 21(10): 1199-1205.##45. Mohamadnejad M, Alimoghaddam K, Mohyeddin-Bonab M, Bagheri M, Bashtar M, Ghanaati H, et al. Phase 1 trial of autologous bone marrow mesenchymal stem cell transplantation in patients with decompensated liver cirrhosis. Arch Iranian Med 2007; 10(4): 459-466.##46. Peng L, Xie DY, Lin BL, Liu J, Zhu HP, Xie C, et al. Autologous bone marrow mesenchymal stem cell transplantation in liver failure patients caused by hepatitis B: short-term and long-term outcomes. Hepatology 2011; 54(3): 820-828.##47. Zhang Z, Lin H, Shi M, Xu R, Fu J, Lv J, et al. Human umbilical cord mesenchymal stem cells improve liver function and ascites in decompensated liver cirrhosis patients. J Gastroenterol Hepatol 2012; 27(Suppl 2): 112-120.##48. Amer ME, El-Sayed SZ, El-Kheir WA, Gabr H, Gomaa AA, El-Noomani N, et al. Clinical and laboratory evaluation of patients with end-stage liver cell failure injected with bone marrow-derived hepatocyte-like cells. Eur J Gastroenterol Hepatol 2011; 23(10): 936-941.##49. El-Ansary M, Abdel-Aziz I, Mogawer S, Abdel-Hamid S, Hammam O, Teaema S, et al. Phase II trial: undifferentiated versus differentiated autologous mesenchymal stem cells transplantation in Egyptian patients with HCV induced liver cirrhosis. Stem Cell Rev Rep 2012; 8(3): 972-981.##50. Amin MA, Sabry D, Rashed LA, Aref WM, el-Ghobary MA, Farhan MS, et al. Short-term evaluation of autologous transplantation of bone marrow-derived mesenchymal stem cells in patients with cirrhosis: Egyptian study. Clin Transplant 2013; 27(4): 607-612.##51. Vosough M, Moossavi S, Mardpour S, Akhlaghpoor S, Azimian V, Jarughi N, et al. Repeated Intraportal Injection of Mesenchymal Stem Cells in Combination with Pioglitazone in Patients with Compensated Cirrhosis: A Clinical Report of Two Cases. Arch Iranian Med 2016; 19(2): 131-136.##52. Kollet O, Shivtiel S, Chen YQ, Suriawinata J, Thung SN, Dabeva MD, et al. HGF, SDF-1, and MMP-9 are involved in stress-induced human CD34+ stem cell recruitment to the liver. J Clin Invest 2003; 112(2): 160-169.##53. Cunningham HE, Shea TC, Grgic T, Lachiewicz AM. Successful treatment of hepatitis C virus infection with direct acting antivirals during hematopoietic cell transplant. Transpl Infect Dis 2019; 2(3): e13091.##54. Garg V, Garg H, Khan A, Trehanpati N, Kumar A, Sharma BC, et al. Granulocyte colony-stimulating factor mobilizes CD34(+) cells and improves survival of patients with acute-on-chronic liver failure. Gastroenterology 2012; 142(3): 505-512.##55. am Esch JS, Knoefel WT, Klein M, Ghodsizad A, Fuerst G, Poll LW, et al. Portal application of autologous CD133+ bone marrow cells to the liver: a novel concept to support hepatic regeneration. Stem Cells 2005; 23(4): 463-470.##56. Salama H, Zekri AR, Zern M, Bahnassy A, Loutfy S, Shalaby S, et al. Autologous hematopoietic stem cell transplantation in 48 patients with end-stage chronic liver diseases. Cell Transplant 2010; 19(11): 1475-1486.##57. Lee CC, Chang HH, Lu MY, Yang YL, Chou SW, Lin DT, et al. The incidence and risk factors of hepatic veno-occlusive disease after hematopoietic stem cell transplantation in Taiwan. Ann Hematol 2019; 98(3): 745-752.##58. Wan Z, You S, Rong Y, Zhu B, Zhang A, Zang H, et al. CD34+ hematopoietic stem cells mobilization, paralleled with multiple cytokines elevated in patients with HBV-related acute-on-chronic liver failure. Dig Dis Sci 2013; 58(2): 448-457.##59. Körbling M, Katz RL, Khanna A, Ruifrok AC, Rondon G, Albitar M, et al. Hepatocytes and epithelial cells of donor origin in recipients of peripheral-blood stem cells. N Engl J Med 2002; 346(10): 738-746.##60. Lehwald N, Duhme C, Wildner M, Kuhn S, Fürst G, Forbes SJ, et al. HGF and SDF 1 mediated mobilization of CD 133+ BMSC for hepatic regeneration following extensive liver resection. Liver Int 2014; 34(1): 89-101.##61. Lagasse E, Connors H, Al-Dhalimy M, Reitsma M, Dohse M, Osborne L, et al. Purified hematopoietic stem cells can differentiate into hepatocytes in vivo. Nat Med 2000; 6(11): 122-1234.##62. Liedtke S, Enczmann J, Waclawczyk S, Wernet P, Kögler GJCsc. Oct4 and its pseudogenes confuse stem cell research. Cell Stem Cell 2007; 1(4): 364-366.##63. Mohamadnejad M, Vosough M, Moossavi S, Nikfam S, Mardpour S, Akhlaghpoor S, et al. Intraportal Infusion of Bone Marrow Mononuclear or CD133+ Cells in Patients With Decompensated Cirrhosis: A Double Blind Randomized Controlled Trial. Stem Cells Transl Med 2016; 5(1): 87-94.##64. Terai S, Ishikawa T, Omori K, Aoyama K, Marumoto Y, Urata Y, et al. Improved liver function in patients with liver cirrhosis after autologous bone marrow cell infusion therapy.Stem Cells 2006; 24(10): 2292-2298.##65. Gordon MY, Levičar N, Pai M, Bachellier P, Dimarakis I, Al Allaf F, et al. Characterization and clinical application of human CD34+ stem/progenitor cell populations mobilized into the blood by granulocyte colony stimulating factor. Stem Cells 2006; 24(7): 1822-1830.##66. Spahr L, Chalandon Y, Terraz S, Kindler V, Rubbia-Brandt L, Frossard JL, et al. Autologous bone marrow mononuclear cell transplantation in patients with decompensated alcoholic liver disease: a randomized controlled trial. PloS one 2013; 8(1): e53719.##67. Esmaeilzadeh A, Ommati H, Kooshyar MM, Jarahi L, Rezayat KA, Saberi S, et al. Autologous Bone Marrow Stem Cell Transplantation in Liver Cirrhosis after Correcting Nutritional Anomalies, A Controlled Clinical Study. Cell J 2019; 12(3): 268-273.##68. Lyra AC, Soares MB, da Silva LF, Fortes MF, Silva AG, Mota AC, et al. Feasibility and safety of autologous bone marrow mononuclear cell transplantation in patients with advanced chronic liver disease. World J Gastroenterol 2007; 13(7): 1067-1073.##69. Evans MJ, Kaufman MH. Establishment in culture of pluripotential cells from mouse embryos.Nature 1981; 292(5819): 154-156.##70. Martin GR. Isolation of a pluripotent cell line from early mouse embryos cultured in medium conditioned by teratocarcinoma stem cells. Proc Natl Acad Sci U S A 1981; 78(12): 7634-7638.##71. Ware CB, Nelson AM, Mecham B, Hesson J, Zhou W, Jonlin EC, et al. Derivation of naive human embryonic stem cells. Proc Natl Acad Sci U S A 2014; 111(12): 4484-4489.##72. Lister R, Pelizzola M, Kida YS, Hawkins RD, Nery JR, Hon G, et al. Hotspots of aberrant epigenomic reprogramming in human induced pluripotent stem cells. Nature 2011; 471(7336): 68-73.##73. Takahashi K, Yamanaka S. Induction of pluripotent stem cells from mouse embryonic and adult fibroblast cultures by defined factors. Cell 2006; 126(4): 663-676.##74. Plath K, Lowry WE. Progress in understanding reprogramming to the induced pluripotent state. Nat Rev Genet 2011; 12(4): 253-265.##75. Zacharias DG, Nelson TJ, Mueller PS, Hook CC. The science and ethics of induced pluripotency: what will become of embryonic stem cells? Mayo Clin Proc 2011; 86(7): 634-640.##76. Kim K, Doi A, Wen B, Ng K, Zhao R, Cahan P, et al. Epigenetic memory in induced pluripotent stem cells. Nature 2010; 467(7313): 285-290.##77. Marchetto MC, Yeo GW, Kainohana O, Marsala M, Gage FH, Muotri AR. Transcriptional signature and memory retention of human-induced pluripotent stem cells. PloS One 2009; 4(9): e7076.##78. Hansel MC, Davila JC, Vosough M, Gramignoli R, Skvorak KJ, Dorko K, et al. The use of induced pluripotent stem cells for the study and treatment of liver diseases. Curr Protoc Toxicol 2016; 67(1): 14.13. 1-14.13.27##79. Rashid ST, Corbineau S, Hannan N, Marciniak SJ, Miranda E, Alexander G, et al. Modeling inherited metabolic disorders of the liver using human induced pluripotent stem cells. J Clin Invest 2010; 120(9): 3127-3136.##80. Cayo MA, Mallanna SK, Di Furio F, Jing R, Tolliver LB, Bures M, et al. A Drug Screen using Human iPSC-Derived Hepatocyte-like Cells Reveals Cardiac Glycosides as a Potential Treatment for Hypercholesterolemia. Cell Stem Cell 2017; 20(4): 478-489e5.##81. Jing R, Duncan CB, Duncan SA. A small-molecule screen reveals that HSP90beta promotes the conversion of induced pluripotent stem cell-derived endoderm to a hepatic fate and regulates HNF4A turnover. Development 2017; 144(10): 1764-1774.##82. Hay DC, Fletcher J, Payne C, Terrace JD, Gallagher RC, Snoeys J, et al. Highly efficient differentiation of hESCs to functional hepatic endoderm requires ActivinA and Wnt3a signaling. Proc Natl Acad Sci U S A 2008; 105(34): 12301-12306.##83. Cai J, Zhao Y, Liu Y, Ye F, Song Z, Qin H, et al. Directed differentiation of human embryonic stem cells into functional hepatic cells. Hepatology 2007; 45(5): 1229-1239.##84. Espejel S, Roll GR, McLaughlin KJ, Lee AY, Zhang JY, Laird DJ, et al. Induced pluripotent stem cell–derived hepatocytes have the functional and proliferative capabilities needed for liver regeneration in mice. J Clin Invest 2010; 120(9): 3120-3126.##85. Okamoto R, Takayama K, Akita N, Nagamoto Y, Hosokawa D, Iizuka S, et al. Human iPS Cell–based Liver-like Tissue Engineering at Extrahepatic Sites in Mice as a New Cell Therapy for Hemophilia B. Cell Transplant 2018; 27(2): 299-309.##86. Yu Y, Liu H, Ikeda Y, Amiot BP, Rinaldo P, Duncan SA, et al. Hepatocyte-like cells differentiated from human induced pluripotent stem cells: relevance to cellular therapies. Stem Cell Res 2012; 9(3): 196-207.##87. Nicolas C, Wang Y, Luebke-Wheeler J, Nyberg SLJB. Stem cell therapies for treatment of liver disease. Biomedicines 2016; 4(1): E2.##88. Wang M, Yang X, Zhang P, Cai L, Yang X, Chen Y, et al. Sustained Delivery Growth Factors with Polyethyleneimine Modified Nanoparticles Promote Embryonic Stem Cells Differentiation and Liver Regeneration. Advanced science 2016; 3(8): 1500393.##89. Farzaneh Z, Pakzad M, Vosough M, Pournasr B, Baharvand H. Differentiation of human embryonic stem cells to hepatocyte-like cells on a new developed xeno-free extracellular matrix. Histochem Cell Biol 2014; 142(2): 217-226.##90. Lei Y, Jeong D, Xiao J, Schaffer DVJC, bioengineering m. Developing defined and scalable 3D culture systems for culturing human pluripotent stem cells at high densities. Cell Mol Bioeng 2014; 7(2): 172-183.##91. Takayama K, Kawabata K, Nagamoto Y, Kishimoto K, Tashiro K, Sakurai F, et al. 3D spheroid culture of hESC/hiPSC-derived hepatocyte-like cells for drug toxicity testing. Biomaterials 2013; 34(7): 1781-1789.##92. Gorelik J, Ali NN, Shevchuk AI, Lab M, Williamson C, Harding SE, et al. Functional characterization of embryonic stem cell-derived cardiomyocytes using scanning ion conductance microscopy. Tissue Eng 2006; 12(4): 657-664.##93. Zhao T, Zhang Z-N, Rong Z, Xu YJN. Immunogenicity of induced pluripotent stem cells. Nature 2011; 474(7350): 212-215.##94. Zabulica M, Srinivasan RC, Vosough M, Hammarstedt C, Wu T, Gramignoli R, et al. Guide to the Assessment of Mature Liver Gene Expression in Stem Cell-Derived Hepatocytes. Stem Cells Dev 2019; 28(14): 907-919.##95. Carvalho S, Lira D, Oliveira G, Thole A, Stumbo A, Caetano C, et al. Decreased collagen types I and IV, laminin, CK-19 and α-SMA expression after bone marrow cell transplantation in rats with liver fibrosis. Histochem Cell Biol 2010; 134(5): 493-502.##96. Suh YG, Kim JK, Byun JS, Yi HS, Lee YS, Eun HS, et al. CD11b+ Gr1+ bone marrow cells ameliorate liver fibrosis by producing interleukin 10 in mice. Hepatology 2012; 56(5): 1902-1912.##97. Liu F, Liu ZD, Wu N, Cong X, Fei R, Chen HS, et al. Transplanted endothelial progenitor cells ameliorate carbon tetrachloride–induced liver cirrhosis in rats. Liver Transpl 2009; 15(9): 1092-1100.##98. Luo X Y, Meng X J, Cao D C, Wang W, Zhou K, Li L, et al. Transplantation of bone marrow mesenchymal stromal cells attenuates liver fibrosis in mice by regulating macrophage subtypes. Stem Cell Res Ther 2019; 10(1): 16.##99. Rong X, Liu J, Yao X, Jiang T, Wang Y, Xie F. Human bone marrow mesenchymal stem cells-derived exosomes alleviate liver fibrosis through the Wnt/β-catenin pathway. Stem Cell Res Ther 2019;10(1):98.##100. Duman DG, Zibandeh N, Ugurlu MU, Celikel C, Akkoc T, Banzragch M, et al. Mesenchymal stem cells suppress hepatic fibrosis accompanied by expanded intrahepatic natural killer cells in rat fibrosis model. Mol Biol Rep 2019; 46(3): 2997-3008.##101. Zhang S, Zhu Z, Wang Y, Liu S, Zhao C, Guan W, et al. Therapeutic potential of Bama miniature pig adipose stem cells induced hepatocytes in a mouse model with acute liver failure. Cytotechnology 2018; 70(4): 1131-1141.##102. Chien Y, Huang C-S, Lin H-C, Lu K-H, Tsai P-H, Lai Y-H, et al. Improvement of non-alcoholic steatohepatitis by hepatocyte-like cells generated from iPSCs with Oct4/Sox2/ Klf4/Parp1. Oncotarget 2018; 9(26): 18594-18606##103. Jopling C, Boue S, Izpisua Belmonte JC. Dedifferentiation, transdifferentiation and reprogramming: three routes to regeneration. Nat Rev Mol Cell Biol 2011; 12(2): 79-89.##104. Davis RL, Weintraub H, Lassar AB. Expression of a single transfected cDNA converts fibroblasts to myoblasts. Cell 1987; 51(6): 987-1000.##105. Laiosa CV, Stadtfeld M, Xie H, de Andres-Aguayo L, Graf T. Reprogramming of committed T cell progenitors to macrophages and dendritic cells by C/EBPα and PU. 1 transcription factors. Immunity 2006; 25(5): 731-744.##106. Nerlov C, Graf T. PU. 1 induces myeloid lineage commitment in multipotent hematopoietic progenitors. Genes Dev 1998; 12(15): 2403-2412.##107. Tachibana M, Takeda K, Nobukuni Y, Urabe K, Long JE, Meyers KA, et al. Ectopic expression of MITF, a gene for Waardenburg syndrome type 2, converts fibroblasts to cells with melanocyte characteristics. Nat Genet 1996; 14(1): 50-54.##108. Xie H, Ye M, Feng R, Graf T. Stepwise reprogramming of B cells into macrophages. Cell 2004; 117(5): 663-676.##109. Schaub JR, Huppert KA, Kurial SN, Hsu BY, Cast AE, Donnelly B, et al. De novo formation of the biliary system by TGFβ-mediated hepatocyte transdifferentiation. Nature 2018; 557(7704): 247-251.##110. Chen Z, Niu M, Sun M, Yuan Q, Yao C, Hou J, et al. Transdifferentiation of human male germline stem cells to hepatocytes in vivo via the transplantation under renal capsules. Oncotarget 2017; 8(9): 14576-14592.##111. Kamath B, Mack C. From hepatocyte to cholangiocyte: the remarkable potential of transdifferentiation to treat cholestatic diseases. Hepatology 2019; 69(4): 1828-1830.##112. Zhou Q, Melton DA. Extreme makeover: converting one cell into another. Cell Stem Cell 2008; 3(4): 382-388.##113. Ahrens TD, Caglayan S, Staerk J, Cieślar-Pobuda A. Transdifferentiation—Changing Cell Identity. Stem Cells and Biomaterials for Regenerative Medicine: Elsevier; 2019. p. 37-56.##114. O’Malley J, Woltjen K, Kaji K. New strategies to generate induced pluripotent stem cells. Curr Opin Biotechnol 2009; 20(5): 516-521.##115. Nakagawa M, Koyanagi M, Tanabe K, Takahashi K, Ichisaka T, Aoi T, et al. Generation of induced pluripotent stem cells without Myc from mouse and human fibroblasts. Nat Biotechnol 2008; 26(1): 101-106.##116. Pei H, Yang Y, Xi J, Bai Z, Yue W, Nan X, et al. Lineage restriction and differentiation of human embryonic stem cells into hepatic progenitors and zone 1 hepatocytes. Tissue Eng Part C Methods 2009; 15(1): 95-104.##117. Si Tayeb K, Noto FK, Nagaoka M, Li J, Battle MA, Duris C, et al. Highly efficient generation of human hepatocyte–like cells from induced pluripotent stem cells. Hepatology 2010; 51(1): 297-305.##118. Chen L, Brenner DA, Kisseleva T. Combatting Fibrosis: Exosome Based Therapies in the Regression of Liver Fibrosis. Hepatol Commun 2019; 3(2): 180-192.##119. Tkach M, Théry C. Communication by extracellular vesicles: where we are and where we need to Go. Cell 2016; 164(6): 1226-1232.##120. Sato K, Meng F, Glaser S, Alpini G. Exosomes in liver pathology. J Hepatol 2016; 65(1): 213-221.##121. Haney MJ, Klyachko NL, Zhao Y, Gupta R, Plotnikova EG, He Z, et al. Exosomes as drug delivery vehicles for Parkinson's disease therapy. J Control Release 2015; 207: 18-30.##122. Johnsen KB, Gudbergsson JM, Skov MN, Pilgaard L, Moos T, Duroux M. A comprehensive overview of exosomes as drug delivery vehicles—endogenous nanocarriers for targeted cancer therapy. Biochim Biophys Acta 2014;1846(1):75-87.##123. Sun D, Zhuang X, Xiang X, Liu Y, Zhang S, Liu C, et al. A novel nanoparticle drug delivery system: the anti-inflammatory activity of curcumin is enhanced when encapsulated in exosomes. Mol Ther 2010; 18(9): 1606-1614.##124. Mobasheri A, Kalamegam G, Musumeci G, Batt ME. Chondrocyte and mesenchymal stem cell-based therapies for cartilage repair in osteoarthritis and related orthopaedic conditions. Maturitas 2014; 78(3): 188-198.##125. Squillaro T, Peluso G, Galderisi U. Clinical trials with mesenchymal stem cells: an update. Cell Transplant 2016; 25(5): 829-848.##126. Mardpour S, Hassani SN, Mardpour S, Sayahpour F, Vosough M, Ai J, et al. Extracellular vesicles derived from human embryonic stem cell MSCs ameliorate cirrhosis in thioacetamide induced chronic liver injury. J Cell Physiol 2018; 233(12): 9330-9344.##127. Li J, Qiu SJ, She WM, Wang FP, Gao H, Li L, et al. Significance of the balance between regulatory T (Treg) and T helper 17 (Th17) cells during hepatitis B virus related liver fibrosis. PloS one. 2012;7(6):e39307.##128. Ren G, Chen X, Dong F, Li W, Ren X, Zhang Y, et al. Concise review: mesenchymal stem cells and translational medicine: emerging issues. Stem Cells Transl Med 2012; 1(1): 51-58.##129. Levine P, McDaniel K, Francis H, Kennedy L, Alpini G, Meng F. Molecular mechanisms of stem cell therapy in alcoholic liver disease. Dig Liver Dis 2014; 46(5): 391-397.##130. Masyuk AI, Masyuk TV, LaRusso NF. Exosomes in the pathogenesis, diagnostics and therapeutics of liver diseases. J Hepatol 2013; 59(3): 621-625.##131. Langer R, Vacanti JP. Tissue engineering. Science 1993; 260(5110): 920-926.##132. Mazza G, Al-Akkad W, Rombouts K. Engineering in vitro models of hepatofibrogenesis. Adv Drug Deliv Rev 2017; 121: 147-157.##133. Heydari Z, Najimi M, Mirzaei H, Shpichka A, Ruoss M, Farzaneh Z, et al. Tissue Engineering in Liver Regenerative ##Medicine: Insights into Novel Translational Technologies. Cells 2020; 9(2): 304.##134. Chan BP, Leong KW. Scaffolding in tissue engineering: general approaches and tissue-specific considerations. Eur Spine J 2008; 17(Suppl 4): 467-479.##135. Smith MK, Mooney DJ. Biomaterials in liver tissue engineering. E-Biomed a Journal of Regenerative Medicine 2000; 1(5): 65-73.##136. Zhang W, Tucker-Kellogg L, Narmada BC, Venkatraman L, Chang S, Lu Y, et al. Cell-delivery therapeutics for liver regeneration. Adv Drug Deliv Rev 2010; 62(7-8): 814-826.##137. Zhang YS, Yue K, Aleman J, Moghaddam KM, Bakht SM, Yang J, et al. 3D Bioprinting for Tissue and Organ Fabrication. Ann Biomed Eng 2017; 45(1): 148163.##138. Wang J, Sun M, Liu W, Li Y, Li M. Stem Cell-Based Therapies for Liver Diseases: An Overview and Update. Tissue Eng Regen Med 2019; 16(2): 107-118.##139. Nobakht F, Saheli M, Farzaneh Z, Teheri P, Dorraj M, Baharvand H, et al. Generation of Transplantable Three-Dimensional Hepatic-Patch to Improve the Functionality of Hepatic Cells in vitro and in vivo. Stem Cells and Development 2020; 29(5): 301-313.##140. Tamay DG, Usal TD, Alagoz AS, Yucel D, Hasirci N, Hasirci VJFib, et al. 3D and 4D printing of polymers for tissue engineering applications. Front Bioeng Biotechnol 2019; 7: 164##141. Mizumoto H, Shirakigawa N, Ijima H. Current Status and New Challenges of the Artificial Liver. Engineering Challenges: A Chemical Engineering Insight. Wiley-Blackwell; 2018. p. 27-54.##142. Adam AAA, van Wenum M, van der Mark VA, Jongejan A, Moerland PD, Houtkooper RH, et al. AMC-Bio-Artificial Liver culturing enhances mitochondrial biogenesis in human liver cell lines: The role of oxygen, medium perfusion and 3D configuration. Mitochondrion 2018; 39: 30-42.##143. Carpentier B, Gautier A, Legallais C. Artificial and bioartificial liver devices: present and future. Gut 2009; 58(12): 1690-1702.##144. De Bruyn T, Chatterjee S, Fattah S, Keemink J, Nicolai J, Augustijns P, et al. Sandwich-cultured hepatocytes: utility for in vitro exploration of hepatobiliary drug disposition and drug-induced hepatotoxicity. Expert Opin Drug Metab Toxicol 2013; 9(5): 589-616.##145. Nyberg SL, Remmel RP, Mann HJ, Peshwa MV, Hu W-S, Cerra FB. Primary hepatocytes outperform Hep G2 cells as the source of biotransformation functions in a bioartificial liver. Ann Surg 1994; 220(1): 59-67.##146. Chamuleau RAmc. Future of bioartificial liver support. World J Gastrointest Surg 2009; 1(1): 21-25.##147. Saberi S, Karamzadeh R, Moghadam P, Kadivari M, Behbahani BE, Heydari Z, et al. Research Performance in Stem Cell Science and Regenerative Medicine in Iran: A National Comprehensive Observation. Archives of Iranian Medicine (AIM) 2019; 22(6): 318-327.##148. Miremadi T, Salekdeh GH, Aghdami N, Gharanfoli M, Vasei M, Kouhkan A, et al. Stem cell research and therapy in the Islamic republic of Iran: pioneering in the Islamic world. Stem Cells Dev 2012; 22(1): 51-57.##149. Mohamadnejad M, Alimoghaddam K, Mohyeddin-Bonab M, Bagheri M, Bashtar M, Ghanaati H, et al. Phase 1 trial of autologous bone marrow mesenchymal stem cell transplantation in patients with decompensated liver cirrhosis. Arch Iran Med 2007; 10(4): 459-466.##150. Vosough M, Moossavi S, Mardpour S, Akhlaghpoor S, Azimian V, Jarughi N, et al. Repeated Intraportal Injection of Mesenchymal Stem Cells in Combination with Pioglitazone in Patients with Compensated Cirrhosis: A Clinical Report of Two Cases. Arch Iran Med 2016; 19(2): 131-136.##151. Mohamadnejad M, Namiri M, Bagheri M, Hashemi SM, Ghanaati H, Mehrjardi NZ, et al. Phase 1 human trial of autologous bone marrow-hematopoietic stem cell transplantation in patients with decompensated cirrhosis. World J Gastroenterol 2007; 13(24): 3359-3363.## ##

اصلاحیه : رابطه نگرش مذهبی با رفتار جامعه پسند با توجه به نقش میانجی همدلی و نوع دوستی در دانشجویان پرستاری و پزشکی Correction to: Relationship between Religious Attitude and Prosocial Behavior Considering the Mediating Role of Empathy and Altruism in Nursing and Medical Students 1 1 اصلاحیه : رابطه نگرش مذهبی با رفتار جامعه پسند با توجه به نقش میانجی همدلی و نوع دوستی در دانشجویان پرستاری و پزشکی   مهدی حسنوند عموزاده1 عبدالزهرا نعامی2      مهناز مهرابی زاده هنرمند2      سودابه بساک نژاد3      ایوب اسدی4      نعمت اله سنایی نسب4   مولف مسئول: مهدی حسنوند- تهران: دانشگاه پیام نور، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی                                               m.amouzade@gmail.comE-mail: 1. مربی، گروه روان شناسی و علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 2. استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 3. ‌دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 4. دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران       در مقاله فوق که در شماره 182 اسفند 1398 در دوره 29 این نشریه منتشر شده بود، ترتیب اسامی نویسندگان، اصلاح گردید. 2 Correction to: Relationship between Religious Attitude and Prosocial Behavior Considering the Mediating Role of Empathy and Altruism in Nursing and Medical Students   Abdolzahra Naami1, Mahnaz Mehrabizadeh Honarmand1, Soodabeh Bassak Nejad2, Mahdi Hassanvand Amouzadeh3, Auob Asadi4 Nematollah Sanaeenasab4,   1 Professor, Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran 2 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran 3 Psychology Instructor, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Education, Payame Noor University, Tehran, Iran 4 PhD Student in Psychology, Department of Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran         In the article published in volume 29, issue 182, 2020, the order of authors was not correct which is now corrected. 209 210 2019/12/72019/06/82019/10/82019/02/152019/09/142020/05/52019/04/242019/09/112019/06/152019/12/152019/08/302020/01/12020/02/252019/08/122019/06/292019/06/112018/02/282020/01/122019/09/52020/01/12020/06/2 1399/3/13 2020/04/142020/04/192020/03/282020/03/42020/06/22020/04/282020/06/22020/02/152020/06/22020/05/32020/04/182020/05/192019/11/202020/04/122020/03/242019/03/62020/04/282020/06/22020/03/12020/06/2 1399/3/13 مهدی حسنوند عموزاده Mahdi Hassanvand Amouzadeh مربی، گروه روان شناسی و علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ایران m.amouzade@gmail.com عبدالزهرا نعامی Abdolzahra Naami استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ایران مهناز مهرابی زاده هنرمند Mahnaz Mehrabizadeh Honarmand استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ایران سودابه بساک نژاد Soodabeh Bassak Nejad ‌دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ایران ایوب اسدی Auob Asadi دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ایران نعمت اله سنایی نسب Nematollah Sanaeenasab دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ایران erratum erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه اصلاحیه 1. Saffarinia M, Abbaspour P, Dehestani M. Comparison of social intelligence and prosocial personality in medical students with and without internet addiction. Journal of Fundamentals of Mental Health 2015; 17(5): 229-233 )Persian(.##2. Park S, Shin J. The influence of anonymous peers on prosocial behavior. PLoS One 2017; 12(10): e0185521.##3. Golmakani N, Rezaei F, Mazloum SR. The Relationship of Spiritual Intelligence and Religious activities with happiness of midwives working in hospitals and health centers. J Midwifery Reprod Health 2018; 6(2): 1264-1272.##4. Freedman LR, Hebert LE, Battistelli MF, Stulberg DB. Religious hospital policies on reproductive care: what do patients want to know? Am J Obstet Gynecol 2018; 218(2): 251.e1-251.##5. Khodabakhsh M, Mansori P. Relationship of Forgiveness and Empathy Among Medical and Nursing Students. Horizon Med Sci 2012; 18 (2):45-54 )Persian(.##6. Shahnazdoust M, Maghsoudi Sh, Tabari R, Kazemnejad LE. Level of burnout in nurses and its related factors in Medical Educational Hospitals in Rasht in 2010. Holistic nurs midwifery 2012; 21(2-66): 20-27 )Persian(.##7. Moatamedi A. Prosocial behavior prediction in the elderly based on the relationship with god and demographic characteristics. Counseling Culture and Psycotherapy 2019; 10(37): 41-62 )Persian(.##8. Pessi, AB. Religiosity and altruism: exploring the link and its relation to happiness. J Contem Relig 2011; 26(1): 1-18.‌##9. Simpson B, Willer R. Altruism and indirect reciprocity: The interaction of person and situation in prosocial behavior. Social Psychology Quarterly 2008; 71(1): 37-52.##10. Ben-Ami Bartal I1, Decety J, Mason P. Empathy and pro-social behavior in rats. Science 2011; 334(6061):1427-1430.##11. Gholamipour F, Rahimian Boogar I, Talepasand S. Prediction of Pathological Narcissism Based on Family System: The Mediating Role of Narcissistic Wounds and Perfectionism. J Mazandaran Univ Med Sci 2017; 27(151): 117-129 (Persian).##12. Penner LA, Fritzsche BA, Craiger JP, Freifeld TS. (1995). Measuring the prosocial personality. In Butcher JN. Spielberger CD, (eds). Advances in Personality Assessment, Vol. 10 (pp.147-163). Hillsdale, NJ: Erlbaum.##13. Saidi S, Ahmadian H, Saffarinia M. The Model of Relationship Between Social Perspective Taking and Self-Control with Pro-social Personality Through Mediator Role Emotional Empathy. Social Cognition 2019; 8(2): 80-90 (Persian).##14. Ehsanian E, hojjati H. The relationship between religious orientation and self-actualization in 12-18-year-old. Iranian Journal of Pediatric Nursing (JPEN) 2017; 4(1): 30-35.##15. Ahmadi S. A study on altruism in daily social relationships and the effective factors. Iranian Journal of Sociology (ISA) 2009; 10(2): 87-108 )Persian(.##16. Ristovski A, Wertheim EH. Investigation of compensation sources, trait empathy, satisfaction with outcome, and forgiveness in the criminal context. Austral Psychol 2005; 40(1): 63-69.##17. Ghorbani N, Bing MN, Watson PJ, Davison HK, LeBreton DE. Individualist and collectivist values: evidence of compatibility in Iran and the United States. Personal Individ Differ 2003; 35(2): 431-447.##18. Marzbani F, Bostan N. The role of perceived social support in prediction of psychological wellbeing in female teachers. Journal of Fundamentals of Mental Health 2016; 18(Special Issue): 537-541 )Persian(.##19. Batara JB, Franco PS, Quiachon MA, Sembrero DR. Effects of Religious Priming Concepts on Prosocial Behavior Towards Ingroup and Outgroup. Eur J Psychol 2016; 12(4): 635-644.##20. Sahraian A, Gholami A, Omidvar B. The Relationship Between Religious Attitude and Happiness in Medical Students in Shiraz University of Medical ScienceS. Horizon Med Sci. 2011; 17 (1) :69-74##21. Freedman LR, Hebert LE, Battistelli MF, Stulberg DB. Religious hospital policies on reproductive care: what do patients want to know? Am J Obstet Gynecol 2018; 218(2): 251-256.##22. Molaei MR. The role of altruistic behavior and religious orientation in predicting social and political participation of high school students in Ardabil. Journal of School Psychology 2015; 4(2): 104-117.##23. Delavar ALI, Shabani Z, karimi Y, dortaj F. Explaining the Effect of Psycho-Social Factors on the Altruism of Charity School-builders. Educational Psychology 2016; 12(39): 45-79 )Persian(.##24. Scharf K, Smith S. Relational altruism and giving in social groups. Journal of Public Economics 2016; 1(141): 1-10.##25. Wan Q, Jiang L, Zeng Y, Wu X. A big-five personality model-based study of empathy behaviors in clinical nurses. Nurse Educ Pract 2019; 38: 66-81.##26. Saffarinia M, Tadris Tabrizi M, Mohtashami T, Hassanzadeh P. The Effect of prosocial personality and Narcissism on Social Well-being of the Residents in Tehran City. Knowledge & Research in Applied Psychology 2017; 15(57): 36-45. )Persian(##27. Dimant E. Contagion of pro-and anti-social behavior among peers and the role of social proximity. Journal of Economic Psychology 2019; 73: 66-88.## ##