1402 33 1 0 402

اثر داربست سه‌بعدی حاصل از بافت سلول‌زدایی‌ شده‌ی معده‌ی رت بر عملکرد سلول‌های انسولین‌ساز MIN6 Effect of a 3D Scaffold of Decellularized Rat Stomach Tissue on The Function of Insulin-Producing Cells (MIN6) 1 1 سابقه و هدف: دیابت نوع یک (T1D) نوعی بیماری وابسته به انسولین است که در نتیجه تخریب سلول‌های بتای جزایر پانکراس ایجاد می‌شود. هدف اصلی این مطالعه تعیین اثرات ماتریکس سلول‌زدایی‌ شده‌ معده (DSM) بر عملکرد سلول‌های MIN6 (یک رده‌ی سلولی بتا) بود. مواد و روش‌ها: در این تحقیق آزمایشگاهی، معده‌ی موش‌های بزرگ آزمایشگاهی نژاد Wistar با سدیم دودسیل سولفات (SDS و Triton X-100) سلول‌زدایی شدند. داربست‌های سلول‌زدایی شده توسط تکنیک‌های بافتی و رنگ‌آمیزی H&E، DAPI و میکروسکوپ روبشی (SEM) ارزیابی شدند. پس از کشت سلول‌های MIN6 روی DSM، تست چالش ترشح گلوکز و بیان mRNA ژن‌های مرتبط با انسولین برای ارزیابی عملکرد سلول‌‌ها اجرا شد. یافته‌ها: اجزای اصلی DSM مانند کلاژن‌ها و گلیکوزآمینوگلیکان‌‌ها پس از سلول‌‌زدایی باقی ماندند. علاوه بر این، DNA باقی‌مانده بسیار کم بود و DSM ریزمحیط خارج سلولی ایده ال برای سلول‌های MIN6 فراهم کرد. تست چالش ترشح گلوکز نشان داد که سلول‌های کشت داده شده در DSM نسبت به کشت دوبعدی، انسولین بیش‌تری ترشح می‌کنند. بیان ژن‌های خاص مرتبط با انسولین، مانند Pdx-1، INS، MAF-A و Glut-2 در داربست سلول‌‌ریزی ‌شده به‌‌طور قابل توجهی، بیش‌تر از سلول‌های کشت‌‌شده در شرایط دوبعدی بود. استنتاج: این نتایج در مجموع نشان داده است که DSM داربست مناسبی برای تثبیت جزایر مصنوعی پانکراس است.   2 Background and purpose: Type 1 diabetes (T1D) is an insulin-dependent disease, that results from the destruction of pancreatic islets beta cells. The main objective of this study was to determine the effects of decellularized gastric matrix (DSM) on the function of Min6 cells (a beta cell line). Materials and methods: In this experimental study, the stomachs of Wistar rats were decellularized with sodium dodecyl sulfate (SDS) and Triton X-100. The DSM was characterized by scanning electron microscopy, determination of residual DNA and histological examinations. After seeding the Min6 cells on the DSM scaffold, the glucose challenge test and mRNA expression of insulin-related genes were examined to evaluate the function of the cells. Results: The main components of the DSM, such as collagens and glycosaminoglycans, remained intact after decellularization. In addition, the very low DNA residues and the suitable mechanical behavior of the DSM provided an ideal extracellular microenvironment for the Min6 cells. The glucose challenge test showed that the seeded cells secreted more insulin and C-peptide in the DSM than in the 2D culture. The expression of specific insulin-related genes such as Pdx-1, INS, MAF-A, and Glut-2 was significantly higher in the recellularized scaffold than in the traditional 2D cells. Conclusion: These results show that DSM is a suitable scaffold for the stabilization of artificial pancreatic islets.   1 10 2023/10/14 1402/7/22 2023/11/4 1402/8/13 لعیاسادات خرسندی Layasadat Khorsandi مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی خلیج فارس، پژوهشکده‌ی علوم پایه‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران . استاد، گروه علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران ایران khorsandi_cmrc@yahoo.com عباس حیدری مقدم Abbas Heidari-Moghadam استادیار گروه علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی دزفول، دزفول، ایران ایران abbass.heidari@yahoo.com داریوش بیژن نژاد Darioush Bijan Nejad مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی خلیج فارس، پژوهشکده‌ی علوم پایه‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران.استادیار، گروه علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران ایران daryoshbijan@yahoo.com محمود اوراضی زاده Mahmoud Orazizadeh مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی خلیج فارس، پژوهشکده‌ی علوم پایه‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران . استاد، گروه علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران ایران m_orazizadeh@yahoo.com فرشته نژاددهباشی Fereshteh Nejaddehbashi مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی خلیج فارس، پژوهشکده‌ی علوم پایه‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران.استادیار، گروه علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران ایران fereshte_negad@yahoo.com یوسف اسدی فرد Yousef Asadi-Fard مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی خلیج فارس، پژوهشکده‌ی علوم پایه‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران.دانشجوی دکترای علوم تشریحی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران ایران usef.fard@yahoo.com Decellularized stomach matrix Insulin Min6 cell line ماتریکس سلول‌زدایی شده‌ معده رده سلولی MIN6 انسولین 1. Aghazadeh Y, Nostro MC. Cell therapy for Type 1 diabetes: Current and future strategies. Curr Diab Rep 2017; 17(6): 37-45. ##2. Salg GA, Giese NA, Schenk M, Hüttner FJ, Felix K, Probst P, et al. The emerging field of pancreatic tissue engineering: A systematic review and evidence map of scaffold materials and scaffolding techniques for insulin-secreting cells. J Tissue Eng 2019; 10: 2041731419884708. ##3. Mirmalek-Sani SH, Orlando G, McQuilling JP, Pareta R, Mack DL, Salvatori M, et al. Porcine pancreas extracellular matrix as a platform for endocrine pancreas bioengineering. Biomaterials 2013; 34(22): 5488-95. ##4. Ludwig B, Reichel A, Steffen A, Zimerman B, Schally AV, Block NL, et al. Transplantation of human islets without immunosuppression. Proc Natl Acad Sci U S A 2013; 110(47): 19054-19058. ##5. Niknamasl A, Ostad SN, Soleimani M, Azami M, Salmani MK, Lotfibakhshaiesh N, et al. A new approach for pancreatic tissue engineering: human endometrial stem cells encapsulated in fibrin gel can differentiate to pancreatic islet beta-cell. Cell Biol Int 2014; 38(10): 1174-1182. ##6. Yang W, Xia R, Zhang Y, Zhang H, Bai L. Decellularized liver scaffold for liver regeneration. Methods Mol Biol 2018; 1577: 11-23. ##7. Wüthrich T, Lese I, Haberthür D, Zubler C, Hlushchuk R, Hewer E, et al. Development of vascularized nerve scaffold using perfusion-decellularization and recellularization. Mater Sci Eng C Mater Biol Appl 2020; 117: 111311. ##8. Simões IN, Vale P, Soker S, Atala A, Keller D, Noiva R, et al. Acellular urethra bioscaffold: decellularization of whole urethras for tissue engineering applications. Sci Rep 2017; 7: 41934.##9. Roth SP, Erbe I, Burk J. Decellularization of large tendon specimens: combination of manually performed freeze-thaw cycles and detergent treatment. Methods Mol Biol 2018; 1577: 227-237. ##10. Mendibil U, Ruiz-Hernandez R, Retegi-Carrion S, Garcia-Urquia N, Olalde-Graells B, Abarrategi A. Tissue-specific decellularization methods: rationale and strategies to achieve regenerative compounds. Int J Mol Sci 2020; 21(15): 5447-5476. ##11. Loh QL, Choong C. Three-dimensional scaffolds for tissue engineering applications: role of porosity and pore size. Tissue Eng Part B Rev 2013; 19(6): 485-502. ##12. Zambaiti E, Scottoni F, Rizzi E, et al. Whole rat stomach decellularisation using a detergent-enzymatic protocol. Pediatr Surg Int 2019; 35(1): 21-27.##13. Nakashima K, Kanda Y, Hirokawa Y, Kawasaki F, Matsuki M, Kaku K. MIN6 is not a pure beta cell line but a mixed cell line with other pancreatic endocrine hormones. Endocr J 2009; 56(1): 45-53. ##14. Nyitray CE, Chavez MG, Desai TA. Compliant 3D microenvironment improves β-cell cluster insulin expression through mechanosensing and β-catenin signaling. Tissue Eng Part A 2014; 20(13-14): 1888-1895. ##15. Crapo PM, Gilbert TW, Badylak SF. An overview of tissue and whole organ decellularization processes. Biomaterials 2011; 32(12): 3233-3243.##16. Ahmed TA, Dare EV, Hincke M. Fibrin: A versatile scaffold for tissue engineering applications. Tissue Eng Part B Rev 2008; 14(2): 199-215.##17. Park JS, Yang HN, Woo DG, Jeon SY, Park KH. Chondrogenesis of human mesenchymal stem cells in fibrin constructs evaluated in vitro and in nude mouse and rabbit defects models. Biomaterials 2011; 32(6): 1495-1507.##18. Wang L, Johnson J, Zhang Q. Decellularized Porcine Stomach Extracellular Matrix for Tissue Engineering and Repair. Plast Reconstr Surg 2014; 133(3): 108.##19. Wang X, Chan V, Corridon PR. Decellularized blood vessel development: Current state-of-the-art and future directions. Front Bioeng Biotechnol 2022; 10:951644. ##20. Weber LM, Anseth KS. Hydrogel encapsulation environments functionalized with extracellular matrix interactions increase islet insulin secretion. Matrix Biol 2008; 27(8): 667-673.##21. Llacua LA, Hoek A, de Haan BJ, de Vos P. Collagen type VI interaction improves human islet survival in immunoisolating microcapsules for treatment of diabetes. Islets 2018; 10(2): 60-68.##22. Davis NE, Beenken-Rothkopf LN, Mirsoian A, Kojic N, Kaplan DL, Barron AE, Fontaine MJ. Enhanced function of pancreatic islets co-encapsulated with ECM proteins and mesenchymal stromal cells in a silk hydrogel. Biomaterials 2012; 33(28): 6691-6697.## ##

داربست حاصل از ماتریکس برون‌سلولی پرده آمنیون انسانی، موجب تعدیل تعداد ماست‌سل‌های بافت گرانوله و تسریع التیام زخم پوستی موش صحرایی دیابتی می‌ شود Human Amniotic Membrane Extracellular Matrix-Derived Scaffold Modulates the Number of Mast Cells in the Granulation Tissue and Accelerates Skin Wound Healing in Diabetic Rats 1 1 سابقه و هدف: یکی از مهم‌ترین عوارض شایع بیماری دیابت، زخم‌های پوستی مزمن است. به‌تازگی داربست حاصل از پرده‌آمنیون انسانی (Human Amniotic Membrane Scaffold, HAMS) به‌عنوان یک پانسمان مورد استفاده قرارمی‌گیرد. در مطالعه حاضر اثر پیوند HAMS بر میزان بسته شدن زخم و تعداد انواع ماست‌سل‌های نوع 1، 2 و 3 در بافت گرانوله موش‌صحرایی دیابتی مورد ارزیابی قرارگرفت. مواد و روش‌ها: 45 سر موش صحرایی دیابتی به سه گروه 15 عددی تقسیم شدند: زخم سالم، زخم دیابتی و زخم دیابتی تیمارشده با HAMS. 30 روز پس‏از القای دیابت در موش‌ها با تزریق 55mg/kg استرپتوزوتوسین، زخم تمام ضخامت پوستی حلقوی به قطر 51 میلی‌‌متر ایجاد شد. سپس HAMS به ناحیه زخم پیوند شده و درصد بسته‏شدن زخم و تراکم انواع ماست‏سل‌ها در بافت گرانوله در روزهای 7، 14 و 21  ارزیابی‌ شد. یافته‌ها: پیوند HAMS باعث تسریع بسته‌شدن زخم در گروه تیمار نسبت به گروه دیابتی شد(0/05P<). تعداد انواع ماست‏سل‏ها و هم‌چنین تعداد کلی آن‏ها در گروه دیابتی نسبت به گروه سالم در روز 7 کاهش معنادار(0/001P<) و در روز‏های 14 و 21 افزایش معنادار یافته بود(0/001P<). درحالی‏که با پیوند HAMS این تغییرات تعدیل شد؛ به‏نحوی‌که در همه‌موارد بجز تعداد ماست‏سل‏های نوع 3 در روز 7، تفاوت‏های معنا‏داری با گروه دیابتی مشاهده شد(0/01P<). علاوه‌بر‌آن در گروه پیوند HAMS تعداد ماست‏سل‏های نوع 1 و 3 در روز 14 به سطح گروه سالم رسیده بود. استنتاج: این نتایج نشان می‌دهد، HAMS باعث تعدیل واکنش‏های التهابی از طریق اثر بر تعداد ماست‏سل‏های بافت گرانوله و به دنبال آن موجب بهبود روند ترمیم زخم می‌شود.   2 Background and purpose: One of the most complications of diabetes are chronic skin wounds. Recently Human Amniotic Membrane Scaffold (HAMS) used as a wound dressing. In this study, the impact of HAMS on the rate of wound closure and the number of mast cells in the granulation tissue of diabetic rats was evaluated. Materials and methods: 45 diabetic rats were divided into 3 groups: healthy wound, diabetic wound, and diabetic wound transplanted with HAMS. 30 days after diabetes induction via injecting 55mg/kg of Streptozotocin, a circular wound with a diameter of 15mm was created. HAMS was transplanted to the wound and the percentage of wound closure and the density of type 1, 2 and 3 mast cells in the granulation tissue were evaluated on days 7, 14 and 21. Results: HAMS transplantation significantly enhanced the wound closure compared to diabetic group (P<0.05). Comparing to healthy group, the number of all types of mast cells and their total number in diabetic group was significantly decreased on day 7 (P<0.001) and significantly increased on days 14 and 21 (P<0.001). However, these changes modulated in HAMS transplanted group, in which in all cases except for type 3 mast cell on day 7 there were significant differences compared to diabetic group (P<0.01). Moreover, in HAMS transplant group, the number of type 1 and 3 mast cells on day 14 reached the level of healthy group. Conclusion: These results suggested that HAMS improves the diabetic wound healing via modulating inflammatory reactions by affecting the mast cells density in the granulation tissue.   11 24 2023/10/142023/09/7 1402/6/16 2023/11/42023/11/6 1402/8/15 مهدی مهدی نژاد روشن Mehdi Mehdinezhad Roshan دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ایران mahdimahdinezhad1374@gmail.com فرشاد محرمی کسمائی Farshad Moharrami Kasmaie دانشجوی دکترای علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ایران mkfarshad50.67@gmail.com محمد کاظمی آشتیانی Mohammad Kazemi Ashtiani استادیار، گروه مهندسی سلول، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول های بنیادی جهاد دانشگاهی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران mkajuv@yahoo.com محمد امین عبدالهی فر Mohammad Amin AbdollahiFar استادیار، گروه بیولوژی و علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ایران m_amin58@yahoo.com سعیده عرفانیان Saeideh Erfanian دانشجوی دکتری مهندسی بافت، گروه مهندسی سلول، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول های بنیادی جهاددانشگاهی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران erfanian2036@gmail.com ابراهیم زرکش Ibrahim Zarkesh دانشجوی دکتری مهندسی بافت، گروه مهندسی سلول، مرکز تحقیقات علوم سلولی، پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول های بنیادی جهاددانشگاهی، پژوهشگاه رویان، تهران، ایران ایران ibrahimz_edl@yahoo.com داوود نصیری Davood Nasiry استادیار، گروه پیراپزشکی، دانشکده پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران davood1990nasiry@gmail.com عباس پیریایی Abbas Piryaei استاد، گروه بیولوژی و علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ایران piryae@sbmu.ac.ir Diabetic wound Human amniotic membrane scaffold Inflammation Mast cell زخم دیابتی داربست پرده آمنیون انسانی ماست‌سل التهاب 1. Kumar A, Gangwar R, Ahmad Zargar A, Kumar R, Sharma A. Prevalence of diabetes in India: A review of IDF Diabetes Atlas 10th edition. Curr Diabetes Rev 2023.##2. Lotfi MH, Saadati H, Afzali M. Prevalence of diabetes in people aged ≥ 30 years: the results of screen-ing program of Yazd Province, Iran, in 2012. J Res Health Sci 2014 Winter; 14(1): 87-91.##3. Esteghamati A, Larijani B, Aghajani MH, Ghaemi F, Kermanchi J, Shahrami A, et al. Diabetes in Iran: Prospective Analysis from First Nationwide Diabetes Report of National Program for Prevention and Control of Diabetes (NPPCD-2016). Sci Rep 2017; 7(1): 13461.##4. Hunt DL. Diabetes: foot ulcers and amputations. BMJ Clin Evid 2011; 2011: 0602.##5. Rodrigues M, Kosaric N, Bonham CA, Gurtner GC. Wound Healing: A Cellular Perspective. Physiol Rev 2019; 99(1): 665-706.##6. Guo S, Dipietro LA. Factors affecting wound healing. J Dent Res 2010;89(3):219-29. ##7. Dasari N, Jiang A, Skochdopole A, Chung J, Reece EM, Vorstenbosch J, Winocour S. Updates in Diabetic Wound Healing, Inflammation, and Scarring. Semin Plast Surg 2021; 35(3): 153-158.##8. Wulff BC, Wilgus TA. Mast cell activity in the healing wound: more than meets the eye? Exp Dermatol 2013; 22(8): 507-510. ##9. Soleimani H, Amini A, Abdollahifar MA, Norouzian M, Kouhkheil R, Mostafavinia A, et al. Combined effects of photobiomodulation and curcumin on mast cells and wound strength in wound healing of streptozotocin-induced diabetes in rats. Lasers Med Sci 2021; 36(2): 375-386.##10. Holl J, Kowalewski C, Zimek Z, Fiedor P, Kaminski A, Oldak T, Moniuszko M, Eljaszewicz A. Chronic Diabetic Wounds and Their Treatment with Skin Substitutes. Cells 2021; 10(3): 655.##11. Milan PB, Lotfibakhshaiesh N, Joghataie MT, Ai J, Pazouki A, Kaplan DL, et al. Accelerated wound healing in a diabetic rat model using decellularized dermal matrix and human umbilical cord perivascular cells. Acta Biomater 2016; 45: 234-246.##12. Saki M, Kazemzadeh Narbat M, Samadikuchaksaraei A, Ghafouri HB, Gorjipour F. Biocompatibility Study Of A Hydroxyapatite-Alumina And Silicon Carbide Composite Scaffold For Bone Tissue Engineering. Cell Journal (Yakhteh) 2009; 11(1): 55-60.##13. Mobini S, Hoyer B, Solati-Hashjin M, Lode A, Nosoudi N, Samadikuchaksaraei A, et al. Fabrication and characterization of regenerated silk scaffolds reinforced with natural silk fibers for bone tissue engineering. J Biomed Mater Res A 2013; 101(8): 2392-2404.##14. Nasiry D, Khalatbary AR, Abdollahifar MA, Amini A, Bayat M, Noori A, et al. Engraftment of bioengineered three-dimensional scaffold from human amniotic membrane-derived extracellular matrix accelerates ischemic diabetic wound healing. Arch Dermatol Res 2021; 313(7): 567-582.##15. Elkhenany H, El-Derby A, Abd Elkodous M, Salah RA, Lotfy A, El-Badri N. Applications of the amniotic membrane in tissue engineering and regeneration: the hundred-year challenge. Stem Cell Res Ther 2022; 13(1): 8.##16. Martin P, Nunan R. Cellular and molecular mechanisms of repair in acute and chronic wound healing. Br J Dermatol 2015; 173(2): 370-378.##17. King AE, Paltoo A, Kelly RW, Sallenave JM, Bocking AD, Challis JR. Expression of natural antimicrobials by human placenta and fetal membranes. Placenta 2007; 28(2-3): 161-169.##18. Ryzhuk V, Zeng XX, Wang X, Melnychuk V, Lankford L, Farmer D, et al. Human amnion extracellular matrix derived bioactive hydrogel for cell delivery and tissue engineering. Mater Sci Eng C Mater Biol Appl 2018; 85: 191-202.##19. Yu H, Chen X, Cai J, Ye D, Wu Y, Fan L, et al. Novel porous three-dimensional nanofibrous scaffolds for accelerating wound healing. Chemical Engineering Journal 2019; 369: 253-262.##20. Castellanos G, Bernabé-García Á, Moraleda JM, Nicolás FJ. Amniotic membrane application for the healing of chronic wounds and ulcers. Placenta 2017; 59: 146-153.##21. Leal-Marin S, Kern T, Hofmann N, Pogozhykh O, Framme C, Börgel M, et al. Human Amniotic Membrane: A review on tissue engineering, application, and storage. J Biomed Mater Res B Appl Biomater 2021; 109(8): 1198-1215.##22. Nasiry D, Khalatbary AR, Abdollahifar MA, Bayat M, Amini A, Kazemi Ashtiani M, Rajabi S, Noori A, Piryaei A. SDF-1α loaded bioengineered human amniotic membrane-derived scaffold transplantation in combination with hyperbaric oxygen improved diabetic wound healing. J Biosci Bioeng 2022; 133(5): 489-501. ##23. Nasiry D, Khalatbary AR, Ghaemi A, Ebrahimzadeh MA, Hosseinzadeh MH. Topical administration of Juglans regia L. leaf extract accelerates diabetic wound healing. BMC Complement Med Ther 2022; 22(1): 255.##24. Nasiry D, Khalatbary AR, Ebrahimzadeh MA. Anti-Inflammatory and Wound-Healing Potential of Golden Chanterelle Mushroom, Cantharellus cibarius (Agaricomycetes).Int J Med Mushrooms 2017; 19(10): 893-903.##25. Rohr-Udilova N, Tsuchiya K, Timelthaler G, Salzmann M, Meischl T, Wöran K, et al. Morphometric Analysis of Mast Cells in Tumor Predicts Recurrence of Hepatocellular Carcinoma After Liver Transplantation. Hepatol Commun 2021; 5(11): 1939-1952.##26. Lee JS, Shin J, Park HM, Kim YG, Kim BG, Oh JW, et al. Liver extracellular matrix providing dual functions of two-dimensional substrate coating and three-dimensional injectable hydrogel platform for liver tissue engineering. Biomacromolecules 2014; 15(1): 206-218.##27. Tellechea A, Leal EC, Kafanas A, Auster ME, Kuchibhotla S, Ostrovsky Y, et al. Mast Cells Regulate Wound Healing in Diabetes. Diabetes 2016; 65(7): 2006-2019.##28. Han G, Ceilley R. Chronic Wound Healing: A Review of Current Management and Treatments. Adv Ther 2017; 34(3): 599-610.##29. Song M, Wang W, Ye Q, Bu S, Shen Z, Zhu Y. The repairing of full-thickness skin deficiency and its biological mechanism using decellularized human amniotic membrane as the wound dressing. Mater Sci Eng C Mater Biol Appl 2017; 77: 739-747.##30. Gharaboghaz MNZ, Farahpour MR, Saghaie S. Topical co-administration of Teucrium polium hydroethanolic extract and Aloe vera gel triggered wound healing by accelerating cell proliferation in diabetic mouse model. Biomed Pharmacother 2020;127:110189.##31. El Gazaerly H, Elbardisey DM, Eltokhy HM, Teaama D. Effect of transforming growth factor Beta 1 on wound healing in induced diabetic rats. Int J Health Sci (Qassim) 2013; 7(2): 160-172. ##32. Bagheri M, Amini A, Abdollahifar MA, Ghoreishi SK, Piryaei A, Pouriran R, et al. Effects of Photobiomodulation on Degranulation and Number of Mast Cells and Wound Strength in Skin Wound Healing of Streptozotocin-Induced Diabetic Rats. Photomed Laser Surg 2018; 36(8): 415-423.##33. Eming SA, Martin P, Tomic-Canic M. Wound repair and regeneration: mechanisms, signaling, and translation. Sci Transl Med 2014; 6(265): 265sr6.##34. Brem H, Tomic-Canic M. Cellular and molecular basis of wound healing in diabetes. J Clin Invest 2007; 117(5): 1219-1222.##35. Chen C, Schultz GS, Bloch M, Edwards PD, Tebes S, Mast BA. Molecular and mechanistic validation of delayed healing rat wounds as a model for human chronic wounds. Wound Repair Regen 1999; 7(6): 486-494. ##36. Komi DEA, Khomtchouk K, Santa Maria PL. A Review of the Contribution of Mast Cells in Wound Healing: Involved Molecular and Cellular Mechanisms. Clin Rev Allergy Immunol 2020; 58(3): 298-312.##37. Tauzin H, Rolin G, Viennet C, Saas P, Humbert P, Muret P. A skin substitute based on human amniotic membrane. Cell Tissue Bank 2014; 15(2): 257-265.##38. Higa K, Shimmura S, Shimazaki J, Tsubota K. Hyaluronic acid-CD44 interaction mediates the adhesion of lymphocytes by amniotic membrane stroma. Cornea 2005; 24(2): 206-212.## ##

اثر تمرین هوازی و مکمل سیر بر سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و مالون دی آلدئید بافت مغز در موش‌های صحرایی سالمند مبتلابه پارکینسون The Effects of Aerobic Training and Garlic Supplementation on Superoxide Dismutase, Glutathione Peroxidase and Malondialdehyde of Brain Tissue in Aged Rats with Parkinson’s Disease 1 1 سابقه و هدف: اختلال در سیستم اکسیدان- آنتی‌اکسیدانی مغز عامل اصلی بیماری‌های نرودژنراتیو است. اگرچه اثرات مطلوب ورزش و مکمل سیر بر اختلالات سیستم عصبی شناخته شده است، اما اثر تعاملی آن‌ها به خوبی شناخته نشده است؛ بنابراین هدف مطالعه حاضر تعیین اثر تمرین هوازی و مکمل سیر بر سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و مالون دی آلدئید بافت مغز در موش‌های صحرایی سالمند مبتلابه پارکینسون بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، تعداد 40 سر موش صحرایی نر نژاد اسپراگو-داولی (میانگین وزن 20±250 گرم) به‌طور تصادفی در پنج گروه(1) کنترل سالم،(2) کنترل پارکینسون،(3) پارکینسون- تمرین هوازی،(4) پارکینسون- مکمل سیر و(5) پارکینسون-تمرین هوازی- مکمل سیر قرار گرفتند. در این مطالعه موش‌ها با استفاده از تزریق mg/kg 2 رزرپین مبتلابه پارکینسون شدند. تمرین هوازی پنج جلسه در هفته و هر جلسه 15-48 دقیقه با سرعت 10-24 متر بر دقیقه به مدت هشت هفته اجرا شد. گروه‌های مکمل روزانه mg/kg 500 سیر به صورت گاواژ دریافت کردند. داده‌ها به روش تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی توکی در سطح معنی‌داری 0/05≥P تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: فعالیت GPx و MDA در گروه‌های پارکینسون- مکمل سیر، پارکینسون-تمرین هوازی و پارکینسون- تمرین هوازی- مکمل سیر بالاتر از گروه کنترل پارکینسون بود(0/05≥P). مقادیر SOD در گروه‌های پارکینسون- تمرین هوازی- مکمل سیر بالاتر از گروه کنترل پارکینسون بود(0/05≥P). مقادیرSOD در گروه تمرین هوازی و پارکینسون- تمرین هوازی- مکمل سیر به‌طور معنی‌داری بالاتر از گروه پارکینسون- مکمل سیر بود و در گروه پارکینسون-تمرین هوازی-مکمل سیر به‌طور معنی‌داری بالاتر از گروه پارکینسون-تمرین هوازی بود(0/05≥P). استنتاج: به نظر می‌رسد تمرین هوازی همراه با مصرف مکمل سیر می‌تواند به بهبود آنتی‌اکسیدان‌ها و کاهش استرس اکسیداتیو در بافت مغز موش‌های صحرایی مبتلابه پارکینسون کمک کند.   2 Background and purpose: Disorder in the brain oxidant-antioxidant system is the main cause of neurodegenerative diseases. Although the favorable effects of exercise and garlic supplementation on nervous system disorders are known, but their interactive effect is not well known. Therefore, the aim of the present study was to determine the effects of aerobic training and garlic supplementation on superoxide dismutase, glutathione peroxidase and malondialdehyde of brain tissue in aged rats with Parkinson’s disease. Materials and methods: 40 Sprague-Dawley male rats (weight 250±20 gr) were randomly divided into five groups (1) healthy control, (2) Parkinson's control, (2) Parkinson's- aerobic exercise, (3) Parkinson's- garlic supplement and (5) Parkinson's-aerobic exercise-garlic supplement. In this study, rats were infected with Parkinson's disease by injecting 2 mg/kg of reserpine. Aerobic training was performed five sessions a week and each session lasted 15-48 minutes at speed of 10-24 meters per minute, for eight weeks. Supplement groups received daily 500 mg/kg garlic by gavage. Data were analyzed by one-way analysis of variance and Tukey post hoc test at the P<0.05. Results: The activity of GPx and MDA in the Parkinson's-supplemented garlic, Parkinson's-aerobic exercise and Parkinson's-aerobic exercise-supplemented garlic groups was higher than the Parkinson's control group (P≥0.05). The activity of SOD in the Parkinson's - aerobic exercise - garlic supplementation group were higher than the Parkinson's control group (P≥0.05). SOD was significantly higher in the aerobic exercise and Parkinson's-aerobic exercise-garlic supplementation than the Parkinson's-garlic supplementation group, and it was significantly higher the in the Parkinson's group-aerobic exercise-garlic supplement than the Parkinson's group-aerobic exercise (P≥0.05). Conclusion: It seems that aerobic exercise with garlic supplement can help improve antioxidants and reduce oxidative stress in the brain tissue of rats with Parkinson's disease.   25 35 2023/10/142023/09/72023/07/6 1402/4/15 2023/11/42023/11/62023/10/30 1402/8/8 مرتضی حسین زاده Morteza Hosseinzadeh دانشجوی دکترای فیزیولوژی ورزشی، واحد آیت‌الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران ایران Morteza.539bce@gmail.com آسیه عباسی دلویی Asieh Abbasi Daloii دانشیار، گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد آیت‌الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران ایران Abbasi.daloii@gmail.com سید علی حسینی Seyed Ali Hoseini استاد، گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران ایران Alihoseini_57@miau.ac.ir احمد عبدی Ahmad Abdi دانشیار، گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد آیت‌الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران ایران a.abdi58@gmail.com aerobic training antioxidants brain garlic parkinson's disease تمرین هوازی مکمل سیر آنتی‌اکسیدان‌ها مغز پارکینسون 1. Manera V, Rovini E, Wais P. Early detection of neurodegenerative disorders using behavioral markers and new technologies: New methods and perspectives. Frontiers in Aging Neuroscience 2023; 15: 1149886.##2. Dutta S, Sklerov M, Teunissen CE, Bitan G. Trends in biomarkers for neurodegenerative diseases: Current research and future perspectives. Front Aging Neurosci 2023; 15: 1153932. ##3. Chakrabarti S, Bisaglia M. Oxidative Stress and Neuroinflammation in Parkinson’s Disease: The Role of Dopamine Oxidation Products. Antioxidants 2023; 12(4): 955. ##4. Carta AR, Frau L, Pisanu A, Wardas J, Spiga S, Carboni E. Rosiglitazone decreases peroxisome proliferator receptor-γ levels in microglia and inhibits TNF-α production: new evidences on neuroprotection in a progressive Parkinson's disease model. Neuroscience 2011; 194: 250-261. ##5. Palasz E, Niewiadomski W, Gasiorowska A, Wysocka A, Stepniewska A, Niewiadomska G. Exercise-induced neuroprotection and recovery of motor function in animal models of Parkinson’s disease. Front Neurol 2019; 10: 1143. ##6. de Souza RF, de Moraes SRA, Augusto RL, de Freitas Zanona A, Matos D, Aidar FJ, da Silveira Andrade-da-Costa BL. Endurance training on rodent brain antioxidant capacity: A meta-analysis. Neurosci Res 2019; 145: 1-9. ##7. Souza J, da Silva RA, da Luz Scheffer D, Penteado R, Solano A, Barros L, Budde H, Trostchansky A, Latini A. Physical-Exercise-Induced Antioxidant Effects on the Brain and Skeletal Muscle. Antioxidants (Basel) 2022; 11(5): 826. ##8. Thirupathi A, Wang M, Lin JK, Fekete G, István B, Baker JS, Gu Y. Effect of Different Exercise Modalities on Oxidative Stress: A Systematic Review. Biomed Res Int 2021; 2021: 1947928. ##9. de Sousa CV, Sales MM, Rosa TS, Lewis JE, de Andrade RV, Simões HG. The Antioxidant Effect of Exercise: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sports Med 2017; 47(2): 277-293.##10. Spanidis Y, Veskoukis AS, Papanikolaou C, Stagos D, Priftis A, Deli CK, Jamurtas AZ, Kouretas D. Exercise-Induced Reductive Stress Is a Protective Mechanism against Oxidative Stress in Peripheral Blood Mononuclear Cells. Oxid Med Cell Longev 2018; 2018: 3053704.##11. De Oliveira GS, Pinheiro GS, Proença ICT, Blembeel A, Casal MZ, Pochmann D, et al. Aquatic exercise associated or not with grape juice consumption-modulated oxidative parameters in Parkinson disease patients: A randomized intervention study. Heliyon 2021;7(2):e06185. ##12. Keshavarzian F, Doulah A, Rafieirad M. The Effect of Four Weeks of‎ Exercise and Oleurpine‎ Supplementation on Oxidative Stress‎ in Brain Tissue in Experimental‎ Model of Parkinson’s Disease in Rat. Exp Anim Biol 2021;10(2):67–76 (Persian).##13. Moradi S, Habibi A, Tabande MR, Shakerian S, Tabande, MR. The effect of continuous and interval aerobic exercise on the levels of malondialdehyde, dopamine and glutathione peroxidase in the hippocampus of rats with pseudo-parkinsonism diseases. Jundishapur Scientific Medical Journal 2020; 19(2): 187-201 (Persian).##14. Asadi A, Tamjid M, Pourvaziri Z, Abdolmaleki A. A Review of the Role of Neurotrophic Factors and Herbal Medicines on Peripheral Nerve Regeneration. Shefaye Khatam 2022; 10 (4) :104-112 (Persian).##15. Rabiei Z, Asgharzadeh S, Bigdeli M. Medicinal Herbs Effective in the Treatment of the Alzheimer’s Disease . J Babol Univ Med Sci 2015; 17(3): 51-59. ##16. Bigham M, Mohammadipour A, Hosseini M, Malvandi AM, Ebrahimzadeh-Bideskan A. Neuroprotective effects of garlic extract on dopaminergic neurons of substantia nigra in a rat model of Parkinson's disease: motor and non-motor outcomes. Metab Brain Dis 2021; 36(5): 927-937.##17. Ahangar-Sirous R, Poudineh M, Ansari A, Nili A, Dana SMMA, Nasiri Z, Hosseini Z, Karami D, Mokhtari M, Deravi N. Pharmacotherapeutic Potential of Garlic in Age-Related Neurological Disorders. CNS Neurol Disord Drug Targets 2022; 21(5): 377-398. ##18. El-Saber Batiha G, Magdy Beshbishy A, G Wasef L, Elewa YHA, A Al-Sagan A, Abd El-Hack ME, Taha AE, M Abd-Elhakim Y, Prasad Devkota H. Chemical Constituents and Pharmacological Activities of Garlic (Allium sativum L.): A Review. Nutrients 2020; 12(3): 872. ##19. Mikaili P, Maadirad S, Moloudizargari M, Aghajanshakeri S, Sarahroodi S. Therapeutic uses and pharmacological properties of garlic, shallot, and their biologically active compounds. Iran J Basic Med Sci 2013; 16(10): 1031-1048. ##20. Majewski M. Allium sativum: facts and myths regarding human health. Rocz Panstw Zakl Hig 2014;65(1):1-8. ##21. Zheng H, Liu Z, Li Y, Wang Y, Kong J, Ge D, et al. Allium tuberosum alleviates pulmonary inflammation by inhibiting activation of innate lymphoid cells and modulating intestinal microbiota in asthmatic mice. J Integr Med 2021; 19(2): 158-166. ##22. Moradi S, Habibi A, Tabande MR, Shakerian S. Comparing the effect of 6 weeks of continuous and interval aerobic training on vascular endothelial growth factor and superoxide dismutase enzyme in hippocampus of male rats of Parkinson’s model. J Shahid Sadoughi Univ Med Sci 2019; 27(3): 1302-1312 (Persian). ##23. Eidi A, Eidi M, Oryan S, Esmaeili A. Effect of garlic (Allium sativum) extract on levels of urea and uric acid in normal and streptozotocin-diabetic rats. Iran J Pharm Res 2010; 13(9-10): 624-629. ##24. Radák Z, Naito H, Kaneko T, Tahara S, Nakamoto H, Takahashi R, Cardozo-Pelaez F, Goto S. Exercise training decreases DNA damage and increases DNA repair and resistance against oxidative stress of proteins in aged rat skeletal muscle. Pflugers Arch 2002; 445(2): 273-278. ##25. Zhou Z, Chen C, Teo EC, Zhang Y, Huang J, Xu Y, Gu Y. Intracellular Oxidative Stress Induced by Physical Exercise in Adults: Systematic Review and Meta-Analysis. Antioxidants (Basel) 2022; 11(9): 1751. ##26. Hoffman-Goetz L, Spagnuolo PA. Effect of repeated exercise stress on caspase 3, Bcl-2, HSP 70 and CuZn-SOD protein expression in mouse intestinal lymphocytes. J Neuroimmunol 2007; 187(1-2): 94-101. ##27. Hernández-Torres RP, Ramos-Jiménez A, Torres-Durán PV, Romero-Gonzalez J, Mascher D, Posadas-Romero C, Juárez-Oropeza MA. Effects of single sessions of low-intensity continuous and moderate-intensity intermittent exercise on blood lipids in the same endurance runners. J Sci Med Sport 2009; 12(2): 323-331.##28. Daniela M, Catalina L, Ilie O, Paula M, Daniel-Andrei I, Ioana B. Effects of Exercise Training on the Autonomic Nervous System with a Focus on Anti-Inflammatory and Antioxidants Effects. Antioxidants 2022; 11(2): 350. ##29. Mousavi T, Rafiei A, Amjadi O, Yoosefpour M, Zakavi A. Medicinal and Nutritional Properties of Grapes in Islamic References, Traditional, and Modern Medicine. J Mazandaran Univ Med Sci 2015; 25(130): 169-190 (Persian).##30. Zekri R, Jafari A, Dehghan G. Effect of short-term garlic extract supplementation on serum total antioxidant capacity (TAC), malondiadehyde (MDA) and total peripheral blood leukocyte counts in athlete men after a single episode of aerobic exercise. SJKU 2013; 18(1): 75-84 (Persian).## ##

مقایسه‌ی تأثیر چهار هفته غذای پرچرب، کاهش حجم تمرین و بی‌تمرینی در پی شش هفته تمرین ورزشی بر عوامل برادی‌کاردی ناشی از ورزش در رت‌های ماده The Comparison between the Effect of Four Weeks High Fat Diet, Volume Reduction Training and Detraining Following of Six Weeks Exercise Training on Parameters of Exercise-induced Bradycardia in Female Rats 1 1 سابقه و هدف: برادی‌کاردی سینوسی ناشی از ورزش یکی از تغییرات اصلی در ورزش‌کاران است که با کاهش ضربان قلب ذاتی مرتبط است. هدف این تحقیق بررسی تأثیر چهار هفته تغذیه‌ پرچرب، کاهش حجم تمرین و بی‌تمرینی به‌ دنبال شش هفته تمرین با حجم بالا بر میزان پروتئین Hyperpolarization-activated, cyclic nucleotide-gated (HCN4) است. مواد و روش‌ها: تعداد 30 رت ماده از نژاد اسپارگوداولی (شش‌هفته‌ای) به‌ طور تصادفی، به شش گروه مساوی تقسیم شدند. گروه اول گروه کنترل ده‌هفته‌ای با تغذیه‌ی استاندارد، گروه دوم گروه تمرین با حجم بالای ده‌هفته‌ای با تغذیه استاندارد، گروه سوم گروه تمرین شش‌هفته‌ای و چهار هفته کاهش حجم تمرین با تغذیه‌ی استاندارد، گروه چهارم گروه تمرین شش‌هفته‌ای و چهار هفته کاهش حجم تمرین با تغذیه‌ی پرچرب، گروه پنجم گروه تمرین شش‌هفته‌ای و چهار هفته بی‌تمرینی با تغذیه‌ی پرچرب و گروه ششم گروه تمرین شش‌هفته‌ای و چهار هفته بی‌تمرینی با تغذیه‌ی استاندارد بودند. پس از پایان 10 هفته، میزان پروتئین HCN4 در تمامی گروه‌ها با روش وسترن‌بلات اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تمامی گروه‌های تجربی کاهش معنی‌داری در میزان پروتئین HCN4، نسبت به گروه کنترل داشتند. هم‌چنین، به ‌ترتیب، کم‌ترین میزان HCN4 برای گروه دوم، ششم، سوم، چهارم، پنجم و کنترل بود (0/05≥P). در همین راستا، نتایج الکتروکاردیوگرام نیز نشان داد که در تمامی گروه‌ها نسبت به گروه کنترل، ضربان قلب کاهش معنی‌دار و فاصله‌ زمانی RR افزایش معنی‌دار داشت(0/05≥P). استنتاج: کاهش حجم تمرین نسبت به بی‌تمرینی می‌تواند اثرهای برادی‌کاردی سینوسی ناشی از تمرین با حجم بالا را بهتر بازیافت کند؛ ولی تغذیه‌ی پرچرب به بررسی بیش‌تر نیاز دارد. 2 Background and purpose: Exercise training-induced sinus bradycardia is a common cardiac adaptation and change in athlete’s related to a reduction in intrinsic heart rate. This study aimed to investigate the effect of four weeks of high fat diet, four weeks of exercise training volume reduction and four weeks of detraining following six weeks of high-volume exercise training on the level of Hyperpolarization-activated, cyclic nucleotide-gated (HCN4). Materials and methods: Thirty Sprague Dawley rats were divided into six groups randomly. Group 1 was the control group with standard diet. Group 2 was trained for ten weeks with high-volume exercise training and standard diet. Group 3 was trained for six weeks; after that, rats were trained with a volume reduction training protocol with standard diet. Group 4 was trained for six weeks; after that, rats were trained with a volume reduction training protocol with high fat diet. Group 5 was trained for six weeks and detrained for four weeks with high fat diet. Group 6 was trained for six weeks and detrained for four weeks with standard diet. After ten weeks, the level of HCN4 protein was assessed by Western Blotting for all groups. Results: Our results have revealed that all experimental groups showed a reduction in HCN4 levels compared to the control group—the lowest HCN4 level for groups 2, 6, 3, 4, 5 and 1, respectively (P≤0.05). Besides, the result of electrocardiograph has demonstrated that the heart rate and RR interval in all experimental groups showed a reduction and elevation compared to the control group, respectively (P≤0.05). Conclusion: Volume reduction training protocol in could restore sinus bradycardia effects rather than detraining after high-volume exercise training, but the effect of high fat diet should be investigated more. 36 47 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/8 1402/5/17 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/22 1402/7/30 علیرضا کاشف Alireza Kashef کارشناسی ارشد فیزیولوژی ورزشی، دانشکده‌ی علوم ورزشی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران ایران kashefalireza@gmail.com فرشته شهیدی Fereshteh Shahidi دانشیار، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده‌ی علوم ورزشی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران ایران fe-shahidi@sru.ac.ir بهنام الدین جامعی Behnamedin Jameie استاد، مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران jameie.sb@iums.ac.ir مجتبی صالح پور Mojtaba Selehpour دانشیار، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده‌ی علوم ورزشی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران ایران salehpour@sru.ac.ir عباسعلی گائینی Abasali Gaeini استاد، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده‌ی علوم ورزشی، دانشگاه تهران، تهران ایران aagaeini@ut.ac.ir heart rate sinus bradycardia elite athletes athletes’ heart ضربان قلب برادی‌کاردی سینوسی ورزش‌کار نخبه قلب ورزش‌کار 1. Johansson JK, Kujala UM, Sarna S, Karanko H, Puukka PJ, Jula AM. Cardiovascular health in former elite male athletes. Scand J Med Sci Sports 2016; 26(5): 535-543.##2. D'Souza A, Bucchi A, Johnsen AB, Logantha SJ, Monfredi O, Yanni J, et al. Exercise training reduces resting heart rate via downregulation of the funny channel HCN4. Nat Commun 2014; 5: 3775.##3. Eijsvogels TMH, Thompson PD, Franklin BA. The "Extreme Exercise Hypothesis": Recent Findings and Cardiovascular Health Implications. Curr Treat Options Cardiovasc Med 2018; 20(10): 84.##4. Merghani A, Malhotra A, Sharma S. The U-shaped relationship between exercise and cardiac morbidity. Trends Cardiovasc Med 2016; 26(3): 232-240.##5. Carter JB, Banister EW, Blaber AP. Effect of endurance exercise on autonomic control of heart rate. Sports Med 2003; 33(1): 33-46.##6. Machado Leite S, Freitas J, Campelo M, Maciel MJ. Electrocardiographic evaluation in athletes: 'Normal' changes in the athlete's heart and benefits and disadvantages of screening. Rev Port Cardiol 2016; 35(3): 169-177.##7. Gourine AV, Ackland GL. Cardiac Vagus and Exercise. Physiology (Bethesda) 2019; 34(1): 71-80.##8. Boyett MR, D'Souza A, Zhang H, Morris GM, Dobrzynski H, Monfredi O. Viewpoint: is the resting bradycardia in athletes the result of remodeling of the sinoatrial node rather than high vagal tone? J Appl Physiol (1985) 2013; 114(9): 1351-1355. ##9. Bahrainy S, Levy WC, Busey JM, Caldwell JH, Stratton JR. Exercise training bradycardia is largely explained by reduced intrinsic heart rate. Int J Cardiol 2016; 222: 213-216.##10. Novella Romanelli M, Sartiani L, Masi A, Mannaioni G, Manetti D, Mugelli A, Cerbai E. HCN Channels Modulators: The Need for Selectivity. Curr Top Med Chem 2016; 16(16): 1764-1791.##11. D'Souza A, Pearman CM, Wang Y, Nakao S, Logantha S, Cox C, et al. Targeting miR-423-5p Reverses Exercise Training-Induced HCN4 Channel Remodeling and Sinus Bradycardia. Circ Res 2017; 121(9): 1058-1068.##12. Yao PL, Laurencelle L, Trudeau F. Former athletes' lifestyle and self-definition changes after retirement from sports. J Sport Health Sci 2020; 9(4): 376-383.##13. Sordi CC, Lemos MD, Marocolo M, Chriguer RS, Mendes EL, Mota GR, Barbosa O. Exercise training reverse autonomic dysfunction and hypertension in rats fed with high-fat diet. Motriz: Revista de Educação Física 2017; 23.##14. Bai Y, Su Z, Sun H, Zhao W, Chen X, Hang P, Zhu W, Du Z. Aloe-Emodin Relieves High-Fat Diet Induced QT Prolongation via MiR-1 Inhibition and IK1 Up-Regulation in Rats. Cell Physiol Biochem 2017; 43(5): 1961-1973.##15. Altowerqi ZM, Abidin Z, Sayyd SM, Alkuhaili WA, Alsayegh MA. Dietary habits among former athletes in Saudi Arabia. Indian J Public Health Res Dev 2020; 11(03): 1069-1074.##16. Zadvorev SF, Krysiuk OB, Obrezan AG, Yakovlev AA. Effect of Personal History of Athletic Activity on the Clinical Course of Cardiovascular Diseases in Former Athletes. Advances in Gerontology 2019; 9(1): 91-97.##17. Jendzjowsky NG, DeLorey DS. Short-term exercise training augments sympathetic vasoconstrictor responsiveness and endothelium- dependent vasodilation in resting skeletal muscle. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 2012; 303(3): R332-339.##18. Rahimi M, Shekarforoush S, Asgari AR, Khoshbaten A, Rajabi H, Bazgir B, et al. The effect of high intensity interval training on cardioprotection against ischemia-reperfusion injury in wistar rats. EXCLI J 2015; 14: 237-246.##19. Qiu J, Huang L, Davie AJ, Zhou S. Comparison of the Effects of Endurance Training on Alternate Days and on Consecutive 4 Days Each Week for 8 Weeks on the Abundance of PGC-1alpha, CaMKII, NRF-1, mtTFA, and COXIV Proteins in Rat Skeletal Muscle. J Strength Cond Res 2019; 33(11): 3136-3144.##20. Wisløff U, Helgerud J, Kemi OJ, Ellingsen O. Intensity-controlled treadmill running in rats: VO(2 max) and cardiac hypertrophy. Am J Physiol Heart Circ Physiol 2001; 280(3): H1301-1310.##21. Serra-Grima R, Puig T, Donate M, Gich I, Ramon J. Long-term follow-up of bradycardia in elite athletes. Int J Sports Med 2008; 29(11): 934-937.##22. Chavanelle V, Boisseau N, Otero YF, Combaret L, Dardevet D, Montaurier C, et al. Effects of high-intensity interval training and moderate-intensity continuous training on glycaemic control and skeletal muscle mitochondrial function in db/db mice. Scientific reports 2017; 7(1): 204.##23. Felix R, Calderón-Rivera A, Andrade A. Regulation of high-voltage-activated Ca2+ channel function, trafficking, and membrane stability by auxiliary subunits. Wiley Interdiscip Rev Membr Transp Signal 2013; 2(5): 207-220. ##24. Li GR, Sun HY, Chen JB, Zhou Y, Tse HF, Lau CP. Characterization of multiple ion channels in cultured human cardiac fibroblasts. PloS one 2009; 4(10): e7307.##25. Park HY, Kim S, Kim Y, Park S, Nam SS. Effects of exercise training at lactate threshold and detraining for 12 weeks on body composition, aerobic performance, and stress related variables in obese women. J Exerc Nutrition Biochem 2019; 23(3): 22-28.##26. Petek BJ, Groezinger EY, Pedlar CR, Baggish AL. Cardiac effects of detraining in athletes: A narrative review. Ann Phys Rehabil Med 2022; 65(4): 101581.##27. Ashrafi R, Yon M, Pickavance L, Yanni Gerges J, Davis G, Wilding J, et al. Altered Left Ventricular Ion Channel Transcriptome in a High-Fat-Fed Rat Model of Obesity: Insight into Obesity-Induced Arrhyth-mogenesis. J Obes 2016; 2016: 7127898.##28. Zhang F, Hartnett S, Sample A, Schnack S, Li Y. High fat diet induced alterations of atrial electrical activities in mice. Am J Cardiovasc Dis 2016; 6(1): 1-9. ##29. de Oliveira Sá G, Dos Santos Neves V, de Oliveira Fraga SR, Souza-Mello V, Barbosa-da-Silva S. High-intensity interval training has beneficial effects on cardiac remodeling through local renin-angiotensin system modulation in mice fed high-fat or high-fructose diets. Life Sci 2017; 189: 8-17.##30. Billman GE, Cagnoli KL, Csepe T, Li N, Wright P, Mohler PJ, et al. Exercise training-induced bradycardia: evidence for enhanced parasympathetic regulation without changes in intrinsic sinoatrial node function. J Appl Physiol (1985) 2015; 118(11): 1344-1355.## ##

مقایسه‌ی تأثیر عصاره‌ی هسته‌ی انگور با و بدون وارنیش‌فلوراید و اثر سینرژیسم آن‌ها بر استرپتوکوکوس‌موتانس و لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس دهانی؛ یک پژوهش آزمایشگاهی Comparison of the Effect of Grape Seed Extract with and without Fluoride Varnish and their Synergistic Effects on Oral Lactobacillus acidophilus and Streptococcus mutans-an in-vitro Study 1 1 سابقه و هدف: استفاده از وارنیش‌فلوراید رویکردی مؤثر در دندان‌پزشکی پیشگیرانه است. با توجه به خواص آنتی‌میکروبیال عصاره‌ی هسته‌ی انگور (GSE: Grape Seed Extract) و اثرگذاری آن بر رمینرالیزاسیون دندانی، مطالعه‌ی حاضر با هدف مقایسه‌ی تأثیر این عصاره با و بدون وارنیش‌فلوراید و نیز اثر سینرژیسم آن‌ها بر باکتری های پوسیدگی زای استرپتوکوکوس‌موتانس و لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در مطالعه‌ آزمایشگاهی و تحلیلی حاضر، از تست‌های دیسک آگار دیفیوژن (قطر هاله‌ی مهار رشد) و میکروبراث دایلوشن برای بررسی خواص آنتی‌باکتریال و حداقل غلظت مهاری (Minimum Inhibitory Concentration: MIC) ترکیبات استفاده شد. برای کنترل مثبت، از دیسک آمپی‌سیلین و اریترومایسین و برای کنترل منفی، از سرم فیزیولوژیک استریل استفاده شد. تحلیل داده‌ها توسط نرم‌افزار SPSS ورژن 16 و آزمون آنالیز واریانس (ANOVA) و نیز آزمون‌های کروسکال‌والیس، یو من‌ویتنی و تی مستقل صورت گرفت. 0/05P< معنی دار در نظر گرفته شد. یافته‌ها: بیشترین قطر هاله‌ی مهار رشد در استرپتوکوکوس‌موتانس و لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس به‌ترتیب، در وارنیش 2/5 (mm0/7±12/0) و GSE mg/ml 5 (mm6/1±13/1) و نیز کمترین قطر هاله به‌ترتیب، در GSE 2/5(mm0/9±7/0) و ترکیب دو عصاره در غلظت mg/ml2/5 (mm6/9±5/0) به ثبت رسید. وارنیش کمترین MIC را در هر دو گونه‌ی باکتریایی به ثبت رساند (mg/ml8/7±1/0) و هیچ گونه اثری از سینرژیسم میان دو ماده دیده نشد؛ بااین‌حال، GSE در غلظت mg/ml 5 عملکردی نسبتاً مشابه با وارنیش نشان داد. استنتاج: GSE می تواند جایگزینی مناسب برای وارنیش‌فلوراید به‌منظور پیشگیری و کنترل پوسیدگی‌های دندانی در مراحل اولیه در نظر گرفته شود.   2 Background and purpose: Fluoride varnish application is a successful approach in preventative dentistry. Considering the antimicrobial capabilities of Grape Seed Extract (GSE) and its impact on tooth re-mineralization, the current study was conducted to comparre the effect of this extract, with and without fluoride varnish, as well as their synergistic effects on the caries-causing bacteria Streptococcus mutans and Lactobacillus acidophilus. Materials and methods: In the current laboratory-analytical study, the disk agar diffusion (growth inhibition halo) and microbroth dilution tests were used to investigate the antibacterial properties and minimum inhibitory concentration (MIC) of the compounds. Ampicillin and Erythromycin discs were utilized for positive control, and sterile physiological serum was used for negative control. The collected data was analyzed using SPSS software (version 16) and analysis of variance (ANOVA), Kruskal-Wallis, U-Man-Whitney, and independent t-tests. Results: The largest diameter of the growth inhibition halos in S. mutans and L. acidophilus were found in 2.5 mg/ml varnish (12.0±0.7 mm) and 5 mg/ml GSE (13.6±1.1 mm), respectively. Moreover, the smallest halo diameter was recorded in 2.5 mg/ml GSE (7.0±0.9 mm) and the combination of the two extracts at 2.5 mg/ml concentration (5.6±0.9 mm), respectively. Varnish had the lowest MIC in both bacterial species tested (1.8±0.7 mg/ml), and there was no evidence of a synergistic interaction between the two compounds; however, GSE performed comparatively similar to varnish at a dosage of 5 mg/ml. Conclusion: Based on the findings of the present study, GSE can be considered an acceptable alternative to fluoride varnish in the early phases of dental caries treatment and prevention.   48 58 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/13 1402/7/21 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/5 1402/8/14 اعظم نحوی Azam Nahvi دانشیار، گروه کودکان، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران azamnahvi.pedodontist@gmail.com علی جعفری Ali Jafari دندان‌پزشک، ساری، ایران ایران alijafari.aj61@gmail.com حمیدرضا گلی Hamid Reza Goli دانشیار، مرکز تحقیقات بیولوژی سلولی و مولکولی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران goli59@gmail.com علی داوودی Ali Davoodi استادیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکد‌ه‌ی داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ali.davoodi@mazums.ac.ir سید جابر موسوی Seyed Jaber Mousavi دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران j_mousavi@mazums.ac.ir مهناز نعمتی Mahnaz Nemati متخصص دندان‌پزشک اطفال، ساری، ایران ایران mahnaznemati76@gmail.com بنفشه سلیمانی Banafsheh Soleimani متخصص دندان‌پزشک اطفال، ساری، ایران ایران azamnahvi.pedodontist@gmail.com fluoride varnish grape seed extract GSE Lactobacillus acidophilus Streptococcus mutans استرپتوکوکوس‌موتانس عصاره‌ی هسته‌ی انگور لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس وارنیش‌فلوراید GSE 1. Delimont NM, Carlson BN. Prevention of dental caries by grape seed extract supplementation: A systematic review. Nutr Health 2020; 26(1): 43-52. ##2. Zajkani E, Zeighami H, Zaeefjou A. Comparision of the effect of fluoride 0.2% and a combination mouthwash (xylitol and fluoride) on streptococcus mutans and lactobacillus acidophilus growths. J Dent Med 2017; 30(1): 57-64 (Persian).##3. Nahvi A, Goli HR, Davoodi A, Hosseinnataj A, Sheydayee S, Jafari A, et al. Antimicrobial and Synergistic Effects of Garlic and Cinnamon Extract Compared with Fluoride Varnish on Oral Lactobacillus acidophilus and Streptococcus mutans in Laboratory Conditions. J Mazandaran Univ Med Sci 2023; 32(217): 46-56 (Persian).##4. Jullien S. Prophylaxis of caries with fluoride for children under five years. BMC Pediatr 2021; 21(1): 1-11.##5. Cochrane NJ, Shen P, Yuan Y, Reynolds EC. Ion release from calcium and fluoride containing dental varnishes. Aust Dent J 2014; 59(1): 100-105.##6. Baik A, Alamoudi N, El-Housseiny A, Altuwirqi A. Fluoride varnishes for preventing occlusal dental caries: A review. Dent J (Basel) 2021; 9(6): 64.##7. Kamotsay K, Herczegh A, Rozgonyi F, Nász I, Gintner Z, Bánóczy J. Effect of fluoride on cariogenic oral microorganisms (an in vitro study). Acta Microbiol Immunol Hung 2002; 49(1): 47-58.##8. Swadas M, Dave B, Vyas SM, Shah N. Evaluation and comparison of the antibacterial activity against Streptococcus mutans of grape seed extract at different concentrations with chlorhexidine gluconate: An in vitro study. Int J Clin Pediatr Dent 2016; 9(3): 181.##9. Gupta M, Dey S, Marbaniang D, Pal P, Ray S, Mazumder B. Grape seed extract: Having a potential health benefits. J Food Sci Technol 2020; 57(4): 1205-1215.##10. Zhao W, Xie Q, Bedran-Russo AK, Pan S, Ling J, Wu CD. The preventive effect of grape seed extract on artificial enamel caries progression in a microbial biofilm-induced caries model. J Dent 2014; 42(8): 1010-1018.##11. Mirkarimi M, Amin-Marashi SM, Bargrizan M, Abtahi A, Fooladi I, Ali A. The antimicrobial activity of grape seed extract against two important oral pathogens. Zahedan J Res Med Sci 2013; 15(1): 43-46.##12. Mousavi F, Shirzadi Karamolah K, Mahmoudi H. Antimicrobial Effect of Extracts of Daphne Oleoides on Bacteria Isolated from Dental Plaque. J Mashhad Dent Sch 2019; 43(4): 387-400 (Persian).##13. Elgamily H, Safy R, Makharita R. Influence of Medicinal Plant Extracts on the Growth of Oral Pathogens Streptococcus Mutans and Lactobacillus Acidophilus: An In-Vitro Study. Open Access Maced J Med Sci 2019; 7(14): 2328-2334.##14. Zarei M, Rajabnia M, Moghadamnia AA, Khafri S, Khodadadi E. Effect of different Vitis vinifera seed extracts on lactobacillus acidophilus and casei bacteria. Caspian J Dent Res 2021; 10(1): 42-47.##15. Ramya G, Rajasekar A. Enhanced antibacterial effect of titanium dioxide nanoparticles mediated grape seed extract on oral pathogens- Streptococcus mutans and lactobacillus [Internet]. J Evol Med Dent Sci 2021; 10(22): 1656-1662.##16. Tabasco R, Sánchez-Patán F, Monagas M, Bartolomé B, Victoria Moreno-Arribas M, Peláez C, Requena T. Effect of grape polyphenols on lactic acid bacteria and bifidobacteria growth: resistance and metabolism. Food Microbiol 2011; 28(7): 1345-1352. ##17. Hervert-Hernández D, Pintado C, Rotger R, Goñi I. Stimulatory role of grape pomace polyphenols on Lactobacillus acidophilus growth. Int J Food Microbiol 2009; 136(1): 119-122.##18. Smullen J, Koutsou G, Foster H, Zumbé A, Storey D. The antibacterial activity of plant extracts containing polyphenols against Streptococcus mutans. Caries Res 2007; 41(5): 342-329.##19. Krasteva D, Ivanov Y, Chengolova Z, Godjevargova T. Antimicrobial potential, antioxidant activity, and phenolic content of grape seed extracts from four grape varieties. Microorganisms 2023; 11(2): 395.##20. Furiga A, Roques C, Badet C. Preventive effects of an original combination of grape seed polyphenols with amine fluoride on dental biofilm formation and oxidative damage by oral bacteria. J Appl Microbiol 2014; 116(4): 761-771.##21. Firouzmandi M, Shafiei F, Jowkar Z, Nazemi F. Effect of silver diamine fluoride and proanthocyanidin on mechanical properties of caries-affected dentin. Eur J Dent 2019; 13(02): 255-260.##22. Salehi M, Molania T, Nemati N, Goli HR, Nahvi A. Antimicrobial Effect of Kids Dentifrices on Streptococcus mutans and Lactobacillus acidophilus: An In-Vitro Study. J Mazandaran Univ Med Sci 2022; 32(209): 24-32 (Persian).##23. Cochrane NJ, Cai F, Huq NL, Burrow MF, Reynolds EC. New approaches to enhanced remineralization of tooth enamel. J Dent Res 2010; 89(11): 1187-1197. ##24. Vogel GL. Oral fluoride reservoirs and the prevention of dental caries. Monog Oral Sci 2011; 22: 146-157.##25. Attiguppe P, Malik N, Ballal S, Naik SV. CPP–ACP and fluoride: a synergism to combat caries. Int J Clin Pediatr Dent 2019; 12(2): 120.## ##

مقایسه خواص برون تنی و درون تنی HYNIC-[βAla7-Tle12] neurotensin (5-13) نشاندار شده با تکنسیوم-m99 با استفاده از دو سیستم لیگاند کمک Comparison of in vitro and in vivo Properties of HYNIC- [βAla7-Tle12] Neurotensin (5-13) Labeled with 99mTc using Two Co-ligand Systems 1 1 سابقه و هدف: انتخاب لیگاند کمکی، تأثیر عمیقی روی کارایی نشان‌دار سازی، توزیع بیولوژیکی و توانایی هدفمند تومور برای پپتیدهای کونزوگه با HYNIC نشان‌دارشده با تکنسیوم-m99 دارد. این مطالعه خواص برون تنی و درون تنیHYNIC- [βAla7-Tle12] neurotensin (5-13) نشان‌دارشده با تکنسیوم-m99 با استفاده از دو سیستم لیگاند کمکی را مقایسه می‌کند. مواد و روش‌ها: پس از نشان‌دارسازی، اتصال اختصاصی سلولی، تمایل و ورود سلولی پپتید نشان‌دارشده نسبت به گیرنده‌های نوروتنسینی بر روی رده سلولی HT-29 مورد ارزیابی قرار گرفت. در پایان مطالعات بر روی موش‌های حاوی تومورهای رده سلولی HT-29 انجام شد و تصویربرداری با دوربین گاما از آن‌ها صورت گرفت. یافته‌ها: بازده رادیو شیمیایی پپتید نشان‌دارشده با لیگاند کمکی تریسین و EDDA/ تریسین بیش از 95 درصد بود و پایداری مطلوبی در محلول و سرم انسانی تا 24 ساعت از خود نشان دادند. ثابت تفکیک پپتید نشان‌دار با تریسین و EDDA/ تریسین نسبت به گیرنده‌های نوروتنسینی به ترتیب، 9/76±50/41 و 4/00±32/66 نانو مولارتعیین شد. تمایل ورود به سلول‌های HT-29 برای پپتید نشان‌دارشده با EDDA/ تریسین تقریبا دو برابر با لیگاند کمکی تریسین طی چهار ساعت پس از انکوباسیون گزارش شد. در توزیع زیستی و تصویربرداری نسبت تومور به عضله در دو ساعت پس از تزریق برای پپتید نشان‌دار با تریسین و EDDA/ تریسین به ترتیب 2/30 و 4/20، 1/74 و 2/28، به‌دست آمد. استنتاج: باوجود ویژگی‌های تقریباً مشابه ازلحاظ رادیو شیمیایی برای هردو کمپلکس پپتیدی، پپتیدی نشان‌دار با EDDA/ تریسین ازلحاظ شرایط درون تنی ویژگی‌های مناسب‌تری نسبت به تریسین نشان داد. 2 Background and purpose: The selection of co-ligand has a profound effect on the labeling efficiency, biodistribution, and tumor-targeting ability of 99mTc-labeled HYNIC-conjugated peptides. This study compared the in-vitro and in-vivo properties from the 99mTc-labeling of 6-Hydrazinonicotinamide-conjugated neurotensin (HYNIC-[βAla7-Tle12] NT (5-13)) by Tricine/EDDA and Tricine as two co-ligand systems. Materials and methods: After radiolabeling, cellular specific binding, affinity and internalization were evaluated toward the HT-29 cell line, as neurotensin overexpressing cells for both of them. Finally, the biodistribution studies were performed on HT-29 xenografted tumor-bearing nude mice, and the imaging was performed using a gamma camera. Results: The radiochemical purity of 99mTc labeled peptide with tricine and tricine/EDDA as co-ligands was found over 95%, and they showed desirable saline and serum stability up to 24 h. The dissociation constant (Kd) value for radiolabeled peptide with tricine and tricine/EDDA toward NT receptors were determined as 50.41 ± 9.76 and 32.66 ± 4.00, respectively. Internalization of radiolabeled peptide with tricine/EDDA was reported almost 2-fold more than radiolabeled peptide with tricine as co-ligand for HT-29 cell line after 4 h incubation. In biodistribution and imaging, the tumor/muscle activity ratio was 2.30 and 4.20, 1.74 and 2.28 at 2 h post-injection with tricine and tricine/EDDA, respectively. Conclusion: Despite relatively similar radiochemical properties of both peptide radio-complexes with 99mTc, the complex labeled with a mixture of tricine/EDDA as co-ligands showed more suitable in vivo properties than tricine.   59 76 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/12 1402/5/21 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/7 1402/8/16 ایمان امراریان Iman Emrariani دانشجوی دکتری تخصصی داروسازی هسته‌ای، دانشکده داروسازی، کمیته تحقیقات دانشجوئی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران imanemrarian@yahoo.com نورالله صادق زاده Nourollah Sadeghzadeh دانشیار، گروه داروسازی هسته‌ای، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nourollahsadeghzadeh@yahoo.com سعید عابدیان کناری Saeid Abediankenari استاد، مرکز تحقیقات ایمونولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران abedianlab@yahoo.co.uk سید محمد عابدی Seyed Mohammad Abedi دانشیار، گروه رادیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mabedi167@yahoo.com HT-29 HYNIC imaging neurotensin 99mTc tricine نوروتنسین HT-29 تکنسیوم-m99 HYNIC تریسین تصویربرداری 1. Poletto G, Cecchin D, Bartoletti P, Venturini F, Realdon N, Evangelista L. Radionuclide Delivery Strategies in Tumor Treatment: A Systematic Review. Current Issues in Molecular Biology 2022; 44(8): 3267-3282.##2. Xia Y, Rao L, Yao H, Wang Z, Ning P, Chen X. Engineering macrophages for cancer immunotherapy and drug delivery. Advanced Materials 2020; 32(40): 2002054.##3. Leibel SA, Fuks Z, Zelefsky MJ, Wolden SL, Rosenzweig KE, Alektiar KM, Hunt MA, Yorke ED, Hong LX, Amols HI, Burman CM. Intensity-modulated radiotherapy. The Cancer Journal 2002; 8(2): 164-176.##4. Li T, Thorndyke B, Schreibmann E, Yang Y, Xing L. Model‐based image reconstruction for four‐dimensional PET. Medical physics 2006; 33(5): 1288-1298.##5. Ogawa K, Saji H. Advances in drug design of radiometal-based imaging agents for bone disorders. Int J Mol Imaging 2011; 2011: 537687.##6. Alshoukr F, Prignon A, Brans L, Jallane A, Mendes S, Talbot J-N, et al. Novel DOTA-neurotensin analogues for 111In scintigraphy and 68Ga PET imaging of neurotensin receptor-positive tumors. Bioconjugate chemistry 2011; 22(7): 1374-1385.##7. Emrarian I, Sadeghzadeh N, Abedi SM, Abediankenari S. New neurotensin analogue radiolabeled by 99m‐technetium as a potential agent for tumor identification. Chemical Biology & Drug Design 2018; 91(1): 304-313.##8. Ahrabi NZ, Erfani M, Parivar K, Beiki D, Jalilian AR. Preparation and evaluation of a new neurotensin analog labeled with 99m Tc for targeted imaging of neurotensin receptor positive tumors. Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry 2014; 299: 461-469.##9. Bolzati C, Refosco F, Marchiani A, Ruzza P. (99m)Tc-radiolabelled peptides for tumour imaging: present and future. Curr Med Chem 2010; 17(24): 2656-2683.##10. Carroll V, Demoin DW, Hoffman TJ, Jurisson SS. Inorganic chemistry in nuclear imaging and radiotherapy: current and future directions. Radiochim Acta 2012; 100(8-9): 653-667.##11. Kaihani S, Sadeghzadeh N. Study of the 99m Tc-labeling conditions of 6-hydrazinonicotinamide-conjugated peptides from a new perspective: Introduction to the term radio-stoichiometry. J Labelled Comp Radiopharm 2020; 63(14): 582-596.##12. Sarko D, Eisenhut M, Haberkorn U, Mier W. Bifunctional chelators in the design and application of radiopharmaceuticals for oncological diseases. Curr Med Chem 2012; 19(17): 2667-2688.##13. Decristoforo C, Mather SJ. The influence of chelator on the pharmacokinetics of 99mTc-labelled peptides. Q J Nucl Med 2002; 46(3): 195-205.##14. Liu S. Bifunctional coupling agents for radiolabeling of biomolecules and target-specific delivery of metallic radionuclides. Adv Drug Deliv Rev 2008; 60(12): 1347-1370.##15. Correia JD, Paulo A, Raposinho PD, Santos I. Radiometallated peptides for molecular imaging and targeted therapy. Dalton Transactions 2011; 40(23): 6144-6167.##16. King R, Surfraz MB, Finucane C, Biagini SC, Blower PJ, Mather SJ. 99mTc-HYNIC-Gastrin Peptides: Assisted Coordination of 99mTc by Amino Acid Side Chains Results in Improved Performance Both In Vitro and In Vivo. J Nucl Med 2009; 50(4): 591-598.##17. Khodadust F, Ahmadpour S, Aligholikhamseh N, Abedi SM, Hosseinimehr SJ. Corrigendum to "An improved 99mTc-HYNIC-(Ser)3-LTVSPWY peptide with EDDA/tricine as co-ligands for targeting and imaging of HER2 overexpression tumor" [EJMECH 144, (2018) 767-773]. Eur J Med Chem 2018; 157: 782. ##18. Shaghaghi Z, Abedi SM, Hosseinimehr SJ. Tricine co-ligand improved the efficacy of 99mTc-HYNIC-(Ser) 3-J18 peptide for targeting and imaging of non-small-cell lung cancer. Biomedicine & Pharmacotherapy 2018; 104: 325-331.##19. Erfani M, Zarrabi Ahrabi N, Shafiei M, Shirmardi SP. A (99m) Tc-tricine-HYNIC-labeled peptide targeting the neurotensin receptor for single-photon imaging in malignant tumors. J Labelled Comp Radiopharm 2014; 57(3): 125-131.##20. Haufe SE, Riedmüller K, Haberkorn U. Nuclear medicine procedures for the diagnosis of acute and chronic renal failure. Nephron Clin Pract 2006; 103(2): c77-84.##21. Hippel Fv. A comprehensive approach to elimination of highly-enriched-uranium from all nuclear-reactor fuel cycles. Science and global Security 2004; 12(3): 137-164.##22. Raza Naqvi SA, Matzow T, Finucane C, Nagra SA, Ishfaq MM, Mather SJ, et al. Insertion of a lysosomal enzyme cleavage site into the sequence of a radiolabeled neuropeptide influences cell trafficking in vitro and in vivo. Cancer Biother Radiopharm 2010; 25(1): 89-95.##23. Behr TM, Goldenberg DM, Becker W. Reducing the renal uptake of radiolabeled antibody fragments and peptides for diagnosis and therapy: present status, future prospects and limitations. Eur J Nucl Med 1998; 25(2): 201-212. ##24. Rolleman EJ, Valkema R, de Jong M, Kooij PP, Krenning EP. Safe and effective inhibition of renal uptake of radiolabelled octreotide by a combination of lysine and arginine. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2003; 30(1): 9-15. ##25. Li Y-C, Tan T-Z, Zheng J-G, Zhang C. Anti-sense oligonucleotide labeled with technetium-99m using hydrazinonictinamide derivative and N-hydroxysuccinimidyl S-acetylmercaptoacetyltriglycline: a comparison of radiochemical behaviors and biological properties. World Journal of Gastroenterology: WJG 2008; 14(14): 2235.##26. Hosseinimehr SJ, Tolmachev V, Orlova A. Liver uptake of radiolabeled targeting proteins and peptides: considerations for targeting peptide conjugate design. Drug Discov Today 2012; 17(21-22): 1224-1232. ##27. Rudnick SI, Adams GP. Affinity and avidity in antibody-based tumor targeting. Cancer Biother Radiopharm 2009; 24(2): 155-161. ##28. Torabizadeh SA, Abedi SM, Noaparast Z, Hosseinimehr SJ. Comparative assessment of a 99mTc labeled H1299.2-HYNIC peptide bearing two different co-ligands for tumor-targeted imaging. Bioorg Med Chem 2017; 25(9): 2583-2592.##29. Haddad Zahmatkesh M, Abedi SM, Hosseinimehr SJ. Preparation and biological evaluation of 99mTc-HYNIC-(Ser) 3-D4 peptide for targeting and imaging of non-small-cell lung cancer. Future Oncology 2017; 13(10): 893-905.##30. Kazemi Z, Zahmatkesh MH, Abedi SM, Hosseinimehr SJ. Biological Evaluation of 99mTc-HYNIC-EDDA/tricine-(Ser)-D4 Peptide for Tumor Targeting. Curr Radiopharm 2017; 10(2): 123-130.## ##

طراحی و توسعه‌ی سودوتایپ لنتی ویروس برای کروناویروس سندرم حاد تنفسی 2 (SARS-CoV-2) Design and Development of a Pseudotyped-lentivirus for Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) 1 1 سابقه و هدف: شبه‌ویروس‌ها به‌دلیل ایمنی و تطبیق‌پذیری، ابزار مفیدی برای ساخت واکسن‌ها و داروهای درمانی، به‌ویژه برای ویروس‌های نوظهور هستند. SARS-CoV-2 به‌دلیل مرگ‌ومیر بالا و انتقال راحت، باید تحت شرایط ایمنی‌زیستی سطح سه قرار گیرد که همین موضوع روند ساخت واکسن‌ها و داروهای درمانی را در بسیاری از مراکز تحقیقاتی، دشوار کرده است. هدف از این مطالعه تولید سودوتایپ لنتی ویروس است که در تست خنثی‌سازی ویروس بر مبنای شبه‌ویروس در شرایط سطح ایمنی‌زیستی دو، بتوان از آن استفاده کرد. مواد و روش‌ها: روی ژنوم HIV-1، ژن پروتئین اسپایک SARS-CoV-2 قرار داده شد. برای تأیید ورود از تست‌های فلوسایتومتری، میکروسکوپ الکترونی و ایمونوفلورسانس استفاده شد. در نهایت، قدرت خنثی‌سازی سرم بیماران بهبودیافته‌ از کووید19 با استفاده از تست خنثی‌سازی ویروس بر مبنای شبه‌ویروس اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: نتایج تست‌های فلوسایتومتری، میکروسکوپ الکترونی و ایمونوفلورسانس ورود ژن اسپایک را تأیید کرد. همچنین، سرم بیماران بهبودیافته قدرت خنثی‌کنندگی بسیار بالاتری را نسبت به سرم گروه کنترل مواجه‌نشده با SARS-CoV-2 نشان داد. استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد که با استفاده از سودوتایپ لنتی ویروس تولید شده می‌توان قدرت خنثی‌کنندگی سرم بیماران را اندازه‌گیری کرد و تست خنثی‌سازی ویروس بر مبنای شبه‌ویروس، جایگزین مناسبی برای تست خنثی‌سازی ویروس بر مبنای ویروس زنده‌ SARS-CoV-2 است. همچنین، این تست می‌تواند در مطالعات ارزیابی واکسن‌ها یا داروهای درمانی برای مبارزه با این ویروس کشنده کارآمد باشد.   2 Background and purpose: Pseudoviruses, due to their immunity and adaptability, are valuable tools for developing vaccines and therapeutic drugs, particularly for emerging viruses. SARS-CoV-2, due to its high mortality rate and ease of transmission, should be handled under Biosafety Level 3 conditions, making the development of vaccines and therapeutic drugs challenging in many research centers. The present study aimed to produce a lentivirus pseudotype that can be used in neutralization assays based on pseudovirus under Biosafety Level 2 conditions. Materials and methods: The SARS-CoV-2 Spike protein gene was inserted into the HIV-1 genome. Confirmation of entry was obtained through flow cytometry, electron microscopy, and immunofluorescence. Finally, the neutralization capacity of convalescent COVID-19 patients' sera was measured using the pseudovirus-based neutralization assay. Results: The results of flow cytometry, electron microscopy, and immunofluorescence confirmed the entry of the Spike gene. Furthermore, the sera of convalescent patients showed significantly higher neutralizing capacity compared to the control group that had not been exposed to SARS-CoV-2. Conclusion: The results of this study demonstrated that the use of the produced lentivirus pseudotype can measure the neutralizing capacity of patients' sera, and the pseudovirus-based neutralization assay serves as a suitable alternative for assessing the neutralization of live SARS-CoV-2. Moreover, this test can effectively evaluate vaccines or therapeutic drugs for combating this deadly virus.   77 85 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/25 1402/7/3 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/4 1402/8/13 هادی حسن نیا Hadi Hassannia استادیار، مرکز تحقیقات ایمنوژنتیک، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و گروه پیراپزشکی، دانشکده‌ی پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hadi3977@yahoo.com سید احسان اندرامی Seyed Ehsan Enderami استادیار، گروه زیست‌فناوری پزشکی، دانشکده‌ی فناوری‌های نوین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ehsan.enderami@gmail.com ریحانه نصیری منصور Reyhaneh Nassiri Mansour دانشجوی دکتری تخصصی مهندسی بافت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی فناوری‌های نوین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nassirireyhane@gmail.com محمد افتخاری Mohamad Eftekhary استادیار، گروه زیست‌فناوری پزشکی، دانشکده‌ی پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران ایران eftekharymohamad@gmail.com محمدفواد اباذری Mohamadfoad Abazari دانشجوی دکتری تخصصی علوم اعصاب، شاخه علوم پزشکی، برنامه پزشکی جزیره ونکور، دانشگاه بریتیش کلمبیا، ویکتوریا، کانادا کانادا Foadabazari@outlook.com رضا سالاری نیا Reza salarinia استادیار، گروه فناوری‌های نوین، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران ایران rezasalarinia@gmail.com COVID-19 Lenti-SARS-CoV-2 Pseudovirus SARS-CoV-2 SARS-CoV-2 Lenti-SARS-Cov2 کووید19 سودوویروس 1. Peck KM, Burch CL, Heise MT, Baric RS. Coronavirus host range expansion and Middle East respiratory syndrome coronavirus emergence: biochemical mechanisms and evolutionary perspectives. Annual review of virology 2015; 2(1): 95-117.##2. Mohammadi H, Ehteshaminia Y, Mahdavi SA. A Review on Prevention, Transmission and Symptoms of the COVID-19. Tabari Biomed Stu Res J 2020; 2(4).##3. Habibi A, Azizan A, Ehteshaminia Y, Jadidi-Niaragh F, Enderami E, Akbari E, et al. Design of a multi-epitope peptide vaccine against SARS-CoV-2 based on immune-informatics data. J Mazandaran Univ Med Sci 2020; 30(190): 126-32 (Persian).##4. Ehteshaminia Y, Jalali SF, Jadidi-Niaragh F, Enderami SE, Pagheh AS, Akbari E, et al. Enhancement of immunogenicity and neutralizing responses against SARS-CoV-2 spike protein using the Fc fusion fragment. Life Sci 2023; 320: 121525.##5. Kaufer AM, Theis T, Lau KA, Gray JL, Rawlinson WD. Laboratory biosafety measures involving SARS-CoV-2 and the classification as a Risk Group 3 biological agent. Pathology 2020; 52(7): 790-5.##6. Fan C, Wu X, Liu Q, Li Q, Liu S, Lu J, et al. A human DPP4-knockin mouse’s susceptibility to infection by authentic and pseudotyped MERS-CoV. Viruses 2018; 10(9): 448.##7. Nie J, Wu X, Ma J, Cao S, Huang W, Liu Q, et al. Development of in vitro and in vivo rabies virus neutralization assays based on a high-titer pseudovirus system. Scientific Reports 2017; 7(1): 42769.##8. Liu Q, Fan C, Li Q, Zhou S, Huang W, Wang L, et al. Antibody-dependent-cellular-cytotoxicity-inducing antibodies significantly affect the post-exposure treatment of Ebola virus infection. Scientific Reports 2017; 7(1): 45552.##9. Zhang L, Li Q, Liu Q, Huang W, Nie J, Wang Y. A bioluminescent imaging mouse model for Marburg virus based on a pseudovirus system. Hum Vaccin Immunother 2017; 13(8): 1811-1817.##10. Li Q, Liu Q, Huang W, Wu J, Nie J, Wang M, et al. An LASV GPC pseudotyped virus based reporter system enables evaluation of vaccines in mice under non-BSL-4 conditions. Vaccine 2017; 35(38): 5172-5178.##11. Wu J, Zhao C, Liu Q, Huang W, Wang Y. Development and application of a bioluminescent imaging mouse model for Chikungunya virus based on pseudovirus system. Vaccine 2017; 35(47): 6387-6394.##12. Nie J, Liu L, Wang Q, Chen R, Ning T, Liu Q, et al. Nipah pseudovirus system enables evaluation of vaccines in vitro and in vivo using non-BSL-4 facilities. Emerg Microbes Infect 2019; 8(1): 272-281.##13. Ma J, Chen R, Huang W, Nie J, Liu Q, Wang Y, et al. In vitro and in vivo efficacy of a Rift Valley fever virus vaccine based on pseudovirus. Hum Vaccin Immunother 2019; 15(10): 2286-2294.##14. Vasmehjani AA, Salehi-Vaziri M, Azadmanesh K, Nejati A, Pouriayevali MH, Gouya MM, et al. Efficient production of a lentiviral system for displaying Crimean-Congo hemorrhagic fever virus glycoproteins reveals a broad range of cellular susceptibility and neutralization ability. Arch Virol 2020; 165(5): 1109-1120.##15. Pagheh AS, Sarvi S, Gholami S, Asgarian-Omran H, Valadan R, Hassannia H, et al. Protective efficacy induced by DNA prime and recombinant protein boost vaccination with Toxoplasma gondii GRA14 in mice. Microbial Pathogenesis 2019; 134: 103601.##16. Budi HS, Izadi S, Timoshin A, Asl SH, Beyzai B, Ghaderpour A, et al. Blockade of HIF-1α and STAT3 by hyaluronate-conjugated TAT-chitosan-SPION nanoparticles loaded with siRNA molecules prevents tumor growth. Nanomedicine 2021; 34: 102373.##17. Rahmani F, Ehteshaminia Y, Mohammadi H, Mahdavi SA. A Review on Diagnostic Methods for Trichomonas Vaginalis. Tabari Biomed Stu Res J 2021; 3(4): 35-43.##18. Pang J, Wang MX, Ang IYH, Tan SHX, Lewis RF, Chen JI-P, et al. Potential rapid diagnostics, vaccine and therapeutics for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV): a systematic review. J Clin Med 2020; 9(3): 623.##19. Tan CW, Chia WN, Qin X, Liu P, Chen MI-C, Tiu C, et al. A SARS-CoV-2 surrogate virus neutralization test based on antibody-mediated blockage of ACE2–spike protein–protein interaction. Nature biotechnology 2020; 38(9): 1073-1078.##20. Kolesov DE, Sinegubova MV, Dayanova LK, Dolzhikova IV, Vorobiev II, Orlova NA. Fast and accurate surrogate virus neutralization test based on antibody-mediated blocking of the interaction of ACE2 and SARS-CoV-2 spike protein RBD. Diagnostics 2022; 12(2): 393.##21. Nie J, Li Q, Wu J, Zhao C, Hao H, Liu H, et al. Establishment and validation of a pseudovirus neutralization assay for SARS-CoV-2 .Emerg Microbes Infect 2020; 9(1): 680-686.##22. Fu X, Tao L, Zhang X. Comprehensive and systemic optimization for improving the yield of SARS-CoV-2 spike pseudotyped virus. Mol Ther Methods Clin Dev 2021; 20: 350-356.##23. Li Q, Liu Q, Huang W, Li X, Wang Y. Current status on the development of pseudoviruses for enveloped viruses. Rev Med Virol 2018; 28(1): e1963.##24. Wheatley AK, Juno JA, Wang JJ, Selva KJ, Reynaldi A, Tan H-X, et al. Evolution of immune responses to SARS-CoV-2 in mild-moderate COVID-19. Nat Commun 2021; 12(1): 1162.##25. Dan JM, Mateus J, Kato Y, Hastie KM, Yu ED, Faliti CE, et al. Immunological memory to SARS-CoV-2 assessed for up to 8 months after infection. Science 2021; 371(6529): eabf4063.##26. Gaebler C, Wang Z, Lorenzi JC, Muecksch F, Finkin S, Tokuyama M, et al. Evolution of antibody immunity to SARS-CoV-2. Nature 2021; 591(7851): 639-644.## ##

آسیب کلیوی حاد و بیماری مزمن کلیوی اصلی‌ترین عامل خطر مرگ‌ومیر بیماران بستری‌شده به علت COVID-19 Severe Acute Kidney Injury and Chronic Kidney Disease are Paramount Risk Factors for Mortality in Hospitalized Cases with COVID-19 1 1 سابقه و هدف: گونۀ جدید ویروس کرونا (COVID-19) می‌تواند موجب آسیب حاد کلیه (AKI) شود و بیماران دارای بیماری زمینه‌ای کلیه پروگنوز بدتری دارند. در این مطالعه، یافته‌های بالینی و آزمایشگاهی بیماران مبتلابه کووید-۱۹ و عوامل خطر مرگ و بستری در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) ارزیابی شده است. مواد و روش‌ها: این مطالعه مشاهده‌ای بر روی ۲۹۶ بیمار مبتلابه کووید-۱۹ با و بدون بیماری زمینه‌ای کلیوی انجام شده است. از مجموع ۲۹۶ مورد بیمار بستری‌شده، ۳۷ نفر فوت کردند (میانگین سنی: 66/6±17/6). یافته‌ها: شایع‌ترین علائم اولیۀ بیماران فوت‌شده این موارد بود: تنگی نفس (37/8 درصد)، سرفه (21/6 درصد)، سن بالا، استفاده از انسولین، بیماری دستگاه عصبی مرکزی (CNS)، شوک عفونی، هیپوآلبومینمی (0/0001>P) و میزان بالای INR (0/0001>P). میانۀ زمان مرگ موارد بستری‌شده در ICU بیش‌تر از بیماران فاقد بیماری مزمن کلیه (CKD) بود (OR 3/08، 0/006= P). در افراد فوت‌شده از آزیترومایسین و سفتریاکسون به میزان کم‌تر و بیش‌تر از مروپنم استفاده شده بود (0/0001>P). استنتاج: این مطالعه نشان می‌دهد که خطر مرگ‌ومیر و بستری در ICU در بیماران دارای CKD بیش‌تر از بیماران فاقد CKD است. ارزیابی اثرات درمانی آزیترومایسین و سفتریاکسون و عوارض جانبی رسیژن و مروپنم در بیماران فوت‌شدۀ مبتلابه کووید نشان داده شد. اضافه بر این، نشان داده شد که آلبومین پایین، INR، نوتروفیل و گلبول‌های سفید (WBC) بالا به‌طور قابل‌توجهی خطر مرگ‌ومیر این بیماران را افزایش می‌دهد. 2 Background and purpose: Novel coronavirus (COVID-19) can cause acute kidney injury (AKI), and underlying kidney diseases worsen the prognosis of COVID-19 patients. Materials and methods: This observational study examined the clinical and laboratory outcomes of patients with COVID-19 and assessed the major risk factors for death and intensive care unit (ICU) hospitalization in COVID-19 patients. The sample consisted of 296 COVID-19 patients with or without underlying kidney diseases. In total, 37 patients died (mean age: 66.6 ± 17.6). Results: Most patients who passed away initially suffered from shortness of breath (37.8%), cough (21.6%), old age, insulin use, central nervous system (CNS) disease, septic shock, hypoalbuminemia (P<0.0001), and high international normalized ratio (P<0.0001). Median time to death was higher in patients hospitalized in the ICU than in those without chronic kidney disease (OR=3.08; P=0.006). The use of azithromycin and ceftriaxone was lower than the use of Recigen and meropenem in deceased people (P<0.0001). Conclusion: The risk of mortality and ICU hospitalization was higher in patients with CKD than in those without CKD. The results revealed the therapeutic effects of azithromycin and ceftriaxone and the side effects of Recigen and meropenem in deceased COVID-19 patients. In addition, low albumin level, high INR, neutrophil count, white blood cell (WBC) significantly increased the risk of death in these patients.   86 96 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/29 1402/5/7 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/28 1402/8/6 عطیه مخلوق Atieh Makhlough استاد، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران makhlough_a@yahoo.com نرگس میرزائی ایلالی Narges Mirzaei Ilali استادیار، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Nargessmirzaei@yahoo.com داوید درویش نیا David Darvishnia استادیار، گروه عفونی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Daviddiako107034@gmail.com هادی درویشی خضری Hadi Darvishi-Khezri استادیار، مرکز تحقیقات تالاسمی، پژوهشکده هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hadidarvishi87@yahoo.com علی شریف پور Ali Sharifipour دانشیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و مرکز ثبت ملی لوفومونیازیس (INRCL)، بخش ریوی و مراقبت‌های ویژه، بیمارستان امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران asharifpour0209@yahoo.com حسین مهرآوران Hossein Mehravaran استادیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران lab2002b@yahoo.com مسعود علیالی Masoud Aliyali دانشیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران masoud_aliyali@yahoo.com سپیده صفانوایی Sepideh Safanavaiee دانشیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Sepidehjana@gmail.com سیاوش عابدی Siavash Abedi دانشیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Siavash.abedi0@gmail.com بابک اسلامی Babak Eslami استادیار، گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، بیمارستان امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران Babak.eslaami@gmail.com COVID-19 SARS-COV-2 acute kidney injury chronic kidney disease کووید-۱۹ سارس-کووید-۲ آسیب حاد کلیه بیماری مزمن کلیه 1. Bajgain KT BS, Bajgain BB, Santana MJ. Prevalence of comorbidities among individuals with COVID-19: A rapid review of current literature. American journal of infection control. 2021; 49(2): 238-246.##2. Thompson CN BJ, Pichardo C, Toro B, Li L, Arciuolo R, et al. COVID-19 Outbreak—New York City, February 29–June 1, 2020. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2020; 69(46): 1725.##3. Chen S LJ, Liu Z, Chen D, Zhou L, Hu D, et al. Comparing the Value of Cystatin C and Serum Creatinine for Evaluating the Renal Function and Predicting the Prognosis of COVID-19 Patients. Frontiers in Pharma cology. 2021; 12: 202.##4. Nobel YR PM, Zucker J, Lebwohl B, Wang TC, Sobieszczyk ME, et al. Gastrointestinal symptoms and coronavirus disease 2019: a case-control study from the United States. Gastroenterology 2020; 159(1): 373-5. e2.##5. Diao B FZ, Wang C, Wang H, Liu L, Wang C, et al. Human kidney is a target for novel severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) infection. MedRxiv. 2020.##6. Cheng Y LR, Wang K, Zhang M, Wang Z, Dong L, et al. Kidney disease is associated with in-hospital death of patients with COVID-19. Kidney International 2020; 97(5): 829-838.##7. Kellum JA RP, Ashuntantang G, Ronco C, Zarbock A, Anders H-J. Acute kidney injury. Nature Reviews Disease Primers 2021; 7(1):1-17.##8. Patel SK SR, Rana J, Tiwari R, Natesan S, Harapan H, et al. The kidney and COVID-19 patients–Important considerations. Travel Medicine and Infectious Disease 2020; 37: 101831.##9. Paek JH KY, Park WY, Jin K, Hyun M, Lee JY, et al. Severe acute kidney injury in COVID-19 patients is associated with in-hospital mortality. PLoS One 2020; 15(12): e0243528.##10. Kudose S BI, Santoriello D, Xu K, Barasch J, Peleg Y, et al. Kidney biopsy findings in patients with COVID-19. Journal of the American Society of Nephrology 2020; 31(9): 1959-1968.##11. Eustace JA AB, Muntner PM, Ikizler TA, Coresh J. Prevalence of acidosis and inflammation and their association with low serum albumin in chronic kidney disease. Kidney International 2004; 65(3): 103-401.##12. Wang D HB, Hu C, Zhu F, Liu X, Zhang J, et al. Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 novel coronavirus–infected pneumonia in Wuhan, China. Jama 2020; 323(11): 1061-1069.##13. Raina R CR, Sethi SK, Bunchman T. Kidney replacement therapy in COVID-19 induced kidney failure and septic shock: a pediatric continuous renal replacement therapy [PCRRT] position on emergency preparedness with resource allocation. Frontiers in pediatrics. 2020; 8: 413.##14. Liu Y DX, Chen J, Jin Y, Peng L, Wang HH, et al. Neutrophil-to-lymphocyte ratio as an independent risk factor for mortality in hospitalized patients with COVID-19. Journal of Infection. 2020; 81(1):e6-e12.##15. Kaçar CK UO, Kandemir D, Yektaş A. Efficacy of HA330 hemoperfusion adsorbent in patients followed in the intensive care unit for septic shock and acute kidney injury and treated with continuous venovenous hemodiafiltration as renal replacement therapy.Blood Purification 2020; 49(4): 448-456.##16. Sekimoto M IT, Hidaka S, Chiba N, Sakurai A, Hata M, et al. Elevated INR in a COVID‐19 patient after concomitant administration of favipiravir and warfarin: A case report. Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics. 2021.##17. Kawamura K IK, Yasuda Y, Anan K, Suga M. Azithromycin for idiopathic acute exacerbation of idiopathic pulmonary fibrosis: a retrospective single-center study. BMC Pulmonary Medicine 2017; 17(1): 1-8.##18. Cai M BF, Dai H, Sarria R, Guzman J, Costabel U. Macrolides inhibit cytokine production by alveolar macrophages in bronchiolitis obliterans organizing pneumonia. Immunobiology 2013; 218(6): 930-937.##19. Pranata R SR, Huang I, Permana H, Lim MA, Yonas E, et al. The association between chronic kidney disease and new onset renal replacement therapy on the outcome of COVID-19 patients: a meta-analysis. Clinical Medicine Insights: Circulatory, Respiratory and Pulmonary Medicine. 2020; 14: 1179 548420959165.##20. Portolés J MM, López-Sánchez P, de Valdenebro M, Muñez E, Serrano ML, et al. Chronic kidney disease and acute kidney injury in the COVID-19 Spanish outbreak. Nephrology Dialysis Transplantation. 2020; 35(8): 1353-1361.##21. Nimkar A NA, Hasan A, Pant S, Durdevic M, Suarez CN, et al. Incidence and risk factors for acute kidney injury and its effect on mortality in patients hospitalized from Covid-19. Mayo Clinic Proceedings: Innovations, Quality & Outcomes. 2020; 4(6): 687-695.## ##

مقایسه تغییرات BDNF سرم در زنان با اختلال افسردگی عمده تحت درمان با فلوکستین و درمان شناختی رفتاری: کارآزمایی بالینی تصادفی شده Comparison of Serum BDNF changes in Women with Major Depressive Disorder Treated with Fluoxetine and Cognitive Behavioral Therapy: A Randomized Clinical Trial 1 1 سابقه و هدف: اختلال افسردگی عمده (MDD) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های روان‌پزشکی است. فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) یک نشانگر زیستی مناسب برای پاسخ به درمان است. در مطالعه حاضر تغییرات سرمی این نشانگر زیستی در بین دوگروه بیمارانMDD تحت درمان با داروی فلوکستین و درمان‌شناختی رفتاری بررسی شد. مواد و روش‌ها: در مطالعه کارآزمایی تصادفی شده 40 بیمار زن MDD (معیار DSM-V) در دو گروه فلوکستین‌تراپی (روزانه 20 میلی‌گرم به مدت سه ماه) (N=20) و CBT (جلسه 90 دقیقه‌ای، یک‌بار در هفته به مدت 12 هفته)(N=20) قرار گرفتند. امتیاز BDI-II و غلظت BDNF سرم پیش و پس از درمان سنجش شدند. داده‌ها در سطح معنی‌داری 0/05≥P با کمک نرم‌افزار آماری Graphpad prism 9 آنالیز شدند. یافته‌ها:  نمره BDI-II در هر دو گروه فلوکستین (از 1/5±23/2به 1/01±11/1) و CBT (از0/6±26/8به 0/8±9/5) کاهش معناداری داشت. میزان BDNF سرم در گروه فلوکستین‌تراپی تغییر معناداری مشاهده نشد ولی درگروه CBT (از 0/71±1/13 به 0/72±3) افزایش داشت. از نظر مقایسه بین گروهی پس از درمان، میزان کاهش نمره BDI-II و افزایش BDNF سرم در گروه CBT نسبت به گروه فلوکستین بهتر بود. استنتاج: کاهش امتیاز BDI-II، افزایشBDNF سرم درگروه CBT بیش‌تر ازگروه فلوکستین بود، بنابراین برای درمان MDD مناسب به نظر می‌رسد.BDNF سرم نشانگر زیستی مناسبی برای پاسخ به درمان نیست. پیشنهاد می‌شود مطالعه‌ای با حجم نمونه بزرگتر و دوره مطالعه طولانی‌تر انجام شود. شماره ثبت کارآزمایی بالینی : 1N2019071004417 IRCT: 2 Background and purpose: Major depressive disorder (MDD) is among the most common psychiatric diseases. Brain-derived neurotrophic factor (BDNF) is a suitable biomarker for treatment response. In the present research، serum changes of this biomarker were assessed between the two groups of MDD patients undergoing Fluoxetine therapy and cognitive-behavioral therapy (CBT). Materials and methods: In this randomized controlled trial study, 40 female MDD patients (DSM-V criteria) were assigned to two Fluoxetine therapy (20 mg/d for 3 months) (N=20) and CBT (90-minute sessions، once a week، for 12 weeks) (N=20) groups. The Beck Depression Inventory-II (BDI-II) score and serum BDNF concentration were measured before and after the treatment. The data were analyzed at a significance level of P≤0.05 using Graphpad prism 9 statistical software. Results: The BDI-II score significantly decreased in both Fluoxetine therapy (from 23.2±1.5 to 11.1±1.01) and CBT (from 26.8±0.6 to 9.5±0.8) groups. No significant change was observed in the serum BDNF level in the Fluoxetine therapy group، while it was increased in the CBT group (from 1.13±0.71 to 3 ± 0.72 ). The intergroup comparison after treatment indicated that the BDI-II score decrease and the serum BDNF increase were higher in the CBT group than in the Fluoxetine therapy group. Conclusion: The BDI-II score decrease and the serum BDNF increase were higher in the CBT group than in the Fluoxetine therapy group. Thus، it seems appropriate for MDD treatment. Serum BDNF is not an appropriate biomarker for treatment response. It is suggested that a study be conducted with a larger sample size and a longer investigation period.  (Clinical Trials Registry Number: IRCT20190710044171N1) 97 107 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/23 1402/5/1 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/29 1402/8/7 مهرداد جلالیان Mehrdad Jallalian دانشجوی دکتری بیوشیمی، گروه بیوشیمی، دانشکده علوم زیستی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران jalaliyan330@yahoo.com مهدی پور اصغر Mehdi pourasghar دانشیار، گروه روان‌پزشکی، مرکز تحقیقات روان‌پزشکی و علوم رفتاری، پژوهشکده ترک اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fkani63@gmsil.com احمد مجد Ahmad Majd استاد، گروه زیست‌شناسی، دانشکده زیست‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران a_majd@iau-Tnb.ac.ir حسین قلعه نویی Hossein Ghalehnoei استادیار، گروه بیوتکنولوژی پزشکی، مرکز بیولوژی سلولی مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Hoosein.ghalehnoei58@gmail.com زهرا کیان مهر Zahra Kian mehr استادیار، گروه بیوشیمی، دانشکده علوم زیستی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران z.Kianmehr@yahoo.com BDNF Cognitive behavior therapy Fluoxetine Major depressive disorder اختلال افسردگی عمده درمان شناختی رفتاری فلوکستین BDNF 1. Pasman JA, Meijsen JJ, Haram M, Kowalec K, Harder A, Xiong Y, et al. Epidemiological overview of major depressive disorder in Scandinavia using nationwide registers. Lancet Reg Health Eur 2023; 29: 100621.##2. Malhi GS, Mann JJ. Depression. Lancet 2018; 392(10161): 2299-2312.##3. Gharraee B, Zahedi Tajrishi K, Sheybani F, Tahmasbi N, Mirzaee M, Farahani H, et al. Prevalence of major depressive disorder in the general population of Iran: A systematic review and meta-analysis. Med J Islam Repub Iran 2019; 33: 151. ##4. Blackburn TP. Depressive disorders: Treatment failures and poor prognosis over the last 50 years. Pharmacol Res Perspect 2019; 7(3): e00472.##5. Gautam S, Jain A, Gautam M, Vahia VN, Grover S. Clinical Practice Guidelines for the management of Depression. Indian J Psychiatry 2017; 59(Suppl 1): S34-S50. ##6. Karrouri R, Hammani Z, Benjelloun R, Otheman Y. Major depressive disorder: Validated treatments and future challenges. World J Clin Cases 2021; 9(31): 9350-9367.##7. Xue W, Wang P, Li B, Li Y, Xu X, Yang F, Yao X, Chen YZ, Xu F, Zhu F. Identification of the inhibitory mechanism of FDA approved selective serotonin reuptake inhibitors: an insight from molecular dynamics simulation study. Phys Chem Chem Phys 2016; 18(4): 3260-71.##8. Reyad AA, Plaha K, Girgis E, Mishriky R. Fluoxetine in the Management of Major Depressive Disorder in Children and Adolescents: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Hosp Pharm 2021; 56(5): 525-531.##9. Méndez Hernández R, Ramasco Rueda F. Biomarkers as Prognostic Predictors and Therapeutic Guide in Critically Ill Patients: Clinical Evidence. Journal of Personalized Medicine 2023; 13(2): 333. ##10. Dutta S, Sklerov M, Teunissen CE, Bitan G. Editorial: Trends in biomarkers for neurodegenerative diseases: Current research and future perspectives. Front Aging Neurosci 2023; 15: 1153932.##11. Hacimusalar Y, Eşel E. Suggested Biomarkers for Major Depressive Disorder. Noro Psikiyatr Ars2018; 55(3): 280-290. ##12. Galvão ACM, Almeida RN, de Sousa Júnior GM, Leocadio-Miguel MA, Palhano-Fontes F, de Araujo DB, Lobão-Soares B, et al. Potential biomarkers of major depression diagnosis and chronicity. PLOS ONE2021; 16(9): e0257251.##13. Malik S, Singh R, Arora G, Dangol A, Goyal S. Biomarkers of Major Depressive Disorder: Knowing is Half the Battle. Clin Psychopharmacol Neurosci 2021; 19(1): 12-25.##14. Cavaleri D, Moretti F, Bartoccetti A, et al. The role of BDNF in major depressive disorder, related clinical features, and antidepressant treatment: Insight from meta-analyses. Neurosci Biobehav Rev 2023; 149: 105159. ##15. Jemni M, Zaman R, Carrick FR, Clarke ND, Marina M, Bottoms L, Matharoo JS, et al. Exercise improves depression through positive modulation of brain-derived neurotrophic factor (BDNF). A review based on 100 manuscripts over 20 years. Front Physiol 2023; 14: 1102526. ##16. Gliwińska A, Czubilińska-Łada J, Więckiewicz G, et al. The Role of Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF) in Diagnosis and Treatment of Epilepsy، Depression، Schizophrenia، Anorexia Nervosa and Alzheimer's Disease as Highly Drug-Resistant Diseases: A Narrative Review. Brain Sci 2023; 13(2): 163. ##17. Gupta R, Gupta K, Tripathi AK, Bhatia MS, Gupta LK. Effect of Mirtazapine Treatment on Serum Levels of Brain-Derived Neurotrophic Factor and Tumor Necrosis Factor-a in Patients of Major Depressive Disorder with Severe Depression. Pharmacol 2016; 97(3-4): 184–88. ##18. Chiou YJ, Huang TL. Serum Brain-Derived Neurotrophic Factors in Taiwanese Patients with Drug-Naïve First-Episode Major Depressive Disorder: Effects of Antidepressants. Int J Neuropsychopharmacol 2016; 20(3); 213-218.##19. Orosz A, Federspiel A, Eckert A, Seeher C, Dierks T, et al. Exploring the effectiveness of a specialized therapy programme for burnout using subjective report and biomarkers of stress. Clin Psychology and Psychoth 2020; 28(4): 852–61.##20. da Silva SK, Wiener C, Ghisleni G, Oses JP, Jansen K, Molina ML, et al. Effects of cognitive-behavioral therapy on neurotrophic factors in patients with major depressive disorder. Rev Bras Psiquiatr 2018; 40(4): 361-366. ##21. American Psychiatric Association DS, Association AP, Others. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Washington, DC: American Psychiatric Association 2013.##22. Tsao CW, Lin YS, Chen CC, Bai CH, Wu SR. Cytokines and serotonin transporter in patients with major depression. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2006; 30(5): 899-905.##23. Wenzel A, Dobson KS, Hays PA. Cognitive behavioral therapy techniques and strategies. American Psychological Association 2016.##24. García-Batista ZE, Guerra-Peña K, Cano-Vindel A, Herrera-Martínez SX, Medrano LA. Validity and reliability of the Beck Depression Inventory (BDI-II) in general and hospital population of Dominican Republic. PLoS One 2018; 13(6): e0199750.##25. Hamidi R, Fekrizadeh Z, Azadbakht M, Garmaroudi GH, Taheri TT, FathizadehSH, Ghivandi E. Validity and reliability Beck Depression Inventory-II among the Iranian elderly Population: Journal of Sabzevar University of Medical Sciences 2015; 22(1): 189-198 (Persian). ##26. Arumugam V, John V, Augustine N, Jacob T, Joy S, Sen S, et al. The impact of antidepressant treatment on brain-derived neurotrophic factor level: An evidence-based approach through systematic review and meta-analysis. Indian J Pharmacol 2017; 49: 236.##27. Başterzi AD, Yazici K, Aslan E, Delialioğlu N, Taşdelen B, Tot Acar Ş, et al. Effects of fluoxetine and venlafaxine on serum brain derived neurotrophic factor levels in depressed patients. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry 2009; 33: 281-285.##28. Lu Y, Ho CS, McIntyre RS, Wang W, Ho RC. Effects of vortioxetine and fluoxetine on the level of Brain Derived Neurotrophic Factors (BDNF) in the hippocampus of chronic unpredictable mild stress-induced depressive rats. Brain Research Bulletin 2018; 142: 1-7.##29. Lisal ST, Fattah NA, Indah RN, Syamsuddin S. Comparison of Brain-derived Neurotrophic Factor Level in Depressed Patients Treated with Fluoxetine and Sertraline. In Open Access Macedonian Journal of Medical Sciences 2021; 9(T3): 311-315. ##30. Zhou C, Zhong J, Zou B, et al. Meta-analyses of comparative efficacy of antidepressant medications on peripheral BDNF concentration in patients with depression. PLoS One 2017; 12(2): e0172270.##31. Zheng W, Zhou YL, Wang CY, Lan X-F, Zhang B, Zhou SM, et al. Plasma BDNF concentrations and the antidepressant effects of six ketamine infusions in unipolar and bipolar depression. PeerJ 2021; 9: e10989. ##32. Sagud M, Nikolac Perkovic M, Vuksan-Cusa B, Maravic A, Svob Strac D, et al. A prospective, longitudinal study of platelet serotonin and plasma brain-derived neurotrophic factor concentrations in major depression: effects of vortioxetine treatment. Psychopharmacology 2016; 233(17): 3259-3267.##33. Brunoni AR, Machado-Vieira R, Zarate CA Jr, Vieira ELM, Vanderhasselt M-A, Nitsche MA, et al. BDNF plasma levels after antidepressant treatment with sertraline and transcranial direct current stimulation: Results from a factorial، randomized، sham-controlled trial. European Neuropsychopharmacology 2014; 24(7): 1144-1151.##34. Matrisciano F, Bonaccorso S, Ricciardi A, Scaccianoce S, Panaccione I, Wang L, et al. Changes in BDNF serum levels in patients with major depression disorder (MDD) after 6 months treatment with sertraline, escitalopram, or venlafaxine. Journal of Psychiatric Research 2009; 43(3): 247-254.##35. Moloud R, Saeed Y, Mahmonir H, Rasool GA. Cognitive-behavioral group therapy in major depressive disorder with focus on self-esteem and optimism: an interventional study. BMC Psychiatry 2022; 22(1): 299.##36. Ochsner KN, Gross JJ. Cognitive Emotio, Current Directions in Psychological Science. SAGE Publications 2008; 17(2): 153-158.##37. Roberts S, Keers R, Breen G, Coleman JRI, Jöhren P, Kepa A, et al. DNA methylation of FKBP5 and response to exposure‐based psychological therapy. American J of Med Genetics Pt B 2018; 180(2): 150158. ##38. Schurgers G, Walter S, Pishva E, Guloksuz S, Peerbooms O, Incio LR, et al. Longitudinal alterations in mRNA expression of the BDNF neurotrophin signaling cascade in blood correlate with changes in depression scores in patients undergoing electroconvulsive therapy. Eur Neuropsychopharmacol 2022; 63: 60-70.##39. Naveen GH, Varambally S, Thirthalli J, Rao M, Christopher R, Gangadhar BN. Serum cortisol and BDNF in patients with major depression-effect of yoga. Int Rev Psychiatry 2016; 28(3): 273-278.##40. Haghighi M, Salehi I, Erfani P, Jahangard L, Bajoghli H, Holsboer-Trachsler E et al. Additional ECT increases BDNF-levels in patients suffering from major depressive disorders compared to patients treated with citalopram only. In Journal of Psychiatric Research 2013; 47(7): 908-915.##41. Thirthalli J, Halappa N, Varambally S, Rao M, Christopher R, Nanjundaiah G. Improvement in neurocognitive functions and serum brain-derived neurotrophic factor levels in patients with depression treated with antidepressants and yoga. Indian J Psychiatry 2018; 60(1): 32-37.## ##

اثربخشی مداخله‌ی آموزشی مبتنی بر مبنع کنترل سلامت بر خودکارآمدی، خودمراقبتی و شاخص‌های متابولیکی بیماران دیابتیک The Effectiveness of Educational Intervention Based on Health Locus of Control on Self-efficacy, Self-care Behaviors and Metabolic Indicators of Diabetic Patients 1 1 سابقه و هدف: منبع کنترل سلامت به‌عنوان متغیری روان‌شناختی، نقش مؤثری در پیش‌بینی رفتارهای خودمراقبتی در بیماران دیابتیک دارد و مداخلات با تمرکز بر تقویت این متغیر اثربخشی آموزش‌ها را ارتقا می‌دهند. هدف این مطالعه تعیین اثربخشی مداخله آموزشی مبتنی بر منبع کنترل سلامت بر خودکارآمدی، خودمراقبتی و شاخص‌های متابولیکی بیماران دیابتیک بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه‌ تجربی، 84 نفر از بیماران مبتلا به دیابت تحت پوشش مراکز جامع مراقبت سلامت شهر قزوین با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای، به‌ طور یکسان، به گروه‌های تجربی و کنترل تخصیص یافتند. برنامه‌ی آموزشی مبتنی بر منبع کنترل سلامت شامل دو جلسه مشاوره فردی و سه جلسه آموزش گروهی 45دقیقه‌ای بود. ابزار گردآوری داده‌ها شامل سؤالات دموگرافیک، پرسش‌نامه‌ خلاصه‌ فعالیت‌های خودمراقبتی دیابت (توبرت و همکاران)، مقیاس سنجش خودکارآمدی (روحانی و همکاران)، پرسش‌نامه‌ی منبع کنترل سلامت چندوجهی (مشکی و همکاران) و سنجش قند خون ناشتا (FBS) و هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) بود. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS 25.0 و آزمون‌های کای‌اسکوئر، تی مستقل و آنالیز آنکووا تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها: میانگین خودکارآمدی، حیطه‌های منبع کنترل سلامت و نمره‌ کل خودمراقبتی به همراه ابعاد آن بعد از کنترل اثر متغیر پیش‌آزمون، در گروه تجربی، به ‌طور معنی‌داری بهبود یافت (0/05>P). هم‎‌چنین، میانگین شاخص‌های متابولیکی HbA1c (از 1/82±7/46 به 1/23±6/14) و FBS (از 56/63±154/8 به 40/19±115/5) در گروه تجربی، بعد از کنترل اثر متغیر پیش‌آزمون، کاهش معنی‌داری یافت (0/001>P). استنتاج: طراحی مداخلات آموزشی با تمرکز بر تقویت منبع کنترل سلامت می‌تواند به بهبود خودکارآمدی، رفتارهای خودمراقبتی و کاهش قند خون در بیماران دیابتیک منجر شود.   2 Background and purpose: The health Locus of control (HLC) as a psychological variable has an effective role in predicting self-care behaviors in type 2 diabetic patients, health education programs focusing on strengthening HLC improve the effectiveness of interventions. The aim of the study was to determine the effectiveness of educational intervention based on HLC on self-efficacy, self-care and metabolic indicators of T2D patients. Materials and methods: In an experimental study, 84 T2D patients reffered to health care centers of Qazvin city were assigned to experimental and control groups using multi-stage random sampling. The theory based education regarding HLC included 2 individual counseling sessions and three 45-minute group training sessions. Data collection tools included demographic items, summery of Diabetes self-care activity questionnaire (Toobert et al., 2000), and self-efficacy scale (Rohani et al., 2018), multidemnsion health locus of control scale (Moshki et al., 2006), and FBS and HbA1c measurements. Data were analyzed with SPSS 25.0 software and chi-square tests, independent t test, analysis of covariance. Results: The mean of self-efficacy, dimensions of health locus of control, the total score of self-care along with its dimensions have improved significantly in the experimental group after controlling the effect of the pre-test (P<0.05). Moreover, the mean of HbA1c (from 7.46±1.82 to 6.14±1.23) and FBS (from 154.8±56.63 to 115.5±40.19) was significantly reduced in the experimental group after controlling the effect of the pre-test (P<0.001). Conclusion: Designing educational interventions focusing on strengthening the HLC can lead to improvement of self-efficacy, self-care behaviors and blood glocuse reduction in T2D patients. 108 125 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/5 1402/4/14 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/17 1402/7/25 عیسی محمدی زیدی Isa Mohammadi Zeidi دانشیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران easamohammadizeidi@gmail.com هادی مرشدی hadi morshedi دانشیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران hadimorshedity@gmail.com بنفشه محمدی زیدی Banafsheh Mohammadi Zeidi استادیار، گروه پرستاری مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تنکابن، مازندران، ایران ایران ban1361@yahoo.com محمدرضا ملکی Mohammadreza Maleki استادیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران emohammadi@qums.ac.ir diabetes health locus of control self-efficacy self-care behavior change دیابت منبع کنترل سلامت خودکارآمدی خودمراقبتی تغییر رفتار 1. Ekpor E, Akyirem S, Adade Duodu P. Prevalence and associated factors of overweight and obesity among persons with type 2 diabetes in Africa: a systematic review and meta-analysis. Ann Med 2023; 55(1): 696-713. ##2. International Diabetes Federation (2019). IDF diabetes atlas (9th ed). Retrieved from: ttps://www.diabetesatlas. org/upload/ resources/material/20200302_133351_ IDFATLAS9e-final-web.pdf Accessed December 15, 2020. ##3. Aschner P, Gagliardino JJ, Ilkova H, Lavalle F, Ramachandran A, Mbanya JC, etal. Correction to: Persistent poor glycaemic control in individuals with type 2 diabetes in developing countries: 12 years of real-world evidence of the International Diabetes Management Practices Study (IDMPS). Diabetologi 2020; 63(5): 711-721. ##4. Zhou X, Shrestha SS, Shao H, Zhang P. Factors Contributing to the Rising National Cost of Glucose-Lowering Medicines for Diabetes During 2005-2007 and 2015-2017. Diabetes Care 2020; 43(10): 2396-2402.##5. WHO. World Health Statistics 2020: Monitoring health for the SDGs. Retrieved from: https://www.diabetesatlas.org/upload/resources/previous/files/8/IDF_DA_8e-ZHfinal.pdfhttps://www.who.int/gho/publications/world_health‌_statistics/2020/en/. Accessed December 15, 2020.##6. Yao J, Wang H, Yin X, Yin J, Guo X, Sun Q. The association between self-efficacy and self-management behaviors among Chinese patients with type 2 diabetes. PLoS One 2019; 14(11): e0224869. ##7. Powers MA, Bardsley JK, Cypress M, Funnell MM, Harms D, Hess-Fischl A, etal. Diabetes Self-management Education and Support in Adults with Type 2 Diabetes: A Consensus Report of the American Diabetes Association. J Am Assoc Nurse Pract 2020; 33(12): 1314-1331.##8. Eh K, McGill M, Wong J, Krass I. Cultural issues and other factors that affect self-management of Type 2 Diabetes Mellitus (T2D) by Chinese immigrants in Australia. Diabetes Res Clin Pract 2016; 119: 97-105.##9. Taylor TAH, Kemp K, Mi M, Lerchenfeldt S. Self-directed learning assessment practices in undergraduate health professions education: a systematic review. Med Educ Online 2023; 28(1): 2189553.##10. Li H, Ji M, Scott P, Dunbar-Jacob JM. The Effect of Symptom Clusters on Quality of Life among Patients with Type 2 Diabetes. Diabetes Educ 2019; 45(3): 287-294.##11. Lo UC, Musa H, Li J, Gaon J, Hibbs DE, Ong JA. Patient beliefs associated with medication hesitancy in palliative care: A systematic review using the theory of planned behavior. Palliat Support Care 2022: 1-13.##12. Náfrádi L, Nakamoto K, Schulz PJ. Is patient empowerment the key to promote adherence? A systematic review of the relationship between self-efficacy, health locus of control and medication adherence. PLoS One 2017; 12(10): e0186458.##13. Rodriguez A, Delbourgo Patton C, Stephenson-Hunter C. Impact of Locus of Control on Patient-Provider Communication: A Systematic Review. J Health Commun 2023; 28(3): 190-204.##14. Nugent LE, Carson M, Zammitt NN, Smith GD, Wallston KA. Health value & perceived control over health: behavioural constructs to support Type 2 diabetes self-management in clinical practice. J Clin Nurs 2015; 24(15-16): 2201-2210. ##15. Alyami M, Serlachius A, Mokhtar I, Broadbent E. The association of illness perceptions and God locus of health control with self-care behaviours in patients with type 2 diabetes in Saudi Arabia. Health Psychol Behav Med 2020; 8(1): 329-348. ##16. Klinovszky A, Kiss IM, Papp-Zipernovszky O, Lengyel C, Buzás N. Associations of different adherences in patients with type 2 diabetes mellitus. Patient Prefer Adherence 2019; 13: 395-407.##17. Abredari H, Bolourchifard F, Rassouli M, Nasiri N, Taher M, Abedi A. Health locus of control and self-care behaviors in diabetic foot patients. Med J Islam Repub Iran 2015; 29: 283 (Persian).##18. Jafari A, Zadehahmad Z, Armanmehr V, Talebi M, Tehrani H. The evaluation of the role of diabetes health literacy and health locus of control on quality of life among type 2 diabetes using the Path analysis. Sci Rep 2023; 13(1): 5447.##19. Ebadi Fardazar F, Heidari H, Solhi M. Effect of educational intervention based on locus of control structure of attribution theory on self-care behavior of patients with type II diabetes. Med J Islam Repub Iran 2017; 31: 116. ##20. Zhu L, Shi Q, Zeng Y, Ma T, Li H, Kuerban D, etal. Use of health locus of control on self-management and HbA1c in patients with type 2 diabetes. Nurs Open 2022; 9(2): 1028-1039.##21. Ranneileng M, Nel M, Walsh CM. Impact of a nutrition education intervention on nutrition-related self-efficacy and locus of control among women in Lesotho. Front Public Health 2023; 11: 1060119.##22. Tan FCJH, Oka P, Dambha-Miller H, Tan NC. The association between self-efficacy and self-care in essential hypertension: a systematic review. BMC Fam Pract 2021; 22(1): 44.##23. Lee J, Lee EH, Chae D. Self-efficacy instruments for type 2 diabetes self-care: A systematic review of measurement properties. J Adv Nurs 2020; 76 (8):2046-2059.##24. Eller LS, Lev EL, Yuan C, Watkins AV. Describing Self-Care Self-Efficacy: Definition, Measurement, Outcomes, and Implications. Int J Nurs Knowl 2018; 29(1): 38-48.##25. Huang Z, Liu T, Chair SY. Effectiveness of nurse-led self-care interventions on self-care behaviors, self-efficacy, depression and illness perceptions in people with heart failure: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud 2022; 132: 104255.##26. Aminuddin HB, Jiao N, Jiang Y, Hong J, Wang W. Effectiveness of smartphone-based self-management interventions on self-efficacy, self-care activities, health-related quality of life and clinical outcomes in patients with type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud 2021; 116: 103286. ##27. He Q, Zhao X, Wang Y, Xie Q, Cheng L. Effectiveness of smartphone application-based self-management interventions in patients with type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Adv Nurs 2022; 78(2): 348-362.##28. Khoshbin S, Radpouyan L, Azizabadi farahani A, Alizadeh M. Integrated and comprehensive care service booklet of the Ministry of Health and Medical Education [Internet]. Iran; 2015. Available from: http://health.sbmu.ac.ir/upl oads/22_5907_ 1559547710426_3.pdf##29. Jalaludin M, Fuziah M, Hong J, Mohamad Adam B, Jamaiyah H. Reliability and Validity of the Revised Summary of Diabetes Self-Care Activities (SDSCA) for Malaysian Children and Adolescents. Malays Fam Physician 2012; 7(2-3): 10-20. ##30. Rohani H, Sadeghi E, Eslami A, Raei M, Jafari-Koshki T. Predictors of Physical Activity among Adults with Type 2 Diabetes Mellitus, Isfahan, 2015: Structural Equation Modeling Approach. Int J Prev Med 2018; 9: 66. ##31. Mohammadi Zeidi B, Kariman N, Kashi Z, Mohammadi Zeidi I, Alavi Majd H. Predictors of physical activity following gestational diabetes: Application of health action process approach. Nurs Open 2020; 7(4): 1060-1066. ##32. Moshki M, Ghofranipour F, Azadfallah P, Hajizadeh E. Validity and reliability of the multidimensional health locus of control (Form B) scale in Iranian medical students. Intern Med Today 2006; 12(1): 33 -42 (Persian).##33. Chenary R, Noroozi A, Tahmasebi R, SaeedFiroozabadi M. Association between Health Locus of Control and Health Promotion Behaviors among Employees’ Bushehr University of Medical Sciences in 2013-14. Iran South Med J 2016; 19(5): 877-887 (Persian).##34. Skvortsova A, Cohen Rodrigues T, de Buisonjé D, Kowatsch T, Santhanam P, Veldhuijzen DS, etal. Increasing the Effectiveness of a Physical Activity Smartphone Intervention With Positive Suggestions: Randomized Controlled Trial. J Med Internet Res 2022; 24(3): e32130. ##35. Ahmad Sharoni SK, Minhat HS, Mohd Zulkefli NA, Baharom A. Health education program to improve foot self-care practices and foot problems among older people with diabetes: a systematic review. Int J Older People Nurs 2016; 11(3): 214-239.##36. McCullough AR, Ryan C, Macindoe C, Yii N, Bradley JM, O'Neill B, etal. Behavior change theory, content and delivery of interventions to enhance adherence in chronic respiratory disease: A systematic review. Respir Med 2016; 116: 78-84. ##37. Liang W, Duan Y, Wang Y, Lippke S, Shang B, Lin Z, etal. Psychosocial Mediators of Web-Based Interventions for Promoting a Healthy Lifestyle Among Chinese College Students: Secondary Analysis of a Randomized Controlled Trial. J Med Internet Res 2022; 24(9): e37563. ##38. Duan Y, Liang W, Wang Y, Lippke S, Lin Z, Shang B, et al. The Effectiveness of Sequentially Delivered Web-Based Inter-ventions on Promoting Physical Activity and Fruit-Vegetable Consumption among Chinese College Students: Mixed Methods Study. J Med Internet Res 2022; 24(1): e30566. ##39. Al-Hashmi I, Hodge F, Nandy K, Thomas E, Brecht ML. The Effect of a Self-Efficacy-Enhancing Intervention on Perceived Self-Efficacy and Actual Adherence to Healthy Behaviors among Women with Gestational Diabetes Mellitus. Sultan Qaboos Univ Med J 2018; 18(4): e513-e519. ##40. Lin H, Xu D, Yang M, Ma X, Yan N, Chen H, et al. Behavior change techniques that constitute effective planning interventions to improve physical activity and diet behavior for people with chronic conditions: a systematic review. BMJ Open 2022; 12(8): e058229. ##41. Karthijekan K, Cheng HY. Effectiveness of a motivated, action-based intervention on improving physical activity level, exercise self-efficacy and cardiovascular risk factors of patients with coronary heart disease in Sri Lanka: A randomized controlled trial protocol. PLoS One 2022; 17(7): e0270800. ##42. Ranjbaran S, Shojaeizadeh Dhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34983628/ - full-view-affiliation-1, Dehdari D, Yaseri M, Shakibazadeh E. The effectiveness of an intervention designed based on health action process approach on diet and medication adherence among patients with type 2 diabetes: a randomized controlled trial. Diabetol Metab Syndr 2022; 14(1): 3. ##43. Zeidi IM, Morshedi H, Alizadeh Otaghvar H. A theory of planned behavior-enhanced intervention to promote health literacy and self-care behaviors of type 2 diabetic patients. J Prev Med Hyg 2021; 61(4): E601-E613. ##44. Tang MY, Smith DM, Mc Sharry J. Behavior Change Techniques Associated with Changes in Post-intervention and Maintained Changes in Self-Efficacy for Physical Activity: A Systematic Review with Meta-analysis. Ann Behav Med 2019; 53(9): 801-815.##45. Szpunar M, Bruijns B, Tucker P. Measuring Early Childhood Educators' Physical Activity and Sedentary Behavior-Related Self-Efficacy: A Systematic Review of Tools. Health Educ Behav 2021; 48(4): 455-467. ##46. Riangkam C, Sriyuktasuth A, Pongthavornkamol K, Kusakunniran W, Sriwijitkamol A. Effects of a mobile health diabetes self-management program on HbA1C, self-management and patient satisfaction in adults with uncontrolled type 2 diabetes: a randomized controlled trial. Journal Heal Res 2022; 36(5): 878-888. ##47. Goodarzi F, Zahed S, Hassanzadeh A, Esfahani MN, Nourian M, Zamani-Alavijeh F. The effects of mobile text messages on raising knowledge of men with type 2 diabetes, Isfahan, 2015: an educational experimental study. Electron Physician 2018; 10(8): 7243-7248. ##48. Abaza H, Marschollek M. SMS education for the promotion of diabetes self-management in low & middle-income countries: a pilot randomized controlled trial in Egypt. BMC Public Health 2017; 17(1): 962. ##49. Zolfaghari M, Mousavifar SA, Haghani H. Mobile phone text messaging and Telephone follow-up in type 2 diabetic patients for 3 months: a comparative study. J Diabetes Metab Disord 2013; 11(1): 21. ##50. Chen ML, Wu S, Lee PJ,Jin H. Engagement and effectiveness of using mobile App for diabetes self-management among older adults. Innov Aging 2019; 3(Suppl 1): S788-S789.##51. Toro-Ramos T, Michaelides A, Anton M. Mobile Delivery of the Diabetes Prevention Program in People With Prediabetes: Randomized Controlled Trial. JMIR Mhealth Uhealth 2020; 8(7): e17842. ##52. Morowatisharifabad MA, Mahmoodabad SS, Baghianimoghadam MH, Tonekaboni NR. Relationships between locus of control and adherence to diabetes regimen in a sample of Iranians. Int J Diabetes Dev Ctries 2010; 30(1): 27-32. ##53. Giandalia A, Ragonese M, Alessi E, Ruffo MC, Sardella A, Cuttone A, et al. Long-Term Influence of Locus of Control and Quality of Life on Metabolic Profile in Elderly Subjects with Type 2 Diabetes. Int J Environ Res Public Health 2022; 19(20): 13381. ##54. Büyükkaya Besen D, Günüşen N, Arda Sürücü H, Koşar C. Predictor effect of Locus of Control (LOC) on self-care activities and metabolic control in individuals with type 2 diabetes. Peer J 2016; 4: e2722. ##55. Zhu L, Shi Q, Ma T. Research progress on self-management and locus of control in patients with type 2 diabetes mellitus. Chinese Nursing Research 2020; 34(2): 283-287.##56. Carton JS, Ries M, Nowicki S Jr. Parental Antecedents of Locus of Control of Reinforcement: A Qualitative Review. Front Psychol 2021; 12: 565883.##57. Malcarne VL, Drahota A, Hamilton NA. Children's health-related locus of control beliefs: ethnicity, gender, and family income. Child Health Care 2005; 34(1): 47-59.## ##

ارتباط بین مصرف متفورمین و کاهش سطح ویتامین B12 در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو The Relationship between Metformin Use and Reduced Vitamin B12 Levels in Patients with Type 2 Diabetes 1 1 سابقه و هدف: با توجه به کاربرد غیرقابل چشم‌پوشی متفورمین در درمان دیابت باید به دنبال مدیریت و کاهش عوارض احتمالی سطح کوبالامین ناشی از مصرف متفورمین بود. با وجود این‌که کاهش ویتامین B12 ناشی از متفورمین در مطالعات و کتاب‌های زیادی مطرح شده است اما پیشنهادی راجع به استفاده از ویتامین B12 هم‌زمان با متفورمین وجود ندارد. این مطالعه با هدف تعیین ارتباط بین مصرف متفورمین و کاهش سطح ویتامین B12 در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی مقطعی، 96 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. بیماران دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به کلینیک‌های داخلی تنکابن و کلینیک داخلی بیمارستان امام سجاد (ع) رامسر که از ابتدا CBC نرمال داشتند در این مطالعه وارد شدند. برای ثبت اطلاعات از پرونده بیماران، پاراکلینیک و مصاحبه استفاده شد. از بیمارانی که حداقل شش ماه مصرف متفورمین داشته‌اند، پنج میلی‌لیتر نمونه خون سیاهرگی جهت ارزیابی میزان هموگلوبین، شاخص‌های گلبول قرمز شامل MCV و نیز سطح ویتامین B12 گرفته شد. CBC و سطح پلاسمایی B12 گرفته شد. ابتدا نرمال بودن داده‌ها تأیید و سپس از آزمون‌های تی استیودنت و آنالیز واریانس، آزمون من‌ویتنی وکروسکال والیس، کای دو و رگرسیون لوجستیک استفاده شد. نرم‌افزار مورد استفاده در این پژوهش IBM-SPSS v.20 بود. سطح معنی‌داری آزمون‌ها کم‌تر از 5 درصد درنظرگرفته شد. یافته‌ها:در این مطالعه 96 بیمار بررسی شدند سطوح مختلف ویتامین B12 در بیماران دیابتی مصرف‌کننده متفورمین بر اساس سن به‌طور لب مرزی معنی‌دار بود (0/063=P). سطح ویتامین B12 در مردان به صورت معناداری بیش‌تر از زنان بود (0/023=P). سطح ویتامین B12 بر اساس BMI، سطح Hb، بیماری زمینه‌ای و مصرف سایر داروهای کاهنده قند تفاوت آماری معناداری نداشت (0/05<P). فراوانی سطوح ویتامین B12 در بیماران مصرف‌کننده متفورمین دارای MCV نرمال به‌صورت معناداری بیش از سایرین بود (0/012=P). فراوانی سطوح ویتامین B12 در بیماران مصرف‌کننده متفورمین 2000 میلی‌گرم در روز بیش‌ترین مقدار (13/3درصد) و در بیماران مصرف‌کننده 500 میلی‌گرم در روز کم‌ترین مقدار بود که این اختلاف از لحاظ آماری معنادار بود (0/013=P). استنتاج: یافته‌ها نشان داد که متفورمین سبب افت سطح ویتامین B12 در بیماران دیابتی مصرف‌کننده آن می‌شود. با توجه به شیوع بالای کمبود ویتامین B12 ناشی از متفورمین و ارتباط آن با دوز و مدت مصرف، بیماران باید به صورت مرتب از لحاظ سطح سرمی ویتامین B12 بررسی شوند و در صورت کمبود و یا بروز علائم کمبود، مکمل‌های ویتامین B12 برای بیماران شروع شود تا سبب بهبود کیفیت درمان و پیشگیری از بروز عوارض ناشی از دیابت و متفورمین شد.   2 Background and purpose: Given the inevitable use of metformin in treatment, the management and possible elevation of cobalamin levels by metformin use should be addressed. However, the reduction in vitamin B12 levels caused by metformin has been mentioned in many studies and books, but there is no suggestion for the concomitant use of vitamin B12 with metformin. This study was conducted with the aim of assessing the association between metformin use and vitamin B12 depletion in type 2 patients Materials and methods: In this descriptive cross-sectional study, 96 people were randomly selected. Two clinic patients referred to Tankab Hospitals and Imam Sajjad (AS) Ramsar Hospital internal clinic with normal CBC from the beginningwere included in this study. Information was recorded in patient records through paraclinics and interviews. 5 ml of venous blood samples was drawn these patients who had been taking metformin for at least 6 months to determine hemoglobin levels, red blood cell indices including MCV, and vitamin B12 levels. CBC and B12 plasma level were taken.t-tests and analysis of variance, Mann-Whitney and Kruskal-Wallis tests, chi-square tests and logistic regression were used. The software used in this study is IBM-SPSS V.20, and the significance level of the tests is considered to be less than 5%. Results: In this study, 96 patients were examined. The differences in vitamin B12 levels in diabetic patients taking metformin were borderline significant depending on age (P=0.063). The vitamin B12 level was significantly higher in men than in female patients (P=0.023). There were no statistically significant differences in vitamin B12 levels depending on BMI, Hb level, underlying disease and use of other hypoglycaemic medication (P>0.05). The frequency of vitamin B12 level was significantly lower in diabetic patients taking metformin with normal MCV than in patients with MCV (P=0.012). The frequency of vitamin B12 level was highestin diabetic patients taking 2000 mg metformin per day (13.3%) and lowest in patients taking 500 mg per day, and this difference was statistically significant (P=0.013). Conclusion: The results show that metformin causes a decrease in vitamin B12 levels in diabetics who take it. Due to the high prevalence of vitamin B12 deficiency caused by metformin and its relationship with dose and duration of use, patients ' serum levels of vitamin B12 should be monitored regularly and, in case of deficiency or symptoms of deficiency, patients should take vitamin B12 supplements to improve the quality of treatment and prevent complications caused by diabetes and metformin.   126 133 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/21 1402/6/30 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/6 1402/8/15 شادی ساروی Shadi Saravi دانشجوی داروسازی بالینی، پردیس خودگردان رامسر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، رامسر، ایران ایران pharmacystudent.shadi1992@gmail.com ابراهیم صالحی فر Ebrahim Salehifar استاد، مرکز تحقیقات علوم دارویی، گروه داروسازی بالینی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران salehifare@yahoo.com فهیمه نادری بهدانی Fahimeh Naderi-Behdani استادیار، پردیس رامسر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، رامسر، ایران ایران keyhani_333@yahoo.com شهربانو کیهانیان Shahrbanoo Keyhanian دانشیار، فوق تخصص خون و انکولوژی، بیمارستان امام سجاد(ع) رامسر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fahimnaderi@gmail.com زهرا کاشی Zahra Kashi استاد، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران kashizahra@gmail.com زهرا فتوکیان Zahra Fotokian دانشیار، مرکز تحقیقات مراقبت های پرستاری، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران Metformin Type 2 diabetes Vitamin B12 متفورمین دیابت نوع دو ویتامین B12 1. Albai O, Timar B, Paun DL, Sima A, Roman D, Timar R. Metformin Treatment: A Potential Cause of Megaloblastic Anemia in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus. Diabetes Metab Syndr Obes 2020; 13: 3873-3878.##2. Wakeman M, Archer DT. Metformin and Micronutrient Status in Type 2 Diabetes: Does Polypharmacy Involving Acid-Suppressing Medications Affect Vitamin B12 Levels? Diabetes Metab Syndr Obes 2020; 13: 2093-2108.##3. Infante M, Leoni M, Caprio M, Fabbri A. Long-term metformin therapy and vitamin B12 deficiency: An association to bear in mind. World J Diabetes 2021; 12(7): 916-931.##4. Means RT, Fairfield KM. Clinical manifestations and diagnosis of vitamin B12 and folate deficiency. Up to Date. Available online: https://www. uptodate. com/contents/clinical-manifestations-and-diagnosis-of-vitamin-b12-and-folate-deficiency. 2022. ##5. Means RT, Fairfield KM. Causes and pathophysiology of vitamin B12 and folate deficiencies. UpToDate. Post TW (ed): UpToDate, Waltham, MA. 2021.##6. Lohmann AE, Liebman MF, Brien W, Parulekar WR, Gelmon KA, Shepherd LE, Ligibel JA, Hershman DL, Rastogi P, Mayer IA, Hobday TJ. Effects of metformin versus placebo on vitamin B12 metabolism in non-diabetic breast cancer patients in CCTG MA. 32. Breast Cancer Res Treat 2017; 164: 371-378.##7. Aboutorabi R, Khajeh Daluei M, Mazloum Khorasani Z, Hassan Zadeh MT, Bonakdaran S. Serum level of Vitamin B12 and its relation to dose and duration of metformin consumption in type 2 diabetic patients. Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences 2016; 59(2): 82-87.##8. Yang W CX, Wu H, Ji L. Associations between metformin use and vitamin B12 levels, anemia, and neuropathy in patients with diabetes: A meta-analysis. J Diabetes 2019; 11: 729-743 (Persian).##9. Donnelly LA, Dennis JM, Coleman RL, Sattar N, Hattersley AT, Holman RR, Pearson ER. Risk of Anemia With Metformin Use in Type 2 Diabetes: A MASTERMIND Study. Diabetes Care 2020; 43(10): 2493-2499.##10. Kim J, Ahn CW, Fang S, Lee HS, Park JS. Association between metformin dose and vitamin B12 deficiency in patients with type 2 diabetes. Medicine (Baltimore) 2019; 98(46): e17918.##11. Nsiah K, Shang VO, Boateng KA, Mensah FO. Prevalence of metabolic syndrome in type 2 diabetes mellitus patients. Int J Appl Basic Med Res 2015; 5(2): 133-138.##12. AlSaraj F, McDermott JH, Cawood T, McAteer S, Ali M, Tormey W, Cockburn BN, Sreenan S. Prevalence of the metabolic syndrome in patients with diabetes mellitus. Ir J Med Sci 2009; 178(3): 309-313.##13. Zhang X, Cui X, Li F, Wang S, Liu X, Hui L, Song N, Li N. Association between diabetes mellitus with metabolic syndrome and diabetic microangiopathy. Exp Ther Med 2014; 8(6): 1867-1873.##14. Alshammari AN, Iqbal R, Baksh IP. Vitamin B12 deficiency and the knowledge and practice of physicians regarding screening for vitamin B12 deficiency among type 2 diabetic patients on metformin in selected hospitals in Riyadh, Saudi Arabia. J Family Med Prim Care 2019; 8(7): 2306-2311.##15. Greibe E, Miller JW, Foutouhi SH, Green R, Nexo E. Metformin increases liver accumulation of vitamin B12-an experimental study in rats. Biochimie 2013; 95(5): 1062-1065. ##16. Wakeman M, Archer DT. Metformin and Micronutrient Status in Type 2 Diabetes: Does Polypharmacy Involving Acid-Suppressing Medications Affect Vitamin B12 Levels? Diabetes Metab Syndr Obes 2020; 13: 2093-2108. ##17. Long AN, Atwell CL, Yoo W, Solomon SS. Vitamin B(12) deficiency associated with concomitant metformin and proton pump inhibitor use. Diabetes Care 2012; 35(12): e84.##18. Leung S, Mattman A, Snyder F, Kassam R, Meneilly G, Nexo E. Metformin induces reductions in plasma cobalamin and haptocorrin bound cobalamin levels in elderly diabetic patients. Clin Biochem 2010; 43(9): 759-760. ##19. Martin D, Thaker J, Shreve M, Lamerato L, Budzynska K. Assessment of vitamin B12 deficiency and B12 screening trends for patients on metformin: a retrospective cohort case review. BMJ Nutr Prev Health 2021; 4(1): 30-35.##20. Zheng W, Li XB, Tang YL, Xiang YQ, Wang CY, de Leon J. Metformin for Weight Gain and Metabolic Abnormalities Associated with Antipsychotic Treatment: Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials. J Clin Psychopharmacol 2015; 35(5): 499-509.##21. Aroda VR, Edelstein SL, Goldberg RB, Knowler WC, Marcovina SM, Orchard TJ, Bray GA, Schade DS, Temprosa MG, White NH, Crandall JP; Diabetes Prevention Program Research Group. Long-term Metformin Use and Vitamin B12 Deficiency in the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. J Clin Endocrinol Metab 2016; 101(4): 1754-1761.## ##

ارتباط مصرف گروه‌های غذایی مختلف با مؤلفه‌های سندرم متابولیک در بین دانشجویان دختر خوابگاه‌های دانشگاه علوم پزشکی مازندران The Relationship between the Consumption of Different Food Groups and the Components of Metabolic Syndrome among Female Students in the Dormitories of Mazandaran University of Medical Sciences 1 1 سابقه و هدف: طیف سنی جوان و دانشجو به دلیل شرایط حاکم بر زندگی مستعد بروز ریسک فاکتورهای مرتبط با سندروم متابولیک هستند. در مطالعات مربوط به ریزمغذی‌ها، میزان پایین منیزیوم و روی در زنان، مرتبط با سندروم متابولیک نشان داده شده است. هدف مطالعه حاضر بررسی ارتباط مصرف گروه‌های غذایی مختلف با مؤلفه‌های سندرم متابولیک و نیز بررسی ارتباط میزان روی و منیزیوم سرم با میانگین دریافت گروه‌های غذایی در بین دانشجویان دختر ساکن خوابگاه‌های دانشگاه علوم پزشکی مازندران بوده است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی، 80 دانشجوی دختر در محدوده سنی (18-25 سال) شرکت نمودند. شاخص‌های سندروم متابولیک شامل شاخص‌های آنتروپومتریک، لیپید پروفایل، قندخون ناشتا، روی و منیزیوم سرم مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات دریافت غذایی از طریق پرسش‌نامه‌های بسامد خوراکی‌ها و یادآمد 24 ساعته غذایی به دست آمد. یافته‌ها: در این مطالعه میزان منیزیوم و روی در محدوده نرمال بوده و ارتباط معنی‌داری بین این دو عنصر و شاخص‌های سندروم متابولیک دیده نشد. شیوع سندروم متابولیک با حداقل سه شاخص هم‌زمان، در سه نفر (3/7درصد) دیده شد. دریافت ویتامین D و ویتامین E در کمترین نسبت در مقایسه با DRI بوده است. تنها یکی از شاخص‌های سندروم متابولیک، کلسترول HDL در 100 درصد افراد کمتر از 50 میلی‌گرم بر دسی لیتر بوده است. استنتاج: با توجه به محدودیت‌های تغذیه‌ای که در خوابگاه‌ها برای دانشجویان وجود دارد، برنامه‌ریزی مناسب جهت مکمل‌یاری در این گروه از جامعه به منظور پیشگیری از تبعات درازمدت کمبود مواد غذایی و تأثیر بر سلامت مورد نیاز است.   2 Background and purpose: Young and college students are susceptible to risk factors associated with metabolic syndrome due to living conditions. In micronutrient studies, low levels of magnesium and zinc in women have been shown to be associated with metabolic syndrome. The present study aimed to investigate the relationship between the consumption of different food groups and the components of metabolic syndrome, as well as to investigate the relationship between zinc and serum magnesium levels and the average intake of food groups among female students living in the dormitories of Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: In this descriptive study, 80 female students in the age range (18-25 years) participated. Metabolic syndrome indices, including anthropometric indices, lipid profile, fasting blood sugar, zinc, and serum magnesium were examined. Food intake information was obtained through food frequency questionnaire and 24-hour food recall. Results: In this research, magnesium and zinc levels were in the normal range, and no significant relationship was observed between these two elements and metabolic syndrome indices. The prevalence of metabolic syndrome with at least three simultaneous indices was seen in three patients (3.7%). Vitamin D and vitamin E intakes were at the lowest ratio compared to DRI. Only one indicator of metabolic syndrome, HDL cholesterol, in 100% of people was less than 50 mg/dl. Conclusion: Due to the nutritional boundaries that exist in dormitories for college students, appropriate planning is needed to supplement support in this group of society to prevent the long-term consequences of nutrient shortages and its future potential health hazards.   134 146 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/19 1402/4/28 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/6 1402/8/15 میترا میرسنجری Mitra Mirsanjari دکتری تغذیه و رژیم‌درمانی، بیمارستان امام خمینی فریدون‌کنار، فریدون‌کنار، ایران ایران mitra.mirsanjari@hotmail.com فروزان صادقی محلی Forouzan Sadeghimahalli استادیار، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 3 و استادیار، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران sadeghi.f.ph@gmail.com آتنا رمضانی Atena Ramezani استادیار، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و استادیار، گروه علوم تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Ramezaniatena@yahoo.com سیاوش مرادی Siavash Moradi دانشیار، مرکز مطالعات و توسعه آموزش، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران d.smor86@yahoo.com college students magnesium mazandaran metabolic syndrome zinc سندرم متابولیک روی منیزیم دانشجویان مازندران 1. Regufe VMG, Pinto CMCB, Perez PMVHC. Metabolic syndrome in type 2 diabetic patients: a review of current evidence. Porto Biomed J2020; 5(6): e101.##2. Mahmoud I, Sulaiman N. Prevalence of Metabolic Syndrome and Associated Risk Factors in the United Arab Emirates: A Cross-Sectional Population-Based Study. Front Public Health 2022; 9: 811006.##3. Mazloomzadeh S, Rashidi Khazaghi Z, Mousavinasab N. The Prevalence of Metabolic Syndrome in Iran: A Systematic Review and Meta-analysis. Iran J Public Health 2018; 47(4): 473-480.##4. Dalvand S, Niksima SH, Meshkani R, Ghanei Gheshlagh R, Sadegh-Nejadi S, Kooti W, Parizad N, Zahednezhad H, Afrisham R. Prevalence of Metabolic Syndrome among Iranian Population: A Systematic Review and Meta-analysis. Iran J Public Health 2017; 46(4): 456-467.##5. Afshari D, Shirali G-a, Sahraneshin Samani A. Prevalence of the metabolic syndrome and its association with demographic factors: a case study of petrochemical workers. Iran Occupational Health 2020; 17(1): 868-880 (Persian).##6. Al-Homedi Z, Afify N, Memon M, Alsafar H, Tay G, Jelinek HF, Mousa M, Abu-Samra N, Osman W. Genetic Studies of Metabolic Syndrome in Arab Populations: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Genet 2021; 12: 733746.##7. Hao Z, Wang M, Zhu Q, Li J, Liu Z, Yuan L, Zhang Y, Zhang L. Association Between Socioeconomic Status and Prevalence of Cardio-Metabolic Risk Factors: A Cross-Sectional Study on Residents in North China. Front Cardiovasc Med 2022; 9: 698895. ##8. Kim YH, Kim H, Jee H. Effects of socioeconomic status, health behavior, and physical activity on the prevalence of metabolic syndrome. J Exerc Rehabil 2018; 14(2): 183-191.##9. Maw SS. Prevalence of metabolic syndrome, its risk factors and associated lifestyles in Myanmar adult people: A community based cross-sectional study. Metabol Open 2021; 12: 100135.##10. Morita A, Aiba N, Miyachi M, Watanabe S; Saku Cohort Study Group. The associations of eating behavior and dietary intake with metabolic syndrome in Japanese: Saku cohort baseline study. J Physiol Anthropol 2020; 39(1): 40.##11. Guembe MJ, Fernandez-Lazaro CI, Sayon-Orea C, Toledo E, Moreno-Iribas C; RIVANA Study Investigators. Risk for cardiovascular disease associated with metabolic syndrome and its components: a 13-year prospective study in the RIVANA cohort. Cardiovasc Diabetol 2020; 19(1): 195.##12. Ekpenyong CE. Micronutrient deficiency, a novel nutritional risk factor for insulin resistance and Syndrom X. Arch Food Nutr Sci 2018; 2(1): 16-30.##13. Hutcheson R, Rocic P. The metabolic syndrome, oxidative stress, environment, and cardiovascular disease: the great exploration. Exp Diabetes Res 2012; 2012: 271028.##14. Norouzi S, Adulcikas J, Sohal SS, Myers S. Zinc transporters and insulin resistance: therapeutic implications for type 2 diabetes and metabolic disease. J Biomed Sci 2017; 24(1): 87.##15. Ruz M, Carrasco F, Rojas P, Basfi-Fer K, Hernández MC, Pérez A. Nutritional Effects of Zinc on Metabolic Syndrome and Type 2 Diabetes: Mechanisms and Main Findings in Human Studies. Biol Trace Elem Res 2019; 188(1): 177-188.##16. Jeddi M, Torabi E. The Relationship between Zinc, glycemic control and microvascular complications of diabetes mellitus. Int J of Nutr Sci 2019; 4(3): 130-136.##17. Hamedifard Z, Farrokhian A, Reiner Ž, Bahmani F, Asemi Z, Ghotbi M, Taghizadeh M. The effects of combined magnesium and zinc supplementation on metabolic status in patients with type 2 diabetes mellitus and coronary heart disease. Lipids Health Dis 2020; 19(1): 112.##18. Knez M, Pantovic A, Zekovic M, Pavlovic Z, Glibetic M, Zec M. Is There a Link between Zinc Intake and Status with Plasma Fatty Acid Profile and Desaturase Activities in Dyslipidemic Subjects? Nutrients 2019; 12(1): 93.##19. Ranasinghe P, Wathurapatha WS, Ishara MH, Jayawardana R, Galappatthy P, Katulanda P, Constantine GR. Effects of Zinc supplementation on serum lipids: a systematic review and meta-analysis. Nutr Metab (Lond) 2015; 12: 26.##20. Alenad AM, Alkaltham LF, Sabico S, Khattak MN, Wani K, Al-Daghri NM, et al. Associations of zinc-α-2-glycoprotein with metabolic syndrome and its components among adult Arabs. Sci Rep 2022; 12(1): 1-8.##21. Rutter GA, Chabosseau P, Bellomo EA, Maret W, Mitchell RK, Hodson DJ, et al. Intracellular zinc in insulin secretion and action: a determinant of diabetes risk? Proc Nutr Soc 2016; 75(1): 61-72.##22. Asghari S, Hosseinzadeh-Attar MJ, Alipoor E, Sehat M, Mohajeri-Tehrani MR. Effects of zinc supplementation on serum adiponectin concentration and glycemic control in patients with type 2 diabetes. J Trace Elem Med Biol 2019; 55: 20-25.##23. Tan X, Hu W, Yang S, Dai H, Xu S, Yang G, Li L, Tang S, Wang Y. Association of metabolic syndrome components with circulating levels of cytokine clusters in young women. Endocr Connect 2021;10(1):66-75.##24. Yuan Z, Liu C, Tian Y, Zhang X, Ye H, Jin L, Ruan L, Sun Z, Zhu Y. Higher Levels of Magnesium and Lower Levels of Calcium in Whole Blood Are Positively Correlated with the Metabolic Syndrome in a Chinese Population: A Case-Control Study. Ann Nutr Metab 2016; 69(2): 125-134. ##25. Oliveira ARSd, Cruz KJC, Severo JS, Morais JBS, Freitas TECd, Araújo RS, et al. Hypomagnesemia and its relation with chronic low-grade inflammation in obesity. Rev Assoc Med Bras 2017; 63: 156-63.##26. Guerrero-Romero F, Simental-Mendía LE, Hernández-Ronquillo G, Rodriguez-Morán M. Oral magnesium supplementation improves glycaemic status in subjects with prediabetes and hypomagnesaemia: A double-blind placebo-controlled randomized trial. Diabetes Metab 2015; 41(3): 202-207.##27. Toprak O, Kurt H, Sarı Y, Şarkış C, Us H, Kırık A. Magnesium Replacement Improves the Metabolic Profile in Obese and Pre-Diabetic Patients with Mild-to-Moderate Chronic Kidney Disease: A 3-Month, Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Kidney Blood Press Res 2017; 42(1): 33-42.##28. Kostov K. Effects of Magnesium Deficiency on Mechanisms of Insulin Resistance in Type 2 Diabetes: Focusing on the Processes of Insulin Secretion and Signaling. Int J Mol Sci 2019; 20(6): 1351.##29. Yadav C, Manjrekar PA, Agarwal A, Ahmad A, Hegde A, Srikantiah RM. Association of Serum Selenium, Zinc and Magnesium Levels with Glycaemic Indices and Insulin Resistance in Pre-diabetes: a Cross-Sectional Study from South India. Biol Trace Elem Res 2017; 175(1): 65-71.##30. Piuri G, Zocchi M, Della Porta M, Ficara V, Manoni M, Zuccotti GV, et al. Magnesium in obesity, metabolic syndrome, and Type 2 diabetes. Nutrients 2021; 13(2): 320.##31. Sousa MP, Cruz KJC, Marreiro DdN, Morais JBS, Santos LRd, Melo SRdS, et al. Association between Dietary Magnesium Intake and Lipid Profile Parameters in Obese Women. 2020.##32. Jang I, Kim JS. Risk of Cardiovascular Disease Related to Metabolic Syndrome in College Students: A Cross-Sectional Secondary Data Analysis. Int J Environ Res Public Health 2019; 16(19): 3708.##33. Mbugua SM, Kimani ST, Munyoki G. Metabolic syndrome and its components among university students in Kenya. BMC Public Health 2017; 17(1): 1-8.##34. Martínez-Torres J, Correa-Bautista JE, González-Ruíz K, Vivas A, Triana-Reina HR, Prieto-Benavidez DH, et al. A Cross-sectional study of the prevalence of metabolic syndrome and associated factors in colombian collegiate students: the FUPRECOL-adults study. Int J Environ Res Public Health 2017; 14(3): 233.##35. Huang TT-K, Kempf AM, Strother ML, Li C, Lee RE, Harris KJ, et al. Overweight and components of the metabolic syndrome in college students. Diabetes Care 2004; 27(12): 3000-3001.##36. Amini M, Esmaillzadeh A, Omidvar N, Abtahi M, Piraghaj MD, Nikooyeh B, et al. Development of a dish-based food frequency questionnaire for Iranian population. Med J Islam Repub Iran 2020; 34: 129.##37. Moy FM, Bulgiba A. The modified NCEP ATP III criteria maybe better than the IDF criteria in diagnosing Metabolic Syndrome among Malays in Kuala Lumpur. BMC public health 2010; 10(1): 1-6.##38. Fernandes J, Lofgren IE. Prevalence of metabolic syndrome and individual criteria in college students. J Am Coll Health 2011; 59(4): 313-21.##39. Topè AM, Rogers PF. Metabolic syndrome among students attending a historically black college: prevalence and gender differences. Diabetol Metab Syndr 2013; 5(1): 1-8.##40. Vashum KP, McEvoy M, Milton AH, Islam MR, Hancock S, Attia J. Is serum zinc associated with pancreatic beta cell function and insulin sensitivity in pre-diabetic and normal individuals? Findings from the Hunter Community Study. PloS one 2014; 9(1): e83944.##41. Myers SA. Zinc transporters and zinc signaling: new insights into their role in type 2 diabetes. International journal of endocrinology 2015; 2015.##42. Luo YY, Zhao J, Han XY, Zhou XH, Wu J, Ji LN. Relationship Between Serum Zinc Level and Microvascular Complications in Patients with Type 2 Diabetes. Chin Med J (Engl) 2015; 128(24): 3276-382. ##43. Ju S-Y, Choi W-S, Ock S-M, Kim C-M, Kim D-H. Dietary magnesium intake and metabolic syndrome in the adult population: dose-response meta-analysis and meta-regression. Nutrients 2014; 6(12): 6005-619.##44. Rayssiguier Y, Libako P, Nowacki W, Rock E. Magnesium deficiency and metabolic syndrome: stress and inflammation may reflect calcium activation. Magnes Res 2010; 23(2): 73-80.##45. Aksit M, Aksit MZ, Basok BI. The impact of magnesium on glycemic regulation. Int J Med Biochem 2019; 2: 13-18.##46. Bernardo GL, Jomori MM, Fernandes AC, ProenÇa RP. Consumo alimentar de estudantes universitários. Rev Nutr 2017; 30: 847-865.##47. Chen J-P, Chen G-C, Wang X-P, Qin L, Bai Y. Dietary fiber and metabolic syndrome: a meta-analysis and review of related mechanisms. Nutrients 2017; 10(1): 24.##48. Du H, van der A DL, Boshuizen HC, Forouhi NG, Wareham NJ, Halkjær J, et al. Dietary fiber and subsequent changes in body weight and waist circumference in European men and women. Am J Clin Nutr 2010; 91(2): 329-336.##49. Reynolds AN, Akerman A, Kumar S, Diep Pham HT, Coffey S, Mann J. Dietary fibre in hypertension and cardiovascular disease management: systematic review and meta-analyses. BMC Med 2022; 20(1): 139. ##50. Hakim NA, Muniandy ND, Danish A. Nutritional status and eating practices among university students in selected universities in Selangor, Malaysia. Asian Journal of Clinical Nutrition. 2012; 4(3): 77.##51. Ganasegeran K, Al-Dubai SA, Qureshi AM, Al-Abed A-AA, Am R, Aljunid SM. Social and psychological factors affecting eating habits among university students in a Malaysian medical school: a cross-sectional study. Nutr J 2012; 11(1): 1-7.##52. Yun TC, Ahmad SR, Quee DKS. Dietary Habits and Lifestyle Practices among University Students in Universiti Brunei Darussalam. Malays J Med Sci 2018;25(3): 56-66.## ##

بررسی ارتباط قرص‌های خوراکی پیشگیری از بارداری با سندرم متابولیک در جمعیت کوهورت طبری؛ یک مطالعه‌ی مقطعی Investigating the Relationship between the Use of Oral Contraceptive Pills and Metabolic Syndrome in the Tabari Cohort Population: A Cross-Sectional-Descriptive Study 1 1 سابقه و هدف: به مجموعه‌ای از اختلالات متابولیک که زمینه‌ساز اختلالات قلبی‌ عروقی و دیابت نوع دو هستند، سندرم متابولیک (Metabolic Syndrome) گفته می‌شود. قرص‌های خوراکی پیشگیری از بارداری (Oral Contraceptive Pills) یکی از روش‌های پیشگیری از بارداری است. هدف این مطالعه بررسی ارتباط بین مصرف قرص‌های خوراکی پیشگیری از بارداری و سندرم متابولیک در جمعیت کوهورت طبری است. مواد و روش‌ها: مطالعه‌ی مقطعی حاضر بر اساس داده‌های مرحله‌ ثبت‌نام مطالعه‌ی کوهورت طبری انجام شد. داده‌های مرتبط با 5979 خانم 35 تا 70ساله آنالیز شدند. فراوانی MetS بر اساس متغیرهای مختلف با آزمون Chi-Square و رابطه‌ بین مصرف و هم‌چنین، مدت مصرف OCPs با شانس ابتلا به MetS و پارامترهایش  با  رگرسیون لجستیک چندمتغیره آنالیز شد. یافته‌ها: فراوانی ابتلا به MetS و فراوانی مصرف OCPs در بین زنان 35 تا 70 ساله در مطالعه‌ی کوهورت طبری به ترتیب، 49 درصد (2930 نفر) و 42/9درصد (2563 نفر) بوده است. میانگین مدت مصرف OCPs در افراد با و بدون  MetS به ترتیب، برابر با 67/06± 69/15و 68/38± 71/46 ماه بوده است (0/388P=) ارتباط معنی‌داری میان مصرف OCPs و MetS و هم‌چنین، پارامترهایش (به‌جز فشارخون) مشاهده نشد. به طور مشابه، مدت مصرف این قرص‌ها با MetS و این پارامترها ارتباط معنی‌داری نداشت. استنتاج: مصرف داروهای ضدبارداری خوراکی با سندرم متابولیک و دیگر پارامترهایش همراهی ندارد؛ اما مصرف آن به‌ویژه در طولانی‌مدت، می‌تواند با فشارخون بالا همراه باشد. 2 Background and purpose: Metabolic syndrome (MetS) refers to a combination of metabolic disorders which is considered a set of risk factors for chronic diseases such as cardiovascular disease and type 2 diabetes. Oral contraceptive pills (OCPs) are one of the most popular and effective methods of preventing pregnancy. The aim of this study is to investigate the relationship between the use of OCPs and MetS in the Tabari cohort population. Materials and methods: The current cross-sectional study utilized data collected in the enrolment phase of the Tabari cohort study (TCS). In total data of 5979 women aged 35 to 70 years were analyzed. The obtained data were analyzed using Chi-square tests and logistic regression analysis to assess the relationship between the use of OCPs and its duration with the risk of MetS and its components. Results: The prevalence of MetS among women participated in TCS was 49% (2930 individuals). The frequency of OCPs consumption was 42.9% (2563 individuals). The average duration of OCP use in women with and without MetS was 69.15±67.06 71.46±68.38 months respectively (P=0.388). After adjusting of confounding variables, no statistically significant association was observed between the use of OCPs and MetS and its parameters (except blood pressure). Similarly, the duration of taking these pills was also not significantly associated with MetS and these parameters. Conclusion: The use of oral contraceptives is not associated with MetS and other parameters, but its use, especially in the long term, can be accompanied by high blood pressure. 147 159 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/26 1402/4/5 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/15 1402/7/23 محمد حسین منتظری Mohammad Hossein Montazeri دانشجوی پزشکی، کمیته‌ تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Montazerimohammadhossein@gmail.com محمود موسی زاده Mahmood Moosazadeh دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده‌ی بیماری‌های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mmoosazadeh1351@gmail.com عادله بهار Adeleh Bahar استاد، گروه داخلی، مرکز تحقیقات دیابت بیمارستان امام خمینی ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران doctor_bahar2000@yahoo.com رضا علیزاده نوایی Reza Alizadeh-Navaei دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده‌ی بیماری‌های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران reza_nava@yahoo.com اکبر هدایتی زاده عمران Akbar Hedayatizadeh Omran دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده‌ی بیماری‌های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران مطهره خردمند Motahareh Kheradmand استادیار، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران elham.kherad@gmail.com oral contraceptive pills metabolic syndrome persian cohort tabari cohort population قرص‌های خوراکی پیشگیری‌کننده از بارداری سندرم متابولیک پرشین کوهورت جمعیت کوهورت طبری 1. Alberti K, Eckel RH, Grundy SM, Zimmet PZ, Cleeman JI, Donato KA, et al. Harmonizing the metabolic syndrome: a joint interim statement of the international diabetes federation task force on epidemiology and prevention; national heart, lung, and blood institute; American heart association; world heart federation; international atherosclerosis society; and international association for the study of obesity. Circulation 2009; 120(16): 1640-1645.##2. Attri HK, Singh T, Kumar R, Kumar K, Puri AJEJoM, Medicine C. Assessment of impact of Oral Contraceptives on Lipid Profile in Premenopausal Women. Eur J Mol Clin Med 2020; 7(09):3023-3027.##3. Robbins CL, Farr SL, Zapata LB, D’Angelo DV, Callaghan WM. Postpartum contraceptive use among women with a recent preterm birth. Am J Obstet Gynecol 2015; 213(4): 508.e1–508.e9.##4. Mosher WD, Martinez GM, Chandra A, Abma JC, Willson SJ. Use of contraception and use of family planning services in the United States: 1982-2002. Adv Data 2004; 10(350): 1-36. ##5. Ribeiro CCM, Shimo AKK, Lopes MHBdM, Lamas JLT. Effects of different hormonal contraceptives in women's blood pressure values. Rev Bras Enferm 2018; 71: 1453-1459.##6. Lussana F, Zighetti ML, Bucciarelli P, Cugno M, Cattaneo M. Blood levels of homocysteine, folate, vitamin B6 and B12 in women using oral contraceptives compared to non-users. Thromb Res 2003; 112(1-2): 37-41.##7. Rosendaal F, Helmerhorst F, Vanden-broucke J. Female hormones and thrombosis. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2002;22(2):201-210.##8. Akbarzadeh M, Sharifi N. Comparison of cardiovascular disease in women with OCP use and without OCP use. IJNR 2013, 8(1): 19-28 (Persian).##9. Momeni Z, Dehghani A, Fallahzadeh H, Koohgardi M, Dafei M, Hekmatimoghaddam SH, et al. The impacts of pill contraceptive low-dose on plasma levels of nitric oxide, homocysteine, and lipid profiles in the exposed vs. non exposed women: as the risk factor for cardiovascular diseases. Contracept Reprod Med 2020; 5(1): 1-6.##10. Bahar A, Kashi Z, Kheradmand M, Hedayatizadeh-Omran A, Moradinazar M, Ramezani F, et al. Prevalence of metabolic syndrome using international diabetes federation, National Cholesterol Education Panel-Adult Treatment Panel III and Iranian criteria: results of Tabari cohort study. J Diabetes Metab Disord 2020; 19(1): 205-211.##11. Lewis MA, Heinemann LA, Spitzer WO, MacRae KD, Bruppacher R. The use of oral contraceptives and the occurrence of acute myocardial infarction in young women: results from the Transnational Study on Oral Contraceptives and the Health of Young Women. Contraception 1997; 56(3): 129-140.##12. Zareei S, Behrasi F, Naghizadeh MM, Talebzadeh F, Kharmandar A, Davoodi SH, et al. Oral contraceptive pill and metabolic syndrome: Fasa Persian Cohort Study (Descriptive study). Diabetes Metab Syndr 2022; 16(2): 102408.##13. Poustchi H, Eghtesad S, Kamangar F, Etemadi A, Keshtkar A-A, Hekmatdoost A, et al. Prospective epidemiological research studies in Iran (the PERSIAN Cohort Study): rationale, objectives, and design. Am J Epidemiol 2018; 187(4): 647-655.##14. Eghtesad S, Mohammadi Z, Shayanrad A, Faramarzi E, Joukar F, Hamzeh B, et al. The PERSIAN cohort: providing the evidence needed for healthcare reform. Arch Iran Med 2017; 20(11): 691-695 (Persian).##15. Kheradmand M, Moosazadeh M, Saeedi M, Poustchi H, Eghtesad S, Esmaeili R, et al. Tabari cohort profile and preliminary results in urban areas and mountainous regions of Mazandaran, Iran. Arch Iran Med 2019; 22(6): 279-285 (Persian).##16. Centers for Disease Control and Prevention. National Health and Nutrition Examination Surveys (NHANES) Anthropometry Procedure Manual: California, CreateSpace Independent Publishing Platform; 2014.##17. Balke B. The effect of physical exercise on the metabolic potential, a crucial measure of physical fitness. In: Staley S, Cureton T, Huelster L, Barry AJ, eds. Exercise and Fitness Chicago: The Athletic Institute; 1960. p.73-81.##18. Kazemi Karyani A, Karmi Matin B, Soltani S, Rezaei S, Soofi M, Salimi Y, et al. Socioeconomic gradient in physical activity: findings from the PERSIAN cohort study. BMC Public Health 2019;19(1):1312.##19. Fakhraddeen RH, Dauod ASJTMJ. Prevalence of metabolic syndrome among a sample of women using hormonal contraceptive pills in Erbil city-Iraq. Tikrit Medical Journal 2016; 21(2): 1-14.##20. Farahmand M, Ramezani Tehrani F, Rostami Dovom M, Hashemi S, Azizi FJJoei. The impact of oral contraceptives on cardiometabolic parameters .J Endocrinol Invest 2016; 39(3): 277-283.##21. Hurwitz BE, Henry N, Goldberg RB. Long-term oral contraceptive treatment, metabolic syndrome and measures of cardiovascular risk in pre-menopausal women: National Health and Nutrition Examination Survey 1999-2004. Gynecol Endocrinol 2009; 25(7): 441-449.##22. Sousa Crmd, Medeiros Fdc, Linhares Jj, Rocha Lga, Lima Af. Association Between Cardiovascular Risk Factors, Ultra-Sensitive C-Reactive Protein, And Flow-Mediated Dilation Of The Brachial Artery In Patients Using Combined Hormonal Contraceptives: A Cross-Sectional Study. Revista Foco 2022; 15(7): E609.##23. Malara M, Kęska A, Tkaczyk J, Lutosławska G. Metabolic Profile In Active Female Students Users And Non-Users Combined Oral Contraceptives. Ann Appl Sport Sci 2020; 8(2): 1-7.##24. Wiegratz I, Lee J, Kutschera E, Bauer H, Von Hayn C, Moore C, et al. Effect of dienogest-containing oral contraceptives on lipid metabolism Contraception 2002;65(3):223-229.##25. Kemmeren J, Algra A, Grobbee DJJoim. Effect of second and third generation oral contraceptives on lipid metabolism in the absence or presence of the factor V Leiden mutation. J Intern Med 2001; 250(5): 441-448.##26. Ritsch A, Kaser S, Volgger B, Abfalter E, Sturm W, Kirchmair R, et al. Enhancement of cholesteryl ester transfer in plasma by hormone-replacement therapy. Metabolism 2002; 51(5): 599-604.##27. Godsland IFJM. Biology: risk factor modification by OCs and HRT lipids and lipoproteins. Maturitas 2004; 47(4): 299-303.##28. Jones DR, Schmidt RJ, Pickard RT, Foxworthy PS, Eacho PIJJolr. Estrogen receptor-mediated repression of human hepatic lipase gene transcription J Lipid Re 2002; 43(3): 383-391.##29. Gaspard U, Endrikat J, Desager J-P, Buicu C, Gerlinger C, Heithecker RJC. A randomized study on the influence of oral contraceptives containing ethinylestradiol combined with drospirenone or desogestrel on lipid and lipoprotein metabolism over a period of 13 cycles. Contraception 2004; 69(4): 271-278.##30. Coney P, Washenik K, Langley RG, DiGiovanna JJ, Harrison DD. Weight change and adverse event incidence with a low-dose oral contraceptive: two randomized, placebo-controlled trials. Contraception 2001; 63(6): 297-302.##31. Lello S, Vittori G, Paoletti AM, Sorge R, Guardianelli F, Melis GB. Effects on body weight and body composition of a low-dose oral estroprogestin containing ethinyl estradiol 20 μg plus levonorgestrel 100 μg. Gynecol Endocrinol 2007; 23(11): 632-637.##32. Wang C, Li Y, Bai J, Qian W, Zhou J, Sun Z, et al. General and central obesity, combined oral contraceptive use and hypertension in Chinese women. Am J Hypertens 2011; 24(12): 1324-1330.##33. Barikani A, Saeedi FJAAJ. Prevalence of hypertension in women above 30 years of age in Minoudar, Qazvin, Iran. ARYA Atherosclerosis Journal 2012; 8: S158-S162.##34. Santa S, Asiedu B, Ngala R, Adjei J, Anyorikeya M, Amoah B, et al. Chronic Use of Hormonal Contraceptives and Its Impact on Cardiovascular Risk. J Adv Med 2016; 17(4): 1-11.##35. Park H, Kim KJBwsh. Associations between oral contraceptive use and risks of hypertension and prehypertension in a cross-sectional study of Korean women. BMC Womens Health 2013; 13: 1-7.##36. Wei W, Li Y, Chen F, Chen C, Sun T, Sun Z, et al. Dyslipidaemia, combined oral contraceptives use and their interaction on the risk of hypertension in Chinese women. J Hum Hypertens 2011; 25(6): 364-371.##37. Shufelt CL, Bairey Merz CN. Contraceptive hormone use and cardiovascular disease. J Am Coll Cardiol 2009; 53(3): 221-231.##38. Foryst-Ludwig A, Kintscher U. Metabolic impact of estrogen signalling through ERalpha and ERbeta. J Steroid Biochem Mol Biol 2010; 122(1-3): 74-81.##39. Dubey RK, Oparil S, Imthurn B, Jackson EK. Sex hormones and hypertension. Cardiovasc Res 2002; 53(3): 688-708.##40. Coylewright M, Reckelhoff JF, Ouyang P. Menopause and hypertension: an age-old debate. Hypertension 2008;51(4):952-959.##41. Ashraf MS, Vongpatanasin W. Estrogen and hypertension. Curr Hypertens Rep 2006; 8(5): 368-376.##42. Sitruk-Ware R. Pharmacological profile of progestins. Maturitas 2008;61(1-2):151-157.##43. Nath A, Sitruk-Ware R. Different cardiovascular effects of progestins according to structure and activity. Climacteric 2009;12 Suppl 1: 96-101.##44. Cilia La Corte AL, Carter AM, Turner AJ, Grant PJ, Hooper NM. The bradykinin-degrading aminopeptidase P is increased in women taking th-225.e oral contraceptive pill. J Renin Angiotensin Aldosterone Syst 2008; 9(4): 221-225.##45. Kim C, Siscovick DS, Sidney S, Lewis CE, Kiefe CI, Koepsell TD. Oral contraceptive use and association with glucose, insulin, and diabetes in young adult women: the CARDIA Study. Coronary Artery Risk Development in Young Adults. Diabetes Care 2002; 25(6): 1027-1032.## ##

بررسی متغیرهای شمارش کامل خون (CBC) بدو تولد در نوزادان پره‌ترم دچار خونریزی مغزی درون بطنی، بستری شده در بیمارستان بوعلی سینا و امام خمینی ساری از سال 95 تا 98 Study of Complete Blood Count Variables at Birth in Preterm Infants with Intraventricular Hemorrhage (IVH) in Bouali Sina and Imam Khomeini Hospital, Sari from 1395 to 1398 1 1 سابقه و هدف: خونریزی داخل بطنی (IVH) به عنوان یک عارضه مهم پره‌مچورییتی شناخته می‌شود. این مطالعه به بررسی متغیر‌های شمارش کامل خون (CBC) در نوزادان نارس (پره‌مچوری) مبتلا به IVH پرداخته است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی مقطعی نوزادان پره‌ترم بستری شده در بخش نوزادان و NICU بیمارستان بوعلی سینا و امام خمینی ساری از سال 95 تا 98 بررسی شدند. بیماران مورد مطالعه نوزادان کم‌تر یا مساوی 34 هفته و کم‌تر از 1500 گرم بستری در بخش نوزادان یا NICU هستند. سونوگرافی مغز برای تشخیص IVH  در نوزادان استفاده شد. یافته‌ها: از 367 نوزاد مورد بررسی، 49/05 درصد پسر و 50/95 درصد دختر بودند. میانگین سن حاملگی2/30±30/96 هفته و میانگین وزن افراد مورد مطالعه 505/99 ± 1461گرم بود. 41 نفر (11/17 درصد) خونریزی داخل بطنی داشتند. نوزادان با سابقه دیابت مادر در گروه با خونریزی داخل بطنی بیش‌تر بودند (0/042 P=). به طور معنی‌داری میانگین هموگلوبین، MCV و MCH در گروه با خونریزی بطنی، کم‌تر و میانگین CRP و قند خون در این گروه بیش‌تر بود(0/05<P). نتایج مدل رگرسیون لجستیک نشان داد که قند خون بالاتر نوزاد، سابقه دیابت مادر، سابقه دریافت سورفاکتانت نوزاد و MCH و MCV پایین‌تر در CBC نوزاد به‌طور معنی‌داری در بروز خونریزی داخل بطنی مؤثرند (0/05<P). هم‌چنین هموگلوبین و MCH در درجه‌های دو، سه و چهار خونریزی به طور معنی‌داری کم‌تر از درجه یک بود. استنتاج: درپایان با توجه به نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر، می‌توان تأیید کرد که آنمی هایپوکروم میکروسیتیک در پیش‌بینی بروز IVH مؤثر است.   2 Background and purpose: Intraventricular hemorrhage (IVH) is known as a major complication of Prematurity. In this study, we aimed to examine complete blood count (CBC) variables in preterm infants with IVH. Materials and methods: In this cross-sectional descriptive study, we studied preterm infants less than or equal to 34 weeks and less than 1500 g admitted to the NICU and neonatal ward of Bu Ali Sina and Imam Khomeini hospitals in Sari from 1395 to 1398.  The presence of IVH in brain ultrasonography was recorded in these neonates. Results: Out of 367 neonates, 49.05% were boys and 50.95% were girls. The mean gestational age was 30.96±2.30 weeks and the mean weight of the patients was 1461±504.99 g. 41 patients (11.17%) had intraventricular hemorrhage. Infants with a history of maternal diabetes were more common in the group with intraventricular hemorrhage (P= 0.042). Mean hemoglobin, MCV and MCH were significantly higher in the group with ventricular hemorrhage and mean CRP and blood glucose were higher in this group (P<0.05). The results of logistic regression model showed that Higher blood sugar in the newborn, history of diabetes in the mother, history of receiving surfactant in the newborn, and lower MCH and MCV in the newborn baby's CBC were significantly effective in he chance of intraventricular hemorrhage (P<0.05). Also, hemoglobin and MCH were significantly lower in grades 2, 3 and 4 than grade 1of IVH. Conclusion: Results of the present study showed that Microcytic hypochromic anemia can be used to predict the occurrence of IVH.   160 169 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/2 1402/3/12 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/5 1402/8/14 محمد نادری سورکی Mohammad Naderisorki استادیار، مرکز تحقیقات تالاسمی، پژوهشکده هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.naderisorki@gmail.com رویا فرهادی Roya Farhadi دانشیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی کودکان، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.royafarhadi@gmail.com حسین کرمی Hossein karami دانشیار، مرکز تحقیقات تالاسمی، پژوهشکده هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران karami_oncologist@yahoo.com علی رضوانی مقدم Ali Rezvani Moghaddam دانشجوی پزشکی، مرکز تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران alidk08@gmail.com علی اصغر نادی قرا Ali Asghar Nadi Ghara استادیار، مرکز تحقیقات علوم بهداشت، پژوهشکده ترک اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران statistic.nadi@gmail.com CBC Intraventricular hemorrhage Preterm خونریزی مغزی داخل بطنی CBC پره‌مچوری 1. Kenet G, Kuperman AA, Strauss T, Brenner B. Neonatal IVH--mechanisms and management. Thromb Res 2011;127 Suppl 3:S120-2.##2. Piro E. Germinal matrix hemorrhage-intraventricular hemorrhage: pathogenesis and outcomes. Ital J Pediatr 2015; 41(1): A31. ##3. Ballabh P. Intraventricular hemorrhage in premature infants: mechanism of disease. Pediatr Res 2010; 67(1): 1-8.##4. Khorsand Zak H, Nematollahi N, Alaee E. Ncidence and severity of intra-ventricular haemorrhage (IVH) in preterm infants, Northeast of Iran. Journal of Nepal Paediatric Society 2016; 36(1): 38-41.##5. Inder TE, Perlman JM, Volpe JJ. Preterm intraventricular hemorrhage/posthemorrhagic hydrocephalus. InVolpe's Neurology of the Newborn 2018: 637-698.##6. Cherian S, Whitelaw A, Thoresen M, Love S. The pathogenesis of neonatal post-hemorrhagic hydrocephalus. Brain Pathol 2004; 14(3): 305-311.##7. Ment LR, Bada HS, Barnes P, Grant PE, Hirtz D, Papile LA, Pinto-Martin J, Rivkin M, Slovis TL. Practice parameter: neuroimaging of the neonate: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the Practice Committee of the Child Neurology Society. Neurology 2002; 58(12): 1726-1738.##8. Papile LA, Burstein J, Burstein R, Koffler H. Incidence and evolution of subependymal and intraventricular hemorrhage: a study of infants with birth weights less than 1,500 gm. J Pediatr 1978; 92(4): 529-534. ##9. Kim KR, Jung SW, Kim DW. Risk factors associated with germinal matrix-intraventricular hemorrhage in preterm neonates. J Korean Neurosurg Soc 2014; 56(4): 334-337.##10. Andrew M, Castle V, Saigal S, Carter C, Kelton JG. Clinical impact of neonatal thrombocytopenia. J Pediatr 1987; 110(3): 457-464.##11. Lupton BA, Hill A, Whitfield MF, Carter CJ, Wadsworth LD, Roland EH. Reduced platelet count as a risk factor for intraventricular hemorrhage. Am J Dis Child 1988; 142(11): 1222-1224. ##12. Mosayebi Z, Sepidarkish M, Nikseresht Z, Sharifi M, Sagheb S, Nariman S. Mean platelet volume as a marker of intraventricular hemorrhage in very premature infants. Iran J Pediatr 2017; 27(2): 8322-8333.##13. Helwich E, Rutkowska M, Bokiniec R, Gulczyńska E, Hożejowski R. Intraventricular hemorrhage in premature infants with Respiratory Distress Syndrome treated with surfactant: incidence and risk factors in the prospective cohort study. Dev Period Med 2017; 21(4): 328-335.##14. Lee JY, Kim HS, Jung E, Kim ES, Shim GH, Lee HJ, Lee JA, Choi CW, Kim EK, Kim BI, Choi JH. Risk factors for periventricular-intraventricular hemorrhage in premature infants. J Korean Med Sci 2010; 25(3): 418-424.##15. Pérez-Iranzo A, Jarque A, Toledo JD, Tosca R. Less invasive surfactant administration reduces incidence of severe intraventricular haemorrage in preterms with respiratory distress syndrome: a cohort study. J Perinatol 2020; 40(8): 1185-1192.##16. Szpecht D, Szymankiewicz M, Nowak I, Gadzinowski J. Intraventricular hemorrhage in neonates born before 32 weeks of gestation-retrospective analysis of risk factors. Childs Nerv Syst 2016; 32(8): 1399-404.##17. Akmal DM, Razek ARAA, Musa N, El-Aziz AGA. Incidence, risk factors and complications of hyperglycemia in very low birth weight infants. Egyptian Pediatric Association Gazette 2017; 65(3): 72-79.##18. van der Lugt NM, Smits-Wintjens VE, van Zwieten PH, Walther FJ. Short and long term outcome of neonatal hyperglycemia in very preterm infants: a retrospective follow-up study. BMC Pediatrics 2010; 10(1): 52.##19. Sabzehei MK, Afjeh SA, Shakiba M, Alizadeh P, Shamshiri AR, Esmaili F. Hyperglycemia in VLBW infants; incidence, risk factors and outcome. Arch Iran Med 2014; 17(6): 429-434.##20. De Carolis MP, Rubortone SA, Cocca C, Pinna G, Tiberi E, Enrico Z, Romagnoli C, Salvi S, De Carolis S. Hypoglycemia and hyperglycemia in extremely low-birth-weight infants. Ital J Pediatr 2015; 41(1): A7.##21. Yoo HS, Ahn SY, Lee MS, Han YM, Sung SI, Chang YS, Park WS. Permissive hyperglycemia in extremely low birth weight infants. J Korean Med Sci 2013; 28(3): 450-460.##22. Ramel SE, Long JD, Gray H, Durrwachter-Erno K, Demerath EW, Rao R. Neonatal hyperglycemia and diminished long-term growth in very low birth weight preterm infants. J Perinatol 2013; 33(11): 882-886. ##23. Vohr B, Ment LR. Intraventricular hemorrhage in the preterm infant. Early Hum Dev 1996; 44(1): 1-16. ##24. Mitsiakos G, Papathanasiou AE, Kyriakidis I, Karagianni P, Tsepis K, Tzimou I, Lazaridou E, Chatziioannidis I. Intraventricular Hemorrhage and Platelet Indices in Extremely Premature Neonates. J Pediatr Hematol Oncol 2016; 38(7): 533-538. ##25. Cekmez F, Tanju IA, Canpolat FE, Aydinoz S, Aydemir G, Karademir F, Sarici SU. Mean platelet volume in very preterm infants: a predictor of morbidities? Eur Rev Med Pharmacol Sci 2013; 17(1): 134-137.##26. Christensen RD, Baer VL, Gordon PV, Henry E, Whitaker C, Andres RL, Bennett ST. Reference ranges for lymphocyte counts of neonates: associations between abnormal counts and outcomes. Pediatrics 2012; 129(5): e1165-1172.##27. Antoniuk S, da Silva RV. Hemorragia periventricular e intraventricular de recién nacidos prematuros [Periventricular and intraventricular hemorrhage in the premature infants]. Rev Neurol 2000; 31(3): 238-243.## ##

بررسی مقدار فاکتورهای بیوشیمیایی نمونه خون ورید و شریان در بیماران بستری در بخش مراقبت ویژه Evaluation of Venous and Arterial Biochemical Factors Values in the Intensive Care unit Patients 1 1 سابقه و هدف: : بیماران بستری در بخش‌های مراقبت ویژه نیازمند خون‌گیری مکرر جهت بررسی آنتات‌های بیوشیمیایی و گازهای خونی شریانی (ABG) هستند. خون‌گیری مکرر از علل شایع آنمی در این بیماران است. اندازه‌گیری آنتات‌ها تنها در نمونه ABG می‌تواند از آنمی جلوگیری کند. در این مطالعه میزان فاکتورهای بیوشیمیایی در نمونه خون ورید با ABG در بیماران بستری در بخش‌های مراقبت ویژه مقایسه شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی-تحلیلی در 223 بیمار بستری در بخش‌های مراقبت‌های ویژه انجام شد. مقدار سدیم، پتاسیم، گلوکز، کلسیم و هماتوکریت در نمونه ورید با اتوآنالایزر آزمایشگاهی و در نمونه شریان با آنالایزر ABG اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: میانگین اختلاف آنتات‌ها در نمونه ABG با ورید به‌ترتیب برای سدیم1/12 میلی‌اکی والان در لیتر، پتاسیم 0/29- میلی‌اکی والان درلیتر، گلوکز0/33 میلی‌گرم در دسی‌لیتر،کلسیم 0/98- میلی‌گرم در دسی‌لیتر و هماتوکریت4/39 درصد مشاهده شد. به‌علاوه آنالیز Bland Altman، 95درصد حد توافق را برای سدیم 12/3- تا 9، پتاسیم 0/7- تا1/29، گلوکز39/13- تا 40/32، کلسیم 1/31- تا 3/08 و هماتوکریت13/5- تا 8/5 نشان داد. استنتاج: با توجه به میانگین اختلاف و حد توافق قابل قبول برای سدیم، پتاسیم و هماتوکریت می‌توان از آنالایزر ABG جهت اندازه‌گیری این آنتات‌ها استفاده کرد. به دلیل تغییرات وسیع در میزان گلوکز و کلسیم، اندازه‌گیری این آنتات‌ها توسط آنالایزر ABG قابل اعتماد نیست. 2 Background and purpose: Patients admitted at the intensive care unit (ICU) need blood draws for chemistry analytes and arterial blood gas (ABG) analysis. Repeated blood drawing is one of the most common causes of anemia in these group of patients. Measurement of analytes only by ABG analyzer can be beneficial for preventing anemia. The aim of this study was to compare the biochemical analytes in venous and ABG samples in ICU patients. Materials and methods: This cross-sectional study was performed in 223 patients hospitalized in the ICU. These patients undergoing ABG analysis and simultaneous venous sampling. The value of Ca, Na, K, Hct, and glucose were measured in venous samples with a laboratory auto-analyzer and in arterial samples with an ABG analyzer. Results: The mean age of patients was 61.14±16.96 years. The mean difference between ABG and serum samples was 1.12 mEq/L for sodium, -0.29 mEq/L for potassium, -0.98 mg/dl for calcium, 0.33 mg/dl for glucose, and 4.39%% for hematocrit. In addition, 95% limit of agreement was -12.3 to 9 for sodium, -0.7 to 1.29 for potassium, -1.31 to 3.8 for calcium, -39.13 to 40.32 for glucose, and -13.5 to 8.5 for hematocrit. Conclusion: Because of acceptable agreement for sodium, potassium, and hematocrit, ABG analyzer can be used in ICU patients and emergency situations. There is a remarkable bias between the ABG-measured and laboratory-measured calcium and glucose, so the calcium and glucose measurement by the ABG analyzer are not reliable.   170 179 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/9 1402/2/19 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/5 1402/8/14 پرویز امری Parviz Amri استاد، گروه بیهوشی، واحد توسعه و تحقیقات بیمارستان آیت ا... روحانی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران p.amri@mubabol.ac.ir سروین سیفی Sarvin Seyfi دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران sarvinseyfi.ss@gmail.com شهرام سیفی shahram Seyfi استادیار، گروه بیهوشی، واحد توسعه و تحقیقات بیمارستان آیت ا... روحانی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران sh.seifi@mubabol.ac.ir هدی شیرافکن Hoda Shirafkan استادیار، گروه آمار حیاتی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران hodashirafkan@gmail.com arterial blood calcium glucose hematocrit potassium sodium venous blood پتاسیم سدیم هماتوکریت گلوگز کلسیم خون وریدی خون شریانی 1. McEvoy MT, Shander A. Anemia, bleeding, and blood transfusion in the intensive care unit: causes, risks, costs, and new strategies. Am J Crit Care 2013; 22(6): eS1-eS13.##2. Bodley T, Chan M, Levi O, Clarfield L, Yip D, Smith O, Friedrich JO, Hicks LK. Patient harm associated with serial phlebotomy and blood waste in the intensive care unit: A retrospective cohort study. PLoS One 2021; 16(1): e0243782.##3. François T, Sauthier M, Charlier J, Dessureault J, Tucci M, Harrington K, Ducharme-Crevier L, Al Omar S, Lacroix J, Du Pont-Thibodeau G. Impact of Blood Sampling on Anemia in the PICU: A Prospective Cohort Study. Pediatr Crit Care Med 2022; 23(6): 435-443.##4. Gupta M, Agrawal N, Sharma SK, Ansari AK, Mahmood T, Singh L. Study of Utility of Basic Arterial Blood Gas Parameters and Lactate as Prognostic Markers in Patients With Severe Dengue. Cureus 2022; 14(5): e24682.##5. Giosue'Balzanelli M, Distratis P, Lazzaro R, Del Prete R, Dipalma G, Inchingolo F, Aityan SK, thuy Hoang L, Nguyen KC. The Importance of Arterial Blood Gas Analysis as a Systemic Diagnosis Approach in Assessing and Preventing Chronic Diseases, From Emergency Medicine to the Daily Practice. Preprints 2023, 2023041068.##6. Puravet A, Rieu B, Phere C, Kahouadji S, Pereira B, Jabaudon M, Andanson B, Brailova M, Sapin V, Bouvier D. Impact of storage temperature and time before analysis on electrolytes (Na+, K+, Ca2+), lactate, glucose, blood gases (pH, pO2, pCO2), tHb, O2Hb, COHb and MetHb results. Clin Chem Lab Med 2023; 61(10): 1740-1749.##7. Budak YU, Huysal K, Polat M. Use of a blood gas analyzer and a laboratory autoanalyzer in routine practice to measure electrolytes in intensive care unit patients. BMC Anesthesiol 2012; 12: 17.##8. O'Connor TM, Barry PJ, Jahangir A, Finn C, Buckley BM, El-Gammal A. Comparison of arterial and venous blood gases and the effects of analysis delay and air contamination on arterial samples in patients with chronic obstructive pulmonary disease and healthy controls. Respiration 2011; 81(1): 18-25. ##9. Sadariya Bhavesh R, Sharma H, Maheshwari Amit V, Javia Hardik N, Bhoi Bharat K. Comparison of venous and arterial blood gases and pH in acute exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease-an alternative approach. Int J Res Med 2014; 3(2): 123-126.##10. Treger R, Pirouz S, Kamangar N, Corry D. Agreement between central venous and arterial blood gas measurements in the intensive care unit. Clin J Am Soc Nephrol 2010; 5(3): 390-394.##11. Kozacı N. Can venous blood gas values be used instead of arterial blood gas values in respiratory alkalosis?. Türk Biyokimya Dergisi 2014;39(1):113-8.##12. Ehrmeyer SS, Laessig RH, Leinweber JE, Oryall JJ. 1990 Medicare/CLIA final rules for proficiency testing: minimum intralaboratory performance characteristics (CV and bias) needed to pass. Clin Chem 1990; 36(10): 1736-1740.##13. Nanda SK, Ray L, Dinakaran A. Agreement of arterial sodium and arterial potassium levels with venous sodium and venous potassium in patients admitted to intensive care unit. J Clin Diagn Res 2015; 9(2): BC28-30.##14. Wongyingsinn M, Suksuriyayothin S. Use of rapid ABG analyzer in measurement of potassium concentration: does it agree with venous potassium concentration? J Med Assoc Thai 2009; 92(7): 925-929. ##15. Xie H, Lv S, Chen S, Pang Z, Ye D, Guo J, Xu W, Jin W. Agreement of Potassium, Sodium, Glucose, and Hemoglobin Measured by Blood Gas Analyzer With Dry Chemistry Analyzer and Complete Blood Count Analyzer: A Two-Center Retrospective Analysis. Front Med (Lausanne) 2022; 9: 799642.##16. Johnston HL, Murphy R. Agreement between an arterial blood gas analyser and a venous blood analyser in the measurement of potassium in patients in cardiac arrest. Emerg Med J 2005; 22(4): 269-271.##17. Moreno G, Gunsolus IL. Reverse pseudohyperkalemia and pseudohyponatremia in a patient with B-cell non-Hodgkin lymphoma. Clin Biochem 2020; 78: 63-65.##18. Kozacı N, Oguzhan Ay M, Güven R, Şaşmaz İ, Karaca A. Comparison of Na, K, Cl, Hb and Hct values measured by blood gas analyzer and laboratory auto-analyzer/Kan gazı analiz cihazı ve laboratuvar otoanalizörü tarafından ölçülen Na, K, Cl, Hb ve Hct değerlerinin karşılaştırılması. Türk Biyokimya Dergisi 2015; 40(4): 343-347.##19. Mustafa A, KOZACI N. Correlation of Hemoglobin, Hematocrit and Electrolyte Values with Venous Blood Gas Analyzer and Laboratory Auto Analyzers in Patients with Indications for Emergency Hemodialysis. Anatolian Journal of Emergency Medicine 2020; 3(2): 31-36.##20. Altunok İ, Aksel G, Eroğlu SE. Correlation between sodium, potassium, hemoglobin, hematocrit, and glucose values as measured by a laboratory autoanalyzer and a blood gas analyzer. Am J Emerg Med 2019; 37(6): 1048-1053.##21. Quinn LM, Hamnett N, Wilkin R, Sheikh A. Arterial blood gas analysers: accuracy in determining haemoglobin, glucose and electrolyte concentrations in critically ill adult patients. Br J Biomed Sci 2013; 70(3): 97-100.##22. Evron S, Tress V, Ezri T, Szmuk P, Landau O, Hendel D, Schechter P, Medalion B. The importance of blood sampling site for determination of hemoglobin and biochemistry values in major abdominal and orthopedic surgery. J Clin Anesth 2007; 19(2): 92-96.##23. Marija K, Bernhard KF, Beatrice LK. Blood-gas vs. Central-Laboratory analyzers: interchangeability and reference intervals for sodium, potassium, glucose, lactate and hemoglobin. Heliyon 2021; 7(11): e08302.##24. Alanazi A, Al Obaidi NY, Al Enezi F, AlMutairi M, Aljerian N, Alsultan O. Correlation between the measurements of serum and arterial blood gas (ABG) electrolytes in patients admitted to the intensive care unit at King Abdul-Aziz Medical City, Riyadh, Saudi Arabia. Am J Clin Med Res 2015; 3(3): 55-59.##25. Mirzazadeh M, Morovat A, James T, Smith I, Kirby J, Shine B. Point-of-care testing of electrolytes and calcium using blood gas analysers: it is time we trusted the results. Emerg Med J 2016; 33(3): 181-186.## ##

بررسی کلینیکی و پاراکلینیکی موارد موکورمایکوزیس بستری در مراکز آموزشی درمانی رازی قائم‌شهر و بوعلی ساری طی سال های 1397-1390 Clinical and Paraclinical Survey of Hospitalised Cases of Mucormycosis in Two Centres in Ghaemshahr and Sari during 2011-2018 1 1 سابقه و هدف: زیگومایکوزیس (موکورمایکوزیس) یک عفونت قارچی نادر با عوارض و مرگ‌ومیر بالا است. این مطالعه با هدف بررسی بالینی و پاراکلینیکی موکورمایکوزیس در بیماران بستری در بیمارستان‌های بوعلی ساری و رازی قائم‌شهر، استان مازندران، ایران انجام شد. مواد و روش‌ها: در مطالعه توصیفی- مقطعی و گذشته‌نگر حاضر، پرونده بیمارانی با موکورمایکوزیس اثبات‌شده یا احتمالی که از 20 مهر 1390 تا 20 آبان 1397 در بیمارستان‌های بوعلی ساری و رازی قائم‌شهر بستری شده بودند، بررسی شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های T Student و آزمون دقیق فیشر و نرم‌افزار SPSS نسخه 27 استفاده شد. 0/05 £ p به‌عنوان سطح معنی‌داری درنظر گرفته شد. یافته‌ها: از 33 بیمار مورد بررسی 18 بیمار(54/55درصد)  زن و 15 بیمار (45/45 درصد)  مرد بودند. هم‌چنین میانگین سنی بیماران 48/8 بود. در بین علائم و نشانه‌های بیماری بیش‌ترین موارد مربوط به سردرد بود. دیابت با 93/3 درصد (28 نفر) شایع‌ترین بیماری زمینه‌ای را در این بیماران تشکیل می‌داد. میزان مرگ‌ومیر بیماران 48/48 درصد بود که 25 درصد موارد مربوط به موکورمایکوزیس می‌شد. دو جنس Mucor و Rhizopus شایع‌ترین عوامل جداشده در نه مورد کشت مثبت بودند. استنتاج: با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه، افراد دیابتی بیش‌تر از دیگران در معرض خطر موکورمایکوزیس قرار دارند و با کنترل و کاهش دیابت در افراد جامعه می‌توان میزان بروز موکورمایکوزیس را به‌طور قابل توجهی کاهش داد. هم‌چنین درمان جراحی، در کنار درمان به‌موقع دارویی، باعث بیش‌ترین میزان بقا می‌شود. 2 Background and purpose: Zygomycosis (mucormycosis) is a rare fungal infection with high morbidity and mortality. This study evaluated mucormycosis's clinical and paraclinical features in patients admitted to Buali Hospital in Sari & Razi Hospital in Ghaemshahr, Mazandaran Province, Iran. Materials and methods: This retrospective and cross-sectional study reviewed the patients' files with proven or probable mucormycosis admitted to Buali & Razi hospitals from 20 April 2011 to 20 April 2018. The Student's T-test and Fisher's exact test were performed for data analysis using SPSS version 27 software. P ≤ 0.05 was considered as a significant value. Results: Out of 33 patients studied, 18 (54.55%) were female and 15 (45.45%) were male. The average age of the patients was 48.84 years. Among the signs and symptoms of the disease, most cases were related to headache. Diabetes was the most common underlying disease in these patients 28 (93.3%). The mortality rate in these patients was 48.48%, of which 25% related to mucormycosis. The genus Mucor and Rhizopus were the most common agents isolated in 9 cases of positive cultures. Conclusion: Results indicate that people with diabetes are more susceptible to mucormycosis than others, and that control and reduction of diabetes in the community can significantly reduce the incidence of mucormycosis. surgery combined with timely medical treatment also has the highest survival rate. 180 191 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/28 1402/6/6 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/29 1402/8/7 لطف اله داوودی Lotfollah Davoodi استادیار، گروه عفونی، مرکز تحقیقات مقاومت‌های میکروبی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران lotfdavoodi@yahoo.com امیر محمد اسکندری Amir Mohammad Eskandari دانشجوی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران espebamshi@gmail.com اکبر حسین نژاد Akbar Hoseinnejad کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور، اهواز، ایران . پزشک عمومی، مرکز بهداشت ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران akbarhosseinnejad@gmail.com بهاره مؤید احمدی Bahareh Moayed Ahmadi پزشک عمومی، مرکز بهداشت ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران bmahmadi@yahoo.com ایمان حقانی Iman Haghani استادیار، مرکز تحقیقات قارچ‌های تهاجمی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و استادیار، گروه قارچ شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران imaan.haghani@gmail.com Amphotericin B Diabetes Mucormycosis موکورمایکوزیس آمفوتریسین ب دیابت 1. Reid G, Lynch III JP, Fishbein MC, Clark NM, editors. Mucormycosis. Semin Respir Crit Care Med 2020; 41(1): 99-114. ##2. Prakash H, Chakrabarti A. Epidemiology of mucormycosis in India. Microorganisms 2021; 9(3): 523.##3. Morales-Franco B, Nava-Villalba M, Medina-Guerrero EO, Sánchez-Nuño YA, Davila-Villa P, Anaya-Ambriz EJ, et al. Host-pathogen molecular factors contribute to the pathogenesis of Rhizopus spp. in diabetes mellitus. Curr Trop Med Rep 2021; 8(1): 6-17.##4. Prakash H, Chakrabarti A. Global epidemiology of Mucormycosis. J Fungi (Basel) 2019; 5(1): 26.##5. Bhandari J, Thada PK, Nagalli S. Rhinocerebral mucormycosis 2020.##6. Agrawal R, Yeldandi A, Savas H, Parekh ND, Lombardi PJ, Hart EM. Pulmonary mucormycosis: risk factors, radiologic findings, and pathologic correlation. Radiographics 2020; 40(3): 656-666.##7. Patel A, Kaur H, Xess I, Michael J, Savio J, Rudramurthy S, et al. A multicentre observational study on the epidemiology, risk factors, management and outcomes of mucormycosis in India. Clin Microbiol Infect 2020; 26(7): 944.e9-944.e15.##8. Desai N, Pradhan V, Chougule D, Tiwari S, Mandke C, Yadav RM, et al. Perturbations of immune landscape in COVID‐19 associated mucormycosis. Mycoses 2023; 66(3): 226-236.##9. Haghani I, Kermani F, Shokohi T, Abastabar M, Ashrafi Khozani M, Hedayati MT. Mucormycosis: A Lethal Phenomenon in COVID-19 Patients: A Review of Diagnostic and Therapeutic Approaches. J Mazandaran Univ Med Sci 2022;31(205):115-132 (Persian). ##10. Vaezi A, Moazeni M, Rahimi MT, de Hoog S, Badali H. Mucormycosis in Iran: a systematic review. Mycoses 2016; 59(7): 402-415. ##11. Banerjee M, Pal R, Bhadada SK. Intercepting the deadly trinity of mucormycosis, diabetes and COVID-19 in India. Postgrad Med J 2022; 98(e2): e108-e109.##12. Skiada A, Lass-Floerl C, Klimko N, Ibrahim A, Roilides E, Petrikkos G. Challenges in the diagnosis and treatment of mucormycosis. Med Mycol 2018; 56(suppl_1): 93-101.##13. Skiada A, Pavleas I, Drogari-Apiranthitou M. Epidemiology and diagnosis of mucormycosis: an update. J Fungi (Basel) 2020; 6(4): 265. ##14. Pilmis B, Alanio A, Lortholary O, Lanternier F. Recent advances in the understanding and management of mucormycosis. F1000Research 2018; 7.##15. Brunet K, Rammaert B. Mucormycosis treatment: Recommendations, latest advances, and perspectives. J Mycol Med 2020; 30(3): 101007.##16. Sipsas NV, Gamaletsou MN, Anastasopoulou A,Kontoyiannis DP. Therapy of mucormycosis. J Fungi (Basel) 2018; 4(3): 90.##17. Chegini Z, Didehdar M, Khoshbayan A, Rajaeih S, Salehi M, Shariati A. Epidemiology, clinical features, diagnosis and treatment of cerebral mucormycosis in diabetic patients: a systematic review of case reports and case series. Mycoses 2020; 63(12): 1264-1282.##18. Cornely OA, Alastruey-Izquierdo A, Arenz D, Chen SCA, Dannaoui E, Hochhegger B, et al. Global guideline for the diagnosis and management of mucormycosis: an initiative of the European Confederation of Medical Mycology in cooperation with the Mycoses Study Group Education and Research Consortium. Lancet Infect Dis 2019; 19(12): e405-e421.##19. Kumar RK, Annigeri RA, Gopalakrishnan R, Kaveripattu SS, Jain N. Bilateral renal mucormycosis following COVID-19 infection: A therapeutic challenge. Clin Nephrol Case Stud 2022; 10: 76-81.##20. Guegan H, Iriart X, Bougnoux M-E, Berry A, Robert-Gangneux F, Gangneux J-P. Evaluation of MucorGenius® mucorales PCR assay for the diagnosis of pulmonary mucormycosis. J Infect 2020; 81(2): 311-317.##21. De Pauw B, Walsh TJ, Donnelly JP, Stevens DA, Edwards JE, Calandra T, et al. Revised definitions of invasive fungal disease from the European organization for research and treatment of cancer/invasive fungal infections cooperative group and the national institute of allergy and infectious diseases mycoses study group (EORTC/MSG) consensus group. Clin Infect Dis 2008; 46(12): 1813-1821.##22. Greenberg RN, Scott LJ, Vaughn HH, Ribes JA. Zygomycosis (mucormycosis): emerging clinical importance and new treatments. Curr Opin Infect Dis 2004; 17(6): 517-525.##23. Jeong W, Keighley C, Wolfe R, Lee WL, Slavin M, Kong D, et al. The epidemiology and clinical manifestations of mucormycosis: a systematic review and meta-analysis of case reports. Clin Microbiol Infect 2019; 25(1): 26-34. ##24. Corzo-León DE, Chora-Hernández LD, Rodríguez-Zulueta AP, Walsh TJ. Diabetes mellitus as the major risk factor for mucormycosis in Mexico: Epidemiology, diagnosis, and outcomes of reported cases. Med Mycol 2018; 56(1): 29-43.##25. Chakrabarti A, Chatterjee SS, Das A, Panda N, Shivaprakash MR, Kaur A, et al. Invasive zygomycosis in India: experience in a tertiary care hospital. Postgrad Med J 2009; 85(1009): 573-81.##26. Lanternier F, Dannaoui E, Morizot G, Elie C, Garcia-Hermoso D, Huerre M, et al. A global analysis of mucormycosis in France: the RetroZygo Study (2005-2007). Clin Infect Dis 2012; 54(1): S35-43.##27. Skiada A, Pagano L, Groll A, Zimmerli S, Dupont B, Lagrou K, et al. Zygomycosis in Europe: analysis of 230 cases accrued by the registry of the European Confederation of Medical Mycology (ECMM) Working Group on Zygomycosis between 2005 and 2007. Clin Microbiol Infect 2011; 17(12): 1859-67.##28. Jiang N, Zhao G, Yang S, Lin J, Hu L, Che C, et al. A retrospective analysis of eleven cases of invasive rhino-orbito-cerebral mucormycosis presented with orbital apex syndrome initially. BMC Ophthalmol 2016; 16: 10.##29. Patel K, Gugliani A, Mehta D. Managing Rhino-cerebral Mucormycosis: Institutional Experience. Bengal Journal of Otolaryngology and Head Neck Surgery 2019; 27(3).##30. Bala K, Chander J, Handa U, Punia RS, Attri AK. A prospective study of mucormycosis in north India: Experience from a tertiary care hospital. Medical Mycology 2015; 53(3): 248-257.##31. El Zein S, El-Sheikh J, Zakhem A, Ibrahim D, Bazarbachi A, Kanj SS. Mucormycosis in hospitalized patients at a tertiary care center in Lebanon: a case series. Infection 2018; 46(6): 811-821.##32. Kursun E, Turunc T, Demiroglu YZ, Alışkan HE, Arslan AH. Evaluation of 28 cases of mucormycosis. Mycoses 2015; 58(2): 82-87.##33. Therakathu J, Prabhu S, Irodi A, Sudhakar SV, Yadav VK, Rupa V. Imaging features of rhinocerebral mucormycosis: A study of 43 patients. The Egyptian Journal of Radiology and Nuclear Medicine 2018; 49(2): 447-452..## ##

ارتباط سبک زندگی و عزت نفس در سالمندان مبتلا به پُرفشاری خون The Relationship between Lifestyle and Self-esteem of Elderly People With Hypertension 1 1 سابقه و هدف: فشار خون بالا یکی از عوامل خطر بیماری‌های قلبی- عروقی است که در سالمندان شایع است. عزت نفس نیز یکی از عوامل روان‌شناختی است که بر سلامت جسمانی و روانی سالمندان تأثیر دارد. سبک زندگی نیز می‌تواند بر هر دو عامل فشار خون بالا و عزت نفس تأثیرگذار باشد. با این حال، ارتباط بین سبک زندگی و عزت نفس در سالمندان مبتلا به فشار خون بالا کم‌تر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط سبک زندگی و عزت نفس در سالمندان مبتلا به پُرفشاری خون بوده است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی تحلیلی،300 نفر از سالمندان مبتلا به پرفشاری خون از مراجعه‌کنندگان مراکز بهداشتی درمانی شهری شهرستان ساری به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی سامانمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل: پرسش‌نامه مشخصات جمعیت‌شناسی- پرسش‌نامه سبک زندگی سالمندان ایرانی- پرسش‌نامه عزت نفس روزنبرگ بود. در این مطالعه از شاخص‌های توصیفی، آزمون کولمگروف اسمیرنف، آزمون‌های t، تحلیل واریانس، همبستگی پیرسن و رگرسیون خطی چندگانه و نسخه 23 نرم‌افزار SPSS استفاده شد و سطح معنی‌داری نیز 0/05>P در نظر گرفته شد. یافته‌ها: در پژوهش حاضر که میانگین سنی افراد مورد مطالعه 2/92±67/22 سال بود، آشکار شد که بیش‌تر سالمندان (71/3درصد) سبک زندگی متوسط دارند. هم‌چنین متوسط امتیاز عزت نفس در سالمندان مورد بررسی (4/43 ± 35/42) به‌دست آمد. نتایج نشان داد که بین سبک زندگی و عزت نفس سالمندان مبتلا به پرفشاری خون رابطه معنی دار مستقیمی (0/001> P ، 0/62=r) وجود دارد. استنتاج: بهبود سبک زندگی گام مهمی در افزایش عزت نفس است. انجام مداخلات آموزشی- مشاوره‌ای جهت بهبود سبک زندگی سالمندان ضروری به نظر می‌رسد. 2 Background and purpose: Hypertension is one of the risk factors for cardiovascular diseases that is common in the elderly. Self-esteem is also one of the psychological factors that affects the physical and mental health of the elderly. Lifestyle can also affect both factors of hypertension and self-esteem. However، the relationship between lifestyle and self-esteem in elderly people with hypertension has been less studied. The aim of this study was to investigate the relationship between lifestyle and self-esteem in elderly people with hypertension. Materials and methods: In this descriptive- analytical study، 300 elders over the age of 60 who had no cognitive problems were selected from the health center in Sari city. The data collection tools included: demographic characteristics questionnaire، Iranian elderly lifestyle questionnaire، Rosenberg self-esteem questionnaire. Results: The results showed that the Mean±SD age of the participants was 67.22 ± 2.92 years and most of the elderly (71.3 percent) had a moderate lifestyle. Also, the average self-esteem score in the elderly under study was (35.42 ± 4.43). The results showed that there was a significant direct relationship between lifestyle and self-esteem of elderly people with hypertension (P>0.001, r= -0.62). Conclusion: Improving lifestyle is an important step in increasing self-esteem. It seems necessary to carry out educational-counseling interventions to improve the lifestyle of the elderly.   192 204 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/26 1402/7/4 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/5 1402/8/14 ساجده امجدی Sajedeh Amjadi دانشجو ارشد پرستاری سالمندی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران samjadi1998@gmail.com احترام السادات ایلالی Ehteram Sadat Ilali دانشیار، گروه پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران paradis2082000@yahoo.com ابوالفضل حسین نتاج Abolfazl Hossein-Nataj استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hosseinnataj.a@gmail.com سیده آتنا اندرامی Seyedeh Atena Enderami استادیار، گروه روان‌پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران athena_enderami@yahoo.com Elderly Lifestyle Self-esteem سبک زندگی عزت نفس سالمندی 1. Naghipoor M, Kazemianmoghadam K, Haroonrashidi H. The Effectiveness of Positivism Training on Suicide Ideation and Death Anxiety in the Elderly. Aging Psychology 2021; 6(4): 367-57 (Persian).##2. Adibnia F. Comparison of Cognitive Function in Hypertensive and Non-Hypertensive Elderly. Aging Psychology 2020;5(4): 301-308 (Persian).##3. Sadouk B, Sadouk W, Royer. (2015). Summary of Kaplan and Sadouk Psychiatry (Translated by F.Rezaei). Tehran: Arjmand. (Published in Original Language، 2015).##4. Mohammadi M, Mirzaei M, Barati H. Population Attributable Fraction of Hypertension Associated with Obesity in Elderly of Northwest Iran. Paramedical Sciences and Military Health 2017;12(3):35-41 (Persian).##5. Mirzaei M, Moayedallaie S, Jabbari L, Mohammadi M. Prevalence of Hypertension in Iran 1980-2012: A Systematic Review. J Tehran Heart Cent 2016;11(4):159-167.##6. Akbari Z, Mohammadi M, Effati B, Arsang jang S , Aboalkhirian S , Barati H. The Survey on the Prevalence of the Cardiovascular Diseases Risk Factors among the Qom University of Medical Sciences Staffs in 2012. Paramedical Sciences and Military Health 2016;11(2):1-7 (Persian).##7. Bady SAM, Kazemi T, Mashreghi-Moghadam H, Azdaki N, Partovi N, Bojd NH, et al. A comprehensive overview of the diagnosis and treatment of hypertension based on the latest hypertension guidelines. Birjand University of Medical Sciences 2021;28(3):194-221 (Persian).##8. Bushehr I. Self-care behavior and related factors in older adults with hypertension in Ahvaz City. Journal of Gerontology (joge) 2018;3(1).##9. Fuster V,Association AH. The AHA guidelines and scientific statements handbook: Wiley Online Library 2009.##10. Saffari M, Sanaeinasab H, Rashidi-Jahan H, Hajijafar-Namazi MH, Sepandi M, Samadi M, Azad-Marzabadi E. A comparison between impact of a health education program using in-situ training and text-messaging on lifestyle and blood pressure in military personnel at risk of hypertension. Iranian Journal of Health Education and Health Promotion 2019;7(1):74-83 (Persian).##11. Soheili S، Pirdehghan Y، Hosseini SR. Effect of Lifestyle Educational Intervention on Blood Pressure in Diabetic Patients with Hypertension. J Educ Community Health 2020;7(1):59-64 (Persian).##12. Manavifar M, Asaei E. Evaluation the lifestyle of patients with hypertension who reffered to heart clinices dependent on Islamic azad university of mashhad. Razi Journal of Medical Sciences 2019;26(3):51-8 (Persian).##13. Vahedi Kojnagh H, Afshari A, Rezaei Malajagh R, Eghbali A, Taheri M. The Prediction of the elderly’s life satisfaction based on health-promoting lifestyle. Aging Psychology. 2020;6(3):297-85 (Persian).##14. Kim SY, Jeon EY, Sok SR, Kim KB. Comparison of health‐promoting behaviors of noninstitutionalized and institutionalized older adults in Korea. Journal of Nursing Scholarship 2006;38(1):31-5.##15. Kudo H, Izumo Y, Kodama H, Watanabe M, Hatakeyama R, Fukuoka Y, Kudo H, Yaegashi Y, Sasaki H. Life satisfaction in older people. Geriatrics & Gerontology International 2007;7(1):15-20.##16. Shahnazi H, Sobhani A. Study and comparison of different aspects healthy lifestyle of the elderly people residing in nursing homes, Isfahan, Iran. Iranian Journal of Ageing 2016;10(4):192-201 (Persian).##17. Sahebzamani M, Fesharaki M, Abdollahi Mofrad Z. Association of life style and self-esteem among adolescent girls of daily public high schools of Tehran. Medical Science Journal of Islamic Azad Univesity-Tehran Medical Branch 2010;20(1):45-51 (Persian).##18. Lowery SE. Body image, self-esteem, and health related behaviour among male and female first year, college students, 2005. Journal of College Student Development Available from: http://www.findarticles.com.##19. Hosseini SH, Zeinali R, Kazemi M, Namjoo SH. Correlation between Perceived Dignity and Self-esteem among the Older People of Sirjan City in 2019. Community Health Journal 2019;13(3):73-80 (Persian).##20. Jafari F, Khatony A, Mehrdad M. Self-Esteem Among the Elderly Visiting the Healthcare Centers in Kermanshah-Iran (2012). Glob J Health Sci 2015;7(5):352-8.##21. Pourmoradkohan P, Bakhshian F. The Effectiveness of Brain Gym exercises on Self-esteem in Elderly. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ) 2019;7(10):297-318 (Persian).##22. Franak J، Alireza K، Malek M. Self-esteem among the elderly visiting the healthcare centers in Kermanshah-Iran (2012). Global Journal of Health Science. 2015;7(5):352.##23. Rajabi GR, Alibazi H, Jamali A, Abassi G. Relationship between self-esteem, social support with mental health in Shahid Chamran university students of Ahvaz. Journal of Educational Psychology Studies 2015;12(21):83-104 (Persian).##24. Mann M, Hosman CM, Schaalma HP, de Vries NK. Self-esteem in a broad-spectrum approach for mental health promotion. Health Educ Res 2004;19(4):357-72##25. Maleki B, Alipor A, Zare H, Shaghaghi F. Prediction of cardiovascular performance by explicit and implicit self esteem. Health Psychology 2016;5(18):5-20 (Persian).##26. Mohamadiaria A، Tajeri B. The relationship Between Lifestyle and Nutritional Patterns With Self-esteem and Mental Health in Secondary School Girl Students. Journal of Sociology of Education. 2018;1(6):62-8 (Persian).##27. Abolghaseminejad P, Borhaninejad V, Khanjani N, Saber M, Alizadeh S. Investigation of the relationship between a healthy lifestyle، self-esteem and subjective vitality of the elderly in Sirjan in 2020. Research Square 2022.##28. Opdenacker J, Delecluse C, Boen F. The longitudinal effects of a lifestyle physical activity intervention and a structured exercise intervention on physical self-perceptions and self-esteem in older adults. J Sport Exerc Psychol 2009;31(6):743-60.##29. Glendinning A. Family life, health and lifestyles in rural areas: the role of self‐esteem. Health education 1998;98(2):59-68.##30. Bakhtiyari F, Foroughan M, Fakhrzadeh H, Nazari N, Najafi B, Alizadeh M, Arzaghi M, Sharifi F, Shoaee S, Mostafa Q. Validation of the persian version of Abbreviated Mental Test (AMT) in elderly residents of Kahrizak charity foundation. Iranian journal of Diabetes and Metabolism 2014;13(6):487-94 (Persian).##31. Asadibrojeni S, Ilali E, Taraghi Z, Mousavinasab N, Bijani A. The Relationship between Lifestyle and General Health of Elderly People Covered by HealthCare in Babol city. J Babol Univ of Med Sci 2019;21(1):19-26.##32. Foroughan M, Wahlund L-O, Jafari Z, Rahgozar M, Ghaemmaghamfarahani I, Rashedi V. Validity and reliability of Abbreviated Mental Test Score (AMTS) among older Iranian. Psychogeriatrics : the official journal of the Japanese Psychogeriatric Society 2017;17:460–5 (Persian)##33. Kordi T, Illali ES, Taraghi Z, Mohammad Pur R. The Effect of Recreation Therapy on Self- esteem and Quality of life in elderly people Referred to a Daycare Center. Journal of Gerontology 2019;3(4):21-31 (Persian)##34. Ghanbari Moghadam A, Mohammadi Shahbolaghi F, Dalvandi A, Hoseinzade S. Relationship Between Lifestyle and General Health Among Elderly People in Tehran. Salmand: Iranian Journal of Ageing 2015; 10 (3) :90-99 (Persian)##35. Eshaghi SR, Farajzadegan Z, Babak A. Healty lifestyle assessment questionnaire in elderly: translation, reliability and validity. Payesh (Health Monitor) 2010;9(1):91-9. (Persian).##36. Rajabi G BN. Validity and Reliability of Rosenberg's Self-Esteemn First year student of Shahid Chamran University. Educational and Psychological Researches of Isfahan University 1989;3(2):33-48 (Persian).##37. Shahbazzadegan B, Farmanbar R, Ghanbari A, Atrkar Roshan Z, Adib M. The Effect of Regular Exercise on Self-esteem in Elderly Residents in Nursing Homes. Journal of Ardabil University of Medical Sciences 2008;8(4):387-93 (Persian).##38. Hojjati H SS, Hassanalipour S, Akhondzadeh G, Asayesh H. The effect of reminiscence on the amount of group self-esteem and life satisfaction of the elderly. Journal of nursing and Midwifery. Urmia University of Medical sciences 2011;9(5):350-60 (Persian).##39. Mirzaei Majarshin V, Ramezani T, Saadat Talab F, Rezapour V, Papi S. Investigation of Health-promoting Lifestyle and Psychological Status of Older Adults Living in Tabriz in 2021. Journal of health research in community 2022;8(3):25-38 (Persian).##40. Fallah Mehrabadi E, Pakgohar M, Asadi S, Haghani H. Lifestyle of Elderly People With Osteoporosis and Its Related Factors. Salmand: Iranian Journal of Ageing 2017; 12 (2) :132-145 (Persian). ##41. Noughabi AD, Mohammadi ZN, Hamidi M, Khalili F. The relationship between loneliness and healthy lifestyle in elderly in Gonabad city in 2017. Daneshvar Medicine 2022;30(158):36-45 (Persian).##42. Alizadeh H, Nezam A, Roostaie M, Abdolahi M. assess the lifestyle of the elderly health center in Torbat –e- Heydaryieh City. Journal title 2019;1(2):58-69 (Persian).##43. Ghanbari Taluki A, Zakizadeh Abkenar M, Modanloo S, Yaghoubi T, Sadat Ilali E, Mousavi Nasab SN. Investigating the relationship between health literacy and lifestyle in the elderly with hypertension. Journal of Gerontology 2023;8(2):56-66 (Persian).##44. Deluga A, Kosicka B, Dobrowolska B, Chrzan-Rodak A, Jurek K, Wrońska I, Ksykiewicz-Dorota A, Jędrych M, Drop B. Lifestyle of the elderly living in rural and urban areas measured by the FANTASTIC Life Inventory. Annals of Agricultural and Environmental Medicine 2018;25(3):562-7.##45. Safavi SR, Bakhshi F, Omidi S. Social determinants of health and lifestyle in the elderly. Iran J Health Educ Health Promot 2022;9(4):372-82 (Persian).##46. Bazrafshan Sh. Sociological investigation of the relationship between lifestyle and social participation of elderly citizens of Gorgan city. Urban sociological studies 2018;7(25):91-116 (Persian).##47. Rashedi S, Bahrami M. Factors related to the health promoting life style among geriatric patients. Nursing And Midwifery Journal 2015;13(2):90-8 (Persian).##48. Mahmoudi M, Niazaziri K, Sanati T. Evaluation of Life Style in the Elderly. Journal of Health Breeze. 2013;1(3):45-50 (Persian).##49. Najimi A, Moazemi Goudarzi A. Healthy Lifestyle of the Elderly: A Cross-sectional Study. HSR 2012;8(4):581-7(Persian).##50. Orth U, Trzesniewski KH, Robins RW. Self-esteem development from young adulthood to old age: a cohort-sequential longitudinal study. Journal of Personality and Social Psychology 2010;98(4):645.##51. Ogihara Y, Kusumi T. The Developmental Trajectory of Self-Esteem Across the Life Span in Japan: Age Differences in Scores on the Rosenberg Self-Esteem Scale From Adolescence to Old Age. Front Public Health 2020;8:132.##52. Tavares DM, Matias TG, Ferreira PC, Pegorari MS, Nascimento JS, Paiva MM. Quality of life and self-esteem among the elderly in the community. Cien Saude Colet 2016;21(11):3557-3564.## ##

مقایسه مدل‌های SARIMA و LSTM در برآورد سری زمانی فوتی‌ها و مصدومان حوادث ترافیکی سال‌های 1390 تا 1400 Predicting Fatality and Injuries of Traffic Accidents by Conventional Time Series and Neural Network Modeling in Iran 1 1 سابقه و هدف: حوادث ترافیکی یکی از مهم‌ترین دلایل مرگ و میر و به وجود آمدن ناتوانی در جهان است که سالانه آسیب‌های فراوانی را به کشورها و میلیون‌ها انسان تحمیل می‏کند. سری‌های زمانی ناشی از ابعاد مختلف این حوادث مورد توجه پژوهشگران بسیاری قرار می‏گیرد. یکی از سری‌های زمانی متداول و پرکاربرد در مدل‏بندی و پیش‌بینی سری‌های زمانی، مدل‌های باکس- نکینز هستند که شرط استفاده از آن‌ها ایستایی مدل است. با پیشرفت فناوری و ظهور مدل‌های شبکه عصبی و گسترش کاربرد انواع آن‌ها در سری‌های زمانی، بحث مقایسه قدرت پیش‌بینی این مدل‌ها با مدل‌های سنتی سری زمانی پیش آمده است. در این مطالعه، سری زمانی تعداد فوتی‌ها و مجروحین حوادث ترافیکی در ایران در سال‌های 1390 تا 1400 بررسی شده است. مواد و روش‌ها: تحلیل‌های آماری مربوط به مدل سری زمانی SARIMA با استفاده از نرم‌افزار Minitab و EViews و مدل شبکه عصبی LSTM با استفاده از نرم‌افزارهای Python و Visual Studio Code انجام شده است. یافته‌ها: در بازه زمانی مطالعه، روند تعداد فوتی‌ها همواره کاهشی ولی مصدومان تا پیش از همه‏گیری کرونا افزایشی و پس از آن کاهشی شده و همواره بیش‌ترین تعداد فوتی و مصدوم در شهریورماه هر سال بوده و ماه‌های با تعطیلی نه روز به شکل معنی‌داری فوتی کم‌تر و مصدوم بیش‌تری داشتند. به ترتیب 21/38 درصد و 27/56 درصد از فوتی‌ها و مصدومان زنان بودند. سنین 20 تا 29 سال بیش‌ترین تعداد فوتی و مصدوم را داشتند اما کودکان و افراد مسن آسیب‌پذیرتر بودند و سهمشان در فوتی‌ها بیش‌تر از مصدومان است. بنابه نتایج، هرچه هوا بدتر شده است سهم حوادث منجر به فوت بیش‌تر شده است. در مقایسه SARIMA و LSTM یافته‏ها حاکی از برتری مدل LSTM در برآورد بهتر روند داده‏ها بودند. پیش‌بینی صورت گرفته نشان از روند افزایشی تعداد فوتی‌ها و مصدومان طی سال‌های آتی دارد. استنتاج: مدل LSTM در مقایسه با مدل SARIMA عملکرد بهتری را در پیش‌بینی روند و تغییرات موجود در سری زمانی از خود نشان داد. 2 Traffic accidents are one of the most important causes of death and disability in the world, which cause much damage to countries and millions of people every year. Many researchers have focused on the time series caused by different aspects of these accidents. Box-Jenkins is one of the most common and widely used time series forecasting models, which is used under the condition of model stationarity. With the advancement of technology and the development of neural networks in time series, the discussion of comparing the predictive power of these models with traditional time series models has been raised. In this study, we investigated the traffic accidents leading to death or injury in iran during 2011 to 2021. Materials and methods: Statistical analyses related to the SARIMA time series model have been performed by using Minitab and EViews and the LSTM neural network model by Python and Visual Studio Code. Results: During period of the study, The trend of the number of deaths has always been decreasing, but the number of injured has been increasing before the coronavirus epidemic and decreasing after that. The highest number of dead and injured has always been in Shahrivar (August and September) every year and the months with 9 days off had significantly less deaths and more injuries. 21.38% and 27.56% of dead and injured were women. The ages of 20 to 29 had the highest number of deaths and injuries, but children and the elderly were more vulnerable and their share in the deaths was more than the injuries. According to the results, as the weather worsens, the share of accidents leading to death increases. In comparison of SARIMA and LSTM the results indicated that LSTM has been better in estimating data trends. The forecast shows the increasing trend of fatality and injuries in the comind years. Conclusion: Compared to the SARIMA model, the LSTM model showed better performance in predicting trend and time series components. 205 215 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/6 1402/3/16 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/6 1402/8/15 محسن آرامی شام اسبی Mohsen Arami Sham Asbi کارشناسی ارشد آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mohsen7026@ymail.com جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani Cherati استاد گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران jamshid.charati@gmail.com رضاعلی محمدپور Reza Ali Mohammadpour استاد گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. ایران rezaali.mohammadpour@mazums.ac.ir Box-Jenkins LSTM Neural Network SARIMA Time Series Traffic Accidents سری زمانی باکس-جنکینز SARIMA شبکه عصبی LSTM حوادث ترافیکی 1. De Silva V, Tharindra H, Vissoci JRN, Andrade L, Mallawaarachchi BC, Østbye T, et al. Road traffic crashes and built environment analysis of crash hotspots based on local police data in Galle, Sri Lanka. Int J Inj Contr Saf Promot 2018; 25(3): 311-8.##2. WHO. Global status report on road safety: WHO; 2018. ##3. WHO. Global status report on road safety: WHO; 2015. ##4. Bahadorimonfared A, Soori H, Mehrabi Y, Delpisheh A, Esmaili A, Salehi M, et al. Trends of fatal road traffic injuries in Iran (2004–2011). PloS one 2013; 8(5): e65198.##5. Nassiri H, Mohammadpour SI, Dahaghin M. Forecasting time trend of road traffic crashes in Iran using the macro-scale traffic flow characteristics. Heliyon 2023; 9(3) :14481.##6. ArunKumar K, Kalaga DV, Kumar CMS, Kawaji M, Brenza TM. Comparative analysis of Gated Recurrent Units (GRU), long Short-Term memory (LSTM) cells, autoregressive Integrated moving average (ARIMA), seasonal autoregressive Integrated moving average (SARIMA) for forecasting COVID-19 trends. Alexandria engineering journal 2022; 61(10): 7585-603.##7. Dubey AK, Kumar A, García-Díaz V, Sharma AK, Kanhaiya K. Study and analysis of SARIMA and LSTM in forecasting time series data. Sustainable Energy Technologies and Assessments 2021; 47: 101474.##8. He K, Ji L, Wu CWD, Tso KFG. Using SARIMA–CNN–LSTM approach to forecast daily tourism demand. Journal of Hospitality and Tourism Management 2021; 49: 25-33.##9. Organization ILM. Traffic Accidents: Iranian Legal Medicine Organization; 2022 [cited 2022 9 April]. Annual reports of the dead and injured in traffic accidents]. [Available from: http://lmo.ir/web_directory/53999-.##10. Pankratz A. Forecasting with univariate Box-Jenkins models: Concepts and cases: John Wiley & Sons 2009.##11. Zhang GP, Qi M. Neural network forecasting for seasonal and trend time series. European journal of operational research 2005; 160(2): 501-14.##12. Fausett L. Fundamentals of neural networks: architectures, algorithms, and applications: Prentice-Hall 1994.##13. Nielsen MA. Neural networks and deep learning. San Francisco, CA, USA: Determination press 2015##14. Azzouni A, Pujolle G. A long short-term memory recurrent neural network framework for network traffic matrix prediction. arXiv preprint arXiv 2017.##15. Graves A, Mohamed A-r, Hinton G, editors. Speech recognition with deep recurrent neural networks. 2013 IEEE international conference on acoustics, speech and signal processing 2013: 6645-6649.##16. Zhao Z, Chen W, Wu X, Chen PC, Liu J. LSTM network: a deep learning approach for short-term traffic forecast. IET Intelligent Transport Systems 2017; 11(2): 68-75.##17. Ministry of Health TaMEoI. New restrictions on intercity traffic: Ministry of Health and Medical Education; 2020 24 March [cited 2022 18 April]. The decision of the national headquarters of Corona about traffic restrictions. Available from: https://behdasht.gov.ir/.##18. WHO. Death on the rouds (Data visualization).## ##

ارتباط شیوه‌ی فرزندپروری با میزان ترس و همکاری کودکان 4 تا 12 ساله‌ی مراجعه‌کننده به دانشکده‌ی دندان‌پزشکی ساری در سال 1402 Investigating the Association between the Parenting Style with the Level of Fear and Cooperation of 4–12-Year-Old Children Referred to the Sari Dental Faculty in 2023 1 1 سابقه و هدف: اغلب برای کودکان نیازمند خدمات دندان‌پزشکی، حضـور در مطب دندان‌پزشکـی کار چندان آسانی نیست. از طرفی، میزان همکاری کودکان در انتخاب روش درمانی مناسب تأثیر به‌سزایی دارد. هدف از این پژوهش بررسی ارتباط شیوه‌ فرزندپروری والدین با میزان ترس و همکاری کودکان 4 تا 12 ساله‌ی مراجعه‌کننده به دانشکده‌ دندان‌پزشکی ساری است. مواد و روش‌ها: پژوهش مقطعی حاضر درباره‌ 150 کودک مراجعه‌کننده به دانشکده‌ دندان‌پزشکی ساری در سال 1402 انجام شده است. برای سنجش سبک فرزندپروری، ترس کودکان و همکاری کودکان به ‌ترتیب از پرسش‌نامه‌ Baumrind، جدول بررسی ترس کودکان و شاخص فرانکل استفاده شده است. در آمار تحلیلی این تحقیق، به‌منظور بررسی روابط متغیرهای وابسته و مستقل، از آزمون ضریب هم‌بستگی پیرسون و آزمون تی مستقل استفاده ‌شده است. یافته‌ها: از بین 150 شرکت‌کننده، 70 نفر (46/7 درصد) دختر و 80 نفر (53/3 درصد) پسر بودند. در رابطه با میزان ترس و همکاری کودکان، سبک فرزندپروی سهل‌گیرانه و مستبدانه با ترس و همکاری کودکان مراجعه‌کننده ارتباط معنی‌داری داشت و این ارتباط، در رابطه با ترس به‌ شکل مثبت و در رابطه با همکاری به ‌شکل منفی بود. سبک فرزندپروری مقتدرانه دارای ارتباط معنی‌دار و مثبت با همکاری و بدون ارتباط معنی‌دار با ترس بود. در رابطه با ارتباط جنسیت با ترس و همکاری، رابطه‌ی معنی‌داری با ترس مشاهده شد و با همکاری، رابطه‌ معنی‌داری مشاهده نشد. استنتاج: طبق یافته‌های این مطالعه، شیوه‌ی فرزندپروری والدین با میزان ترس و همکاری کودکان در مراجعه به دندان‌پزشک مرتبط است و والدین تأثیر به‌سزایی در رفتار کودک خود دارند.   2 Background and purpose: Attending in a dental office is usually not easy for children who need dental services. Moreover, the level of children cooperation has a significant impact on choosing the appropriate treatment method. The goal of this study was to examine the association between the parenting style as well as the level of fear and cooperation among children aged 4-12 who were referred to Sari Dental School. Materials and methods: This cross-sectional study involved 150 children referred to Sari Dental School in 2023. The Baumrind questionnaire, children’s fear table, and Frankel index were used to measure the parenting style, children’s fear, and level of cooperation, respectively. Pearson’s correlation coefficient test and independent t-test were used in the analytical statistics of this study to investigate the relationship between dependent and independent variables. Results: Among the 150 participants, 70 (46.7%) were girls and 80 (53.3%) were boys. There was a significant relationship between authoritarian and permissive parenting styles and the level of fear and cooperation in the children. This association was positive for fear and negative for cooperation. Authoritative parenting style had a significant positive correlation with cooperation, unlike fear. A significant relation was observed between gender and fear, but no association was observed between gender and cooperation. Conclusion: According to the findings of this study, parenting style is related to children's level of fear and cooperation in dental visits, and parents have a remarkable influence on their child's behavior.   216 225 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/6 1402/5/15 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/14 1402/7/22 هاله حالی Haleh Hali استادیار، گروه دندان‌پزشکی کودکان، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران h.hali.md@gmail.com کوثر رسولی kosar rasouli دانشجوی دندان‌پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران kosarrasouliiiii@gmail.com ملیکا ملایی melika mollaei دانشجوی دندان‌پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران melika.mollaei.7@gmail.com parenting style fear pediatric dentistry child's cooperation شیوه‌ی فرزندپروری ترس دندان‌پزشکی کودکان همکاری کودکان 1. Baghi S, Amareh M, Heirat R, Hajivandi A, Aalizadeh Y.Evaluation of relationship between the children's dental fear and cooperation during dental treatment with the parents’ general health. Iranian Journal of Pediatric Dentistry 2018; 13(2): 37-42.##2. Jabarifar SE, Ahmadi Rozbahani N, Javadi nejad S, Hosseini L. A Comparative Evaluation of Fear and Anxiety in (3-6) Year Old Children Following Treatment under General Anesthesia and Outpatient Dental Treatment. Journal of Mashhad Dental School 2014; 38(1):9-16.##3. Grisolia BM, Dos Santos APP, Dhyppolito IM, Buchanan H, Hill K, Oliveira BH. Prevalence of dental anxiety in children and adolescents globally: A systematic review with meta‐analyses. Int J Paediatr Dent 2021; 31(2): 168-183.##4. Gao X, Hamzah S, Yiu CKY, McGrath C, King NM. Dental fear and anxiety in children and adolescents: qualitative study using YouTube. J Med Internet Res 2013; 15(2): e29.##5. Kvesić AJ, Hrelja M, Lovrić Ž, Šimunović L, Špiljak B, Supina N, et al. Possible Risk Factors for Dental Fear and Anxiety in Children Who Suffered Traumatic Dental Injury. Dent J 2023; 11(8): 190.##6. Paiva ACF, Rabelo-Costa D, Fernandes IB, Magno MB, Maia LC, Paiva SM, et al. The relationship between temperament and dental fear and anxiety: a systematic review. Evid Based Dent 2023; 24(1): 42.##7. Godois LdS, Knorst JK, Noronha TG, Emmanuelli B, Ardenghi TM, Tomazoni F. Pathways to dental fear from childhood to adolescence: A 10‐year cohort study. Int J Paediatr Dent 2023; 33(6): 553-562.##8. Mehdipor A, Alinejhad D, Montazeri Hedeshi R, Mohammadbighi A. Relationship between Parents’ Parenting Style and Level of Fear and Cooperation of 4-8 Years Old Children Referring to Dental Clinics of Qom City, (Iran). Qom Univ Med Sci J 2019; 13(4): 48-57.##9. Shalini K, Uloopi K, Vinay C, Ratnaditya A, RojaRamya KS, Chaitanya P. Impact of Parenting Style on Child's Behavior and Caries Experience in 3–6-year-old Children: A Cross-sectional Study. Int J Clin Pediatr Dent 2023; 16(2): 276-279.##10. Uziel N, Meyerson J, Kuskasy M, Gilon E, Eli I. The Influence of Family Milieu on Dental Anxiety in Adolescents—A Cross-Sectional Study. J Clin Med 2023;12(6): 2174.##11. Hu Q, Feng Q. Parenting style and prosocial behaviour among Chinese Preschool children: A moderation model. Early Child Development and Care 2022; 192(152): 1-18.##12. Fallah M, Basharpoor S, Bagheri A. Comparing the Effectiveness of Systematic Desensitization and Distraction on Pain and Fear in Children with Dental Problems. J Ardabil Univ Med Sci 2016; 16(1): 74-84 (Persian).##13. Esfandiari G. Comparison of mothers' parenting styles of children with behavioral problems and mothers' with normal children (Unpublished master’s thesis). Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran; 1995.##14. Cuthbert M, Melamed BG. A screening device: children at risk for dental fears and management problems.ASDC J Dent Child 1982; 49(6): 432-436.##15. Young BJ, Wallace DP, Imig M, Borgerding L, Brown-Jacobsen AM, Whiteside SP. Parenting behaviors and childhood anxiety: A psychometric invest-igation of the EMBU-C. J Child Fam Stud 2013; 22(8): 1138-1146.##16. Dean JA. McDonald and Avery's dentistry for the child and adolescent-E-book: Elsevier Health Sciences; 2021.##17. Klingberg G, Broberg AG. Dental fear/ anxiety and dental behaviour management problems in children and adolescents: a review of prevalence and concomitant psychological factors. Int J Paediatr Dent 2007; 17(6): 391-406.##18. Wu L, Gao X. Children’s dental fear and anxiety: exploring family related factors. BMC Oral Health 2018; 18(1): 100.##19. Mohebbi SZ, Razeghi S, Gholami M, Kharazifard MJ, Rahimian S. Dental fear and its determinants in 7–11-year-old children in Tehran, Iran. Eur Arch Paediatr Dent 2019; 20(5): 393-401.##20. Krikken J, Van Wijk A, Ten Cate J, Veerkamp J. Child dental anxiety, parental rearing style and referral status of children. Community Dental Health 2012; 29(4): 289-292.##21. Viswanath S, Asokan S, Geethapriya PR, Eswara K. Parenting Styles and their Influence on Child's Dental Behavior and Caries Status: An Analytical Cross-Sectional Study. J Clin Pediatr Dent 2020; 44(1): 8-14.##22. Tsoi AK, Wilson S, Thikkurissy S. A study of the relationship of parenting styles, child temperament, and operatory behavior in healthy children. J Clin Dent 2018; 42(4): 273-278.##23. Lee DW, Kim JG, Yang YM. The influence of parenting style on child behavior and dental anxiety. Pediatr Dent 2018; 40(5): 327-333.##24. Howenstein J, Kumar A, Casamassimo PS, McTigue D, Coury D, Yin H. Correlating parenting styles with child behavior and caries. Pediatr Dent 2015; 37(1): 59-64.##25. Nimbulkar G, Deolia S, Gupta A, Barde N, Sakhre P, Reche A. Relationship of Parenting Styles and dental operatory behavior in children. European Journal of Molecular & Clinical Medicine 2020; 7(7): 1970-1977.## ##

بررسی موقعیت دندان کانین نهفته‌ی فک فوقانی و تعیین میزان تحلیل انسیزورهای مجاور آن به‌وسیله‌ی توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی در بیماران 12 تا 20 ساله‌ی شهر ساری Localization of Impacted Maxillary Canines and Root Resorption of Neighboring Incisors using Cone Beam Computed Tomography in People Aged 12-20 in Sari 1 1 سابقه و هدف: این مطالعه با هدف بررسی موقعیت دندان کانین نهفته‌ فک فوقانی و تعیین میزان تحلیل انسیزورهای مجاور آن به‌وسیله‌ی توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی در بیماران 12 تا 20 ساله‌ در دو مرکز تصویربرداری خصوصی شهر ساری انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه‌ توصیفی ‌تحلیلی، طبق معیار ورود، 89 تصویر CBCT وارد شد. 31 تصویر CBCT مربوط به نهفتگی باکالی یک‌طرفه‌ی کانین ماگزیلا و 58 تصویر CBCT مربوط به نهفتگی پالاتالی یک‌طرفه‌ی کانین ماگزیلا بررسی شدند تا از روی این تصاویر، پارامترهای وقوع سانترال تحلیل‌رفته و هم‌چنین، وقوع لترال تحلیل‌رفته و میزان تحلیل این دندان‌ها سنجیده شود. تمام تحلیل‌های آماری با استفاده از نرم‌افزار SPSS 21 انجام گرفت و سطح معنی‌داری 5 درصد در نظر گرفته شد. یافته‌ها: طبق یافته‌های مطالعه، بین جنسیت و سمت نهفتگی (باکالی و پالاتالی) رابطه‌ی معنی‌داری از لحاظ آماری وجود نداشت. هم‌چنین، در هر دو جنس، بیش‌ترین موقعیت مربوط به پالاتالی بود. با بررسی آزمون آماری کای دو، ارتباط معناداری بین جنسیت و موقعیت کانین نهفته مشاهده نشد. ارتباط معناداری بین سن و موقعیت کانین نهفته یافت شد. هم‌چنین، ارتباط معناداری بین وقوع لترال تحلیل‌رفته و موقعیت کانین نهفته وجود داشت که در دندان سانترال برعکس دندان لترال است. استنتاج: این مطالعه دریافت که وقوع تحلیل دندان لترال با موقعیت دندان کانین نهفته مرتبط است، درصورتی‌که وقوع تحلیل دندان سانترال و موقعیت کانین نهفته ارتباط معنی‌داری نداشتند 2 Background and purpose: This study aimed to localize impacted maxillary canines and root resorption of neighboring incisors using cone beam computed tomography (CBCT) in 12-20-year-old patients referred to two private oral and maxillofacial radiology centers in Sari. Materials and methods: In this descriptive-analytical study, 89 CBCT images were included. Of which, 31 images related to unilateral buccal impaction of the maxillary canine and 58 images related to unilateral palatal impaction of the maxillary canine were analyzed in order to measure the parameters of central and lateral resorption and the amount of resorption of these teeth. Data were analyzed in SPSS software (version 21) at a significance level of 0.05. Results: Findings revealed no statistically significant relationship between gender and the side of indentation (buccal and palatal). Moreover, the highest position was related to the palatal site in both genders. Based on the chi-square test, there was no significant relationship between gender and latent canine position. Nonetheless, there was a significant relationship between age and latent position, as well as the occurrence of decayed lateral and the position of the impacted canine, which is the opposite of the lateral tooth in the central tooth. Conclusion: This investigation revealed that the incidence of lateral tooth resorption was associated with the latent canine position, while the incidence of central tooth resorption did not demonstrate a significant correlation 226 233 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/22 1402/4/31 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/14 1402/7/22 هاله حالی Haleh Hali استادیار، گروه دندان‌پزشکی کودکان، مرکز تحقیقات دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران h.hali.md@gmail.com مائده صالحی ساروکلایی Maedeh Salehi Sarookollaei دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و دانشیار، گروه بیماری‌های دهان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران salehimaede1165@gmail.com مونا علیمحمدی Mona Alimohammadi استادیار، گروه رادیولوژی دهان و فک و صورت، مرکز تحقیقات دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ابوالفضل حسین نتاج Abolfazl Hosseinnataj دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hosseinnataj.a@gmail.com بهنام خلیلی Behnam Khalili دندان‌پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mkpebfu@telegmail.com ملیکا ملایی Melika Mollaei دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و دانشجوی دندان‌پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، مرکز تحقیقات دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Melika.mollaei.7@gmail.com Canine CBCT Impaction Root resorption نهفتگی کانین CBCT تحلیل ریشه 1. Alqerban A, Storms AS, Voet M, Fieuws S, Willems G. Early prediction of maxillary canine impaction. Dentomaxillofac Radiol 2016; 45(3): 20150232.##2. Laurenziello M, Montaruli G, Gallo C, Tepedino M, Guida L, Perillo L, et al. Determinants of maxillary canine impaction: Retrospective clinical and radiographic study. J Clin Exp Dent 2017; 9(11): e1304.##3. Ortiz PM, Tabbaa S, Flores-Mir C, Al-Jewair T. A CBCT investigation of the association between sella-turcica bridging and maxillary palatal canine impaction. BioMed Res Int 2018; 2018: 4329050.##4. Mohammed OF, Mahmood AD. Investigating the correlation between palatal depth and width measurements in impacted maxillary canine patients by using cone beam computed tomography. JODR 2018; 5(2): 32-39.##5. Servais JA, Gaalaas L, Lunos S, Beiraghi S, Larson BE, Leon-Salazar V. Alternative cone-beam computed tomography method for the analysis of bone density around impacted maxillary canines. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2018; 154(3): 442-449.##6. Kritzler K. CBCT imaging vs conventional radiography. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics 2017; 152(2): 146-148.##7. Choi IG, Cortes AR, Arita ES, Georgetti MA. Comparison of conventional imaging techniques and CBCT for periodontal evaluation: A systematic review. Imaging Science in Dentistry 2018; 48(2): 79-86.##8. Dadgar S, Alimohamadi M, Rajabi N, Rakhshan V, Sobouti F. Associations among palatal impaction of canine, sella turcica bridging, and ponticulus posticus (atlas arcuate foramen). Surg Radiol Anat 2021; 43(1): 93-99.##9. Aydin U, Yilmaz H, Yildirim D. Incidence of canine impaction and transmigration in a patient population. Dentomaxillofacial Radiology 2004; 33(3): 164-169.##10. Yan B, Sun Z, Fields H, Wang L, Luo L. Etiologic factors for buccal and palatal maxillary canine impaction: a perspective based on cone-beam computed tomography analyses. Am J Orthod Dentofac Orthop 2013; 143(4): 527-534.##11. Hong WH, Radfar R, Chung CH. Relationship between the maxillary transverse dimension and palatally displaced canines: A cone-beam computed tomographic study.Angle Orthod 2015; 85(3): 440-445.##12. Kim Y, Hyun HK, Jang KT. Interrelationship between the position of impacted maxillary canines and the morphology of the maxilla. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2012; 141(5): 556-562.##13. Almuhtaseb E, Mao J, Mahony D, Bader R, Zhang ZX. Three-dimensional localization of impacted canines and root resorption assessment using cone beam computed tomography. Journal of Huazhong University of Science and Technology 2014; 34(3): 425-430.##14. Strbac GD, Foltin A, Gahleitner A, Bantleon H-P, Watzek G, Bernhart T. The prevalence of root resorption of maxillary incisors caused by impacted maxillary canines. Clinical Oral Investigations 2013; 17(2): 553-564.##15. Doğramacı EJ, Sherriff M, Rossi-Fedele G, McDonald F. Location and severity of root resorption related to impacted maxillary canines: a cone beam computed tomography (CBCT) evaluation. Aust Orthod J 2015; 31(1): 49-58.##16. Yan B, Sun Z, Fields H, Wang L. Maxillary canine impaction increases root resorption risk of adjacent teeth: A problem of physical proximity. Orthod Fr 2015; 86(2): 169-179.##17. Kim Y, Hyun HK, Jang KT. The position of maxillary canine impactions and the influenced factors to adjacent root resorption in the Korean population. Eur J Orthod 2012; 34(3): 302-306.##18. Al-Ansari N, Nahidh M. Association Between Maxillary Impacted Canine Position and Root Resorption of the Adjacent Incisors: A CT Study. Journal of Al-Rafidain University College For Sciences 2016; 38(2): 16-32.##19. Chaushu S, Kaczor-Urbanowicz K, Zadurska M, Becker A. Predisposing factors for severe incisor root resorption associated with impacted maxillary canines. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2015; 147(1): 52-60.##20. Lai CS, Bornstein MM, Mock L, Heuberger BM, Dietrich T, Katsaros C. Impacted maxillary canines and root resorptions of neighbouring teeth: a radiographic analysis using cone-beam computed tomography. Eur J Orthod 2013; 35(4): 529-238.##21. Oberoi S, Knueppel S. Three-dimensional assessment of impacted canines and root resorption using cone beam computed tomography. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol 2012; 113(2): 260-267.## ##

بررسی تأثیر جنسیت و ویژگی شخصیتی روی شخصیت زمانی و تأثیر شخصیت زمانی روی کیفیت زندگی در دانشجویان Investigating the Effect of Gender and Personality Traits on Chronotype, and the Effect of Chronotype on Quality of Life in Students 1 1 سابقه و هدف: ترجیح زمان‌بندی خواب- بیداری یا به عبارتی شخصیت زمانی، بر سلامت فرد مؤثر است و این مهم به عوامل مختلفی وابسته است. برخی عوامل مانند صفات شخصیتی در افراد با شخصیت زمانی مختلف، متفاوت بوده که این تفاوت، بر کیفیت زندگی فرد تأثیرگذار است. هدف این مطالعه بررسی تأثیر جنسیت و ویژگی شخصیتی روی شخصیت زمانی و تأثیر شخصیت زمانی روی کیفیت زندگی در دانشجویان است. مواد و روش‌ها: مطالعه از نوع مقطعی و توصیفی- تحلیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران سال 1398-1399 با روش نمونه‌گیری در دسترس انجام شد. اطلاعات با استفاده از پرسش‌نامه دموگرافیک و پرسش‌نامه‌های صبحگاهی- عصرگاهی، هورن و استبرگ، 1976 (MEQ)، کیفیت زندگی وار، کاسینسکی و کلر، 1996 (SF_12) و ویژگی شخصیتی نئو مک کری و کاستا، 1985 )(NEO-FFI جمع‌آوری شد. داده‌ها توسط نرم‌افزار 24SPSS تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: تعداد 403 دانشجو با میانگین سنی 22/83 سال (انحراف معیار 2/81)، در این مطالعه شرکت کردند. تعداد 124 نفر (30/77 درصد) شخصیت زمانی کاملاً و نسبتاً عصرگاهی، 227 نفر (56/3 درصد) کیفیت زندگی متوسط و پایین‌تر از آن و 351 نفر (87/1 درصد) ویژگی شخصیتی وظیفه‌شناسی داشتند. ویژگی وظیفه‌شناسی با MEQ نسبتاً صبحگاهی به‌طور معنی‌داری بیش‌تر بود (سطح معنی‌داری<0/0001). کیفیت زندگی افراد با شخصیت زمانی عصرگاهی به‌طور معنی‌داری (سطح معنی‌داری<0/05) پایین‌تر از سایر گروه‌ها بود. شخصیت زمانی به صورت معنی‌داری پیش‌بینی کننده تیپ شخصیتی وظیفه‌شناسی بود و شخصیت زمانی معتدل، به صورت معنی‌داری پیش‌بینی کننده کیفیت زندگی است. استنتاج: افراد با شخصیت زمانی صبحگاهی، ویژگی شخصیتی مسئولیت‌پذیری بیش‌تری داشتند. افراد با شخصیت زمانی عصرگاهی، کیفیت زندگی متوسط رو به پایین‌تری داشتند. با توجه به ارتباط ویژگی شخصیتی با شخصیت زمانی افراد، شیوع بالاتر شخصیت زمانی عصرگاهی و تأثیری که شخصیت زمانی بر کیفیت زندگی دارد، نیاز به غربالگری الگوی زمان‌بندی خواب در دانشجویان ضروری به نظر می‌رسد که نتیجه این غربالگری می‌تواند در نحوه برنامه‌ریزی جهت بهبود هرچه بیش‌تر یادگیری در دانشجویان، مؤثر باشد. 2 Background and purpose: The preference of sleep-wake schedule, or chronotype, has an effect on a person's health, which depends on various factors. Some factors, such as personality traits, are different in people with different chronotypes, and this difference affects a person's view of quality of life. The purpose of this study is to investigate the relationship between chronotype with quality of life, gender and personality factors in students. Materials and methods: A cross-sectional and descriptive-analytical study was conducted among the students of Mazandaran University of Medical Sciences in 2018-2019 using available sampling method. Information was collected using demographic questionnaire and MEQ morning and evening questionnaires, SF_12 quality of life and NEO-FFI personality traits. Data were analyzed by 24 SPSS software. Results: 403 students with an average age of 22.83 years (standard deviation 2.81) participated in this study. The number of 124 people (30.77%) had a completely and relatively evening personality, 227 people (56.3%) had an average or lower quality of life, and 351 people (87.1%) had a conscientious personality. The characteristic of conscientiousness was significantly higher with relatively morning MEQ (P-value <0.0001). The quality of life of people with evening time personality was significantly (P-value <0.05) lower than other groups. Temporal personality was a significant predictor of conscientious personality type, and moderate temporal personality was a significant predictor of quality of life. Conclusion: People with morning chronotype had a more responsible personality trait. People with evening chronotype had a lower average quality of life. Considering the relationship between personality traits and people's chronotype, the higher prevalence of evening chronotype, and the effect that chronotype has on the quality of life, the need to screen the sleep schedule pattern in students seems necessary. 234 247 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/13 1401/12/22 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/29 1402/8/7 جواد ستاره Javad Setareh دانشیار، مرکز تحقیقات روانپزشکی و علوم رفتاری، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران javad.setareh47@gmail.com فرخنده نیکخواه Farkhondeh Nikkhah دانشجوی پزشکی، پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران farkhonde.nkkhh@yahoo.com محمود موسی زاده Mahmood Moosazadeh دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mmoosazadeh1351@gmail.com سعیده بهارلو Saeideh Baharloo پزشک عمومی، تهران، ایران ایران saeideh.baharloo72@gmail.com chronotype personality (trait) quality of life شخصیت زمانی شخصیت کیفیت زندگی 1. Zou H, Zhou H, Yan R, Yao Z, Lu Q. Chronotype, circadian rhythm, and psychiatric disorders: Recent evidence and potential mechanisms. Front Neurosci 2022; 16: 811771.##2. Azad-Marzabadi E, Amiri S. Morningness-eveningness and emotion dysregulation incremental validity in predicting social anxiety dimensions. Int J Gen Med 2017; 10: 275-279.##3. Acosta MT. [Sleep, memory and learning]. Medicina 2019; 79(Suppl 3): 29-32 (Spanish).##4. Díaz-Morales JF, Gutiérrez Sorroche M. Morningness-eveningness in adolescents. Span J Psychol 2008; 11(1): 201-206.##5. Barańczuk U. The five factor model of personality and emotion regulation: A meta-analysis. Personality and Individual Differences 2019; 139(1): 217-227.##6. Walsh NA, Repa LM, Garland SN. Mindful larks and lonely owls: The relationship between chronotype, mental health, sleep quality, and social support in young adults. J Sleep Res 2022; 31(1): e13442.##7. Antaramian S. The importance of very high life satisfaction for students’ academic success. Cogent Education 2017; 4(1): 1307622.##8. Díaz-Morales JF, Jankowski KS, Vollmer C, Randler C. Morningness and life satisfaction: further evidence from Spain. Chronobiol Int 2013; 30(10): 1283-1285.##9. Jankowski KS. Morningness/eveningness and satisfaction with life in a Polish sample. Chronobiol Int 2012; 29(6): 780-785.##10. Drezno M, Stolarski M, Matthews G. An in-depth look into the association between morningness-eveningness and well-being: evidence for mediating and moderating effects of personality. Chronobiol Int 2019; 36(1): 96-109.##11. Horzum MB, Randler C, Masal E, Beşoluk Ş, Önder İ, Vollmer C. Morningness-eveningness and the environment hypothesis - A cross-cultural comparison of Turkish and German adolescents. Chronobiol Int 2015; 32(6): 814-821.##12. Randler C, Rahafar A. Latitude affects Morningness-Eveningness: evidence for the environment hypothesis based on a systematic review. Sci Rep 2017; 7: 39976.##13. Gentry NW, Ashbrook LH, Fu YH, Ptáček LJ. Human circadian variations. J Clin Invest 2021; 131(16): e148282.##14. Taillard J, Sagaspe P, Philip P, Bioulac S. Sleep timing, chronotype and social jetlag: Impact on cognitive abilities and psychiatric disorders. Biochem Pharmacol 2021; 191: 114438.##15. Montaruli A, Castelli L, Mulè A, Scurati R, Esposito F, Galasso L, et al. Biological Rhythm and Chronotype: New Perspectives in Health. Biomolecules 2021; 11(4): 487. ##16. Almoosawi S, Vingeliene S, Gachon F, Voortman T, Palla L, Johnston JD, et al. Chronotype: Implications for Epidemiologic Studies on Chrono-Nutrition and Cardiometabolic Health. Adv Nutr 2019; 10(1): 30-42.##17. Bauducco S, Richardson C, Gradisar M. Chronotype, circadian rhythms and mood. Curr Opin Psychol 2020; 34: 77-83.##18. Duggan KA, Friedman HS, McDevitt EA, Mednick SC. Personality and healthy sleep: the importance of conscientiousness and neuroticism. PLoS One 2014; 9(3): e90628.##19. Baharloo S, Moosazadeh M, Setareh J. Relationship between Personality Characteristics and Sleep Quality, Daily Sleepiness and Quality of Life in University Students. J Mazandaran Univ Med Sci 2021; 31(198): 144-158 (Persian).##20. Wang F, Bíró É. Determinants of sleep quality in college students: A literature review. Explore (NY) 2021; 17(2): 170-177.##21. Machado-Duque ME, Echeverri Chabur JE, Machado-Alba JE. Excessive Daytime Sleepiness, Poor Quality Sleep, and Low Academic Performance in Medical Students. Rev Colomb Psiquiatr 2015; 44(3): 137-142.##22. Ahrberg K, Dresler M, Niedermaier S, Steiger A, Genzel L. The interaction between sleep quality and academic performance. J Psychiatr Res 2012; 46(12): 1618-1622.##23. Schneider ML. Estudo do cronotipo em estudantes universitários de turno integral e sua influência na qualidade do sono, sonolência diurna e no humor 2009.##24. Minz S, Pati AK. Morningness–eveningness preference, sleep quality and behavioral sleep patterns in humans–a mini review. Biological Rhythm Research 2021; 52(4): 549-584.##25. Li SX, Chan NY, Man Yu MW, Lam SP, Zhang J, Yan Chan JW, et al. Eveningness chronotype, insomnia symptoms, and emotional and behavioural problems in adolescents. Sleep Med 2018; 47: 93-99.##26. Urbán R, Magyaródi T, Rigó A. Morningness-eveningness, chronotypes and health-impairing behaviors in adolescents. Chronobiol Int 2011; 28(3): 238-247.##27. Siudej K, Malinowska-Borowska J. Relationship between chronotype and consumption of stimulants. Chronobiol Int 2021; 38(11): 1549-1556.##28. Lee S, Jung HN, Ryu J, Jung WC, Kim YM, Kim H. Relationship between chronotype and depressive symptoms among newly hired hospital nurses in the Republic of Korea. Ann Occup Environ Med 2022; 34: e32.##29. Horne JA, Ostberg O. A self-assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms. Int J Chronobiol 1976; 4(2): 97-110.##30. Tran J, Lertmaharit S, Lohsoonthorn V, Pensuksan WC, Rattananupong T, Tadesse MG, et al. Daytime Sleepiness, Circadian Preference, Caffeine Consumption and Use of Other Stimulants among Thai College Students. J Public Health Epidemiol 2014; 8(6): 202-210.##31. Rahafar A, Jojili MS, Pour AS, Mirzai S. Investigating the psychometric properties of the Persian version of the Morning and Evening Questionnaire (MEQ). (Persian).##32. Kheirkhah F, Larijani RM, Faramarzi M, Yadollahpour MH, Khafri S. Psychological predictors of medical residents' perspectives on shared decision-making with patients: a cross-sectional study. BMC Med Educ 2020; 20(1): 251.##33. Fazelli F, Oreyzi HR, Samavatyan H. Study relationship between psychological between psychological dimensions of NIORDC with managers' dysfunctions and personality characteristics. New Educational Approaches 2011; 6(1): 103-124 (Persian).##34. Westerhof GJ, Bohlmeijer ET, McAdams DP. The Relation of Ego Integrity and Despair to Personality Traits and Mental Health. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci 2017; 72(3): 400-407.##35. Montazeri A, Vahdaninia M, Mousavi SJ, Omidvari S. The Iranian version of 12-item Short Form Health Survey (SF-12): factor structure, internal consistency and construct validity. BMC Public Health 2009; 9: 341.##36. Randler C. Morningness–eveningness, sleep–wake variables and big five personality factors. Personality and Individual Differences 2008; 45(2): 191-196.##37. Lipnevich AA, Credè M, Hahn E, Spinath FM, Roberts RD, Preckel F. How distinctive are morningness and eveningness from the Big Five factors of personality? A meta-analytic investigation. J Pers Soc Psychol 2017; 112(3): 491-509.##38. Muro A, Gomà-i-Freixanet M, Adan A, Cladellas R. Circadian typology, age, and the alternative five-factor personality model in an adult women sample. Chronobiol Int 2011; 28(8): 690-696.##39. Díaz-Morales JF. Morning and evening-types: Exploring their personality styles. Personality and Individual Differences 2007; 43(4): 769-778.##40. Randler C. Association between morningness- eveningness and mental and physical health in adolescents. Psychol Health Med 2011; 16(1): 29-38.##41. Rique GLN, Fernandes Filho GMC, Ferreira ADC, de Sousa-Muñoz RL. Relationship between chronotype and quality of sleep in medical students at the Federal University of Paraiba, Brazil. Sleep Sci 2014; 7(2): 96-102.##42. Perotta B, Arantes-Costa FM, Enns SC, Figueiro-Filho EA, Paro H, Santos IS, et al. Sleepiness, sleep deprivation, quality of life, mental symptoms and perception of academic environment in medical students. BMC Med Educ 2021; 21(1): 111.##43. Antúnez JM, Navarro JF, Adan A. Circadian typology and emotional intelligence in healthy adults. Chronobiol Int 2013; 30(8): 981-987.##44. Romo-Nava F, Tafoya SA, Gutiérrez-Soriano J, Osorio Y, Carriedo P, Ocampo B, et al. The association between chronotype and perceived academic stress to depression in medical students. Chronobiol Int 2016; 33(10): 1359-1368.##45. Tonetti L, Fabbri M, Natale V. Sex difference in sleep-time preference and sleep need: a cross-sectional survey among Italian pre-adolescents, adolescents, and adults. Chronobiol Int 2008; 25(5): 745-759.##46. Höller Y, Gudjónsdottir BE, Valgeirsdóttir SK, Heimisson GT. The effect of age and chronotype on seasonality, sleep problems, and mood. Psychiatry Res 2021; 297: 113722.##47. Druiven SJM, Riese H, Kamphuis J, Haarman BCM, Antypa N, Penninx B, et al. Chronotype changes with age; seven-year follow-up from the Netherlands study of depression and anxiety cohort. J Affect Disord 2021; 295: 1118-1121.##48. DeYoung CG, Hasher L, Djikic M, Criger B, Peterson JB. Morning people are stable people: Circadian rhythm and the higher-order factors of the Big Five. Personality and Individual Differences 2007; 43(2): 267-76.##49. Mirghani HO. The effect of chronotype (morningness/eveningness) on medical students' academic achievement in Sudan. J Taibah Univ Med Sci 2017; 12(6): 512-216.##50. Suh S, Yang H-C, Kim N, Yu JH, Choi S, Yun C-H, et al. Chronotype differences in health behaviors and health-related quality of life: a population-based study among aged and older adults. Behav Sleep Med 2017; 15(5): 361-376.##51. Ota T, Tan C, Ishii A, Shiotani H. Do differences in chronotypes affect sleep and health-related quality of life of nursing students? A cross-sectional study. Chronobiol Int 2022; 39(11): 1435-1443.## ##

بررسی حضور و غلظت فلزات سنگین در گونه‌ی ماهی‌های پرورشی و دریایی پرمصرف استان مازندران Presence and Concentration of Heavy Elements in Highly Consumed Marine and Farmed Fish Species in Mazandaran Province, Iran 1 1 سابقه و هدف: فلزات سنگین جزو آلاینده‌هایی هستند که در محیط‌های آبی، می‌توانند آسیب‌های مخرب و کشنده‌ای به موجودات دریایی، از جمله ماهی‌ها وارد کنند. این مطالعه با هدف تعیین و مقایسه‌ی غلظت فلزات سنگین موجود در بافت خوراکی ماهی‌های پرمصرف پرورشی (قزل‌آلا و کپور) و دریایی (کپور، کفال و سفید) در استان مازندران انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، 10 قطعه ماهی پرورشی از گونه‌های قزل‌آلا و کپور و 20 قطعه ماهی دریایی از گونه‌های کپور، کفال و سفید از بازار ماهی‌فروشان، در چندین شهرستان استان مازندران، شامل شهرستان ساری، فرح‌آباد، بابلسر، فریدون‌کنار و محمودآباد، در دو فصل بهار و تابستان خریداری شد. ابتدا، بافت خوراکی ماهی جدا و خرد و همگن شد. سپس، با فریزدرایر، رطوبت بافت خشک شد و پس از هضم، غلظت فلزات سنگین با دستگاه ICP-MS اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: میانگین طول و وزن ماهی‌های دریایی نمونه‌برداری‌شده به‌ترتیب، 6/24±33/05 سانتی‌متر و 230/54± 354/65گرم بود. همچنین، طول و وزن ماهی‌های پرورشی نمونه‌برداری‌شده به‌ترتیب، 10/30±33/45 سانتی‌متر و 501/32±586/45گرم بود. نتایج نشان داد که مقدار میانگین غلظت اغلب فلزات سنگین در هر دو گونه‌ی پرورشی و دریایی در محدوده‌ی مجاز بود و فقط مقدار میانگین عناصر روی و منگنز در هر دو گونه بیش‌تر از حداکثر مجاز گزارش شد. آنالیز آماری اسپیرمن نشان داد که هیچ ارتباط معناداری بین مقدار فلزات و طول ماهی و وزن ماهی (0/05>P و 30=n و 0/219-=rs ) وجود ندارد. استنتاج: این مطالعه نشان داد که هرچند فلزات سنگین در ماهی وجود دارد، غلظت عناصر مطالعه‌شده در ماهی‌های پرورشی و دریایی نمونه‌برداری‌شده در مقایسه با استانداردهای FAO، WHO و FDA در محدوده‌ی مجاز است. میانگین غلظت منگنز و روی بیش‌تر از حد استانداردهای ذکرشده بود. 2 Background and purpose: Heavy metals are among the pollutants that can cause destructive and fatal effects on marine organisms, including fish, in aquatic environments. This study aimed to determine and compare the concentration of heavy metals in the edible tissue of highly consumed farmed fishes (trout and carp) and marine fishes (carp, mullet, and whitefish) in Mazandaran province, Iran. Materials and methods: In this study, 10 farmed fishes of Rainbow trout and Carp and 20 marine fishes of Carp, Leaping mullet, and Rutilus kutum were purchased from several cities of Mazandaran province, including Sari, Farahabad, Babolsar, Fereydoun Kanar, and Mahmoud Abad from the fishmongers market in two seasons (spring and summer). In this study, the edible tissues were completely separated and homogenized by a meat grinder; then, the freeze-dried tissues were analyzed by an ICP-MS to identify heavy metal contents. Results: The average length and weight of the sampled marine fish species were 33.05±6.24 cm and 354.65±230.54 gr, respectively. Also, the length and weight of the farmed fish species were 33.45±10.30 cm and 586.45±501.32 gr, respectively. The results showed that the average concentration of most heavy metals in both farmed and marine species was within the permissible ranges, and only the average amount of zinc and manganese in both groups was reported higher than the maximum allowed permissible ranges. Spearman's statistical analysis showed no significant relationship between the metal concentration and the fish's length and weight (P<0.05, n=30 and rs=-0.219). Conclusion: This study revealed that although the concentrations of studied elements in sampled farmed and marine fishes were within the permissible range compared to Food and Drug Administration (FDA), World Health Organization (WHO), and Food and Agriculture Organization (FAO) standards, the average concentrations of Mn and Zn were higher than the mentioned standards.   248 257 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/15 1402/6/24 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/5 1402/8/14 محمد علی ززولی Mohammad Ali Zazouli استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و مرکز تحقیقات سلامت فراورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zazoli49@yahoo.com حبیب نجاتی Habib Nejati دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران habib.nejati01@gmail.com رضا دهبندی Reza Dehbandi پژوهشگر، دانشکده‌ی جغرافیا، علوم زمین و محیط‌زیست، دانشگاه بیرمنگهام، بیرمنگهام، انگلستان و استادیار، مرکز تحقیقات فناوری‌های زیست‌محیطی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران ایران rezadehbandi65@gmail.com علی اصغر نادی قرا Ali Asghar Nadi Ghara دکترای آمار، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده‌ی اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران statistic.nadi@gmail.com Cultured fish Heavy metals ICP-MS Marine Fish فلزات سنگین ICP-MS ماهی پرورشی ماهی دریایی 1. Idris AM, Eltayeb M, Potgieter-Vermaak SS, Van Grieken R, Potgieter J. Assessment of heavy metals pollution in Sudanese harbours along the Red Sea Coast. Microchemical Journal 2007; 87(2): 104-112.##2. Ali Zazouli M, Yousefi ZA, Taghavi M, Akbari-Adergani B, Cherati JY. Cadmium removal from aqueous solutions using L-Cysteine functionalized Single-Walled carbon nanotubes. J Mazandaran Univ Med Sci 2013; 23(98): 37-47 (Persian).##3. Bazrafshan E, Mahvi AH, Zazouli MA. Removal of zinc and copper from aqueous solutions by electrocoagulation technology using iron electrodes. Asian Journal of Chemistry 2021; 23(12): 5506-5510.##4. Chapman PM, Wang F, Janssen C, Persoone G, Allen HE. Ecotoxicology of metals in aquatic sediments: binding and release, bioavailability, risk assessment, and remediation. Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 1998; 55(10): 2221-2243.##5. Ikem A, Egiebor NO. Assessment of trace elements in canned fishes (mackerel, tuna, salmon, sardines and herrings) marketed in Georgia and Alabama (United States of America). Journal of food composition and analysis 2005; 18(8): 771-787.##6. Rejomon G, Nair M, Joseph T. Trace metal dynamics in fishes from the southwest coast of India. Environ Monit Assess 2010; 167(1-4): 243-255.##7. Mendil D, Demirci Z, Tuzen M, Soylak M. Seasonal investigation of trace element contents in commercially valuable fish species from the Black sea, Turkey. Food Chem Toxicol 2010; 48(3): 865-870.##8. Tuzen M, Soylak M. Determination of trace metals in canned fish marketed in Turkey. Food Chemistry 2007; 101(4): 1378-1382.##9. Jaishankar M, Tseten T, Anbalagan N, Mathew BB, Beeregowda KN. Toxicity, mechanism and health effects of some heavy metals. Interdiscip Toxicol 2014; 7(2): 60-72.##10. Genchi G, Carocci A, Lauria G, Sinicropi MS, Catalano A. Nickel: Human health and environmental toxicology. Int J Environ Res Public Health 2020; 17(3): 679.##11. Sivaperumal P, Sankar T, Nair PV. Heavy metal concentrations in fish, shellfish and fish products from internal markets of India vis-a-vis international standards. Food chemistry 2007; 102(3): 612-20.##12. Taha MM, Mahdy-Abdallah H, Shahy EM, Ibrahim KS, Elserougy S. Impact of occupational cadmium exposure on bone in sewage workers. Int J Occup Environ Health 2018; 24(3-4): 101-108.##13. Hadi F, Ahmad A, Ullah R. Cadmium phytoextraction potential of Ricinus communis significantly increased with exogenous application of growth regulators and macronutrients. Soil and Sediment Contamination: An International Journal 2021; 30(6): 663-685.##14. Kapoor D, Singh MP. Heavy metal contamination in water and its possible sources. Heavy Metals in the Environment 2021:179-189.##15. Klige R, Myagkov M. Changes in the water regime of the Caspian Sea. Geojournal 1992; 27(3): 299-307.##16. Povinec PP, Froehlich K, Gastaud J, Oregioni B, Pagava SV, Pham MK, et al. Distribution of 90Sr, 137Cs and 239,240 Pu in Caspian Sea water and biota. Deep Sea Research Part II: Topical Studies in Oceanography 2003; 50(17-21): 2835-2846.##17. Hamidvand F, Rahmani M, Shirdam R, Joveini MN. Study of lead, nickel and zinc heavy metals concentration in muscle, liver, gill, and kidney of Caspian kutum (Rutilus frisii kutum) in Guilan and Mazandaran provinces. Journal of Environmental Science Studies 2020; 5(3): 2741-2747 (Persian).##18. Amini Ranjbar G, Sotodehnia F. Investigation of heavy metals accumulation in muscle tissue of Mugil auratus in relation to standard length, weight, age and sex. Iranian Scientific Fisheries Journal 2005; 14(3): 1-8 (Persian).##19. Mehri Asiabar Z, Taghavi L, Valinassab T, Pourgholam R. Measuring Concentration of Heavy Metals (Pb, Cd, Hg) in Tissue of Liza Saliens and Risk Assessment Associated with its Use (Case Study: Coastal Waters of the Caspian Sea). Journal of Environmental Science and Technology 2016; 18(3): 225-239 (Persian).##20. Bakhshalizadeh S, Mora-Medina R, Fazio F, Parrino V, Ayala-Soldado N. Determination of the heavy metal bioaccumulation patterns in muscles of two species of mullets from the Southern Caspian Sea. Animals 2022; 12(20): 2819.##21. Bilandžić N, Sedak M, Čalopek B, Đokić M, Varenina I, Kolanović BS, et al. Element contents in commercial fish species from the Croatian market. Journal of Food Composition and Analysis 2018; 71: 77-86.##22. Heshmati A, Karami-Momtaz J, Nili-Ahmadabadi A, Ghadimi S. Dietary exposure to toxic and essential trace elements by consumption of wild and farmed carp (Cyprinus carpio) and Caspian kutum (Rutilus frisii kutum) in Iran. Chemosphere 2017; 173: 207-215.##23. Ebrahimzadeh MA, Eslami S, Nabavi SF, Nabavi SM. Determination of trace element level in different tissues of the leaping mullet (Liza saliens, Mugilidae) collected from Caspian Sea. Biol Trace Elem Res 2011; 144(1-3): 804-811.##24. Hosseini SM, Vajdi R, Rad SFM, Behrooz RD, Chamanara V, Hosseini SV. Risk assessment of trace elements bioaccumulated in golden gray mullet (Liza aurata) harvested from the southern Caspian Sea. Journal of Great Lakes Research 2022; 48(4): 1079-1086.##25. Cardwell RD, DeForest DK, Brix KV, Adams WJ. Do Cd, Cu, Ni, Pb, and Zn biomagnify in aquatic ecosystems? Rev Environ Contam Toxicol 2013; 226: 101-122.##26. Li D, Pan B, Wang Y, Han X, Lu Y. Bioaccumulation and health risks of multiple trace metals in fish species from the heavily sediment-laden Yellow River. Mar Pollut Bull 2023; 188: 114664.##27. Najm M, Shokrzadeh M, Fakhar M, Sharif M, Hosseini SM, RahimiEsboei B, et al. Concentration of Heavy Metals (Cd, Cr and Pb) in the Tissues of Clupeonella Cultriventris and Gasterosteus Aculeatus from Babolsar Coastal Waters of Mazandaran Province, Caspian Sea J Mazandaran Univ Med Sci 2014, 24(113): 185-192 (Persian).##28. Mehdinia A, Dehbandi R, Hamzehpour A, Rahnama R. Identification of microplastics in the sediments of southern coasts of the Caspian Sea, north of Iran. Environ Pollut 2020; 258: 113738.##29. Tabari S, Saravi SSS, Bandany GA, Dehghan A, Shokrzadeh M. Heavy metals (Zn, Pb, Cd and Cr) in fish, water and sediments sampled form Southern Caspian Sea, Iran. Toxicol Ind Health 2010; 26(10): 649-656.##30. Bandani GA, Khoshbavar Rostami H, Yelghi S, Shokrzadeh M, Nazari H. Concentration of heavy metals (Cd, Cr, Zn, and Pb) in muscle and liver tissues of common carp (Cyprinus carpio L, 1758) from coastal waters of Golestan Province. isfj 2011; 19(4): 1-10 (Persian).##31. Varol M, Kaçar E, Akın HK. Accumulation of trace elements in muscle, gill and liver of fish species (Capoeta umbla and Luciobarbus mystaceus) in the Tigris River (Turkey), and health risk assessment. Environ Res 2020; 186: 109570.##32. Ancora S, Mariotti G, Ponchia R, Fossi MC, Leonzio C, Bianchi N. Trace elements levels in muscle and liver of a rarely investigated large pelagic fish: The Mediterranean spearfish Tetrapturus belone (Rafinesque, 1810). Mar Pollut Bull 2020; 151: 110878.##33. Anan Y, Kunito T, Tanabe S, Mitrofanov I, Aubrey DG. Trace element accumulation in fishes collected from coastal waters of the Caspian Sea. Mar Pollut Bull 2005; 51(8-12): 882-888.## ##

مقایسه کارایی نانو ذرات سنتز شده اکسید منیزیم (MgO) و کربن فعال پودری (PAC) برای جذب ماده رنگ‌زای اسید قرمز 18 از محلول‌های آبی Comparison of the Efficiency of Synthesized Magnesium Oxide (MgO) Nanoparticles and Powdered Activated Carbon (PAC) for the Adsorption of Acid Red 18 Dye from Aqueous Solutions 1 1 سابقه و هدف: صنایع نساجی یکی از مهم‌ترین صنایع هر کشوری است که فاضلاب تولیدی آن‌ها به دلیل استفاده از انواع رنگ‌ها در طی فرآیند تولید محصولات به‌شدت رنگی است. فاضلاب تولیدی باید پیش از تخلیه به محیط‌زیست تصفیه شود. ازاین‌رو هدف از این مطالعه، ارزیابی کارایی فرآیند جذب سطحی به‌عنوان یکی از بهترین و ساده‌ترین روش‌ها برای حذف رنگ اسید قرمز 18 (AR-18) از محیط‌های آبی است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی-آزمایشگاهی، نانو ذرات اکسید منیزیم (MgO) سنتز شد و پس از تعیین مشخصات توسط آنالیزهای XRD، FESEM، EDS، PSA،FTIR  و BET، کارایی آن‌ها برای جذب رنگ اسید قرمز 18 (Acid Red 18) از محلول‌های آبی بررسی شد، سپس راندمان حذف آن‌ها با کربن فعال پودری (Powdered Activated Carbon یا به‌اختصار PAC) مقایسه شد. در این پژوهش، تأثیر متغیرهایی مانند pH محلول، مقدار ماده جاذب، زمان تماس و غلظت اولیه رنگ بررسی شد. از آنالیز غیرخطی به کمک نرم‌افزار OriginPro 18 برای مدل‌سازی داده­های سینتیک‌ها و ایزوترم‌های جذب استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که pH محلول تأثیری زیادی بر روی حذف رنگ AR-18 در محدوده غلظت بررسی‌شده نداشت. برای جاذب PAC، با افزایش زمان تماس و دوز جاذب، راندمان حذف رنگ افزایش یافت و حذف رنگ در مدت زمان 120 دقیقه به تعادل رسید. مدل سینتیکی درجه عمومی و مدل ایزوترمی لیو داده‌های تجربی به‌دست‌آمده را به‌خوبی توصیف کردند. استنتاج: این مطالعه نشان داد که نانو ذرات اکسید منیزیم (MgO) جاذب مناسبی برای حذف رنگ AR-18 نیستند و راندمان جذب پایینی از خود نشان دادند. اما کربن فعال پودری راندمان بسیار بالایی داشت و می‌تواند به‌عنوان یک جاذب مؤثر برای حذف رنگ AR-18 از محلول‌های آبی به‌کار رود.   2 Background and purpose: Textile industries play a vital role in the economy of any country, and the management of their effluent is crucial for environmental sustainability. The use of various dyes during the production process results in highly colored wastewater that requires treatment before discharging into the environment. Thus, the objective of this study was to assess the effectiveness of the adsorption process as one of the best and simplest methods for the removal of Acid Red 18 (AR-18) dye from aqueous environments. Materials and methods: In this experimental study, we focused on the synthesis and characterization of magnesium oxide (MgO) nanoparticles. Then, the efficiency of this adsorbent was investigated for the adsorption of AR-18 dye from aqueous solutions, and then its removal efficiency was compared with powdered activated carbon (PAC). The research involved evaluating the impacts of various variables such as solution pH, adsorbent dosage, contact time, and initial dye concentration on the adsorption process. Non-linear analysis using OriginPro 18 software was used to model adsorption kinetics and isotherms data. Results: The results of the study indicated that the solution pH had a negligible impact on the removal of AR-18 dye within the investigated concentration range. However, for PAC adsorbent, increasing the contact time and adsorbent dosage resulted in higher removal efficiency of the dye, and equilibrium was reached after 120 minutes. The general order kinetic model and Liu isotherm model well described the experimental data. Conclusion: Based on the results of the study, it was found that magnesium oxide (MgO) nanoparticles were not effective as an adsorbent for the removal of AR-18 dye and exhibited low adsorption efficiency. On the other hand, powdered activated carbon (PAC) demonstrated a significantly higher adsorption efficiency and can be considered as an effective adsorbent for the removal of AR-18 dye from aqueous solutions.   258 273 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/5 1402/5/14 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/30 1402/8/8 هدیه عشورنژاد Hedyeh Ashournezhad دانشجوی کارشناسی مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران hediashouri1997@gmail.com حسینعلی اصغرنیا Hosseinali Asgharnia مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران و دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران ehaamin2@gmail.com سمیه احمد ناطقی Somayyeh Ahmad Nateghi دانشجوی کارشناسی مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران somayyehnateghi424@gmail.com آرزو ابراهیمی Arezoo Ebrahimi دانشجوی کارشناسی مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران arezoo.ebrahimi.1374@gmail.com مائده حیدری Maedeh Heydari دانشجوی کارشناسی مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران maedehheidari1995@gmail.com عاطفه اکبری Atefeh Akbari دانشجوی کارشناسی مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران akbar.atefeh97@gmail.com محمد شیرمردی Mohammad Shirmardi مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران و استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران shirmardim@yahoo.com Adsorption Isotherm MgO nanoparticles Nonlinear analysis Textile industry نانو ذرات MgO جذب سطحی صنایع نساجی آنالیز غیرخطی ایزوترم 1. Méndez-Paz D, Omil F, Lema JM. Anaerobic treatment of azo dye Acid Orange 7 under fed-batch and continuous conditions. Water Res 2005; 39(5): 771-78. ##2. Mielczarski JA, Atenas GM, Mielczarski E. Role of iron surface oxidation layers in decomposition of azo-dye water pollutants in weak acidic solutions. Applied Catalysis B: Environmental 2005; 56(4): 289-303. ##3. Kritikos DE, Xekoukoulotakis NP, Psillakis E, Mantzavinos D. Photocatalytic degradation of reactive black 5 in aqueous solutions: Effect of operating conditions and coupling with ultrasound irradiation. Water Res 2007; 41(10): 2236-2246. ##4. Alipour M, Vosoughi M, Mokhtari SA, Sadeghi H, Rashtbari Y, Shirmardi M, et al. Optimising the basic violet 16 adsorption from aqueous solutions by magnetic graphene oxide using the response surface model based on the Box–Behnken design. Int J Environ Anal Chem 2021; 101(6): 758-777. ##5. Mishra AK, Arockiadoss T, Ramaprabhu S. Study of removal of azo dye by functionalized multi walled carbon nanotubes. Chem Eng J 2010; 162(3): 1026-1034. ##6. Afshin S, Rashtbari Y, Ramavandi B, Fazlzadeh M, Vosoughi M, Mokhtari SA, et al. Magnetic nanocomposite of filamentous algae activated carbon for efficient elimination of cephalexin from aqueous media. Korean J Chem Eng 2020; 37(1): 80-92. ##7. Hamidi F, Dehghani MH, Kasraee M, Salari M, Shiri L, Mahvi AH. Acid red 18 removal from aqueous solution by nanocrystalline granular ferric hydroxide (GFH); optimization by response surface methodology & genetic-algorithm. Sci Rep 2022; 12(1): 4761. ##8. Gholami-Borujeni F, Naddafi K, Nejatzade-Barandozi F. Application of catalytic ozonation in treatment of dye from aquatic solutions. Desalination and Water Treatment 2013; 51(34-36): 6545-51. ##9. Amin NK. Removal of direct blue-106 dye from aqueous solution using new activated carbons developed from pomegranate peel: Adsorption equilibrium and kinetics. J Hazard Mater 2009; 165(1–3): 52-62. ##10. Iram M, Guo C, Guan Y, Ishfaq A, Liu H. Adsorption and magnetic removal of neutral red dye from aqueous solution using Fe3O4 hollow nanospheres. J Hazard Mater 2010; 181(1): 1039-50. ##11. Moussavi G, Mahmoudi M. Removal of azo and anthraquinone reactive dyes from industrial wastewaters using MgO nanoparticles. J Hazard Mater 2009; 168(2): 806-812. ##12. Mahvi AH, Ghanbarian M, Nasseri S, Khairi A. Mineralization and discoloration of textile wastewater by TiO2 nanoparticles. Desalination 2009; 239(1): 309-316. ##13. Marzbani T, Khayatian G. Application of Magnesium Oxide Nanoparticles for Sunset Yellow Removal in Aqueous Solutions: Adsorption Isotherm, Kinetic, and Thermodynamic Studies. Iranian Journal of Chemistry and Chemical Engineering 2022; 41(12): 4015-25. ##14. Zandipak R, Sobhanardakani S. Synthesis of NiFe2O4 nanoparticles for removal of anionic dyes from aqueous solution. Desalination and Water Treatment 2016; 57(24): 11348-11360. ##15. Shirmardi M, Mahvi AH, Mesdaghinia A, Nasseri S, Nabizadeh R. Adsorption of acid red18 dye from aqueous solution using single-wall carbon nanotubes: kinetic and equilibrium. Des Water Treat 2013; 51(34-36): 6507-6516. ##16. Sobhanardakani S, Zandipak R, Sahraei R. Removal of Janus Green dye from aqueous solutions using oxidized multi-walled carbon nanotubes. Toxicol Environ Chem 2013; 95(6): 909-918. ##17. Gholami Borujeni F, Mahvi AH, Nejatzadeh-Barandoozi F. Removal of heavy metal ions from aqueous solution by application of low cost materials. Fresen Environ Bull 2013; 22(3): 655-658. ##18. Upadhyayula VKK, Deng S, Mitchell MC, Smith GB. Application of carbon nanotube technology for removal of contaminants in drinking water: A review. Sci Total Environ 2009; 408(1): 1-13. ##19. Venkatesha TG, Nayaka YA, Chethana BK. Adsorption of Ponceau S from aqueous solution by MgO nanoparticles. Appl Surf Sci 2013; 276: 620-627. ##20. Shirmardi M, Alavi N, Lima EC, Takdastan A, Mahvi AH, Babaei AA. Removal of atrazine as an organic micro-pollutant from aqueous solutions: a comparative study. Process Saf Environ Prot 2016; 103: 23-35. ##21. Liu Y, Shen L. A general rate law equation for biosorption. Biochem Eng J 2008; 38(3): 390-394. ##22. Liu Y, Liu Y J. Biosorption isotherms, kinetics and thermodynamics. Sep Purif Technol 2008; 61(3): 229-242. ##23. Alencar WS, Lima EC, Royer B, dos Santos BD, Calvete T, da Silva EA, et al. Application of Aqai Stalks as Biosorbents for the Removal of the Dye Procion Blue MX-R from Aqueous Solution. Sep Sci Technol 2012; 47(3): 513-526. ##24. Ho YS. Review of second-order models for adsorption systems. J Hazard Mater 2006; 136(3): 681-689. ##25. Langmuir I. The adsorption of gases on plane surfaces of glass, mica and platinum. J Am Chem Soc 1918; 40(9): 1361-1403. ##26. Freundlich H. Adsorption in solution. Phys Chem Soc 1906; 40: 1361-1368. ##27. Liu Y, Xu H, Yang S-F, Tay J-H. A general model for biosorption of Cd2+, Cu2+ and Zn2+ by aerobic granules. J Biotechnol 2003; 102(3): 233-239. ##28. Lima ÉC, Adebayo MA, Machado FM. Kinetic and Equilibrium Models of Adsorption. In: Bergmann CP, Machado FM, editors. Carbon Nanomaterials as Adsorbents for Environmental and Biological Applications. Carbon Nanostructures. 1 ed. Switzerland: Springer International Publishing 2015 :33-69.##29. Santos DC, Adebayo MA, Lima EC, Pereira SF, Cataluña R, Saucier C, et al. Application of Carbon Composite Adsorbents Prepared from Coffee Waste and Clay for the Removal of Reactive Dyes from Aqueous Solutions. J Braz Chem Soc 2015; 26: 924-38.##30. Saucier C, Adebayo MA, Lima EC, Prola LD, Thue PS, Umpierres CS, et al. Comparison of a Homemade Bacuri Shell Activated Carbon With Carbon Nanotubes for Food Dye Removal. CLEAN - Soil, Air, Water 2015; 43(10): 1389-400. ##31. Rakmak N, Wiyaratn W, Bunyakan C, Chungsiriporn J. Synthesis of Fe/MgO nano-crystal catalysts by sol–gel method for hydrogen sulfide removal. Chem Eng J 2010; 162(1): 84-90. ##32. Zandi Pak R, Sobhan Ardakani S. Evaluation of Kinetic and Equilibrium Parameters of NiFe2O4 Nanoparticles on Adsorption of Reactive Orange Dye from Water. IJT 2016; 10(2): 51-58. ##33. Selvam NCS, Kumar RT, Kennedy LJ, Vijaya JJ. Comparative study of microwave and conventional methods for the preparation and optical properties of novel MgO-micro and nano-structures. J Alloys Compd 2011; 509(41): 9809-9815. ##34. Zhou J, Yang S, Yu J. Facile fabrication of mesoporous MgO microspheres and their enhanced adsorption performance for phosphate from aqueous solutions. Colloids Surf Physicochem Eng Aspects 2011; 379(1-3): 102-108. ##35. Sobhanardakani S, Zandipak R. Removal of Anionic Dyes (Direct Blue 106 and Acid Green 25) from Aqueous Solutions Using Oxidized Multi-Walled Carbon Nanotubes. Iran-J-Health-Sci 2015; 3(3): 48-57. ##36. Sobhanardakani S, Ghoochian M, Jameh-Bozorghi S, Zandipak R. Assessing of Removal Efficiency of Indigo Carmine from Wastewater Using MWCNTs. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions A: Science 2017; 41(4): 1047-1053. ##37. Dalvand R, Kianpour E, Tahzibi H, Azizian S. MgO nano-sheets for adsorption of anionic dyes from aqueous solution: Equilibrium and kinetics studies. Surfaces and Interfaces 2020; 21: 100722. ##38. Ahmed MA, Abou-Gamra ZM. Mesoporous MgO nanoparticles as a potential sorbent for removal of fast orange and bromophenol blue dyes. Nanotechnology for Environmental Engineering 2016; 1: 10.##39. Chamack M, Mahjoub A, Hosseinian A. Facile Synthesis of Nanosized MgO as Adsorbent for Removal of Congored Dye from Wastewate. Nanochem Res 2018; 3(1): 85-91.## ##

بررسی تأثیر عوامل محیطی بر پایداری محلول هیپوکلریت‌سدیم به‌عنوان گندزدای سطوح محیطی Investigation the Effect of Environmental Factors on the Sodium Hypochlorite Solution Stability as Disinfection of Environmental Surfaces 1 1  سابقه و هدف: باتوجه‌به اینکه گندزداهای کلره یکی از گندزداهای رایج برای گندزدایی آب و فاضلاب، محیط‌های بیمارستانی و... هستند و پرسش‌‌هایی درباره‌ ماندگاری کلر در محلول‌ها و سطوح مطرح است، هدف این تحقیق بررسی تأثیر عوامل محیطی بر پایداری محلول‌های هیپوکلریت‌سدیم نگهداری‌شده در شرایط مختلف است. مواد و روش‌ها: در این تحقیق، از محلول هیپوکلریت سدیم برای محلول‌سازی استفاده شد. باتوجه‌به تعداد پارامترها و بر اساس طراحی آزمایش و مدل‌سازی سطح پاسخ با استفاده از طرح باکس‌بنکن، تعداد 29 آزمایش انجام شد. محلول‌ها در بطری‌های پلاستیکی مات که با فویل آلومینیمی پوشانده شده بودند، نگهداری شدند. پایداری محلول‌ها در غلظت‌های 05/0، 5/0 و 1 درصد، با pH‌های 5، 5/7 و 10، در دمای 4، 25 و 45 درجه‌ی سانتی‌گراد و زمان نگهداری 0، 15، 30 و 60 روز بررسی شد. غلظت باقی‌مانده‌ی کلر به ‌روش یدومتریک مطابق روش استاندارد تعیین شد. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که با افزایش غلظت محلول کلر، افزایش دما و زمان نگهداری، پایداری کلر کاهش می‌یابد. محلول‌‌ها با pH خنثی، پایداری کم‌تری نسبت به محلول‌های اسیدی و قلیایی نشان دادند. بر اساس طراحی آزمایش و مدل‌سازی سطح پاسخ با استفاده از طراحی فاکتوریل باکس‌بنکن، تأثیر خطی ضرایب دما، pH، غلظت اولیه و زمان نگهداری معنی‌دار بود(05/0<P). بین مقدار کلر موجود و زمان هم‌بستگی منفی وجود داشت. استنتاج: این مطالعه نشان داد که شرایط مختلف نگهداری محلول هیپوکلریت‌سدیم به ‌شدت بر پایداری کلر تأثیر دارد؛ لذا توصیه می‌شود که هنگام کاربرد این ترکیب برای گندزدایی، به این عوامل توجه شود.   2  Background and purpose: Considering that chlorine disinfectants are one of the most common disinfectants for disinfecting water and wastewater, hospital environments, etc., and there are questions about the stability of chlorine in solutions and on surfaces. So, the purpose of this study is to investigate the effect of environmental factors on the stability of sodium hypochlorite solutions stored in different conditions. Materials and methods: In this study, sodium hypochlorite solution was used for solution preparation. According to the number of parameters and based on the design of the experiment (DoE) and the response surface modeling (RSM) using the Box-Benken design (BBD), 29 experiments were performed. The solutions were stored in opaque plastic bottles covered with aluminum foil. The stability of solution in concentration of 0.05, 0.5 and 1% with the pHs of 5, 7.5 and 10 stored at 4, 25 and at 45°C, and the storage time of 15, 30, and 60 days was examined. The residual chlorine concentration was determined by the iodometric method according to the standard method. Results: The results of this study showed that the chlorine stability decreases with increasing concentration of chlorine solution, increasing temperature and storage time. Solutions with neutral pH (7.5) showed less stability than acidic and alkaline solutions. Based on the experimental design and RSM using BBD, the linear effect of the temperature, pH, initial concentration and time was significant (P<0.05). There was a negative correlation between the amount of available chlorine and time. Conclusion: This study showed that different storage conditions of sodium hypochlorite solution strongly affect the stability of its chlorine, so it is recommended to pay attention to these factors when using this solution for disinfection.   274 286 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/6 1402/2/16 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/24 1402/8/2 محمد علی ززولی Mohammad Ali Zazouli استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و مرکز تحقیقات سلامت فراورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران یلدا هاشم پور Yalda Hashempour مرکز تحقیقات سلامت فراورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران نفیسه دشتبان Nafiseh Dashtban کارشناسی‌ ارشد مهندسی بهداشت ‌محیط، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی ‌بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nafisedashtban2019@gmail.com disinfection chlorine stability environment disinfection water and sewage disinfection Sodium hypochlorite گندزدایی پایداری کلر گندزدایی محیط گندزدایی آب و فاضلاب هیپوکلریت‌سدیم 1. Pişkin B, Türkün M. Stability of various sodium hypochlorite solutions. J Endod 1995; 21(5): 253-255.##2. Guastalli AR, Clarkson RM, Rossi-Fedele G. The effect of surfactants on the stability of sodium hypochlorite preparations. J Endod 2015; 41(8): 1344-1348.##3. Su YS, Morrison III DT, Ogle RA. Chemical kinetics of calcium hypochlorite decomposition in aqueous solutions. Journal of Chemical Health and Safety 2009; 16(3): 21-25.##4. Jefri UHNM, Khan A, Lim YC, Lee KS, Liew KB, Kassab YW, etal. A systematic review on chlorine dioxide as a disinfectant. J Med Life 2022; 15(3): 313-318.##5. Mehendale FV, Clayton G, Homyer KM, Reynolds DM. HOCl vs OCl−: clarification on chlorine-based disinfectants used within clinical settings. Journal of Global Health Reports 2023; 7: e2023052.##6. Byun KH, Han SH, Yoon JW, Park SH, Ha SD. Efficacy of chlorine-based disinfectants (sodium hypochlorite and chlorine dioxide) on Salmonella Enteritidis planktonic cells, biofilms on food contact surfaces and chicken skin. Food Control 2021; 123(2): 107838.##7. Leonardo NGeS, Carlotto IB, Luisi SB, Kopper PMP, Grecca FS, Montagner F. Calcium hypochlorite solutions: evaluation of surface tension and effect of different storage conditions and time periods over pH and available chlorine content. J Endod 2016; 42(4): 641-645.##8. Camps J, Pommel L, Aubut V, Verhille B, Satoshi F, Lascola B, etal. Shelf life, dissolving action, and antibacterial activity of a neutralized 2.5% sodium hypochlorite solution. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2009; 108(2): e66-e73.##9. Wan Z, Zhu C, Francisco JS. Molecular Insights into the Spontaneous Generation of Cl2O in the Reaction of ClONO2 and HOCl at the Air–Water Interface. J Am Chem Soc 2023; 145(31): 17478-17484.##10. Nasyrov N, Zaiko E, Grudistova M, Reshchikov M. Evaluating the effect of various types of disinfectants on bacterial biofilms. Тhеоry and Practice Meat Processing 2023; 8(2): 162-167.##11. White GC. White's handbook of chlorination and alternative disinfectants: Wiley; 2010.##12. Iqbal Q, Lubeck-Schricker M, Wells E, Wolfe MK, Lantagne D. Shelf-life of chlorine solutions recommended in Ebola virus disease response. PLoS One 2016; 11(5): e0156136.##13. Gambarini G, De Luca M, Gerosa R. Chemical stability of heated sodium hypochlorite endodontic irrigants. J Endod 1998; 24(6): 432-434.##14. Van der Waal SV, Van Dusseldorp NE, De Soet JJ. An evaluation of the accuracy of labeling of percent sodium hypochlorite on various commercial and professional sources: is sodium hypochlorite from these sources equally suitable for endodontic irrigation? J Endod 2014; 40(12): 2049-2052.##15. Sirtes G, Waltimo T, Schaetzle M, Zehnder M. The effects of temperature on sodium hypochlorite short-term stability, pulp dissolution capacity, and antimicrobial efficacy. Journal of Endodontics 2005; 31(9): 669-671.##16. Rutala WA, Cole EC, Thomann CA, Weber DJ. Stability and bactericidal activity of chlorine solutions. Infect Control Hosp Epidemiol 1998; 19(5): 323-327.##17. Dehbandi R, Zazouli MA. Stability of SARS-CoV-2 in different environmental conditions. Lancet Microbe 2020; 1(4): e145.##18. Zazouli MA, Hashempour Y. A Review of the Stability of Coronaviruses in Different Environments. J Mazandaran Univ Med Sci 2021; 31(195): 141-155 (Persian).##19. Lawal-Ayinde BM, Morita T, Oda K, Nazmul T, Kurose M, Nomura T, et al. Virus purification highlights the high susceptibility of SARS-CoV-2 to a chlorine-based disinfectant, chlorous acid. Plos One 2023; 18(7): e0288634.##20. Parveen N, Chowdhury S, Goel S. Environmental impacts of the widespread use of chlorine-based disinfectants during the COVID-19 pandemic. Environ Sci Pollut Res Int 2022; 29(57): 85742-85760.##21. Yazdanbakhsh A, Hashempour Y, Ghaderpouri M. Performance of granular activated carbon/ nanoscale zero-valent iron for removal of humic substances from aqueous solution based on Experimental Design and Response Surface Modeling. Global Nest Journal 2018; 20(1): 57-68.##22. Majlesi M, Hashempour Y. Removal of 4-chlorophenol from aqueous solution by granular activated carbon/nanoscale zero valent iron based on Response Surface Modeling. Archives of Environmental Protection 2017; 43(4): 13-25.##23. Zazouli MA, Veisi F, Veisi A. Modeling Bisphenol A Removal from Aqueous Solution by Activated Carbon and Eggshell. J Mazandaran Univ Med Sci 2012; 21(2): 129-138 (Persian).##24. ASTM. American Society for Testing and MaterialsStandard, Test Methods of Sampling and Chemical Analysis of Chlorine-Containing Bleaches (D2022). 2017. Available from: https://cdn.standards.iteh.ai/samples/95017/2380d392db9441df84e9b43dfc509407/ASTM-D2022-89-2016-.pdf.##25. Frais S, Ng YL, Gulabivala K. Some factors affecting the concentration of available chlorine in commercial sources of sodium hypochlorite. Int Endod J 2001; 34(3): 206-215.##26. Abou-Rass M, Oglesby SW. The effects of temperature, concentration, and tissue type on the solvent ability of sodium hypochlorite. J Endod 1981; 7(8): 376-377.##27. Aparecida Nicoletti M, Fernandes Magalhäes J. Influence of the container and environmental factors in the stability of sodium hypochlorite. Bol Oficina Sanit Panam 1996;121(4):301-309.##28. Clarkson RM, Moule AJ, Podlich HM. The shelf‐life of sodium hypochlorite irrigating solutions. Aust Dent J 2001;46(4):269-276.##29. Johnson BR, Remeikis NA. Effective shelf-life of prepared sodium hypochlorite solution. J Endod 1993; 19(1): 40-43.##30. Fabian TM, Walker SE. Stability of sodium hypochlorite solutions. Am J Hosp Pharm 1982; 39(6): 1016-1017.##31. Dutta A,Saunders WP. Comparative evaluation of calcium hypochlorite and sodium hypochlorite on soft-tissue dissolution. J Endod 2012; 38(10): 1395-1398.##32. Rossi‐Fedele G, Guastalli AR, Doğramacı EJ, Steier L, De Figueiredo JA. Influence of pH changes on chlorine‐containing endodontic irrigating solutions. Int Endod J 2011; 44(9): 792-799.##33. Hoffman PN, Death JE, Coates D. The stability of sodium hypochlorite solutions.in :Collins CH, Aiiwood MC, Bloomfield SF. Disinfectants: their use and evaluation of effectiveness. Academic Press, London; 1981: 77-83.##34. Pappalardo G, Tanner F, Roussianos D, Pannatier A. Efficacy and stability of two chlorine-containing antiseptics. Drugs Exp Clin Res 1986; 12(11): 905-909.## ##

اثر رزوراترول بر آسیب القا شده با تری متیل تین کلراید در هیپوکامپ موش های صحرایی Effect of Resveratrol on Hippocampal Injury Induced by Trimethyltin Chloride in Rats 1 1 سابقه و هدف: تری متیل تین کلراید ارگانوتینی است که در ساخت پلاستیک‌ها استفاده می‌شود و دارای مسمومیت عصبی قوی به‌ویژه در هایپوکامپ است. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر رزوراترول به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان در کاهش عوارض تری متیل تین بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی 48 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار به صورت تصادفی به چهار گروه تقسیم شدند: کنترل، TMT (mg/kg 8 به صورت تک دوز)، اتانول، رزوراترول (mg/kg 30). حیوانات شش روز توسط رزوراترول تیمار شدند. در پایان دوره درمان، حافظه‌های فضایی، کاری و مرجع حیوانات توسط ماز شعاعی بررسی شد. بررسی‌های بافت‌شناسی و بیان ژن‌های Bax و Bcl2 نیز صورت گرفت. یافته‌ها: طبق یافته‌های این مقاله، TMT باعث آسیب به حافظه‌های فضایی، کاری و مرجع شد. تعداد سلول‌های پیکنوتیک و بیان ژن Bax به‌صورت معنی‌داری افزایش یافت (0/05>P) درحالی‌که بیان ژن Bcl2 کاهش یافت (0/05>P). هم‌چنین اثرات منفی TMT بر بافت هیپوکامپ نیز کاهش یافت(0/05>P). استنتاج: رزوراترول می‌تواند از آسیب ایجادشده توسط TMT در هایپوکامپ موش صحرایی‌ها جلوگیری کند و شاید بتوان از آن به‌عنوان درمان مکمل در مقابل مسمومیت ایجاد شده با TMT استفاده کرد.   2 Background and purpose: Trimethyltin chloride (TMT) is an organotin thermal stabilizer used in plastics manufacture, and has strong neurotoxicity, especially on the hippocampus. The aim of this study was to investigate the effects of resveratrol, an antioxidant, in reducing the side effects of TMT on the hippocampus. Materials and methods: In this experimental study, 48 male Wistar rats were randomly divided into four groups: control, TMT (8 mg/kg, single dose), ethanol, and resveratrol (30 mg/kg). Animals received six days of treatment with resveratrol. At the end of the treatment period, the spatial, working, and reference memories were investigated using a radial arm maze. Histological evaluation and the expression of Bax and Bcl2 were analyzed in the hippocampus. Results: According to our findings, TMT damaged spatial, working, and reference memories. The number of pyknotic cells and the expression of Bax significantly increased (P˂0.05) while the expression of Bcl2 decreased (P˂0.05). In addition, resveratrol could improve these negative effects of TMT on the hippocampus (P˂0.05). Conclusion: Resveratrol may prevent damages caused by TMT in the hippocampus of rat. Resveratrol might be a candidate for use as an adjunct therapy against the neurotoxicity of TMT.   287 294 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/27 1402/5/5 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/30 1402/8/8 عاطفه سادات محمد حسینی نژاد Atefeh sadat Mohammad Hosseini Nezhad کارشناسی ارشد علوم تشریح، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران ایران a.s.mhn5636@gmail.com زینب ارتگلی Zeynab Ortegoli دکترای عمومی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران ایران ortegolizeinab@gmail.com نگار ملکشاهی فرد Negar Malekshahi fard کارشناسی ارشد علوم تشریح، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران ایران negarkornokar@yahoo.com فاطمه سلیم آباد Fatemeh کارشناسی ارشد علوم تشریح، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران ایران salim.microbiology@gmail.com مریم باعزم Maryam Baazm دانشیار علوم تشریح، گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران ایران dr.baazm@arakmu.ac.ir hippocampus resveratrol trimethyltin chloride memory apoptosis هیپوکامپ رزوراترول تری متیل تین کلراید حافظه آپوپتوز 1. Liu Z, Lv J, Zhang Z, Wang B, Duan L, Li C, Xie H, Li T, Zhou X, Xu R, Chen N, Liu W, Ming H. The main mechanisms of trimethyltin chloride-induced neurotoxicity: Energy metabolism disorder and peroxidation damage. Toxicol Lett 2021; 345: 67-76. ##2. Liu XJ, Wang YQ, Shang SQ, Xu S, Guo M. TMT induces apoptosis and necroptosis in mouse kidneys through oxidative stress-induced activation of the NLRP3 inflammasome. Ecotoxicol Environ Saf 2022; 230: 113167. ##3. Du Y. Acute Trimethyltin Poisoning Caused by Exposure to Polyvinyl Chloride Production: 8 Cases. Am J Med Sci 2021; 362(1): 92-98. ##4. Liu Z, Tian Z, Lv J, Liu W, Ma Y, Hu M, Huang M. Mechanism in bradycardia induced by Trimethyltin chloride: Inhibition activity and expression of Na+/K+-ATPase and apoptosis in myocardia. J Toxicol Sci 2020; 45(9): 549-558. ##5. Jeong ES, Bajgai J, You IS, Rahman MH, Fadriquela A, Sharma S, Kwon HU, Lee SY, Kim CS, Lee KJ. Therapeutic Effects of Hydrogen Gas Inhalation on Trimethyltin-Induced Neurotoxicity and Cognitive Impairment in the C57BL/6 Mice Model. Int J Mol Sci 2021; 22(24): 13313. ##6. Yuliani S, Mustofa, Partadiredja G. The neuroprotective effects of an ethanolic turmeric (Curcuma longa L.) extract against trimethyltin-induced oxidative stress in rats. Nutr Neurosci 2019; 22(11): 797-804. ##7. Rostami A, Taleahmad F, Haddadzadeh-Niri N, Joneidi E, Afshin-Majd S, Baluchnejadmojarad T, Roghani M. Sinomenine Attenuates Trimethyltin-Induced Cognitive Decline via Targeting Hippocampal Oxidative Stress and Neuroinflammation. J Mol Neurosci 2022; 72(8): 1609-1621.##8. Sakhaie MH, Mohammad-Hosseini A, Sadegh M, Khansari-nejad B, Babaei S. Pentoxifylline Protects Against Hippocampal Damage and Memory Impairment Induced by Trimethyltin. Iranian Journal of Toxicology 2021; 15(2): 83-90.##9. Bai Z, Deng J, Wang C, Hou Y, Zhang Y, Kang F, et al. Study on the mechanism of lignite oxidation inhibition by antioxidant resveratrol. Energy 2023; 273: 127235.##10. Sun D, Yue Q, Guo W, Li T, Zhang J, Li G, Liu Z, Sun J. Neuroprotection of resveratrol against neurotoxicity induced by methamphetamine in mouse mesencephalic dopaminergic neurons. Biofactors 2015; 41(4): 252-260.##11. Hajipour E, Mashayekhi FJ, Mosayebi G, Baazm M, Zendedel A. Resveratrol decreases apoptosis and NLRP3 complex expressions in experimental varicocele rat model. Iran J Basic Med Sci 2018 21(2): 225-229. ##12. Rahman MH, Akter R, Bhattacharya T, Abdel-Daim MM, Alkahtani S, Arafah MW, et al. Resveratrol and neuroprotection: impact and its therapeutic potential in Alzheimer's disease. Front Pharmacol 2020; 11: 2272.##13. Zeng Q, Xiong Q, Zhou M, Tian X, Yue K, Li Y, Shu X, Ru Q. Resveratrol attenuates methamphetamine-induced memory impairment via inhibition of oxidative stress and apoptosis in mice. J Food Biochem 2021; 45(2): e13622.##14. Juarez D, Arteaga I, Cortes H, Vazquez‐Roque R, Lopez‐Lopez G, Flores G, et al. Chronic resveratrol administration reduces oxidative stress and brain cell loss and improves memory of recognition in old rats. Synapse 2023: e22271.##15. Shin EJ, Suh SK, Lim YK, Jhoo WK, Hjelle OP, Ottersen OP, Shin CY, Ko KH, Kim WK, Kim DS, Chun W, Ali S, Kim HC. Ascorbate attenuates trimethyltin-induced oxidative burden and neuronal degeneration in the rat hippocampus by maintaining glutathione homeostasis. Neuroscience 2005; 133(3): 715-727.##16. Nadi Z, Abbasi Y, Jalali Mashayekhi F, Bayat M, Bayat P, Baazm M. Effect of Resistance and Endurance Trainings on Nrf2/Keap1 Signaling Pathway in Testicular Tissue of Type 2 Diabetic Rats. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences 2022; 32(214): 24-34 (Persian)##17. Fornai F, Trabucco A, Di Pietro P, Nori SL, Fulceri F, Fumagalli L, et al. Methylated tin toxicity a reappraisal using rodents models. Archives italiennes de biologie 2009; 147(4): 141-153.##18. Tang X, Wu X, Dubois AM, Sui G, Wu B, Lai G, Gong Z, Gao H, Liu S, Zhong Z, Lin Z, Olson J, Ren X. Toxicity of trimethyltin and dimethyltin in rats and mice. Bull Environ Contam Toxicol 2013;90(5):626-33. ##19. Florea AM, Splettstoesser F, Dopp E, Rettenmeier AW, Büsselberg D. Modulation of intracellular calcium homeostasis by trimethyltin chloride in human tumour cells: neuroblastoma SY5Y and cervix adenocarcinoma HeLa S3. Toxicology 2005; 216(1): 1-8.## ##

بررسی جداگانه اثر عصاره‌های گل‌گاوزبان و گل بنفشه بر انحلال سنگ صفراوی A Separate Evaluation of Echium Amoenum L. and Viola Odorata L. Extracts on Solving Gall Stones 1 1 سابقه و هدف: سنگ کیسه صفرا به علت انباشتگی و تراکم مواد محلول در چربی در داخل کیسه صفرا ایجاد می‌شود. در طب سنتی گل‌گاوزبان صفرا آور است. بنابراین این مطالعه به بررسی اثر عصاره گل‌گاوزبان و گل بنفشه، در سنگ صفرا می‌پردازد. مواد و روش‌ها: در مطالعه تجربی حاضر نخست سنگ صفرا جمع‌آوری گردید و ترکیبات سنگ به‌وسیله دستگاه uv و DSC شناسایی شد. سنگ صفرا به قسمت مساوی (200 mg) تقسیم شد. سه محیط اسیدی، قلیایی و آب مقطر به‌عنوان گروه کنترل در کنار گروه‌های آزمایش که به ترتیب حاوی عصاره گل‌گاوزبان و بنفشه با غلظت mg/ml 1، mg/ml10، mg/ml 100 و mg/ml 500 بودند تهیه شد. نمونه سنگ صفراوی در آن قرار داده شد و پس از 24 و 48 ساعت نمونه‌گیری شدند. سپس میزان انحلال ترکیبات سنگ توسط دستگاه اتوانالایزر اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: طیف UV حضور بیلی روبین در سنگ صفرا و ترموگرام DSC حضور کلسترول در سنگ صفرا را نشان داد. عصاره گل‌گاوزبان با غلظت mg/ml 500 توانسته است تقریباً 80 درصد کلسیم را در خود حل کند و عصاره گل بنفشه با غلظت mg/ml 500 توانسته است تقریباً 50 درصد کلسترول و 90 درصد کلسیم سنگ را در خود حل کند. استنتاج: گل‌گاوزبان و بنفشه اثر قابل‌توجهی بر انحلال ترکیبات سنگ صفرا دارند (0/0001>P).   2 Materials and methods: At first, gallstones were collected and the stone compounds were identified by UV and DSC. Gallstones are divided into equal parts in terms of size and weight (200 mg). Three acidic, alkaline and distilled water media were prepared as a control group along with the experimental groups which contained Echium amoenum and viola odorata extracts with concentrations of 1 mg/ml, 10 mg/ml, 100 mg/ml and 500 mg/ml, respectively. A gallstone sample was placed in it and sampled after 24 and 48 hours and the dissolution rate of the stone compounds was measured by an auto-analyzer. Results: The UV spectrum showed the presence of bilirubin in the gallstones and the DSC thermogram showed the presence of cholesterol in the stones. Examination of isolated gallstone compounds showed Echium extract with a concentration of 500 mg was able to dissolve 70% of the calcium and the Viola extract with a concentration of 500 mg has been able to dissolve 50% of the cholesterol and 80% of the stone’s calcium. Conclusion: Echium amoenum and Viola odorata have a significant effect on the dissolution of gallstones (P<0.0001).   295 301 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/17 1401/4/26 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/6 1402/8/15 علی مقصودی Ali Maghsoodi مرکزتحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Alimaghsoudi98@gmail.com محمد ازادبخت Mohammad Azadbakht استاد، گروه فارماکوگنوزی و بیوتکنولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران و مرکز تحقیقات سلامت فراورده های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران azadbakht110@gmail.com غلامعلی گدازنده Gholamali Godazandeh استاد، گروه جراحی عمومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Gholamalli@yahoo.com فاطمه اکبری Fatemeh Akbari استادیار، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران akbariftm@yahoo.com عباس نودهی Abbas Nodehi مرکزتحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران abbas@yahoo.com عقیل مولایی Aghil Mollaei کارشناس ارشد آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Aghil56@gmail.com Gallstones Echium amoenum Viola odorata triglycerides cholesterol سنگ کیسه صفرا گل‌گاوزبان بنفشه تری گلیسرید کلسترول 1. Portincasa P, Moschetta A, Palasciano G. Cholesterol gallstone disease. The Lancet 2006; 368(9531): 230-9.##2. Azizi H, Ghafari S, Ghods R, Shojaii A, Salmanian M, Ghafarzadeh J. A review study on pharmacological activities, chemical constituents, and traditional uses of Echium amoenum. Pharmacognosy Reviews 2018; 12(24): 208-213.##3. Safaeian L, Javanmard SH, Ghanadian M, Seifabadi S. Cytoprotective and antioxidant effects of Echium amoenum anthocyanin-rich extract in human endothelial cells (HUVECs). Avicenna J Phytomed 2015; 5(2): 157.##4. Jafari H, Mokaberinejad R, Raeis-Abdollahi E. Echium amoenum from viewpoint of Avicenna: a brief review. Journal of Contemporary Medical Sciences. 2018;4(4): 187-190.##5. Feyzabadi Z, Ghorbani F, Vazani Y, Zarshenas MM. A critical review on phytochemistry, pharmacology of Viola odorata L. and related multipotential products in traditional Persian medicine. Phytother Res 2017; 31(11): 1669-75.##6. Chaichi M, Mehrzad J. GC-MS analysis of chemical compounds from acetone extract of Echium amoenum Fisch. Research Journal of Pharmacognosy 2017; 4(Supplement): 9.##7. Sikander T, Bhatti AA, Mushtaq Z, Shahid M, Nighat F, Anwar S. Evaluation of the bioactive role of indigenous viola odorata leaf extracts. Pak J Bot 2021; 53(2): 541-9.##8. Chekroune M, Benamara S. Gallstones-dissolving capacity of lemon (Citrus limon) juice, Herniaria hirsuta L. extract and lemon juice-based natural vinaigrette in vitro 2017.##9. Aslam MS, Ahmad MS, Riaz H, Raza SA, Hussain S, Qureshi OS, et al. Role of flavonoids as wound healing agent. Phytochemicals-source of antioxidants and role in disease prevention 2018: 95-102.##10. van Dooren I, Foubert K, Bijttebier S, Theunis M, Velichkova S, Claeys M, et al. Saponins and flavonoids from an infusion of Herniaria hirsuta. Planta Med 2016 ; 82(18): 1576-1583.##11. Arshad R, Tabish TA, Naseem AA, ul Hassan MR, Hussain I, Hussain SS, et al. Development of poly-L-lysine multi-functionalized muco-penetrating self-emulsifying drug delivery system (SEDDS) for improved solubilization and targeted delivery of ciprofloxacin against intracellular Salmonella typhi. Journal of Molecular Liquids 2021; 333: 115972.##12. Tiwari SW, Sah AN. Effect of Apricot Fruit and Kernel Extracts on in-vitro Dissolution of Cholesterol Gallstones: Implication for Development of Potent Anti-cholilithiaticc agent. Indian J Pharm Educ Res 2020; 54: 755-60.## ##

مقایسه‌ی یافته‌های سونوگرافی در پیلونفریت در کودکان کمتر از دو سال و بالای دو سال Ultrasound Finding in the First Episode of Acute Pyelonephritis in Children under 2 Years and Over 2 Years 1 1 سابقه و هدف: این مطالعه به بررسی کاربرد سونوگرافی در تشخیص ناهنجاری‌های غیرطبیعی، در بیمارستان کودکان امیرکلا می‌پردازد. مواد و روش‌ها: کودکانی با پیلونفریت حاد تب‌دار و شرایط ورود مشخص به مطالعه، شامل تمام کودکان 1 ماه تا 18 سال، در سال‌هال 1390 تا 1399، وارد مطالعه شدند. سونوگرافی به‌منظور تشخیص اختلالات ساختمانی سیستم ادراری انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که کلیه‌ی بزرگ‌تر از حجم معمولی (29 درصد) و هیدرونفروز (27 درصد) اختلالات شایع بوده‌اند. در مجموع، پسران دارای اختلالات بیش‌تری نسبت به دختران بوده‌اند. سونوگرافی در تشخیص ناهنجاری‌ها در کودکان زیر دو سال (41 درصد) و بالای دو سال (47 درصد) مؤثر بوده است. E.coli (83 درصد) شایع‌ترین میکروارگانیسم در تمام گروه‌های سنی و جنسیت‌ها بوده است. استنتاج: مطالعه نشان می‌دهد که در کودکان با پیلونفریت حاد تب‌دار، سونوگرافی به‌عنوان روشی غیرتهاجمی، دردسترس و با قیمت مناسب، برای تشخیص ناهنجاری‌های غیرطبیعی توصیه می‌شود 2 Background and purpose: This study examines the ultrasound in diagnosing abnormal urological conditions in AmirKola Children's Hospital. Materials and methods: Children with febrile acute pyelonephritis meeting specific inclusion criteria were enrolled in the study, encompassing those aged 1 month to 18 years during the period 2011-2021. Ultrasound was conducted to diagnose structural abnormalities of the urinary system. Results: Indicate that enlarged kidneys above the normal size (29%) and hydronephrosis (27%) were the most common abnormalities. Among the findings, boys exhibited a higher prevalence of abnormalities compared to girls. Ultrasound was effective in diagnosing anomalies in children below two years (41%) and above two years (47%). E.coli (83%) was the most common microorganism across all age groups and genders. Conclusion: The study suggests that ultrasound, as a non-invasive, accessible, and cost-effective method, is recommended for diagnosing urological abnormalities in children with febrile acute pyelonephritis. 302 308 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/14 1402/2/24 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/21 1402/7/29 هادی سرخی Hadi Sorkhi مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر کودکان، پژوهشکده‌ی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل ایران ایران hadisorkhi@yahoo.com فاطمه حیدری Fatemeh Heydari مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر کودکان، پژوهشکده‌ی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل ایران ایران f.heydari@yahoo.com حاجی قربان نورالدینی haji Ghorban Noraldini مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر کودکان، پژوهشکده‌ی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل ایران ایران nooreddini@gmail.com علی بیژنی Ali Bizhani استادیار، گروه اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات علوم اجتماعی سلامت، پژوهشکدهی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران alibijani@yahoo.com محمد پورنصرالله Mohammad Pournasrollah مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر کودکان، پژوهشکده‌ی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل ایران ایران pornasrollah@yahoo.com محسن محمدی Mohsen Mohammadi مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر کودکان، پژوهشکده‌ی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل ایران ایران dr.mohamadi61@yahoo.com pyelonephritis hydronephrosis E.coli پیلونفریت هیدرونفروزیس E.coli 1. Sorkhi H, Shahhoseini F, Hajiahmadi M, Pournajaf A, Halaji M, Mohammadi M. A Nine-Year Follow-Up of Antimicrobial Resistance Profile in Children with Urinary Tract Infection in Northern Iran. Iran J Med Microbiol 2022; 16(1): 43-48.##2. Stull TL, LiPuma JJ. Epidemiology and natural history of urinary tract infections in children. Med Clif North Am 1991; 75(2): 287-297.##3. Mahmoodzadeh H, Shadlou N. Investugating the Rlationship Between Urinary and Serum LDH with the Severity of Cortical Involvement in Acute Pyelonephritis. Studies in Medical Sciences 2022; 32(11): 815-823.##4. Hoen LA, Bogaert G, Radmayr C, Dogan HS, Nijman RJ, Quaedackers J, etal. Update of the EAU/ESPU guidelines on urinary tract infections in children. J Pediatr Urol 2021; 17(2): 200-207.##5. Zorc JJ, Kiddoo DA, Shaw KN. Diagnosis and management of pediatric urinary tract infections. Clin Microbiol Rev 2005; 18(2): 417-422.##6. Barzan M, Hoseyni-Doust R, Ghalavand Z. Investigation of frequency and antimicrobial pattern of gram-negative bacteria isolated from urine specimens of children with urinary tract infection in Tehran, Iran. Iran J Med Microbiol 2016; 9(4): 99-104.##7. Feld LG, Mattoo TK. Urinary tract infections and vesicoureteral reflux in infants and children. Pediatr Rev 2010; 31(11): 451-463.##8. Jung HJ, Choi MH, Pai KS, Kim HG. Diagnostic performance of contrast-enhanced ultrasound for acute pyelonephritis in children. Sci Rep 2020; 10(1): 10715.##9. Mohammadi M, Yousefi S, Nikpour M, Sorkhi H. Prediction of Kidney Damage in Ultrasound Compared with Dimercaptosuccinic Acid in Children with Pyelonephritis and Vesicoureteral Reflux. J Mazandaran Univ Med Sci 2022; 32(215): 62-70 (persian).##10. Stein R, Dogan HS, Hoebeke P, Kočvara R, Nijman RJ, Radmayr C, etal. Urinary tract infections in children: EAU/ESPU guidelines. Eur Urol 2015; 67(3): 546-558.##11. Paydar-Darian N, Kimia AA, Monuteaux MC, Michelson KA, Landschaft A, Maulden AB, et al. C-reactive protein or erythrocyte sedimentation rate results reliably exclude invasive bacterial infections. Am J Emerg Med 2019; 37(8): 1510-1515.##12. Naseri M. Alterations of peripheral leukocyte count, erythrocyte sedimentation rate, and C-reactive protein in febrile urinary tract infection. Iranian Journal of Kidney Diseases 2008; 2(3): 137-142.##13. Rosenbaum DM, Korngold E, Teele RL. Sonographic assessment of renal length in normal children. Am J Roentgenol 1984; 142(3): 467-469.##14. Fahimi D, Khedmat L, Afshin A, Noparast Z, Jafaripor M, Beigi EH, et al. Clinical Manifestations, Laboratory Markers, and Renal Ultrasonographic Examinationsin 1-month to12-year-old Iranian Children with Pyelonephritis: A Six-year Cross-sectional Retrospective study. BMC Infect Dis 2020; 21(1): 189.##15. Wallace SS, Zhang W, Mahmood NF, Williams JL, Cruz AT, Macias CG, et al. Renal ultrasound for infants younger than 2 months with a febrile urinary tract infection.AJR Am J Roentgenol 2015; 205(4): 894-898.##16. Mohkam M, Mahdavi C, Arad B, Moien HR, PooralizadehN, Kompani F. The sensitivity of ultrasonography in detecting renal cortical defects in pyelonephritic patients with or without vesicoureteral reflux. J Ped Nephrol 2013; 1(1): 28-31.## ##

بررسی میزان مرگ و میر ناشی از عفونت‌های ‌بیمارستانی در بیماران بستری در بخش مراقبت‌های ‌ویژه بیمارستان امام خمینی (ره)، ساری Investigating the Mortality Rate of Nosocomial Infections in Patients Admitted to the Intensive Care unit of Imam Khomeini Hospital, Sari 1 1 سابقه و هدف: عفونت‌های ‌بیمارستانی به ویژه در بخش مراقبت‌های ‌ویژه)ICU)از معضلات مهم پزشکی در سراسر دنیا است که موجب اقامت طولانی‌مدت بیماران در بیمارستان، افزایش هزینه‌های درمانی و مرگ و میر مبتلایان می‌شود. هدف از این مطالعه بررسی میزان شیوع مرگ و میر ناشی از عفونت‌های ‌بیمارستانی در بیماران بستری در بخش ICU بیمارستان امام خمینی (ره)، ساری است. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی-مقطعی بر روی 289 بیمار بستری شده در بخش ICU بیمارستان امام خمینی (ره)، ساری طی سال 1399-1398 انجام گرفت. گزارش کشت (مثبت/منفی)، ارگانیسم یافت شده در کشت و حساسیت آنتی‌بیوتیکی آن‌ها و موارد مرگ و میر در چک لیست ثبت و ارزیابی شدند. یافته‌ها: از میان 289 بیمار، 112 نفر زن و 177 نفر مرد بودند. میانگین سنی فوت‌شدگان 14/11 ± 63/10 سال بود. طبق داده‌ها ‌86 درصد بیماران بهبود یافتند و 14 درصد فوت کردند. شایع‌ترین عامل عفونت بیمارستانی، انتروباکتر (17/3 درصد) و بیش‌ترین عفونت بیمارستانی پنومونی (45/3 درصد) بود. بیش‌تر بیمارانی که دچار مرگ شدند سفتریاکسون مصرف کرده بودند. استنتاج: شناسایی عوامل مرتبط با افزایش مرگ و میر ‌در بیماران مبتلا به عفونت بیمارستانی، می‌تواند در مدیریت و کنترل عفونت‌های ‌بیمارستانی کاربرد قابل توجهی داشته باشد. در مطالعه حاضر، مقاومت دارویی چندگانه در پاتوژن‌ها ‌بالا بود. بیش‌ترین میزان مرگ و میر مربوط به عفونت استنوتروفوموناس مالتوفیلیا بود.   2 Background and purpose: Nosocomial infections, especially in the intensive care unit (ICU), are critical medical problems worldwide, increasing the length of hospital stay, treatment costs, and mortality. The present study aimed to assess the prevalence of mortality caused by hospital infections in patients admitted to the ICU of Imam Khomeini Hospital, Sari. Materials and methods: The cross-sectional descriptive study was conducted on 289 patients admitted to the ICU of Imam Khomeini Hospital, Sari, from 2019-2020. Culture reports (positive/negative), detected microorganisms, antibiotic sensitivity, and cases of mortality were recorded and evaluated in the checklist. Results: Among 289 patients, 112 cases were female, and 177 subjects were male. The mean age of the deceased was 63.10±14.11 years. According to the data, 86% of patients recovered and 14% died. The most common cause of nosocomial infection was Enterobacter (17.3%), and the most common nosocomial infection was pneumonia (45.3%). The majority of patients who died had taken ceftriaxone. Conclusion: Identification of factors related to increased mortality in patients with nosocomial infections can have a significant function in the management and control of hospital infections. In the present study, multiple drug resistance in pathogens was high. The highest mortality rate was related to Stenotrophomonas maltophilia infection.   309 313 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/6 1402/3/16 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/29 1402/8/7 رویا قاسمیان Roya Ghasemian استاد، مرکز تحقیقات مقاومت‌های میکروبی، بیمارستان رازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران roya31gh@yahoo.com محمود موسی زاده Mahmood Moosazadeh دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده بیماری‌های ‌غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mmoosazadeh1351@gmail.com هانیه حسینیان Haniyeh Hosseinian دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران grahimzadeh@mazums.ac.ir گلنار رحیم زاده Golnar Rahimzadeh استادیار، مرکز تحقیقات عفونی اطفال، پژوهشکده بیماری‌های ‌واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران rahimzadehgolnar@yahoo.com Intensive care unit (ICU) Mortality Multidrug-resistant Nosocomial infections عفونت بیمارستانی مقاومت دارویی چندگانه بخش مراقبت‌های ‌ویژه مرگ و میر 1. Zhao JH, Qin B, Yan RN, Ma J, Hu LL, Liu YL. Status and trend of the main healthcare-associated infection indicators in tertiary public hospitals in China (2018–2020). Chin J Infect Control 2022; 21(06): 524-531.##2. Vincent JL, Sakr Y, Singer M, Martin-Loeches I, Machado FR, Marshall JC,et al. Prevalence and outcomes of infection among patients in intensive care units in 2017. JAMA 2020; 323 (15): 1478-1487. ##3. Boev C, Kiss E. Hospital-Acquired Infections: Current Trends and Prevention. Crit Care Nurs Clin North Am 2017; 29(1): 51-65. ##4. Sydnor ER, Perl TM. Hospital epidemiology and infection control in acute-care settings. Clin Microbiol Rev 2011; 24(1): 141-173.##5. Stiller A, Schröder C, Gropmann A, Schwab F, Behnke M, Geffers C, et al. ICU ward design and nosocomial infection rates: a cross-sectional study in Germany. J Hosp Infect 2017; 95(1): 71-75.##6. Novosad SA, Fike L, Dudeck MA, Allen-Bridson K, Edwards JR, Edens C,et al. Pathogens causing central-line-associated bloodstream infections in acute-care Hospitals-United States, 2011-2017. Infect Control Hosp Epidemiol 2020; 41(3): 313-319.##7. Mermel LA, Allon M, Bouza E, Craven DE, Flynn P, O'Grady NP, Raad II, et al. Clinical practice guidelines for the diagnosis and management of intravascular catheter-related infection: 2009 Update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2009; 49(1): 1-45.##8. Gandra S, Tseng KK, Arora A, Bhowmik B, Robinson ML, Panigrahi B, et al. The mortality burden of multidrug-resistant pathogens in India: a retrospective, observational study. Clin Infect Dis 2019; 69(4): 563-570.##9. Nadi E, Nekoie B, Mobaien A, Moghimbeigi A, Nekoie A. Evaluation of the Etiology of Nosocomial Pneumonia in the ICUs of the Teaching Hospitals of Hamadan University of Medical Sciences. Avicenna J Clin Med 2011; 18(1): 26-32 (Persian).##10. Babamahmoodi F, Ahangarkani F, Davoudi A. Hospital-acquired infections, bacterial causative agents and antibiotic resistance pattern in intensive care units at teaching hospitals in North of Iran. Int J Med Invest 2015, 4(1): 152-160 (Persian).##11. Yaghubi T, Pourkazemi A, Farashbandi H, Ballu H. Epidemiological study of nosocomial infections and antibiotic resistance patterns in Guilan. Yafte 2019; 21(1): 52-62 (Persian).##12. Ghanbari F, Ghajavand H, Behshod P, Ghanbari N, Khademi F. Prevalence of Hospital-Acquired Infections in Hospitalized Patients in Different wards of Shariati Hospital of Isfahan, 2014. J Health 2018; 8(5): 511-517 (Persian).##13. Zaragoza R, Vidal-Cortés P, Aguilar G, Borges M, et al. Update of the treatment of nosocomial pneumonia in the ICU. Review. Critical Care 2020; 24: 383-396.## ##

بررسی انواع پاپیلوماویروس در بیماران با ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه‌ی رحم در شهر ساری (1397-1393) Different Types of Papillomavirus (HPV) in Patients with Precancerous Lesions and Cervical Cancer (2013-2017) 1 1 سابقه و هدف: عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) عاملی مهمی در ایجاد نئوپلاسم‌ها و کارسینوم‌های مهاجم سرویکس شناخته می‌شود. هدف از این مطالعه شناسایی انواع HPV در بیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان امام خمینی ساری با ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه‌ی رحم، طی سال‌های 1393 تا 1397 بود. مواد و روش‌ها: این پژوهش مطالعه‌ای توصیفی‌ تحلیلی از نوع مقطعی گذشته‌نگر و مبتنی بر پرونده‌های موجود است. در این مطالعه، به مدت ۵ سال (1393 تا 1397)، تعداد 219 نفر از بیمارانی که تحت HPV DNA Test و کلپوسکوپی قرار گرفته و دارای ضایعات پیش‌بدخیم و سرطانی بودند، با استفاده از چک‌لیست وارد مطالعه شدند. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های   آماری، Chi-Square Test وOne–Way ANOVA انجام شد. یافته‌ها: در این مطالعه، بیش‌ترین فراوانی مربوط به تایپ 16 با فراوانی 73 (33/33 درصد) نفر بود. در اکثر بیماران، دیسپلازی در مراحل CIN1)(Neoplasia1Intraepithelial  Cervical ، CIN2CIN3و  بود و بیماران مبتلا به یک نوع از HPV مبتلا بودند. هم‌چنین 94 نفر (44/76 درصد) پاپ‌اسمیر نرمال داشتند و بیش‌ترین فراوانی پاپ‌اسمیرهای غیرنرمال با سلول‌های آتپیک سنگ‌فرشی با اهمیت نامشخص (ASCUS) با فراوانی 43 (20 درصد) و التهاب با فراوانی 36 (16/43 درصد) گزارش شد. به‌علاوه، 65 نفر (30 درصد) کولپوسکوپی نرمال داشتند و بیشترین فراوانی کولپوسکوپی‌های غیرنرمال مربوط به کویلوسیتوز با فراوانی 76 (35 درصد) و CIN 1 با فراوانی 67 (30/59 درصد) بود. استنتاج: ازآن‌جایی‌که ویروس HPV نشانه‌ای ندارد و باتوجه‌به شیوع بالای نوع پرخطر آن در این مطالعه و ارتباط آن با ضایعات سرطانی و پیش‌سرطانی، تشخیص به‌‌موقع و درمان سریع آن برای پیشگیری از تبدیل زخم‌های پیش‌سرطانی به سرطان پیشرفته پیشنهاد می‌شود.   2 Background and purpose: Human papillomavirus (HPV) infection is known as an important cause of invasive cervical neoplasms and carcinomas. The purpose of this study was to identify types of HPV in patients referred to Imam Khomeini Hospital in Sari with precancerous lesions and cervical cancer during 2013-2017 Materials and methods: This research is a descriptive-analytical retrospective cross-sectional study based on existing documents and files. In this study, for 5 years (2013-2017), 219 patients who underwent HPV DNA test and colposcopy and had premalignant and cancerous lesions were included in the study using the appropriate checklist. Data analysis was done using statistical tests, Chi-Square Test, One-Way ANOVA. Results: In this study, the highest frequency was related to type 16 with the frequency of 73 (33.33%) people. Most of the patients had dysplasia in stages 1) CIN2, Cervical Intraepithelial Neoplasia 1 (CIN and CIN3) and were infected with one type of HPV. Also, 94 (44.76%) of the patients had normal pap smears and the highest frequency of abnormal pap smears with atopic squamous cells of undetermined significance (ASCUS) with a frequency of 43 (20%) and inflammation with a frequency of 36 (16.43%) were reported. In addition, 65 (30%) of the patients had a normal colposcopy and the highest frequency of colposcopies Abnormality was related to koilocytosis with a frequency of 76 (35%) and CIN 1 with a frequency of 67 (30.59%). Conclusion: Since the HPV virus has no signs and symptoms, and considering the high prevalence of its high-risk type in this study in Iran and its relationship with cancerous and precancerous lesions, timely diagnosis and quick treatment are suggested to prevent the transformation of precancerous lesions to advanced cancer.   314 320 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/22 1402/4/31 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/14 1402/7/22 طهورا موسوی Tahoora Mousavi استادیار، مرکز تحقیقات سلولی‌مولکولی، پژوهشکده‌ی هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران stm.jmums@gmail.com زینب نظری Zeinab Nazari دانشیار، گروه زنان و زایمان، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران znazari@mazums.ac.ir زهرا رحمانی Zahra Rahmani استادیار، گروه زنان و زایمان، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zrahmani@mazums.ac.ir سیاوش مرادی Siavash Moradi استادیار، مرکز توسعه‌ی آموزش، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران smoradi@mazums.ac.ir پویا شریفی Pouya Sharifi دانشجوی پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران psharifi@mazums.ac.ir Cervical cancer Human papillomavirus Screening Precancerous Pap smear سرطان سرویکس پاپیلوماویروس انسانی غربالگری پیش‌سرطانی پاپ‌اسمیر 1. Haghshenas MR, Moosazadeh M, Taghiloo S, Sattari S, Valadan R, Mousavi T. Association between Human Papillomavirus and Oral Cancer in Iranian Clinical Samples: A Meta-Analysis Review. Iran J Public Health 2022; 51(12): 2688-2696 (Persian).##2. Akhondnezhad M, Haghshenas MR, Ghasemi M, Mousavi T. The prevalence and genotyping of human papillomavirus in patients with oral tumors in health centers and clinics of Mazandaran in Iran. Virusdisease 2018; 29(3): 297-302.##3. Reich O, Regauer S, Kashofer K. Possibly carcinogenic HPV subtypes are a cause of HSIL and negative clinical HPV tests–A European prospective single center study. Gynecol Oncol 2020; 158(1): 112-116.##4. Choi S, Ismail A, Pappas-Gogos G, Boussios S. HPV and cervical cancer: A review of epidemiology and screening uptake in the UK. Pathogens 2023;12(2):298.##5. Okunade KS. Human papillomavirus and cervical cancer. J Obstet Gynaecol 2020; 40(5): 602-608.##6. Hajibagheri K, Abaszade A, Afrasiabian S, Verdi F, Roshani D, Abdi F, et al. Frequency of human papilloma virus genotypes Among woman with genitalia lesion, Sanandaj, Iran. SJKU 2018; 23(4): 46-52 (Persian).##7. Shahi Z, Edalatmanesh MA, Kheirkhah B. Molecular detection of human papilloma virus (Type 16, 18) using pcr and its frequency in patients with cervical cancer in Iranian women. JOGCR 2020; 5(3): 110-114 (Persian).##8. Farahmand Z, Soleimanjahi H, Garshasbi M, Hasanzadeh M, Zafari E. Distribution of the most common types of HPV in Iranian women with and without cervical cancer. Women Health 2021; 61(1): 73-82.##9. Sabet F, Behnamfar F, Khalili N, Meybodi FBH. Study of Frequency of High Grade Cervical Intraepithelial Neoplasms (CIN 2, 3) in Patients Infected with Uncommon High Risk Human Papillomavirus. JSSU 2022; 29(11): 4299-4311 (Persian).##10. Lenselink CH, Melchers WJ, Quint WG, Hoebers AM, Hendriks JC, Massuger LF, et al. Sexual behaviour and HPV infections in 18 to 29 year old women in the pre-vaccine era in the Netherlands. PLoS One 2008; 3(11): e3743.##11. Leinonen MK, Anttila A, Malila N, Dillner J, Forslund O, Nieminen P. Type-and age-specific distribution of human papillomavirus in women attending cervical cancer screening in Finland. Br J Cancer 2013; 109(11): 2941-2950.## ##

بررسی اثر محافظت قلبی پروپوفول در برابر آسیب ایسکمی/پرفیوژن مجدد به دنبال جراحی پیوند بای‌پس شریان کرونر (CABG) Cardio Protective Effects of Propofol against Ischemic/Reperfusion Injury following Coronary Artery Bypass Graft (CABG) 1 1 سابقه و هدف: علی‌رغم وجود استراتژی‌های محافظت قلبی در برابر آسیب ایسکمی/پرفیوژن مجدد به دنبال جراحی پیوند بای‌پس شریان کرونر (CABG)، همچنان عوارض آن وجود دارد؛ لذا، مطالعه حاضر با هدف تعیین اثر محافظت قلب پروپوفول در برابر آسیب ایسکمی/پرفیوژن مجدد به دنبال CABG انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه‌ی کارآزمایی بالینی دوسوکور، 70 بیمار تحت CABG بستری در بیمارستان فوق‌تخصصی فاطمه زهرا واقع در شهر ساری، در سال 1397، در دو گروه القای بیهوشی با ترکیب پروپوفول، میدازولام، فنتانیل و اترا و القای بیهوشی با نسدونال، میدازولام، فنتانیل و اترا ارزیابی شدند. اطلاعات ثبت‌شده در چک‌لیست توسط نرم‌افزار SPSS با آزمون‌های آماری توصیفی و تحلیلی، تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها: افزایش سطح کراتینین و پروتئین واکنشی C در هر دو گروه موردمطالعه، از زمان باز کردن کلامپ آئورت تا 15 دقیقه پس ‌از آن و کاهش میزان کسر جهشی بطنی از قبل از جراحی تا 48 ساعت پس ‌از آن، مشاهده شد (0/05 > P). سطح افزایش تروپونین تنها در گروه القای بیهوشی با پروپوفول، میدازولام، فنتانیل و اترا گزارش شد (0/04=P). استنتاج: باتوجه‌به سطوح افزایش‌یافته‌ی کراتینین، تروپونین و پروتئین واکنشی C و کاهش میزان کسر جهشی بطنی در گروه ترکیب پروپوفول، این دارو در کاهش آسیب ایسکمی/پرفیوژن مجدد نسبت به ترکیب نسدونال برتری ندارد.   2 Background and purpose: Despite cardioprotective strategies against ischemia/reperfusion injury following coronary artery bypass graft (CABG), its complications still exist. Therefore, the present study aimed to determine the cardioprotective effects of propofol against ischemic/reperfusion injury following CABG. Materials and methods: In this double-blind clinical trial study, 70 patients undergoing CABG were admitted to Fatemeh Zahra Hospital, Sari, Iran, 2017 were evaluated. The participants were divided into two groups of the anesthetic induction group with the combination of propofol, midazolam, fentanyl, and ether and the anesthetic induction group with nesdonal, midazolam, fentanyl, and ether. The data were registered in the checklist made by the researcher. The data were analyzed by SPSS software using descriptive and analytical statistical tests. Results: An increase in the level of creatinine and C-reactive protein was observed in both study groups from the time of opening the aortic clamp until 15 min after, and a decrease in the ventricular ejection fraction from before surgery to 48 h post-surgery(P<0.05). An increase in troponin level was reported only in the anesthetic induction group with propofol, midazolam, fentanyl, and ether (P=0.04). Conclusion: Considering the increased levels of creatinine, troponin, serum C-reactive protein, and the decrease in ventricular ejection fraction in the propofol combination group, this drug is not superior in reducing ischemia/reperfusion injury compared to the nasedonal combination.   321 326 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/12 1402/6/21 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/5 1402/8/14 محمدرضا حبیبی MohammadReza Habibi استادیار، گروه بیهوشی، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mohammadreza.habibi@gmail.com امیر سره بندی Amir Sarabandi دانشجوی پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Sarabandi2023@gmail.com آریا سلیمانی Arya Soleymani استادیار، گروه بیهوشی، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران a46Soleimany@yahoo.com جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani Cherati استاد، گروه آمار زیستی، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Jamshid_1380@yahoo.com ولی اله حبیبی ValiAlah Habibi استادیار، گروه جراحی قلب، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr_valihabibi@yahoo.com سیدمحمود نورایی Seyed Mahmoud Nouraei استاد، گروه جراحی قلب، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران smnouraei@yahoo.co.uk مسعود دارائی Masood Darayee استادیار، گروه جراحی قلب، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mdmdmd525@yahoo.com CABG Ischemic/reperfusion injury propofol پروپوفول آسیب ایسکمی/پرفیوژن مجدد CABG 1. Kamali A, Yavari S,Yazdi B. Prophylactic effect of Amiodarone and in combination with Vitamin C in reducing atrial fibrillation after coronary artery bypass. Eur J Transl Myol 2021; 31(3): 8991.##2. Elgebaly AS, Fathy SM, Sallam AA, Elbarbary Y. Cardioprotective effects of propofol-dexmedetomidine in open-heart surgery: A prospective double-blind study. Ann Card Anaesth 2020; 23(2): 134- 141. ##3. Phothikun A, Nawarawong W, Tantraworasin A, Phinyo P, Tepsuwan T. The outcomes of three different techniques of coronary artery bypass grafting: On-pump arrested heart, on-pump beating heart, and off-pump. PLoS One 2023; 18(5): e0286510.##4. Emadi N, Nemati MH, Ghorbani M, Allahyari E. The Effect of High-Dose Vitamin C on Biochemical Markers of Myocardial Injury in Coronary Artery Bypass Surgery. Braz J Cardiovasc Surg 2019; 34(5): 517-524.##5. Demeekul K, Sukumolanan P, Bootcha R, Panprom C, Petchdee S. A Cardiac Protection of Germinated Brown Rice During Cardiopulmonary Bypass Surgery and Simulated Myocardial Ischemia. J Inflamm Res 2021; 14: 3307-3319.##6. Taş Ö, Çiçekci F, Vatansev H, Hataysal EP, Sargın M, Kara İ. The Effect of Infraclavicular Block on Tourniquet-Induced Ischaemia Reperfusion Injury: A Prospective Randomized Controlled Study. Cyprus J Med Sci 2023; 8(1): 1-10 ##7. Plummer ZE, Baos S, Rogers CA, Suleiman MS, Bryan AJ, Angelini GD, Hillier J, Downes R, Nicholson E, Reeves BC. The effects of propofol cardioplegia on blood and myocardial biomarkers of stress and injury in patients with isolated coronary artery bypass grafting or aortic valve replacement using cardio-pulmonary bypass: protocol for a single-center randomized controlled trial. JMIR Res Protoc 2014; 3(3): e35.##8. Samir A, Gandreti N, Madhere M, Khan A, Brown M, Loomba V. Anti-inflammatory effects of propofol during cardiopulmonary bypass: a pilot study. Ann Card Anaesth 2015; 18(4): 495-501. ##9. Nouraei SM, Baradari AG, Jazayeri A. Does Remote Ischaemic Preconditioning Protect Kidney and Cardiomyocytes After Coronary Revascularization? A Double Blind Controlled Clinical Trial. Med Arch 2016;70(5):373-378.##10. Rogers CA, Bryan AJ, Nash R, Suleiman MS, Baos S, Plummer Z, Hillier J, Davies I, Downes R, Nicholson E, Reeves BC, Angelini GD. Propofol cardioplegia: A single-center, placebo-controlled, randomized controlled trial. J Thorac Cardiovasc Surg 2015;150(6):1610-9.e13. ##11. Sirvinskas E, Kinderyte A, Trumbeckaite S, Lenkutis T, Raliene L, Giedraitis S, Macas A, Borutaite V. Effects of sevoflurane vs. propofol on mitochondrial functional activity after ischemia-reperfusion injury and the influence on clinical parameters in patients undergoing CABG surgery with cardiopulmonary bypass. Perfusion 2015;30(7): 590-595.## ##

بررسی سطح سرمی ریفامپین در بیماران با تشخیص سل تحت درمان با رژیم دارویی، مازندران، سال 1400 -1399 Investigation of Rifampin Serum Levels in Patients Diagnosed with Tuberculosis Treated with the Drug Regimen Mazandaran, 2020-2021 1 1 سابقه و هدف: سل یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های عفونی در جهان است. یکی از داروهایی که در سال‌های اخیر، در درمان سل، به آن توجه شده است، ریفامپین است. ریفامپین نقشی کلیدی در درمان سل ایفا می‌کند و کاهش فراهم زیستی آن تأثیرات گسترده در درمان بیماران و افزایش مقاومت به دارو دارد؛ لذا، هدف از این مطالعه بررسی سطح سرمی ریفامپین در بیماران مبتلا به سل است. مواد و روش‌ها: مطالعه‌ حاضر توصیفی و مقطعی است. نمونه‌ی پلاسمای 30 بیمار از مراکز آموزشی و درمانی استان مازندران در طی سال 1400-1399 جمع‌آوری شد. معیارهای ورود بیماران تشخیص قطعی سل درباره‌ آن‌ها و تحت درمان بودن با رژیم دارویی یا جدا از هم، سن 18 تا 65 سال، باردار نبودن و عدم شیردهی بود. سطح ریفامپین در نمونه‌ها با استفاده از کروماتوگرافی (HPLTC) تعیین شد. یافته‌ها: 30 درصد از بیماران سطح ریفامپین کم‌تر از 8 و 16/7 درصد از بیماران سطح ریفامپین بیش‌تر از 24 داشتند. بین سطح سرمی ریفامپین و پر یا خالی بودن معده، ارتباط معنی داری وجود داشت. ارتباط معنی‌داری بین سطح سرمی ریفامپین و سن، جنس، توکسیسیته کبدی و میزان مورتالیتی بیماران وجود نداشت. استنتاج: بخش زیادی از بیماران مبتلا به سل به سطح سرمی نامناسبی از ریفامپین می‌رسند که ممکن است در شکست درمان، نقشی کلیدی داشته باشد. برای کاهش تداخل، توصیه به استفاده از دارو با معده‌ خالی در بیماران، ضروری به نظر می‌رسد.   2 Background and purpose: Tuberculosis is one of the leading causes of death from infectious diseases worldwide. Rifampin, a drug used to treat tuberculosis, has recently come under the spotlight. It is particularly important for the treatment of tuberculosis, and a reduction in its bioavailability has a significant impact on patient treatment and drug resistance. Therefore, this study aims to investigate the serum levels of rifampin in patients with tuberculosis. Materials and methods: The current study is descriptive-cross-sectional. In the years 2019-2020, plasma samples were collected from 30 patients treated for tuberculosis in educational-therapeutic centers in Mazandaran province. Only patients between 18 and 65 years of age who had been definitively diagnosed with tuberculosis, who were not pregnant or breastfeedingand who were being treated with a drug regimen were included in the study. Rifampin levels in the collected samples were measured using HPLTC. Results: According to the data, 30% of patients had a rifampin level of less than 8, while 16.7% had a rifampin level of more than 24. The study found that there was a significant association between rifampin serum levels and full or empty stomach status. However, there was no significant association between rifampin serum level and the age, sex, liver toxicity, and mortality rate of the patients. Conclusion: It has been observed that many tuberculosis patients do not reach the required rifampin serum level, which may lead to treatment failure. To minimize this failure, it is recommended to take the drug on an empty stomach.   327 332 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/14 1402/3/24 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/5 1402/8/14 لطف اله داودی Lotfollah Davoodi دانشیار، مرکز تحقیقات مقاومت‌های میکروبی، گروه بیماری‌های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران lotfdavoodi@yahoo.com محمد یاسین موسوی Mohammad Yassin Mousavi دانشجوی پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران g.rahimzadeh@mazums.ac.ir گلنار رحیم زاده Golnar Rahimzadeh استادیار، مرکز تحقیقات عفونی اطفال، پژوهشکده‌ی بیماری‌های واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران rahimzadehgolnar@yahoo.com حمیده عباسپور کاسگری Hamideh Abbaspour Kasgari استادیار، گروه داروسازی بالینی، دانشکده‌ی داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران h.abbaspour@mazums.ac.ir Bioavailability Drug resistance Rifampin Tuberculosis سل ریفامپین فراهمی زیستی مقاومت دارویی 1. Sterling TR, Njie G, Zenner D, et al. Guidelines for the treatment of latent tuberculosis infection: recommendations from the National Tuberculosis Controllers Association and CDC, 2020. American Journal of Transplantation 2020; 20(4): 1196-1206.##2. Chowdhury RR, Vallania F, Yang Q, et al. A multi-cohort study of the immune factors associated with M. Nature 2018; 560(7720): 644-648.##3. Kusmiati T, Mertaniasih NM, Putranto JNE, Suprapti B, et al. The role of C-Reactive protein as an inflammatory marker to predict prolonged QTc interval in rifampicin-resistant tuberculosis patients: A case-control study. Ann Med Surg (Lond) 2021; 70: 102899.##4. Gao Y, Davies Forsman L, Ren W, Zheng X, et al. Drug exposure of first‐line anti-tuberculosis drugs in China: A prospective pharmacological cohort study. Br J Clin Pharmacol 2021; 87: 1347–1358.##5. Agrawal S, Kaur KJ, Singh I, Bhade SR, et al. Assessment of bioequivalence of rifampicin, isoniazid and pyrazinamide in a four-drug fixed dose combination with separate formulations at the same dose levels. Int J Clin Pharmacol Ther 2002; 40(10): 474-481.##6. Monedero I, Caminero J. Evidence for promoting fixed-dose combination drugs in tuberculosis treatment and control: a review. Int J Tuberc Lung Dis 2011; 15(4): 433-439.##7. Albanna AS, Smith BM, Cowan D, et al. Fixed-dose combination antituberculosis therapy: a systematic review and meta-analysis. Eur Respir J 2013; 42(3): 721-732.##8. Boeree MJ, Diacon AH, Dawson R, et al. A dose-ranging trial to optimize the dose of rifampin in the treatment of tuberculosis. Am J Respir Crit Care Med 2015; 191(9): 1058-1065.##9. Agrawal S, Singh I, Kaur KJ, et al. Comparative bioavailability of rifampicin, isoniazid and pyrazinamide from a four-drug fixed dose combination with separate formulations at the same dose levels Int J Pharm 2004; 276(1-2): 41-49.##10. Widhiartini I, Wirasuta M, Sukrama D, et al. Therapeutic drug monitoring of rifampicin, isoniazid, and pyrazinamide in newly-diagnosed pulmonary tuberculosis outpatients in Denpasar area. Int J Tuberc Lung Dis 2016; 20(7): 955-960.##11. Lin H-C, Yu M-C, Liu H-J, et al. Impact of food intake on the pharmacokinetics of first-line antituberculosis drugs in Taiwanese tuberculosis patients. J Formos Med Assoc 2014; 113(5): 291-297.##12. Peloquin CA, Namdar R, Singleton MD, et al. Pharmacokinetics of rifampin under fasting conditions, with food, and with antacids. Chest 1999; 115(1): 12-18.##13. Nishimura T, Kohno H, Nagai H, et al. The Population Pharmacokinetics of Rifampicin in Japanese Pulmonary Tuberculosis Patients. Drug Res (Stuttg) 2020; 70(5): 199-205. ##14. Onorato L, Gentile V, Russo A, et al. Standard VS high dose of rifampicin in the treatment of pulmonary tuberculosis: a systematic review and meta-analysis. Clin Microbiol Infect 2021; 27(6): 830-837.##15. Seijger C, Hoefsloot W, Bergsma-de I, et al. High-dose rifampicin in tuberculosis: Experiences from a Dutch tuberculosis centre. PLoS One 2019; 14(3): e0213718.##16. Svensson EM, Dian S, Te Brake L, et al. Model-based meta-analysis of rifampicin exposure and mortality in Indonesian tuberculous meningitis trials. Clin Infect Dis 2020; 71(8): 1817-1823.##17. Thee S, Detjen A, Wahn U, et al. Rifampicin serum levels in childhood tuberculosis. Int J Tuberc Lung Dis 2009; 13(9): 1106-1111.## ##

ارتباط سطح استرس ادراک شده با غلظت کورتیزول مو: یک مطالعه مقطعی در زنان شاغل در مراکز بهداشتی و درمانی Perceived Stress and Hair Cortisol Concentration: A Cross Sectional Study in Women Health Workers 1 1 سابقه و هدف: اثرات استرس مزمن بر ابعاد مختلف سلامت به اثبات رسیده است. کورتیزول مو به عنوان ابزاری جدید در سنجش استرس طولانی‌مدت به کار برده شده است. این مطالعه با هدف تعیین ارتباط استرس ادراک شده با سطح کورتیزول مو در زنان شاغل در سیستم بهداشتی و درمانی صورت گرفته است. مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی در سال 1397 بر روی 188 نفر از کارکنان بهداشتی و درمان بابل انجام شد. جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از پرسش‌نامه دموگرافیک و استرس ادراک شده صورت گرفت. کورتیزول مو بر اساس پروتکل موجود استخراج شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS21 و در سطح معنی‌داری 0/05>P صورت گرفت. یافته‌ها: بر اساس نتایج پرسش‌نامه استرس ادراک شده، 69/3 درصد مشارکت‌کنندگان در مطالعه سطح استرس بالایی داشتند. میزان متوسط کورتیزول مو استخراج شده در این گروه pg/mg(1/63)1/74 بود. تفاوت معنی‌داری بین میزان کورتیزول مو در دو گروه با سطح استرس کم (1/163) 1/457 و زیاد (1/829) 1/928 مشاهده شد (0/04=P). استنتاج: میزان متوسط کورتیزول مو با سطح استرس درک شده ارتباط معنی‌داری را نشان داد. افراد با استرس بیش‌تر میزان کورتیزول مو بیش‌تری داشتند. 2 Background and purpose: The deleterious effects of chronic stress on dimensions health have already been stablished. Hair cortisol concentration is a promising new tool for the assessment of long-term stress. This study was conducted for determining the relationship between perceived stress and hair cortisol in women health care workers. Materials and methods: This cross sectional study was conducted in 2018, among 188 women health care workers in Babol/Iran. Data collection was done using a demographic and perceives stress questionnaire. Hair cortisol was extracted according to exiting protocol. Data analysis was done with SPSS21 software at a significance level of P<0.05. Results: 69.3% of participants had high level of stress. The mean amount of extracted HCC was 1.74 (1.63) pg/mg. There was significant difference between means the HCC of groups with low stress level 1.457(1.163) and high stress levels 1/928(1.829). (P= 0.04). Conclusion: There was significant relationship between of the HCC and perceived stress. HCC was increased in participants with high perceived stress level.   333 338 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/17 1402/4/26 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/30 1402/8/8 مژگان فیروزبخت Mojgan Firouzbakht استادیار، گروه مامایی، مرکز تحقیقات جامع سلامت، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران ایران firouzbakht_m@yahoo.com محمد امین اسدی آملی Mohammad amin Asadi Amoli فوق لیسانس مکانیک، دانشکده مکانیک، دانشگاه امیرکبیر، تهران، ایران ایران asadiamin75@gmail.com رقیه پورباقر Roghayeh Pourbagher دکتری پژوهشی، مرکز تحقیقات سلولی مولکولی، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشک بابل، بابل، ایران ایران pourbagher@yahoo.com آرام تیرگر Aram Tirgar استاد، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران a.tirgar@mubabol.ac.ir hair cortisol stress chronic women health care workers کورتیزول مو استرس مزمن زنان کارکنان بهداشتی و درمانی 1. Folkman S, Lazarus RS, Dunkel-Schetter C, DeLongis A, Gruen RJ. Dynamics of a stressful encounter: cognitive appraisal, coping, and encounter outcomes. Journal of personality and social psychology 1986; 50(5): 992.##2. Salari N, Hosseinian-Far A, Jalali R, Vaisi-Raygani A, Rasoulpoor S, Mohammadi M, Rasoulpoor S, Khaledi-Paveh B. Prevalence of stress, anxiety, depression among the general population during the COVID-19 pandemic: a systematic review and meta-analysis. Global Health 2020; 16(1): 57.##3. Al Maqbali M, Al Sinani M, Al-Lenjawi B. Prevalence of stress, depression, anxiety and sleep disturbance among nurses during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. J Psychosom Res 2021; 141: 110343.##4. Appiani FJ, Rodríguez Cairoli F, Sarotto L, Yaryour C, Basile ME, Duarte JM. Prevalence of stress, burnout syndrome, anxiety and depression among physicians of a teaching hospital during the COVID-19 pandemic. Arch Argent Pediatr 2021; 119(5): 317-324.##5. Balbo M, Leproult R, Van Cauter E. Impact of sleep and its disturbances on hypothalamo-pituitary-adrenal axis activity. Int J Endocrinol 2010; 2010: 759234. ##6. Hoyt LT, Zeiders KH, Ehrlich KB, Adam EK. Positive upshots of cortisol in everyday life. Emotion 2016; 16(4): 431-435. ##7. Lanfear JH, Voegel CD, Binz TM, Paul RA. Hair cortisol measurement in older adults: Influence of demographic and physiological factors and correlation with perceived stress. Steroids 2020; 163: 108712. ##8. Russell E, Koren G, Rieder M, Van Uum S. Hair cortisol as a biological marker of chronic stress: current status, future directions and unanswered questions. Psychoneuroendocrinology 2012; 37(5): 589-601.##9. Stalder T, Steudte-Schmiedgen S, Alexander N, Klucken T, Vater A, Wichmann S, et al. Stress-related and basic determinants of hair cortisol in humans: A meta-analysis. Psychoneuroendocrinology 2017; 77: 261-274.##10. Boesch M, Sefidan S, Annen H, Ehlert U, Roos L, Van Uum S, et al. Hair cortisol concentration is unaffected by basic military training, but related to sociodemographic and environmental factors. Stress 2015; 18(1): 35-41.##11. Håkansson C, Ahlborg G Jr. Occupational imbalance and the role of perceived stress in predicting stress-related disorders. Scand J Occup Ther 2018; 25(4): 278-287. ##12. Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. Edition S, editor: Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers 1988.##13. Cohen S. Perceived stress in a probability sample of the United States. 1988.##14. Greff MJE, Levine JM, Abuzgaia AM, Elzagallaai AA, Rieder MJ, van Uum SHM. Hair cortisol analysis: An update on methodological considerations and clinical applications. Clin Biochem 2019; 63: 1-9. ##15. Boivin DB, Boudreau P. Impacts of shift work on sleep and circadian rhythms. Pathol Biol (Paris) 2014; 62(5): 292-301.##16. Baek J, Ki J, Ryu J, Smi CK. Relationship between occupational stress, sleep disturbance, and presenteeism of shiftwork nurses. J Nurs Scholarsh 2022; 54(5): 631-638.##17. Khammar A, Amjad R, Rohani M, Yari A, Noroozi M, Poursadeghian A, Hami M, Poursadeghiyan M. Survey of shift work disorders and occupational stress among nurses: A cross-sectional study. Annals of Tropical Medicine and Public Health 2017; 10(4).##18. Heming M, Angerer P, Apolinário-Hagen J, Nater UM, Skoluda N, Weber J. The association between study conditions and hair cortisol in medical students in Germany -a cross-sectional study. J Occup Med Toxicol 2023;18(1):7.##19. Rothe J, Buse J, Uhlmann A, Bodmer B, Kirschbaum C, Hoekstra PJ, Dietrich A, Roessner V; EMTICS Collaborative Group. Hair Cortisol and Perceived Stress-Predictors for the Onset of Tics? A European Longitudinal Study on High-Risk Children. Biomedicines 2023; 11(6): 1561.##20. Prado-Gascó V, de la Barrera U, Sancho-Castillo S, de la Rubia-Ortí JE, Montoya-Castilla I. Perceived stress and reference ranges of hair cortisol in healthy adolescents. PLoS One 2019; 14(4): e0214856. ##21. Hamer M, Steptoe A. Cortisol responses to mental stress and incident hypertension in healthy men and women. J Clin Endocrinol Metab 2012; 97(1): E29-34. ##22. Fowler N, Mikhail ME, Neale M, Keel PK, Katzman DK, Sisk CL, Burt SA, Klump KL. Between- and within-person effects of stress on emotional eating in women: a longitudinal study over 49 days. Psychol Med 2023; 53(11): 5167-5176.##23. O'Brien KM, Tronick EZ, Moore CL. Relationship between hair cortisol and perceived chronic stress in a diverse sample. Stress Health 2013; 29(4): 337-44.## ##

مقایسه‌ کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان در بیماران بی‌دندانی فک پایین دارای دندان مصنوعی کامل معمولی و دندان مصنوعی متکی بر ایمپلنت مراجعه‌کننده به مطبی خصوصی در شهر ساری Comparison of Oral Health Related Quality of Life in Mandibular Edentulous Patients with Conventional Complete Dentures and Implant-supported Overdentures Referring to a Private Practice in Sari 1 1 سابقه و هدف: بی‌دندانی نقصی در سیستم دندانی است که تأثیری جدی بر کیفیت زندگی دارد. این مطالعه با هدف مقایسه‌ کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان (OHRQoL) بین بیماران بی‌دندانی فک پایین دارای دندان مصنوعی معمولی (CCD) و دندان مصنوعی متکی بر ایمپلنت (IOD) انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه کوهورت گذشته‌نگر، ۸۸ بیمار با بی‌دندانی فک پایین در دو گروه CCD و IOD انتخاب شدند. پس از ثبت اطلاعات دموگرافیک، پرسش‌نامه‌ی OHRQoL (۱۴-OHIP) را تمام بیماران تکمیل کردند. داده‌های کمی با میانگین (انحراف معیار) و داده‌های کیفی با تعداد (درصد) توصیف شدند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار آماری SPSS21 انجام شد. سطح معنی‌داری 0/05 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: از ۸۸ بیمار شرکت‌کننده در این مطالعه، ۳۹ نفر مرد و ۴۹ نفر زن بودند. یافته‌ها نشان داد که میانگین نمره‌ی OHRQoL ارتباط معناداری با سن و جنسیت بیماران نداشت (0/05<P). نمره‌ کل OHRQoL در گروه CCD به‌صورت معنی‌داری، بالاتر از گروه IOD بود (8/14 ± 12/36 در مقابل 6/08 ±8/82 و 0/02P=). استنتاج: براساس نتایج مطالعه، جنس و سن تأثیر چندانی بر کیفیت زندگی نداشتند. OHRQoL در افرادی که از IOD استفاده می‌کردند، بهتر از افرادی بود که از CCD فک پایین استفاده می‌کردند.   2 Background and purpose: Edentulism is a dental system defect that has a serious impact on quality of life. This study aimed to compare oral health-related quality of life (OHRQoL) between mandibular edentulous patients with conventional dentures (CCD) and implant-supported overdentures (IOD). Materials and methods: In this retrospective cohort study, 88 mandibular edentulous patients were selected in two groups of CCD and IOD. After registering the demographic information, the OHRQoL questionnaire (OHIP-14) was completed by each patient. Quantitative data were described with mean (standard deviation) and qualitative with number (percentage). Data analysis was done with SPSS21 statistical software. A significance level of 0.05 was considered. Results: Out of 88 patients participating in this study, 39 were men and 49 were women. The findings showed that the mean OHRQoL score had no significant relationship with age and gender of the patients (P>0.05). The total score of OHRQoL in the CCD group was significantly higher than the IOD group (12.36 ± 8.14 vs. 8.82 ± 6.08; P=0.02). Conclusion: According to the results of the study, gender and age did not have much effect on the OHRQoL. The OHRQoL of people who used IOD was better than those who used CCD.   339 344 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/11 1401/11/22 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/14 1402/7/22 محمد ابراهیمی ساروی Mohammad Ebrahimi Saravi استادیار، گروه پروتزهای دندانی، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mohammadebrahimisaravi@gmail.com امیرحسین پاکروان Amirhossein Pakravan استادیار، گروه جراحی دهان و فک و صورت، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران amirpakravan@yahoo.com فاطمه دوست محمد Fateme Doostmohammad دانشجوی دندان‌پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fateme.dmohammad@gmail.com فروغ مهدی زاده Forough Mehdizadeh دانشجوی دندان‌پزشکی، کمیته‌ی تحقیقات دانشجویی، دانشکده‌ی دندان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران forogh_mehdizadeh@yahoo.com conventional complete denture implant-retained denture oral health-related quality of life دندان مصنوعی کامل معمولی دندان مصنوعی متکی بر ایمپلنت کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان 1. Harford J. Population ageing and dental care. Community Dent Oral Epidemiol 2009; 37(2): 97-103.##2. Ehsani H, Salehi M, Yazdani Charati J, Niksolat F, Soltantouyeh A, Aryana M, et al. Comparison of oral health-related quality of life among patients with osteoporosis and healthy individuals. Koomesh 2022; 24(4): 469-476 (Persian).##3. Salehi M, Ehsani H, Moosazadeh M, Kashi Z, Fardadamini M, Aryana M, et al. Comparing Oral Health Related Quality of Life Between Patients with Thyroid Disorders and Healthy Individuals. J Mazandaran Univ Med Sci 2022; 32(213): 114-124 (Persian). ##4. Tahani B, Zahrani ZK. Oral health status and oral health related quality of life among independent elderly attending municipal public centers. J Dent Med-TUMS 2022; 35: 1-12 (Persian).##5. Molania T, Janbabaei G, Esmaeili P, Moosazadeh M, Aryana M, Salehi M. Effect of Xerostomia and Hyposalivation on Quality of Life in Patients Receiving Chemotherapy. J Mazandaran Univ Med Sci 2021; 30(194): 108-114 (Persian).##6. Molania T, Aryana M, Espahbodi F, Mesgarani A, Mehdinejad A, Salehi M. Relationship between Oral Health Related Quality of Life and Hyposalivation and Xerostomia in Patients with Chronic Renal Failure Undergoing Hemodialysis. J Mazandaran Univ Med Sci 2023; 33(224): 67-76 (Persian).##7. Awad MA, Lund JP, Shapiro SH, Locker D, Klemetti E, Chehade A, et al. Oral health status and treatment satisfaction with mandibular implant overdentures and conventional dentures: a randomized clinical trial in a senior population. Int J Prosthodont 2003; 16(4): 390-396.##8. Van Waas MA. The influence of clinical variables on patients' satisfaction with complete dentures. J Prosthet Dent 1990; 63(3): 307-310.##9. Shaghaghian S, Taghva M, Abduo J, Bagheri R. Oral health-related quality of life of removable partial denture wearers and related factors. J Oral Rehabil 2015; 42(1): 40-48.##10. Carlsson GE. Responses of jawbone to pressure. Gerodontology 2004;21(2):65-70.##11. Tallgren A. The continuing reduction of the residual alveolar ridges in complete denture wearers: a mixed-longitudinal study covering 25 years. J Prosthet Dent 1972; 27(2): 120-132.##12. Kutkut A, Bertoli E, Frazer R, Pinto-Sinai G, Fuentealba Hidalgo R, Studts J. A systematic review of studies comparing conventional complete denture and implant retained overdenture. J Prosthodont Res 2018; 62(1): 1-9.##13. Schuster AJ, Marcello-Machado RM, Bielemann AM, Nascimento GG, Pinto Lde R, Del Bel Cury AA, et al. Short-term quality of life change perceived by patients after transition to mandibular overdentures. Braz Oral Res 2017; 31: e5.##14. Sánchez-Siles M, Ballester-Ferrandis JF, Salazar-Sánchez N, Gómez-García FJ, Moraleja-Ruiz R, Camacho-Alonso F. Long-term evaluation of quality of life and satisfaction between implant bar overdentures and conventional complete dentures: A 23 years retrospective study. Clin Implant Dent Relat Res 2018; 20(2): 208-214.##15. Bidra AS, Zapata G, Agar JR, Taylor TD, Grady J. Differences in Lip Support with and without Labial Flanges in a Maxillary Edentulous Population. Part 1: Objective Analysis. J Prosthodont 2018; 27(1): 10-16.##16. Begum SS, Devaki V, Balu K, Ajay R, Kumar PA. Awareness about Mandibular Implant Overdentures among Edentulous Patients in Namakkal District: A Hospital‑ based Study. J Indian Acad Dent Spec Res 2017; 4(2): 33-37.##17. Sadowsky SJ, Zitzmann NU. Protocols for the Maxillary Implant Overdenture: A Systematic Review. Int J Oral Maxillofac Implants 2016; 31(Suppl): 182-191.##18. Harris D, Höfer S, O'Boyle CA, Sheridan S, Marley J, Benington IC, et al. A comparison of implant‐retained mandibular overdentures and conventional dentures on quality of life in edentulous patients: a randomized, prospective, within‐subject controlled clinical trial. Clin Oral Implants Res 2013; 24(1): 96-103.##19. Verma S, Sharma H. Translation and validation of hindi version of oral health impact profile-14, a measure of oral health-related quality of life of geriatrics. Indian J Dent Res 2019; 30(2): 180-184.##20. John M, Hujoel P, Miglioretti DL, LeResche L, Koepsell T, Micheelis W. Dimensions of oral-health-related quality of life. Journal Of Dental Research 2004; 83(12): 956-960.##21. Busato I, Ignácio S, Brancher J, Moysés S, Azevedo‐Alanis L. Impact of clinical status and salivary conditions on xerostomia and oral health-related quality of life of adolescents with type 1 diabetes mellitus. Community Dent Oral Epidemiol 2011; 40(1): 62-69.##22. Fernandez-Estevan L, Selva-Otaolaurruchi EJ, Montero J, Sola-Ruiz F. Oral health-related quality of life of implant-supported overdentures versus conventional complete prostheses: Retrospective study of a cohort of edentulous patients. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2015; 20(4): 450-458.##23. Azar R, Semyari H, Kharazifard MJJFiD. Oral Health Related Quality of Life of Patients Using Conventional Dentures versus Implant-Supported Overdentures. Front Dentist 2020; 17: 4.##24. Heydecke G, Locker D, Awad MA, Lund JP, Feine J. Oral and general health‐related quality of life with conventional and implant dentures. Community Dent Oral Epidemiol 2003; 31(3): 161-168.##25. Gjengedal H, Berg E, Grønningsæter AG, Dahl L, Malde MK, Bøe OE, et al. The influence of relining or implant retaining existing mandibular dentures on health-related quality of life: a 2-year randomized study of dissatisfied edentulous patients. Int J Prosthodont 2013; 26(1): 68-78.## ##

گزارش یک مورد سندرم پلی گلندولار اتوایمیون تایپ دو Autoimmune Polyglandular Syndrome (APS) Type II, A Case Report 1 1 سندرم اشمیت، یک پلی اندوکرینوپاتی است که با نارسایی اندام‌های متعددی خود را نشان می‌دهد. این سندرم در بیماران با دو یا بیشتر از دو مورد از موارد زیر تعریف می‌شود: نارسایی آدرنال، بیماری گریوز، تیروئیدیت اتوایمیون و دیابت تیپ یک. در این گزارش موردی، بیماری با سندرم اشمیت (سندرم پلی گلندولار اتوایمیون نوع دو) معرفی می‌شود. بیمار خانم 42ساله‌ای است مبتلا به دیابت نوع یک که با شکایت ضعف و بی‌حالی، عدم تعادل، کاهش وزن، تیرگی پوست و افت فشارخون با هایپوگلایسمی و هایپرکالمی، مراجعات مکرر به بیمارستان داشته و هر نوبت، با تزریق دکستروز و پتاسیم کلراید وریدی در بیمارستان و دستور کاهش مصرف انسولین در منزل، ترخیص می‌شده است. در آخرین نوبت بستری با شک به نارسایی آدرنال، سطح کورتیزول خون بررسی شد که پایین (کم‌تر از 0/5 میکروگرم بر دسی‌لیتر) بود. هم‌چنین، عدد ACTH بالا، آلدوسترون پایین و رنین نرمال گزارش شد که نارسایی ثانویه‌ی آدرنال را برای بیمار مطرح کرد. آزمایش‌های TSH و T4 انجام شد و در آزمایش ابتدایی، TSH در حد کم‌تر از 0/2 گزارش شد و بعد از تکرار آزمایش، سطح TSH نرمال گزارش شد. باتوجه‌به عدد بالای TRAb، هایپر تیروئیدی ساب کلینیکال برای بیمار مطرح شد. بیمار تحت درمان با پردنیزولون و فلودروکورتیزون قرار گرفت و به‌وضوح بهبود یافت. این گزارش به پزشکان یادآوری می‌کند که اگر بیمار مبتلا به دیابت دچار کاهش نیاز به انسولین شد، در اسرع وقت، نارسایی آدرنال را بررسی کنند تا از عوارض احتمالی ناشی از آن کاسته شود.   2 Schmidt syndrome is a polyendocrinopathy characterized by multiple organ failures. Patients with two or more of the following characteristics are diagnosed with this syndrome: Graves' disease, adrenal insufficiency, autoimmune thyroiditis, and type I diabetes. The present case report concerns a Schmidt syndrome patient (polyglandular autoimmune syndrome type II). The patient is a 42-year-old woman with type I diabetes and complaints of imbalance, weakness and lethargy, weight loss, darkened skin, blood pressure drop, hypoglycemia, and hyperkalemia who visited the Hospital frequently and was discharged every time after intravenous potassium chloride and dextrose injections and orders to reduce insulin consumption at home. Her blood cortisol level was measured in her last visit with suspicion of adrenal insufficiency, which was revealed to be low (less than 0.5 μg/dL). A high ACTH, low aldosterone, and normal renin were also reported, indicating secondary adrenal insufficiency. Furthermore, T4 and TSH tests were performed, reporting a TSH lower than 0.2 in the initial TSH test, which was revealed to be normal after the test was repeated. Subclinical hyperthyroidism was indicated, given the high TRAb figure. The patient underwent treatment with fludrocortisone and prednisolone, which improved her condition. This report accentuates that diabetic patients with reduced insulin requirements must be checked for adrenal insufficiency immediately to prevent potential complications.   345 349 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/19 1402/5/28 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/4 1402/8/13 نرگس میرزائی ایلالی Narges Mirzaei Ilali استادیار، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، مازندران، ایران ایران nargessmirzaei@yahoo.com محمد عابدی سماکوش Mohammad Abedi samakoosh استادیار، گروه داخلی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران masnirasb@gmail.com زینب شیدایی Zeinab sheidai استادیار، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، مازندران، ایران ایران Zsheidaie@yahoo.com سمیه شیدایی Somayeh sheidaei استادیار، گروه پاتولوژی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران s.sheidaie@yahoo.com Adrenal insufficiency Autoimmune polyglandular syndrome type II Diabetes Hyperthyroidis Schmidt syndrome سندرم پلی گلندولار اتوایمیون نوع دو سندرم اشمیت نارسایی آدرنال دیابت هایپر تیروئیدی 1. Majeroni BA, Patel P. Autoimmune Polyendocrine Syndrome, Type II. Am Fam Physician 2007; 75(5): 667-670.##2. Simmonds M, Gough S. Unravelling the genetic complexity of autoimmune thyroid disease: HLA, CTLA-4 and beyond. Clin Exp Immunol 2004; 136(1): 1-10.##3. Betterle C, Dalpra C, Greggio N, Volpato M, Zanchetta R. Autoimmunity in isolated Addison's disease and in polyglandular autoimmune diseases type 1, 2 and 4. Ann Endocrinol 2001; 62(2): 193-201.##4. Arram N, Riyaz R, Khatroth S, Shrestha AB. A case report on autoimmune polyglandular syndrome type 2 with pernicious anemia. Clin Case Rep 2023; 11(6): e7413.##5. Betterle C, Dal Pra C, Mantero F, Zanchetta R. Autoimmune adrenal insufficiency and autoimmune polyendocrinesyndromes: autoantibodies, autoantigens, and their applicability in diagnosis and disease prediction. Endocr Rev 2002; 23(3): 327-364.##6. Badenhoop K, Walfish PG, Rau H, Fischer S, Nicolay A, Bogner U, etal. Susceptibility and resistance alleles ofhuman leukocyte antigen (HLA) DQA1 and HLA DQB1 are shared in endocrine autoimmune disease. J Clin Endocrinol Metab 1995; 80(7): 2112-2117.##7. Martins SC, Venade G, Teixeira M, Olivério J, Machado J, Marques J, et al. Autoimmune polyglandular syndrome type 2. Rev Assoc Med Bras 2019; 65(12): 1434-1437.##8. Bakkour A, Zakkor MD, Khairy LT, Horo R, sharif Ahmed EM, Alhussein H. Autoimmune polyglandular syndrome type 2: a case report. Annals of Medicine and Surgery 2022; 78: 103742.##9. Spinner MW, Blizzard RM, CHILDS B. Clinical and genetic heterogeneity in idiopathic Addison's disease and hypoparathyroidism. J Clin Endocrinol Metab 1968; 28(6): 795-804.##10. Nerup J. Addison's disease–clinical studies. A report of 108 cases.Acta Endocrinol 1974; 76(1): 127-141.##11. Fatma M, Mouna E, Raouf H, Hajer F, Hatem M, Mohammed A. Autoimmune polyglandular syndrome type II: epidemiological, clinical and immunological data. Journal of Endocrinology and Metabolism 2014; 4(4): 101-109.##12. Mainous III AG, Majeed A, Koopman RJ, Baker R, Everett CJ, Tilley BC, et al. Acculturation and diabetes among Hispanics: evidence from the 1999–2002 National Health and Nutrition Examination Survey. Public Health Rep 2006; 121(1): 60-66.##13. McAulay V, Frier BM. Addison's disease in type 1 diabetes presenting with recurrent hypoglycaemia. Postgrad Med J 2000; 76(894): 230-232.## ##

درمان ارتودنسی اینسایزور سانترال نهفته‌ی فک بالا همراه با جابه‌جایی ناقص کانین در اواخر دوره‌ی دندانی مختلط: گزارش مورد Orthodontic Treatment of an Impacted Maxillary Central Incisor with Incomplete Transposition of the Canine in the Late Mixed Dentition: A Case Report 1 1 درمان نهفتگی اینسایزورهای دائمی فک بالا به دلیل اهمیت آن‌ها برای زیبایی صورت چالش برانگیز است. این ناهنجاری اثرات مخرب متفاوتی داشته که می توانند سبب ایجاد مشکلات زیبایی و یا اکلوژن دندانهای دائمی شوند. نهفتگی دندان ممکن است با عوامل مختلفی مرتبط باشد. شایع‌ترین عوامل مرتبط با دندان‌های نهفته عبارتند از: دندان‌های اضافی، ادنتوم، کیست‌ها، ناهنجاری ریشه، حرکت جوانه‌های دندانی، باقی ماندن بیش از حد دندان‌های شیری، وراثت، بیماری‌های استخوانی و ضربه به دندان‌های شیری. هم‌چنین بیش‌ترین احتمال وقوع پدیده جا‌به‌جایی(transposition) در کانین دائمی فک بالا مشاهده شده است. جابه‌جایی کانین فک بالا، در ۸۰ درصد موارد به همراه اولین پرمولر و در 20 درصد موارد به همراه جا‌به‌جایی دندان لترال رخ می‌دهد. برخی عوامل عمومی و یا موضعی میتوانند دلیل جابه‌جایی دندان‌ها باشند. از عوامل موضعی می‌توان عوامل ژنتیکی به همراه ناهنجاری‌های دندانی (فقدان مادرزادی دندان لترال، دندان لترال مخروطی شکل، چرخش، هیپودنشیا)، مهاجرت جوانه دندانی از مسیر رویش طبیعی خود، دایلسریشن ریشه، ضربه های دندانی و مداخله در شکل‌گیری لامینای دندانی را نام برد. تصویربرداری با پرتو مخروطی(CBCT) دقیق‌ترین تکنیک تصویربرداری جهت تشخیص دندان‌های نابه‌جا است. جراحی‌ داخل دهانی به همراه حرکات متوالی دندان‌های نهفته و نابه‌جا به نتیجه‌ی بهینه درمان کمک می‌کند. این مطالعه بیماری دارای یک دندان اینسایزور سانترال نهفته که از طریق رادیوگرافی تشخیص داده شده بود، به همراه کانین نابه‌جای فک بالا را در اواخر دوره‌ی دندانی مختلط گزارش می‌دهد.   2 The treatment of impacted maxillary permanent incisors is challenging due to its importance for facial aesthetics. This anomaly has several detrimental effects that can lead to aesthetic and dental occlusal problems. Dental impactions can be associated with various factors. The most common factors associated with impacted teeth include extra teeth, odontomas, cysts, root anomalies, deviation from the eruption pathway, retention of supernumerary deciduous teeth, genetics, bone disease, and trauma to primary teeth. In addition, the highest probability of the transposition phenomenon was observed in the upper permanent canines. Transposition of the upper permanent canines occurs in 80% of cases with the first premolar and in 20% of cases with the lateral incisor. Both general and local factors can be responsible for tooth displacement. Local factors include genetic factors as well as dental anomalies (congenital absence of lateral incisors, conically shaped lateral incisors, rotation, hypodontia), migration of the tooth buds from their natural growth path, root dilaceration, dental trauma and enamel formation disorders. Cone beam computed tomography (CBCT) is the most accurate imaging procedure for diagnosing tooth misalignment. Intraoral surgery with sequential movements of impacted and displaced teeth helps to achieve an optimal treatment result. This study reports a case of the patient in whom an impacted central incisor was radiographically detected in the late mixed dentition together with transposition of the maxillary permanent canine.   350 359 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/192022/10/26 1401/8/4 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/42023/10/28 1402/8/6 مبینا باقریان لمراسکی Mobina Bagherianlemraski دانشجوی دکترای عمومی دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران پرستو نامدار Parastoo Namdar استادیار، گروه ارتودنسی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران pnamdar@mazums.ac.ir Cone-beam tomography Displaced canine Impacted Maxillary central incisor توموگرافی پرتوی مخروطی اینسایزور سانترال نهفته نهفتگی دندان کانین نابه‌جا 1. Mohammed Al-Sharani H, Bin Z, Ahmed Mashrah M, Galvão EL, Ahmed Al-Moraissi E, Ali Al-Aroomi M, et al. The influence of wisdom tooth impaction and occlusal support on mandibular angle and condyle fractures. Sci Rep 2021; 11(1): 8335.##2. Chi J, Du W, Sun H, Bhikoo C, Wu G, Pan W, et al. The relationship between local alveolar bone housing and size of canine in maxillary canine-lateral incisor transposition: A retrospective cone-beam computed tomography-based study. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2022; 162(3): 331-339.##3. Namdar P, Moaddabi A, Yazdian R, Saeedi M, Ahmadian F, Shiva A, Del Giudice C, Soltani P, Spagnuolo G. Histologic Evaluation of the Effects of Folinic Acid Chitosan Hydrogel and Botulinum Toxin A on Wound Repair of Cleft Lip Surgery in Rats. J Funct Biomater 2022; 13(3): 142.##4. Ericson S, Kurol J. Early treatment of palatally erupting maxillary canines by extraction of the primary canines. Eur J Orthod 1988; 10(4): 283-295.##5. Gebert TJ, Palma VC, Borges AH, Volpato LE. Dental transposition of canine and lateral incisor and impacted central incisor treatment: a case report. Dental Press J Orthod 2014; 19(1): 106-112.##6. Namdar P, Pourasghar M, Lal Alizadeh F, Shiva A. Anxiety, Depression, and Quality of Life in Caregivers of Children with Cleft Lip and Palate: A Systematic Review. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences 2022; 16(2): e113591.##7. Shiva A, Nosrati K. A Calcifying Odontogenic Cyst Associated with Complex Odontoma: A Case Report. J Babol Univ Med Sci 2015; 17(2): 57-61 (Persian).##8. Alfuriji S, Alamro H, Kentab J, Alosail L, Alali L, Altuwaijri N, et al. Ectopic Permanent Molars: A Review. Dent J 2023; 11(9): 206.##9. Dadgar S, Armin M, Namdar P, Yazdani Charati J, Koohi Z. Shear Bond Strength of Metallic and Ceramic Brackets Bonded with Two-step and Three-step Light Cure Adhesives. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2020; 30(183): 53-61.##10. Madsen DP. The impacted canine--an orthodontic perspective. Ann R Australa Coll Dent Surg 2012; 21: 111-112.##11. Seehra J, Alshammari A, Wazwaz F, Papageorgiou SN, Newton JT, Cobourne MT. Periodontal outcomes associated with impacted maxillary central incisor and canine teeth following surgical exposure and orthodontic alignment: a systematic review and meta-analysis. Eur J Orthod 2023; 45(5): 584-598.##12. Sobouti F, Aryana M, Ghadiri SM, Modanloo K, Dadgar S. Relationship between Craniovertebral Abnormalities and Maxillary Lateral Incisors Agenesis: A Case-Control Study. Int J Dent 2022; 2022: 3389741.##13. Peck S, Peck L, Kataja M. Mandibular lateral incisor-canine transposition, concomitant dental anomalies, and genetic control. Angle Orthod 1998; 68(5): 455-466.##14. Maia FA, Maia NG. Unusual orthodontic correction of bilateral maxillary canine-first premolar transposition. Angle Orthod 2005; 75(2): 266-276.##15. Jahanbin A, Namdar P, Ghazi N, Kazemian M. Histologic Evaluation of Healing Lip Defects Treated With Injected Onabotulinum Toxin A and Topical Mitomycin C. Journal of Craniofacial Surgery 2019; 30(8): 2646-2649.##16. Matsumoto MAN, Stuani MBS. Tooth transposition: a multidisciplinary approach. Dental Press J Orthod 2018; 23(1): 97-107.##17. Namdar P, Etezadi T. Retention Procedures for Stabilizing Orthodontic Treatment Outcomes: A Literature Review. J Mazandaran Univ Med Sci 2017; 26(146): 2122-20.##18. Tripathi S, Singh RD, Singh SV, Arya D. Maxillary canine transposition-A literature review with case report. J Oral Biol Craniofac Res 2014; 4(2): 155-158.##19. Nakajima A, Sameshima GT, Arai Y, Homme Y, Shimizu N, Dougherty H, Sr. Two-and three-dimensional orthodontic imaging using limited cone beam-computed tomography. Angle Orthod 2005; 75(6): 895-903.##20. Emanuela Lidia C, Meda-Lavinia N, Mihai R, Andreea Codruţa N, Cristina M, Borislav-Duşan C, et al. Dental Anatomy and Morphology of Permanent Teeth. In: Lavinia Cosmina A, Laura-Cristina R, editors. Human Teeth. Rijeka: IntechOpen; 2023. p. Ch. 1.##21. Krishan K, Kanchan T, Garg AK. Dental Evidence in Forensic Identification-An Overview, Methodology and Present Status. Open Dent J 2015; 9: 250-256.##22. Chattopadhyay A, Srinivas K. Transposition of teeth and genetic etiology. Angle Orthod 1996; 66(2): 147-152.##23. Shekarian S, Behnaz M. Treatment of a horizontally impacted permanent incisor in a 9-year-old girl: A Case Report. Journal of Dental School, Shahid Beheshti University of Medical Sciences 2017; 35(1): 32-35.##24. Fu PS, Wang JC, Wu YM, Huang TK, Chen WC, Tseng YC, et al. Unilaterally impacted maxillary central incisor and canine with ipsilateral transposed canine-lateral incisor. Angle Orthod 2013; 83(5): 920-926.##25. Papadopoulos MA, Chatzoudi M, Kaklamanos EG. Prevalence of tooth transposition. A meta-analysis. Angle Orthod 2010; 80(2): 275-285.##26. Ono R, Nozaka K, Yamada S, Amari E. A case of the transposition and the dentigerous cyst formation of the permanent tooth germ due to the extrusion with calcium hydroxide root canal filling material containing silicone to the deciduous tooth. Shoni Shikagaku Zasshi 1986; 24(4): 781-786.##27. Ranta R. Tooth germ transposition: report of cases. ASDC J Dent Child 1989; 56(5): 366-370.##28. Celikoglu M, Miloglu O, Oztek O. Investigation of tooth transposition in a non-syndromic Turkish anatolian population: characteristic features and associated dental anomalies. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2010; 15(5): e716-720.##29. Pair J. Transposition of a maxillary canine and a lateral incisor and use of cone-beam computed tomography for treatment planning. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2011; 139(6): 834-844.##30. D DIV, Nardi GM, Lacarbonara V, Laforgia A, Stefanachi G, Corsalini M, et al. Early mandibular canine-lateral incisor transposition: case report. Oral Implantol 2017; 10(2): 181-189.##31. Becker A, Chaushu S. Etiology of maxillary canine impaction: a review. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2015; 148(4): 557-567.##32. Nelson GC. Maxillary canine/third premolar transposition in a prehistoric population from Santa Cruz Island, California. Am J Phys Anthropol 1992; 88(2): 135-144.##33. Peck L, Peck S, Attia Y. Maxillary canine-first premolar transposition, associated dental anomalies and genetic basis. Angle Orthod 1993; 63(2): 99-109.##34. Ericson S, Kurol J. Radiographic examination of ectopically erupting maxillary canines. Am J Orthod Dentofacial Orthop 1987; 91(6): 483-492.##35. Bertl MH, Weinberger T, Schwarz K, Gruber R, Crismani AG. Resonance frequency analysis: a new diagnostic tool for dental ankylosis. Eur J Oral Sci 2012; 120(3): 255-258.##36. Pedalino A, Matias M, Gaziri D, Vieira B, Alves L, Ursi W. Treatment of maxillary canine transposition. Angle Orthod 2020; 90(6): 873-880.##37. Prasad V, Singh G, Tandon P, Maurya R. Management of maxillary lateral incisor: Canine transposition along with maxillary canine impaction on the contralateral side. Journal of Orthodontic Research 2015; 3: 61.## ##

گزارش یک مورد بروز بیماری موتور نورون به ‌دنبال تزریق واکسن کووید 19 A Case of Motor Neuron Disease Following Covid-19 Vaccination 1 1 علی‌رغم این‌که واکسیناسیون  SARS-COV2توانست پاندمی کووید 19را متوقف سازد، همچنان نگرانی‌هایی بابت عوارض جانبی ناشی از واکسن باقی است. یکی از عوارض نورولوژیکی که به ‌دنبال تزریق واکسن کووید تاکنون گزارش کرده‌اند، بیماری موتور نورون است. در این مقاله، یک مورد خاص از بروز بیماری موتور نورون به‌ دنبال دریافت دوز دوم واکسن سینوفارم مطرح می‌شود. وی مردی 43 ساله بدون سابقه‌ی قبلی ابتلا به کووید 19 بود که با ضعف عضلانی پیش‌رونده پس از دریافت دوز دوم واکسن سینوفارم مراجعه کرد. طبق معاینات بالینی، یافته‌های آزمایشگاهی، مطالعه‌ی نوار عصب و عضله و نمونه‌برداری از عضله، تشخیص بیماری موتور نورون درباره‌ او داده شد و تحت درمان با ریلوزول و اداراوون به‌منظور کاهش سرعت پیشرفت بیماری قرار گرفت. با توجه به شروع علائم به ‌دنبال دریافت واکسن، این مورد می‌تواند مطرح‌کننده‌ رابطه‌ احتمالی بین بروز بیماری‌های موتور نورون و دریافت واکسن سینوفارم باشد. هرچند قریب به یقین، به یافته‌های بیشتری برای تأیید این ارتباط نیاز است.   2 while vaccination against SARS‐CoV‐2 could stop the pandemic of COVID19, there are still concerns about the vaccine‐related side effects.One of the neurological adverse effects following administration of COVID vaccines  is motor neuron disease. In this case we report a unique case of motor neuron disease post the second dose of Sinopharm vaccine is presented.A 43 years old man with no evidence of prior SARS COV2 infection presented with progressive muscular weakness after receiving the second dose of Sinopharm covid-19 vaccine. Upon physical examination, laboratory data, Electromyogram and Nerve Conduction Study (EMG-NCS) and also muscle biopsy suggested the diagnosis of Covid-19 associated motor neuron disease. The patient was treated with Riluzole and Edaravone to delay the progression rate. This case described a possible link between Covid-19 Sinopharm vaccine and motor neuron disease. However further data are required to confirm such an association. 360 366 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/192022/10/262022/08/29 1401/6/7 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/42023/10/282023/10/14 1402/7/22 محدثه فرخ فر Mohadeseh Farokhfar استادیار، گروه نورولوژی، پردیس رامسر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، رامسر، ایران ایران mohad.farrokhfar@gmail.com Covid-19 Motor neuron disease Sinopharm vaccine کووید 19 واکسن سینوفارم بیماری موتور نورون 1. Garg RK, Paliwal VK. Spectrum of neurological complications following COVID-19 vaccination. Neurol Sci 2022; 43(1): 3-40.##2. Assiri SA, Althaqafi RMM, Alswat K, Alghamdi AA, Alomairi NE, Nemenqani DM, et al. Post COVID-19 vaccination-associated neurological complications. Neuropsychiatr Dis Treat 2022; 18: 137-154.##3. Frontera JA, Tamborska AA, Doheim MF, Garcia-Azorin D, Gezegen H, Guekht A, et al. Neurological events reported after COVID-19 vaccines: an analysis of vaers. Ann Neurol 2022; 91(6): 756-771.##4. Butler M, Tamborska A, Wood GK, Ellul M, Thomas RH, Galea I, etal. Considerations for causality assessment of neurological and neuropsychiatric complications of SARS-CoV-2 vaccines: from cerebral venous sinus thrombosis to functional neurological disorder. J NeurolNeurosurg Psychiatry 2021; 92(11): 1144-1151.##5. Theodorou DJ, Theodorou SJ, Axiotis A, Gianniki M, Tsifetaki N. COVID-19 vaccine-related myositis. QJM 2021; 114(6): 424-425.##6. Maramattom BV, Philips G, Thomas J, Santhamma SGN. Inflammatory myositis after ChAdOx1 vaccination. Lancet Rheumatol 2021; 3(11): e747-e749. ##7. Chen WP, Chen MH, Shang ST, Kao YH, Wu KA, Chiang WF, et al..Investigation of Neurological Complications after COVID-19 Vaccination: Report of the Clinical Scenarios and Review of the Literature. Vaccines 2023; 11(2): 425.##8. Baumer D, Talbot K, Turner MR. Advances in motor neurone disease. J R Soc Med 2014; 107(1): 14-21.##9. Leigh PN, Abrahams S, Al-Chalabi A, Ampong MA, Goldstein LH, Johnson J, etal. The management of motor neurone disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2003; 74 Suppl 4(Suppl 4): iv32-iv47.##10. Jaiswal MK. Riluzole and edaravone: A tale of two amyotrophic lateral sclerosis drugs. Med Res Rev 2019; 39(2): 733-748.## ##

تشخیص و درمان خون‌ریزی داخل‌بطنی خودبه‌خودی ناگهانی مغز در یک دختر هشت‌ساله؛ گزارش یک مورد Diagnosis and Management of an Eight-year-old Girl with Sudden Spontaneous Cerebral Intraventricular Hemorrhage: A Case Report 1 1 خون‌ریزی داخل‌بطنی مغز در کودکان نادر است و حدود 3 درصد خون‌ریزی‌های مغزی خودبه‌خودی را شامل می‌شود. خون‌ریزی بطنی، بیشتر هم‌زمان با خون‌ریزی داخل پارانشیمی مغزی یا خون‌ریزی ساب اراکنوئید (SAH) اتفاق می‌افتد. خون‌ریزی بطنی اولیه بیشتر در بالغان اتفاق می‌افتد؛ ولی از نه‌سالگی گزارش شده است. خون‌ریزی حاد امکان دارد سردرد آنی یا برق‌آسا، کاهش سطح هوشیاری و سفتی گردن به همراه نقایص نورولوژیک فوکال و تشنج ایجاد کند و می‌تواند به‌سرعت، کشنده باشد. در این گزارش مورد، دختری هشت‌ساله بدون سابقه‌ بیماری زمینه‌ای با سردرد ناگهانی، استفراغ و اختلال دید به اورژانس بیمارستان (کودکان) حضرت معصومه (س) واقع در قم ارجاع شد. در ادامه، بیمار در اورژانس، دچار تشنج ژنرالیزه شد و پس از ورود به PICU، دچار تنفس نامنظم (عدم واکنش) و میدریاز دوطرفه‌ی مردمک‌ها بدون واکنش به نور (مردمک‌ها) شد. در سی‌تی‌اسکن انجام‌شده، خون‌ریزی داخل‌بطنی دوطرفه‌ی مغز و هیدروسفالی رؤیت شد. در نهایت، بیمار دچار مرگ مغزی شد و پس از گذشت چهار هفته درگذشت. خون‌ریزی مغزی خودبه‌خودی ناگهانی در کودکان نادر است و شرایطی بالقوه خطرناک و اورژانسی برای کودکان ایجاد می‌کند. به‌منظور مدیریت درمان این بیماران به سه اصل توقف خون‌ریزی، کنترل هیدروسفالی و مهار فشار داخل‌مغزی باید توجه شود. شروع به‌موقع درمان از ایجاد عوارض مغزی شدید و مرگ جلوگیری می‌کند. ازاین‌رو، باید درباره‌ی بیماران با سردرد و استفراغ و بی‌قراری، حتماً معاینات نورولوژیک را مدنظر قرار داد. هدف از ارائه‌ این مقاله، آشنایی با تشخیص و مدیریت اورژانسی درمان در کودکان با خون‌ریزی مغزی و کنترل فشار داخل‌مغزی به‌منظور پیشگیری از عوارض عصبی و مرگ است.   2 Intraventricular hemorrhage (IVH) in children is uncommon and it comprises about 3% of spontaneous cerebral hemorrhages. Intraventricular hemorrhage occurs mostly simultaneously with cerebral hemorrhage or subarachnoid hemorrhage. Primary IVH occurs mostly in adults; however, it has been reported since the age of nine. Acute hemorrhage may cause sudden or thunderclap headaches, decreased level of consciousness, and neck stiffness along with focal neurological deficits and convulsions and can be rapidly fatal. An eight-year-old girl with no history of underlying disease was referred to the Emergency Department of Hazrat Masoumeh Hospital, Qom, Iran, with sudden headache, vomiting, and visual disturbances. There, she had generalized seizures, and after entering the Pediatric Intensive Care Unit, she suffered from irregular breathing and bilateral mydriasis of the pupils without reaction to light. In the brain computed tomography scan, bilateral IVH and hydrocephalus were seen. Finally, the patient was declared brain-dead and died four weeks later. Sudden spontaneous IVH in children is rare and creates potentially dangerous and emergency conditions for them. To manage the treatment of these patients, attention should be paid to the three principles of stopping bleeding, controlling hydrocephalus, and treatment of intracerebral pressure. Early treatment prevents severe brain complications and death. For patients with headaches, vomiting, and restlessness, we must consider careful neurological examinations.The purpose of presenting this article was to diagnose and manage emergency treatment in children with cerebral hemorrhage and intracerebral pressure control to prevent neurological complications and death. 367 372 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/192022/10/262022/08/292023/03/31 1402/1/11 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/42023/10/282023/10/142023/11/4 1402/8/13 مسعود حسنوندعموزاده Masoud Hassanvand Amouzadeh استادیار، گروه اطفال، دانشکده‌ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران ایران مریم رستگارپناه Maryam Rastegarpanah دستیار تخصصی اطفال، دانشکده‌ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران ایران ho698282@gmail.com ندا حبیبی Neda Habibi استادیار، گروه اطفال، دانشکده‌ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران ایران Habibineda20@gmail.com Brain Children Intraventricular hemorrhage خون‌ریزی داخل‌بطنی مغز کودکان 1. Darby DG, Donnan GA, Saling MA, Walsh KW, Bladin PF. Primary intraventricular hemorrhage:clinical and neuropsychological findings in a prospective stroke series. Neurology 1988; (1): 68-75.##2. Flint AC, Roebken A, Singh V. Primary intraventricular hemorrhage: yield of diagnostic angiography and clinical outcome. Neurocrit Care 2008; 8(3): 330-336.##3. Hanley DF. Intraventricularhemorrhage: severity factor and treatment target in spontaneous intracerebral hemorrhage. Stroke 2009; 40(4): 1533-1538.##4. Ciochon UM, Bindslev JBB, Hoei-Hansen CE, Truelsen TC, Larsen VA, Nielsen MB, et al. Causesand Risk Factors of Pediatric Spontaneous Intracranial Hemorrhage—A Systematic Review. Diagnostics 2022; 12(6): 1459.##5. Mass MB, Nemeth AJ, Rosenberg NF, Kosteva AR, Prabhakaran SH, Niadech AM. Delayed intraventricular hemorrhageis common and worsens outcomes in intracerebral hemorrhage. Neurology 2013; 80(14): 1295-1299.##6. Inamasu J, Hori S, Aikawa N. Traumatic intraventricular hemorrhage causing talk and deteriorate syndrome.Am J Emerg Med 2001; 19(2): 167-168.##7. Angelopoulos M, Gupta SR, Azat Kia B. Primary intraventricular hemorrhage in adults: clinicalfeatures, riskfactors, andoutcome. Surg Neurol 1995; 44(5): 433-436.##8. Marti-Fabregas J, Piles S, Guardia E, Marti-Vilalta JL. Spontaneous primary intraventricular hemorrhage: clinicaldata, etiology and outcome. J Neurol 1999; 246(4): 287-291.##9. Passero S, Ulivella M, Reale F. Primary intraventricular hemorrhage in adults.Acta Neurol Scand 2002; 105(2): 115-119.##10. Greenberg SM, Ziai WC, Cordonnier C, Dowlatshahi D, Francis B, Goldstein JN, et al. Guideline for the management of patients with Spontaneous Intracerebral Hemorrhage: A Guideline From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke 2022; 53(7): e282-e361.##11. Kliegman R,St Geme JW, Blum NJ, Shah SS, Tasker RC, Wilson KM, et al. Nelson textbook of pediatrics. 21thed. Chapter 85, Neurologic Emergencies and stabilization, Kochanek PM, Bell MJ, (eds). Philadelphia: Elsevier; 2020. p. 557-566.## ##

آرتریت تاکایاسو با تظاهر سکته‌ی ایسکمیک مغزی؛ گزارش مورد و مروری بر یافته‌های تصویربرداری Takayasu's Arteritis Presenting with Cerebral Ischemic Stroke: A Case Report and Review of Imaging Findings 1 1 آرتریت تاکایاسو نوعی بیماری مزمن، ایدیوپاتیک و التهابی است که عمدتاً عروق خونی بزرگ، مانند آئورت و شاخه‌های آن را درگیر می‌کند و بیش‌تر، زنان جوان‌تر از 40 سال به آن دچار می‌شوند. با وجود این‌که درگیری سیستم اعصاب مرکزی و سکته‌ی مغزی در سیر بیماری ممکن است ایجاد شود، رخداد این موضوع به‌عنوان تظاهر ابتدایی بیمار ناشایع است. در اینجا، بیماری 58 ساله با علائم سکته‌ی مغزی و انسداد کاروتید چپ و راست و شریان ورتبرال چپ از 7 سال قبل معرفی می‌شود. بیمار تحت بررسی آزمایشگاهی، تصویربرداری و بررسی‌های تکمیلی قرار گرفت و با تشخیص تاکایاسو، تحت درمان دارویی با کورتیکواستروئید، سیکلوفسفامید و سپس، متوترکسات و درمان ضد پلاکتی قرار گرفت. علاوه بر بروز سکته‌ی مغزی به‌عنوان اولین تظاهر بیماری، بروز علائم در سن 51 سالگی نشان می‌دهد که احتمالاً روند التهابی از بیش از یک دهه‌ی قبل شروع شده بود.   2 Takayasu's arteritis is a chronic, idiopathic, inflammatory disease that mainly affects large blood vessels such as the aorta and its branches, and is mostly prevalent among women younger than 40 years old. Although involvement of the central nervous system and stroke may occur during the course of the disease, it is uncommon as the initial manifestation of the patient. Here, a 58-year-old patient is presented with stroke symptoms and occlusion of the left and right carotid and left vertebral arteries since 7 years ago. The patient was subjected to laboratory examination, imaging, and additional investigations, and with Takayasu's diagnosis, she underwent treatment with corticosteroids, cyclophosphamide (and then methotrexate), and antiplatelet therapy. In addition to the occurrence of stroke as the first manifestation of the disease, the development of symptoms at the age of 51 indicated that the inflammatory process had probably started more than a decade before the symptoms.   373 380 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/192022/10/262022/08/292023/03/312023/06/14 1402/3/24 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/42023/10/282023/10/142023/11/42023/10/30 1402/8/8 مریم مبینی Maryam Mobini استاد، گروه داخلی، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، بیمارستان امام خمینی، ساری، ایران ایران هادی مجیدی Hadi Majidi دانشیار، گروه رادیولوژی، مرکز تحقیقات ارتوپدی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، بیمارستان امام خمینی، ساری، ایران ایران hadimajidi2000@yahoo.com حامد چراغ مکانی Hamed Cheraghmakani استادیار، گروه نورولوژی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، بیمارستان بوعلی سینا، ساری، ایران ایران takayasu's arteritis stroke vasculitis آرتریت تاکایاسو سکته‌ی مغزی واسکولیت 1. Wetstein PJ, et al. Surgical Repair of Abdominal Aortic and Renal Artery Aneurysms in Takayasu's Arteritis. Hawaii J Med Public Health 2016; 75(1): 4-7.##2. Hao R, Zhang J, Ma Z, Xiao M, Zhou L, Kang N, Liang X, Li F. Takayasu's arteritis presenting with common carotid artery dissection: A rare case report. Exp Ther Med 2016; 12(6): 4061-4063.##3. Alnabwani D, Patel P, Kata P, Patel V, Okere A, Cheriyath P. The Epidemiology and Clinical Manifestations of Takayasu Arteritis: A Descriptive Study of Case Reports. Cureus 2021; 13(9): 17998.##4. Quinn KA, Gribbons KB, Carette S, Cuthbertson D, et al, Patterns of clinical presentation in Takayasu's arteritis. Semin Arthritis Rheum 2020; 50(4): 576-581.##5. Silver M. Takayasu's Arteritis-An Unusual Cause of Stroke in a Young Patient. West J Emerg Med 2012; 13(6): 484-487.##6. Memon T, Shekha TAM Jr, Acharya P, Nishu RI, Akhter N Jr. A Case Report of Takayasu's Arteritis With Cerebral Infarction As Initial Presentation. Cureus 2022; 14(10): 30472.##7. Kerr GS, Hallahan CW, Giordano J, Leavitt RY, Fauci AS, et al. Takayasu arteritis. Ann Intern Med 1994; 120(11): 919-929.##8. Chiew YR, Seet YHC. An Unusual Case of Stroke as the Initial Manifestation of Early Takayasu Arteritis with Normal Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR): Diagnosis and Treatment. Am J Case Rep 2022; 23: 936321.##9. Gao S, Wang R. Takayasu arteritis presenting with massive cerebral ischemic infarction in a 35-year-old woman: a case report. J Med Case Rep 2013; 7: 179.##10. Mobini M, Hojati S. Case Report: Takayasu Arteritis Associated with Ulcerative Colitis. Govaresh 2012; 17: 60-63.##11. Golubović S, Manojlović M, Ilić T, Samardzić F, et al. An unusual case of takayasu arteritis presenting as acute myocardial infarction and ischaemic stroke. Sarcoidosis Vasc Diffuse Lung Dis 2022; 39(3): 2022027.##12. Stojanovic M, Andric Z, Popadic D, et al. Comprehensive Analysis of the HLA Class I and the HLA Class II Alleles in Patients with Takayasu Arteritis: Relationship with Clinical Patterns and Prognosis. Iran J Immunol 2021; 18(4): 354-365.##13. Russo RAG, Katsicas MM. Takayasu Arteritis. Front Pediatr 2018; 6: 265.##14. Chung JW, Kim HC, Choi YH, Kim SJ, Lee W, Park JH. Patterns of aortic involvement in Takayasu arteritis and its clinical implications: evaluation with spiral computed tomography angiography. J Vasc Surg 2007; 45(5): 906-914.##15. Goel R, Gribbons KB, Carette S, Cuthbertson D, et al. Derivation of an angiographically based classification system in Takayasu's arteritis: an observational study from India and North America. Rheumatology (Oxford) 2020; 59(5): 1118-1127.##16. Arend WP, Michel BA, Bloch DA, Hunder GG, et al. The American College of Rheumatology 1990 criteria for the classification of Takayasu arteritis. Arthritis Rheum 1990; 33(8): 1129-1134.##17. Michel BA, Arend WP, Hunder GG. Clinical differentiation between giant cell (temporal) arteritis and Takayasu's arteritis. J Rheumatol 1996; 23(1): 106-11.##18. Grayson PC, Ponte C, Suppiah R, Robson JC, et al. 2022 American College of Rheumatology/EULAR classification criteria for Takayasu arteritis. Ann Rheum Dis 2022; 81(12): 1654-1660.##19. Ihara M, Yamamoto Y, Hattori Y, Liu W, et al. Moyamoya disease: diagnosis and interventions. Lancet Neurol 2022; 21(8): 747-758.##20. Khealani BA, Baig SM. Takayasu's arteritis presenting as ischemic stroke-case report. J Pak Med Assoc 2002; 52(6): 263-5.##21. Gouda W, Alsaqabi F, Alkadi A, Amr HAE, et al. Ischemic stroke as the first presentation of takayasu's arteritis in young male. Clin Case Rep 2020; 8(2): 258-261.##22. Pereira VC, de Freitas CC, Luvizutto GJ, et al. Stroke as the First Clinical Manifestation of Takayasu's Arteritis. Case Rep Neurol 2014; 6(3): 271-4.##23. Davari P, Sutton P, Jones KS. Stroke as the initial presentation of Takayasu's arteritis: A case report. Radiol Case Rep 2020; 15(5): 556-559.## ##

سیاست‌های پیشگیری و کنترل ناقلین بیماری دانگ (آئدس اجیپتی و آلبوپیکتوس) در ایران Prevention and Control Policies of Dengue Vectors (Aedes aegypti and albopictus) in Iran 1 1 سابقه و هدف: به‌ دلیل توسعه تجارت و مسافرت و وجود برخی مشکلات در کنترل آئدس‌های ناقل، تب دانگ به مشکل عمده‌ی بهداشت عمومی در بسیاری از مناطق دنیا تبدیل شده است. هدف از این خلاصه‌ سیاستی، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و ارائه سیاست‌های مناسب مبتنی بر شواهد برای کنترل تب دانگ و پیشگیری از آن است. مواد و روش‌ها: پـژوهـش حاضر از نوع مرور نظام‌مند به‌منظور تدوین خلاصه‌ی سیاستی در ایران است که بر اساس اجزای یک خلاصه‌ی سیاستی در سه مرحله انجام گرفت. مرحله‌ی اول: به تشخیص و توصیف مشکل به‌‌صورت هدفمند و با بررسی مستندات علمی از طریق جست‌وجو در پایگاه‌های علمی داخلی و خارجی، وب‌سایت‌ها، گایدلاین‌ها و کتاب‌ها پرداخته شد. مرحله‌ی دوم: پیش‌نویسی از عناصر اولویت‌دار مرتبط با چهارچوب سیاستی را نویسنده‌ی اول تهیه کرد و آن را با سایر نویسندگان به بحث گذاشت. مرحله سوم: دسته‌بندی و جمع‌بندی سؤالات پیش‌نویس انجام شد و سپس، گزینه‌های سیاستی نهایی با توافق نویسندگان تدوین شد. یافته‌ها: مطابق توصیه‌های بهترین شواهد در بررسی متون، پنج گزینه‌ی سیاستی در کنترل و پیشگیری از تب دانگ منتقل‌ شونده به‌وسیله‌ی آئدس اجیپتی و آئدس آلبوپیکتوس در ایران، در مطالعه‌ی حاضر ارائه شد. این گزینه‌ها عبارت‌اند از: 1. توسعه‌ی تحقیقات پایه، کاربردی و نوآوری؛ 2. تقویت ظرفیت و توانمندسازی انسانی، زیرساختی و سیستم سلامت در تمام بخش‌های مرتبط برای مراقبت، کنترل، پایش و ارزیابی؛ 3. تقویت هماهنگی و همکاری درون و برون‌سازمانی؛ 4. بسیج کردن و مشارکت جامعه برای کنترل منابع لاروی؛ 5. افزایش مقیاس عملکردها و ادغام ابزارها در مدیریت آن‌ها. استنتاج: به‌منظور افزایش تأثیر و تداوم سیاست‌ها، استفاده از رویکرد تلفیقی گزینه‌ها با حمایت مداوم مقامات مسئول (ملی، منطقه‌ای و محلی) توصیه می‌شود.   2 Background and purpose: Dengue fever has become a major public health problem in many regions of the world due to increased trade and travel and problems in controlling Aedes vectors. The purpose of this policy brief is to review, analyze and present evidence-based policies for dengue prevention and control. Materials and methods: The present research is a systematic review in order to compile a policy brief in Iran, which was carried out in 3 stages according to its methodology. In the first stage, the justification and description of the problem was done in a systematic manner and by examining scientific documents through searching in national and international scientific databases, websites, guidelines and books. In the second stage, a draft of the priority elements related to the policy framework was prepared by the first author and discussed with the other authors. In the third stage, the draft questions were categorized and summarized, and then the policies were compiled in close discussion with all authors. Results: According to the recommendations of the best available evidence in the literature, five policy options were presented for the prevention and control of dengue fever, including 1- development of basic, applied and innovative research 2- Strengthening the capacity and capability of the human, infrastructural and health system in all relevant sectors for the surveillance, control, monitoring and evaluation 3- strengthening inter- and intra-sectoral coordination and collaboration 4- community engagement and mobilization 5- scaling up of functions and integrating tools. Conclusion: In order to increase the long-term impact of policies, it is recommended to use an integrated approach with the continuous support of all stakeholders (local, national, regional).   381 396 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/192022/10/262022/08/292023/03/312023/06/142023/09/20 1402/6/29 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/42023/10/282023/10/142023/11/42023/10/302023/11/5 1402/8/14 سیدحسن نیکوکار Seyed Hassan Nikookar مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، گروه حشره‌شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشکده‌ی ‌بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nikookar_84@yahoo.com محمود فاضلی دینان Mahmoud Fazeli-Dinan مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، گروه حشره‌شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشکده‌ی ‌بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fazelidinan@gmail.com مرتضی زعیم Morteza Zaim استاد وابسته، گروه حشره‌شناسی پزشکی و کنترل ناقلین، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران ایران mortezazaim@gmail.com احمد علی عنایتی Ahmadali Enayati استاد، گروه حشره‌شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلان، دانشکده‌ی بهداشت، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران aenayati1372@gmail.com Aedes aegypti Aedes albopictus Dengue Prevention and control Policy brief آئدس اجیپتی آئدس آلبوپیکتوس دانگ پیشگیری و کنترل خلاصه‌ی سیاستی 1. Dhimal M, Aryal KK, Dhimal ML, Gautam I, Singh SP, Bhusal CL, et al. Knowledge, attitude and practice regarding dengue fever among the healthy population of highland and lowland communities in central Nepal. Plos one 2014; 9(7): e102028.##2. Guzman MG, Halstead SB, Artsob H, Buchy P, Farrar J, Gubler DJ, et al. Dengue: a continuing global threat. Nat Rev Microbiol 2010; 8(12 Suppl): S7-16.##3. World Health Organization. Dengue and severe dengue. WHO 2022.##4. Halstead SB. Dengue. Lancet 2007; 370(9599): 1644-1652.##5. Nalongsack S, Yoshida Y, Morita S, Sosouphanh K, Sakamoto J. Knowledge, attitude and practice regarding dengue among people in Pakse, Laos. Nagoya J Med Sci 2009; 71(1-2): 29-37.##6. O’Driscoll M, Imai N, Ferguson NM, Hadinegoro SR, Satari HI, Tam CC, et al. Spatiotemporal variability in dengue transmission intensity in Jakarta, Indonesia. PLoS Negl Trop Dis 2020; 14(3): e0008102.##7. Yang X, Quam MB, Zhang T, Sang S. Global burden for dengue and the evolving pattern in the past 30 years. J Travel Med 2021; 28(8): taab146.##8. Shepard DS, Coudeville L, Halasa YA, Zambrano B, Dayan GH. Economic impact of dengue illness in the Americas. Am J Trop Med Hyg 2011; 84(2): 200-207.##9. Shepard DS, Undurraga EA, Halasa YA. Economic and disease burden of dengue in Southeast Asia. PLoS Negl Trop Dis 2013; 7(2): e2055.##10. Tian N, Zheng J-X, Guo Z-Y, Li L-H, Xia S, Lv S, et al. Dengue Incidence Trends and Its Burden in Major Endemic Regions from 1990 to 2019. Trop Med Infect Dis 2022; 7(8): 180.##11. Heydari M, Metanat M, Rouzbeh-Far M-A, Tabatabaei SM, Rakhshani M, Sepehri-Rad N, et al. Dengue fever as an emerging infection in southeast Iran. Am J Trop Med Hyg 2018; 98(5): 1469.##12. Ebrahimi M, Abadi A, Bashizadeh-Fakhar H, Fahimi E. Dengue Fever in Iran: A Case Report. Zahedan J Res Med Sci 2016; 18(12): e9953. ##13. Dorzaban H, Soltani A, Alipour H, Hatami J, Jaberhashemi SA, Shahriari-Namadi M, et al. Mosquito surveillance and the first record of morphological and molecular-based identification of invasive species Aedes (Stegomyia) aegypti (Diptera: Culicidae), southern Iran. Exp Parasitol 2022; 236: 108235.##14. Nikookar SH, Maleki A, Fazeli-Dinan M, Shabani Kordshouli R, Enayati A. Entomological Surveillance of the Invasive Aedes Species at Higher-Priority Entry Points in Northern Iran: Exploratory Report on a Field Study. JMIR Public Health Surveill 2022; 8(10): e38647.##15. Zaim M, Enayati A, Sedaghat MM, Goya MM. Guide to prevention and control of Ae. aegypti and Ae. albopictus in Iran. first ed. Gorgan. Virasat 2020 (Persian). ##16. Doosti S, Yaghoobi-Ershadi MR, Schaffner F, Moosa-Kazemi SH, Akbarzadeh K, Gooya MM, et al. Mosquito surveillance and the first record of the invasive mosquito species Aedes (Stegomyia) albopictus (Skuse) (Diptera: Culicidae) in southern Iran. Iran J Public Health 2016; 45(8): 1064.##17. Nikookar SH, Charkame A, Nezammahalleh A, Moradi-Asl E, Enayati A, Fazeli-Dinan M, et al. Entomological surveillance of invasive Aedes mosquitoes in Mazandaran Province, northern Iran from 2014 to 2020. Sci Rep 2023; 13(1): 8683. ##18. Tatem AJ, Hay SI, Rogers DJ. Global traffic and disease vector dispersal. Proc Natl Acad Sci U S A 2006; 103(16): 6242-6247.##19. Idris F, Ting DHR, Alonso S. An update on dengue vaccine development, challenges, and future perspectives. Expert Opin Drug Discov 2021;16(1): 47-58.##20. Getahun A, Batikawai A, Nand D, Khan S, Sahukhan A, Faktaufon D. Dengue in Fiji: epidemiology of the 2014 DENV-3 outbreak. Western Pac Surveill Response J 2019; 10(2): 31-38.##21. WHO. Global vector control response 2017-2030. Geneva, Switzerland. World Health Organization 2017.##22. WHO. Framework for a national vector control needs assessment. Geneva, Switzerland. World Health Organization 2017.##23. Tourapi C, Tsioutis C. Circular Policy: A New Approach to Vector and Vector-Borne Diseases’ Management in Line with the Global Vector Control Response (2017–2030). Trop Med Infect Dis 2022; 7(7): 125.##24. Hapuarachchi HC, Koo C, Rajarethinam J, Chong C-S, Lin C, Yap G, et al. Epidemic resurgence of dengue fever in Singapore in 2013-2014: A virological and entomological perspective. BMC Infect Dis 2016; 16(1): 1-3.##25. Struchiner CJ, Rockloev J, Wilder-Smith A, Massad E. Increasing dengue incidence in Singapore over the past 40 years: population growth, climate and mobility. Plos one 2015; 10(8): e0136286.##26. Low S-L, Lam S, Wong W-Y, Teo D, Ng L-C, Tan L-K. Dengue seroprevalence of healthy adults in Singapore: serosurvey among blood donors, 2009. Am J Trop Med Hyg 2015; 93(1): 40-45.##27. Lavis JN, Permanand G, Oxman AD, Lewin S, Fretheim A. SUPPORT Tools for evidence-informed health Policymaking (STP) 13: Preparing and using policy briefs to support evidence-informed policymaking. Health Res Policy Syst 2009; 7: 1-9.##28. Carter SM, Hooker LC, Davey HM. Writing social determinants into and out of cancer control: an assessment of policy practice. Soc Sci Med 2009; 68(8): 1448-1455.##29. Ranathunge T, Harishchandra J, Maiga H, Bouyer J, Gunawardena YNS, Hapugoda M. Development of the Sterile Insect Technique to control the dengue vector Aedes aegypti (Linnaeus) in Sri Lanka. Plos one 2022; 17(4): e0265244.##30. Alphey L, Benedict M, Bellini R, Clark GG, Dame DA, Service MW, et al. Sterile-insect methods for control of mosquito-borne diseases: an analysis. Vector Borne Zoonotic Dis 2010; 10(3): 295-311.##31. Mulderij-Jansen V, Pundir P, Grillet ME, Lakiang T, Gerstenbluth I, Duits A, et al. Effectiveness of Aedes-borne infectious disease control in Latin America and the Caribbean region: A scoping review. Plos one 2022; 17(11): e0277038.##32. Ulibarri G, Betanzos A, Betanzos M, Rojas JJ. Preliminary results on the control of Aedes spp. in a remote Guatemalan community vulnerable to dengue, chikungunya and Zika virus: community participation and use of low-cost ecological ovillantas for mosquito control. F1000Res 2016; 5: 598.##33. Roiz D, Wilson AL, Scott TW, Fonseca DM, Jourdain F, Müller P, et al. Integrated Aedes management for the control of Aedes-borne diseases. PLoS Negl Trop Dis 2018; 12(12): e0006845.##34. Andersson N, Nava-Aguilera E, Arosteguí J, Morales-Perez A, Suazo-Laguna H, Legorreta-Soberanis J, et al. Evidence based community mobilization for dengue prevention in Nicaragua and Mexico (Camino Verde, the Green Way): cluster randomized controlled trial. Bmj 2015; 351.##35. Alvarado-Castro V, Paredes-Solís S, Nava-Aguilera E, Morales-Pérez A, Alarcón-Morales L, Balderas-Vargas NA, et al. Assessing the effects of interventions for Aedes aegypti control: systematic review and meta-analysis of cluster randomised controlled trials. BMC Public Health 2017; 17(1): 21-38.##36. Heintze C, Garrido MV, Kroeger A. What do community-based dengue control programmes achieve? A systematic review of published evaluations. Trans R Soc Trop Med Hyg 2007; 101(4): 317-325.##37. Bakri A, Mehta K, Lance D. Sterilizing insects with ionizing radiation. Sterile insect technique: principles and practice in area-wide integrated pest management 2005: 233-68.##38. Ritchie SA, van den Hurk AF, Smout MJ, Staunton KM, Hoffmann AA. Mission Accomplished? We Need a Guide to the 'Post Release' World of Wolbachia for Aedes-borne Disease Control. Trends Parasitol 2018; 34(3): 217-26.##39. Nordin NR, Arsad FS, Mahmud MH, Kamaruddin PS, Amir SM, Bahari NI, et al. Wolbachia in Dengue Control: A Systematic Review. Open Access Maced J Med Sci 2022; 10(F): 501-12.##40. Ross PA, Wiwatanaratanabutr I, Axford JK, White VL,Endersby-Harshman NM, Hoffmann AA. Wolbachia infections in Aedes aegypti differ markedly in their response to cyclical heat stress. PLoS Pathog 2017; 13(1): e1006006.##41. Gato R, Menéndez Z, Prieto E, Argilés R, Rodríguez M, Baldoquín W, et al. Sterile insect technique: successful suppression of an Aedes aegypti field population in Cuba. Insects 2021; 12(5): 469.##42. Karunaratne S, Weeraratne T, Perera M, Surendran S. Insecticide resistance and, efficacy of space spraying and larviciding in the control of dengue vectors Aedes aegypti and Aedes albopictus in Sri Lanka. Pestic Biochem Physiol 2013; 107(1): 98-105.##43. Dorigatti I, McCormack C, Nedjati-Gilani G, Ferguson NM. Using Wolbachia for dengue control: insights from modelling. Trends Parasitol 2018; 34(2): 102-113.##44. Werren JH, Baldo L, Clark ME. Wolbachia: master manipulators of invertebrate biology. Nat Rev Microbiol 2008; 6(10): 741-751.##45. Bourtzis K, Dobson SL, Xi Z, Rasgon JL, Calvitti M, Moreira LA, et al. Harnessing mosquito–Wolbachia symbiosis for vector and disease control. Acta Trop 2014; 132: S150-S63.##46. Mains JW, Kelly PH, Dobson KL, Petrie WD, Dobson SL. Localized control of Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) in Miami, FL, via inundative releases of Wolbachia-infected male mosquitoes. J Med Entomol 2019; 56(5): 1296-1303.##47. Klassen W, Curtis C, Hendrichs J. History of the sterile insect technique. Sterile insect technique. CRC Press 2021.##48. 48. Vaux AG, Medlock JM. Current status of invasive mosquito surveillance in the UK. Parasit Vectors 2015; 8(1): 1-12.##49. Sanchez JL, Johns MC, Burke RL, Vest KG, Fukuda MM, Yoon I-K, et al. Capacity-building efforts by the AFHSC-GEIS program. BMC Public Health 2011; 11(2): 1-9.##50. Galván JM, Gutiérrez LR. Dengue prevention in Merida, Yucatan, Mexico: use of formative research to refine an education 2004.##51. Martínez‐Ibarra JA, Nogueda‐Torres B, Meda‐Lara RM, Montañez‐Valdez OD, Rocha‐Chávez G. Combining two teaching techniques for young children on Aedes aegypti control: effects on entomological indices in western Mexico. J Vector Ecol 2012; 37(1): 241-244.##52. Handel AS, Ayala EB, Borbor-Cordova MJ, Fessler AG, Finkelstein JL, Espinoza RXR, et al. Knowledge, attitudes, and practices regarding dengue infection among public sector healthcare providers in Machala, Ecuador. Trop Dis Travel Med Vaccines 2016; 2(1): 1-10.##53. Halstead SB. Successes and Failures in Dengue Control Global Experience 2000.##54. World Health Organization. Comprehensive guideline for prevention and control of dengue and dengue haemorrhagic fever 2011.##55. Barrera-Pérez MA, Pavía-Ruz N, Mendoza-Mezquita JE, Torres-Arcila N, Hernández-Hernández R, Castro-Gamboa F, et al. Control of Aedes aegypti breeding sites with the program Recicla por tu bienestar in Merida, Mexico. Salud Publica Mex 2015; 57(3): 201-210.##56. Basso C, García da Rosa E, Romero S, González C, Lairihoy R, Roche I, et al. Improved dengue fever prevention through innovative intervention methods in the city of Salto, Uruguay. Trans R Soc Trop Med Hyg 2015; 109(2): 134-142.##57. Parks W, Lloyd L. Planning social mobilization and communication for dengue fever prevention and control: a step-by-step guide. World Health Organization 2004.##58. World Health Organization. Communication for behavioural impact (COMBI): A toolkit for behavioural and social communication in outbreak response. World Health Organization 2012.##59. World Health Organization. Toolkit for Integrated Vector Management in Sub-Saharan Africa (A): Geneva. World Health Organization 2016.##60. Boyce R, Lenhart A, Kroeger A, Velayudhan R, Roberts B, Horstick O. Bacillus thuringiensis israelensis (B ti) for the control of dengue vectors: systematic literature review. Trop Med Int Health 2013; 18(5): 564-77.##61. Margalith Y, Ben-Dov E. Biological control by Bacillus thuringiensis subsp. israelensis. Insect pest management: techniques for environmental protection 2000: 243-301.## ##

ضرورت اجرای روش کاشت دریچه آئورت از راه کاتتر و تدارک دستگاه اکوکاردیوگرافی از راه مری سه‌بعدی در مرکز قلب مازندران: خلاصه سیاستی Necessity of Implementing the Transcatheter Aortic Valve Placement Method Provision of 3D Esophageal Echocardiography in Mazandaran Heart Center: A Policy Brief 1 1 با توجه به افزایش میانگین سنی و بیماری‌های متابولیک در جمعیت ایران، افزایش شیوع بیماری آترواسکلروتیک تنگی دریچه آئورت انتظار می‌رود. در موارد شدید و علامت‌دار این بیماری، در صورت تعویض نکردنِ دریچه، میزان مرگ‌ومیر با هر دو سال افزایش سن به میزان 50 درصد افزایش می‌یابد. مداخله غیرتهاجمی کاشت دریچه آئورت از راه کاتتر (TAVI) برای بیمارانی مناسب است که جراحی قلب باز در آن‌ها غیرممکن یا با ریسک بالایی همراه باشد. باوجود کاربرد گسترده روش TAVI در سراسر دنیا و برخی از مراکز درمانی کشور، تاکنون این روش در مرکز قلب مازندران، مرکز ارجاعی تخصصی و فوق تخصصی بیماران قلب و عروق استان مازندران و سایر نقاط شمال کشور، راه‌اندازی و انجام نشده است. هم‌چنین تدارک دستگاه اکوکاردیوگرافی از راه مری سه‌بعدی به‌عنوان یک پیش‌نیاز اساسی ضرورت دارد. در گزارش خلاصه سیاستی حاضر، راهکارهایی مبتنی بر شواهد در این زمینه و چالش‌های پیش رو، توسط پژوهشگران مرکز تحقیقات قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی مازندران به سیاست‌گذاران و مدیران حوزه سلامت قلب و عروق پیشنهاد و ارائه شده است؛ بنابراین به توجه کافی مسئولان به ضرورت تجهیز مرکز قلب مازندران به دستگاه اکوکاردیوگرافی از راه مری سه‌بعدی و تأمین بودجه آن، فراهم نمودن امکانات فیزیکی ازجمله اتاق عمل اختصاصی و امکانات آموزشی جهت تشکیل گروه تخصصی ماهر در انجام روش TAVI و پوشش بیمه‌ای این خدمت تأکید می‌شود.   2 Due to the increase in the average age and metabolic diseases in the Iranian population, an increase in the prevalence of atherosclerotic aortic valve stenosis is expected. In severe and symptomatic cases of this disease, if the valve is not replaced, the death rate increases by 50% with every two years of age. Non-invasive intervention of aortic valve implantation through catheter (TAVI) is suitable for patients in whom open heart surgery is impossible or associated with high risk. Despite the widespread use of the TAVI method around the world and in some medical centers of the country, until now this method has not been started and performed in the Mazandaran Heart Center, a specialized and sub-specialized referral center for cardiovascular patients in Mazandaran province and other parts of the north of the country; Also, provision of a 3D esophageal echocardiography device is necessary as a basic prerequisite. In this policy brief, evidence-based solutions in this field and the challenges ahead have been proposed and presented to policymakers and managers in the field of cardiovascular health by the researchers of the Cardiovascular Research Center of Mazandaran University of Medical Sciences. Therefore, the officials pay sufficient attention to the necessity of equipping the Mazandaran heart center with a 3D transesophageal echocardiography device and funding it, providing physical facilities including a dedicated operating room and training facilities to form a specialized team skilled in TAVI procedure and insurance coverage for this Service is emphasized.   397 402 2023/10/142023/09/72023/07/62023/08/82023/10/132023/08/122023/09/252023/07/292023/07/232023/07/52023/09/212023/07/192023/06/262023/06/22023/05/92023/08/282023/09/262023/06/62023/08/62023/07/222023/03/132023/09/152023/08/52023/05/62023/07/272022/07/172023/05/142023/06/62023/07/222023/09/122023/06/142023/07/172023/02/112023/08/192022/10/262022/08/292023/03/312023/06/142023/09/202023/04/8 1402/1/19 2023/11/42023/11/62023/10/302023/10/222023/11/52023/11/72023/11/42023/10/282023/10/292023/10/172023/11/62023/11/62023/10/152023/11/52023/11/52023/10/292023/11/52023/11/62023/10/142023/10/142023/10/292023/11/52023/10/302023/10/242023/10/302023/11/62023/10/212023/10/292023/10/142023/11/52023/11/52023/10/302023/10/142023/11/42023/10/282023/10/142023/11/42023/10/302023/11/52023/11/5 1402/8/14 علی قائمیان Ali Ghaemian استاد، گروه قلب و عروق، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران مهنا غلامی Mahna Gholami کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران مریم نباتی Maryam Nabati استاد، گروه قلب و عروق، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.mr.nabati@gmail.com Policy Brief Trans catheter aortic valve implantation 3D Esophageal Echocardiography Aortic valve stenosis خلاصه سیاستی کاشت دریچه آئورت از راه کاتتر اکوکاردیوگرافی مری سه‌بعدی تنگی دریچه آئورت 1. Xu S, Jiayong Z, Li B, Zhu H, Chang H, Shi W, et al. Prevalence and clustering of cardiovascular disease risk factors among Tibetan adults in China: a population-based study. PLoS One 2015; 10(6): 0129966.##2. Carità P, Coppola G, Novo G, Caccamo G, Guglielmo M, Balasus F, et al. Aortic stenosis: insights on pathogenesis and clinical implications. J Geriatr Cardiol 2016; 13(6): 489-98. ##3. Buzzatti N, Sala A, Alfieri O. Comparing traditional aortic valve surgery and transapical approach to transcatheter aortic valve implant. Eur Heart J Suppl 2020; 22(E): 7-12##4. Otto CM, Prendergast B. Aortic-valve stenosis-from patients at risk to severe valve obstruction. N Engl J Med 2014; 371(8): 744-56. ##5. Windecker S, Okuno T, Unbehaun A, Mack M, Kapadia S, Falk V. Which patients with aortic stenosis should be referred to surgery rather than transcatheter aortic valve implantation? Eur Heart J 2022; 43(29): 2729-2750.##6. Makkar RR, Fontana GP, Jilaihawi H, Kapadia S, Pichard AD, Douglas PS, T, et al. Transcatheter aortic-valve replacement for inoperable severe aortic stenosis. N Engl J Med 2012; 366(18): 1696-704.##7. Pibarot P, Ternacle J, Jaber WA, Salaun E, Dahou A, Asch FM, et al. Structural Deterioration of Transcatheter Versus Surgical Aortic Valve Bioprostheses in the PARTNER-2 Trial. J Am Coll Cardiol 2020; 76(16): 1830-1843.##8. Leon MB, Smith CR, Mack M, Miller DC, Moses JW, Svensson LG, et al. Transcatheter aortic-valve implantation for aortic stenosis in patients who cannotundergo surgery. N Engl J Med 2010; 363(17): 1597-607.##9. Zamorano JL, Badano LP, Bruce C, Chan KL, Gonçalves A, Hahn RT, et al. EAE/ASE recommendations for the use of echocardiography in new transcatheter interventions for valvular heart disease. Eur Heart J 2011; 32(17): 2189-214. ##10. Kronzon I, Jelnin V, Ruiz CE, Saric M, Williams MR, Kasel AM,et al. Optimal imaging for guiding TAVR: transesophageal or transthoracic echocardiography, or just fluoroscopy? JACC Cardiovasc Imaging 2015; 8(3): 361-370. ##11. Yalta K, Gurdogan M, Zorkun C, Gurlertop Y. Mechanically expanding transcatheter aortic valves: pros and cons of a unique device technology. Cardiovasc Diagn Ther 2018; 8(4): 538-542. ##12. Terré JA, George I, Smith CR. Pros and cons of transcatheter aortic valve implantation (TAVI). Ann Cardiothorac Surg 2017; 6(5): 444-452.##13. Mehrvarz F, Khaleghparast S. Factors related to arteriosclerosis: A review article. Cardiovascular Nursing Journal 2019; 8(1): 198-204 (Persian).##14. Toff WD, Hildick-Smith D, Kovac J, Mullen MJ, Wendler O, Mansouri A,et al. Effect of Transcatheter Aortic Valve Implantation vs Surgical Aortic Valve Replacement on All-Cause Mortality in Patients With Aortic Stenosis: A Randomized Clinical Trial. JAMA 2022; 327(19): 1875-1887. ##15. Kolkailah AA, Doukky R, Pelletier MP, Volgman AS, Kaneko T, Nabhan AF. Transcatheter aortic valve implantation versus surgical aortic valve replacement for severe aortic stenosis in people with low surgical risk. Cochrane Database Syst Rev 2019; 12(12): CD013319.## ##