1403 34 234 0 219

بررسی تاثیر بالینی لیپوژل آرتروهیل بر بیماران استئوآرتریت: یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی دو سوکور Investigating the Clinical Effect of Arthrohil Lipogel on Osteoarthritis Patients: A Double-Blind Randomized Clinical Trial Study 1 1 سابقه و هدف: استئوآرتریت شایع‌ترین بیماری مفصلی در انسان است که علائم اصلی آن درد و خشکی مفاصل است. از طرفی زانو، شایع‌ترین مفصلی است که گرفتار استئوآرتریت می‌شود. اهداف اصلی در درمان این بیماری کاهش درد و بازگرداندن عملکرد و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. در بسیاری از مناطق دنیا از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، به‌عنوان درمان خط اول بیماری استئوآرتریت استفاده می‌شود. اما هم‌چنان محققان به بررسی درمان‌های گیاهی و جایگزین می‌پردازند. لذا این مطالعه با هدف، ساختن یک لیپوژل گیاهی موضعی، انجام پذیرفت که بتواند در بهبود علائم استئوآرتریت موثر باشد. مواد و روش‌ها: این مطالعه یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور می‌باشد. هفتاد بیمار به‌صورت تصادفی از بین مراجعه‌کنندگان به مطب پزشک روماتولوژیست وبا تشخیص استئوآرتریت و رد بیماری‌های سیستمیک روماتیسم مفصلی با رعایت معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. بیماران جهت درمان استئوآرتریت درجه 1 و 2 به پزشک مراجعه نموده بودند و پس از توجیه آن‌ها در مورد اهداف مطالعه، با اخذ رضایت‌نامه کتبی، وارد مطالعه شدند و به دو گروه دریافت‌کننده لیپوژل آرتروهیل(35 نفر) و دریافت‌کننده لیپوژل پلاسبو(35 نفر) تقسیم شدند. ﺟﻬﺖ ﺗﻬﻴﻪ ژل پلاستی بیس، ابتدا 5 درصد پلی‌اتیلن با دانسیته کم (LDPE) در 95 درصد پارافین مایع اضافه شد و به‌مدت سه ساعت با دمای 130 درجه سانتی‌گراد به‌طور غیرمستقیم حرارت داده شد. سپس آن را خیلی سریع سرد کرده تا ژل پلاستی بیس شکل بگیرد. ژل حاصل از پلاستی بیس از نظر پایداری فیزیکی در دمای محیط و یخچال، از نظر بروز کدورت، پدیده سینرزیس، تغییر ظاهری قوام و pH بررسی شد. عصاره هر یک از گیاهان زردچوبه (2 درصد)، بتولا (4 درصد) و مرمکی (4 درصد) به طور جداگانه ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻪ ژل اﻓﺰوده شد و تا رسیدن ژل ﺑﻪ ﻗﻮام ﻣﻨﺎﺳﺐ، مخلوط شد. لیپوژل به‌مدت دو ماه به‌صورت موضعی روزی دو بار و هر بار به مقدار دو بند انگشت بر روی هر مفصل استفاده شد. نتایج حاصل از پرسشنامه‌های WOMAC و VAS در مراحل قبل از درمان، پایان ماه اول و پایان ماه دوم بعد از درمان، جمع‌آوری شدند. سطح معناداری آزمون‌ها 0/05P< در نظر گرفته شد. یافته‌ها: بیماران مورد بررسی، درمحدوده‌ی سنی40 تا 73 سال بودند. لیپوژل‌گیاهی تهیه شده ازنظرکنترل میکروبی برای تست‌های بالینی قابل استفاده است و حاوی 0/03 درصد فلاونوئید تام و 0/1027 درصد فنل تام بود. میزان پایداری لیپوژل گیاهی بیش از 94 درصد بود. براساس پرسشنامه WOMAC، لیپوژل گیاهی نسبت به پلاسبو، به‌طور معناداری باعث کاهش درد، خشکی مفاصل و اختلال حرکتی بیماران استئوآرتریت شد(0/05P<). نتایج تست فریدمن، برای مقایسه‌ی نمرات پرسشنامه VAS قبل از شروع درمان، در پایان ماه اول و در پایان ماه دوم نشان داد که پس از درمان با لیپوژل گیاهی، میزان درد احساس شده توسط بیماران به‌طور معناداری کاهش یافت(05/0P<). استنتاج: با مقایسه نمرات حاصل از پرسش‌نامه‌های WOMAC و VAS در گروه‌های پلاسبو و لیپوژل گیاهی، دریافت شد که استفاده موضعی از لیپوژل گیاهی در افزایش عملکرد و کنترل درد بیماران مبتلا به استئوآرتریت موثر بوده است که با توجه به خواص آنتی‌اکسیدانی و ضد التهابی ترکیبات موجود در این لیپوژل، بدیهی به‌نظر می‌رسد. شماره ثبت کارآزمایی بالینی : 14N201609143014IRCT   2 Background and purpose: Osteoarthritis is the most common joint disease in humans, the main symptoms of which are joint pain and dryness. On the other hand, the knee is the most common joint affected by osteoarthritis. The main goals in the treatment of this disease are to reduce pain restore function and improve the patient's quality of life. In many parts of the world, non-steroidal anti-inflammatory drugs are used as the first-line treatment for osteoarthritis. However, researchers are still investigating herbal and alternative treatments. Therefore, this research aimed to make a local herbal lipogel that can be effective in improving the symptoms of osteoarthritis. Materials and methods: This study was a double-blind randomized clinical trial study. Seventy patients were randomly selected from those who were referred to the rheumatologist's office and were diagnosed with osteoarthritis and ruled out systemic rheumatism diseases by observing the entry and exit criteria. The patients had been referred to the doctor for the treatment of 1st and 2nd-degree osteoarthritis and after explaining to them the objectives of the study, after obtaining written consent, they entered the study and were divided into two groups receiving lipogel Arthrohil (35 people) and receiving lipogel placebo (35 people) were divided. To prepare plastic base gel, first, 5% low-density polyethylene (LDPE) was added in 95% liquid paraffin and it was indirectly heated at 130°C for three hours. Then we cooled it very quickly to form a plastic base gel. The gel obtained from Plastibase was investigated in terms of physical stability in ambient and refrigerator temperatures, in terms of occurrence of turbidity, syneresis phenomenon, appearance change of consistency, and pH. The extracts of each of the plants Turmeric (2%), Betula (4%), and Marmaki (4%) were added separately to the gel base and mixed until the gel reached the appropriate consistency. Lipogel was used topically for two months twice a day each time in the amount of two knuckles on each joint. The results of the WOMAC and VAS questionnaires were collected before the treatment, at the end of the first month, and the end of the second month after the treatment. The significance level of the tests was considered P<0.05. Results: The studied patients were in the age range of 40 to 73 years. The prepared herbal lipogel can be used for clinical tests in terms of microbial control and it contained 0.03% of total flavonoid and 0.1027% of total phenol. The stability of herbal lipogel was more than 94%. According to the WOMAC questionnaire, compared to placebo, herbal lipogel significantly reduced pain, joint stiffness, and movement disorder in osteoarthritis patients (P<0.05). The results of the Friedman test, to compare the scores of the VAS questionnaire before the start of the treatment, at the end of the first month, and at the end of the second month showed that after the treatment with herbal lipogel, the amount of pain felt by the patients decreased significantly (P<0.05). Conclusion: By comparing the scores obtained from the WOMAC and VAS questionnaires in the placebo and herbal lipogel groups, we found that the topical use of herbal lipogel has been effective in increasing the performance and pain control of patients with osteoarthritis, which is due to the antioxidant and anti-inflammatory properties of the compounds. In this lipogel, it seems obvious. (Clinical Trials Registry Number: IRCT201609143014N14)   1 12 2023/11/8 1402/8/17 2024/06/16 1403/3/27 مهناز شیری Mahnaz Shiri داروساز، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mahnaz.shiri713@gmail.com محمد آزادبخت Mohammad Azadbakht استاد، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران azadbakht110@gmail.com مریم مبینی Maryam Mobini استاد، گروه بیماری‌های داخلی، بیمارستان امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Mmobini50@yahoo.com حسین عسگری راد Hosein Asgari Rad دانشیار، گروه فارماسیوتکس، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr_asgarirad@yahoo.com شروین امیرخوانلو Shervin Amirkhanloo دانشجوی دکتری داروسازی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران shervinamirkhanloo@gmail.com مولود فخری Moloud Fakhri استادیار، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده ترک اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mmfir@yahoo.com فاطمه علیزاده Fateme Alizade دانشجوی دکتری داروسازی سنتی، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Ft.shamalizade@gmail.com Osteoarthritis Pain Dry joint Knee Betula pendula Turmeric Marmaki استئوآرتریت درد خشکی مفصل زانو بتولا پندولا زردچوبه مرمکی 1. Chaisson C, Gale D, Gale E, Kazis L, Skinner K, Felson D. Detecting radiographic knee osteoarthritis: what combination of views is optimal? Rheumatology (Oxford) 2000; 39(11): 1218-1221. ##2. DeChellis D, Cortazzo M. Regenerative medicine in the field of pain medicine: Prolotherapy, platelet-rich plasma therapy, and stem cell therapy—Theory and evidence. Tech Reg Anesth Pain Manag 2011; 15(2): 74-80.##3. White A, Foster N, Cummings M, Barlas P. Acupuncture treatment for chronic knee pain: a systematic review. Rheumatology (Oxford). 2007; 46(3): 384-390.##4. Sousanabadi A, Rahimi Z, Talebi H, Yazdi B. The analgesic efficacy of low power laser in osteoarthritis patients under treatment with periarticular steroid injection. JAP 2012; 3(2): 186-193 (Persian).##5. Cao L, Zhang X, Gao Y, Jiang Y. Needle acupuncture for osteoarthritis of the knee. A systematic review and updated meta-analysis. Saudi Med J. 2012; 33(5): 526-532. ##6. Manheimer E, Cheng K, Linde K, Lao L, Yoo J, Wieland S, et al. Acupuncture for peripheral joint osteoarthritis. Cochrane Database Syst Rev 2010; 20(1): CD001977.##7. Tukmachi E, Jubb R, Dempsey E, Jones P. The effect of acupuncture on the symptoms of knee osteoarthritis-an open randomised controlled study. Acupunct Med 2004; 22(1): 14-22.##8. Zahmatkesh M. Aggravating factors for osteoporosis; a brief overview of the current findings. J Parathyr Dis 2023; 11: e11214.##9. Beiki H, Ghorbani R, Moghimi J. Comparison of intraarticular platelet-rich plasma injection versus placebo for clinical outcomes in patients with knee osteoarthritis; a double-blind, randomized trial. J Prev Epidemiol 2024; 9(2): e35218.##10. Michael JW, Schlüter-Brust KU, Eysel P. The epidemiology, etiology, diagnosis, and treatment of osteoarthritis of the knee. Dtsch Arztebl Int 2010; 107(9): 152-162.##11. Lee Y, Shmerling R. The benefit of nonpharmacologic therapy to treat symptomatic osteoarthritis. Curr Rheumatol Rep 2008; 10(1): 5-10.##12. Klippel J, Dieppe P. Rheumatology. 2nd ed. Mosby: 1998. p. 5-12.##13. Dingle J. The effects of NSAID on the matrix of human articular cartilages. Z Rheumatol 1999; 58(3): 125-129.##14. Jamali N, Adib-Hajbaghery M, Soleimani A. The effect of curcumin ointment on knee pain in older adults with osteoarthritis: a randomized placebo trial. BMC Complement Med Ther 2020; 20(1): 305. ##15. Esmaeili S, Omid-Malayeri S, Hajimehdipoor H, Rasekh HR, Moghimi HR, Omid-Malayeri S, et al. The role of lecithin on topical anti-inflammatory activity of turmeric (Curcuma longa L.) ointment. J Med Plants 2020; 19(76): 89-98.##16. Ostapiuk A, Kurach Ł, Strzemski M, Kurzepa J, Hordyjewska A. Evaluation of Antioxidative Mechanisms In Vitro and Triterpenes Composition of Extracts from Silver Birch (Betula pendula Roth) and Black Birch (Betula obscura Kotula) Barks by FT-IR and HPLC-PDA. Molecules 2021; 26(15): 4633.##17. Sevastre-Berghian A-C, Ielciu I, Bab T, Olah N-K, Neculicioiu VS, Toma VA, et al. Betula pendula Leaf Extract Targets the Interplay between Brain Oxidative Stress, Inflammation, and NFkB Pathways in Amyloid Aβ1-42-Treated Rats. Antioxidants 2023; 12(12): 2110.##18. Shen T, Li GH, Wang XN, Lou HX. The genus Commiphora: a review of its traditional uses, phytochemistry and pharmacology. J Ethnopharmacol 2012; 142(2): 319-330.##19. Dinku W, Park SB, Jeong JB, Jung C, Dekebo A. Chemical composition and anti-inflammatory activity of essential oils from resin of Commiphora species. BCSE 2022; 36(2): 399-415.##20. Germano A, Occhipinti A, Barbero F, Maffei ME. A pilot study on bioactive constituents and analgesic effects of MyrLiq®, a Commiphora myrrha extract with a high furanodiene content. Biomed Res Int 2017; 3804356.##21. Bljajić K, Šoštarić N, Petlevski R, Vujić L, Brajković A, Fumić B, et al. Effect of Betula pendula Leaf Extract on α-Glucosidase and Glutathione Level in Glucose-Induced Oxidative Stress. Evid Based Complement Alternat Med 2016; 8429398.##22. Daradka H, Aljohani H, Alotaibi M, Khabour O, Eskandrani A, Alsharif S, et al. Evaluating the effects of commiphora molmol (myrrh) against oxidative DNA damage in human lymphocytes. Inter J Pharma Sci Res (IJPSR) 2021; 12(6): 3143-3149.##23. Sharififar F, Khazaeli P, Alli N. In vivo evaluation of anti-inflammatory activity of topical preparations from Fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) seeds in a cream base. IJPS 2009; 5(3): 157-162.##24. Karimabad SM, Azadbakht M, Asgarirad H, Vahedi L, Davoudi A, Gholami S, et al. Healing Effect of Trigonella foenum-graceum L. and Convolvulus arvensis L. Ointments on Rat Model of Burn Wounds. J Mazandaran Univ Med Sci 2023;33(222):146-153 (Persian).##25. Kulac M, Aktas C, Tulubas F, Uygur R, Kanter M, Erboga M, et al. The effects of topical treatment with curcumin on burn wound healing in rats. J Mol Histol 2013; 44(1): 83-90.##26. Ghorbani Z, Khadem E. Therapeutic Applications of Turmeric and Its Principle Constituent Curcumin in Wound Healing and Skin Regeneration from the Perspective of Conventional Medicine and Iranian Traditional Medicine (ITM). J Med Plants 2018; 16(64): 12-21 (Persian).##27. Rastogi S, Pandey MM, Rawat AKS. Medicinal plants of the genus Betula—Traditional uses and a phytochemical–pharmacological review. J Ethnopharmacol 2015; 159: 62-83.##28. Pourmorad FS, Hosseinimehr SJ, Shahabimajd N. Antioxidant activity, phenol and flavonoid contents of some selected Iranian medicinal plants. Afr J Biotechnology 2005; 5(11): 1142-1145.##29. Jensen MP, Karoly P, Braver S. The measurement of clinical pain intensity: a comparison of six methods. Pain 1986; 27(1): 117-126.##30. Lawrence R, Hochberg M, Kelsey J, McDuffie F, Medsger T, Felts WR, et al. Estimates of the prevalence of selected arthritic and musculoskeletal diseases in the United States. J Rheumatol 1989; 16(4): 427-441.##31. Vissiennon C, Hammoud D, Jente R, Goos KH, Nieber K, Arnhold J. Chamomile flower, myrrh and coffee charcoal, components of a traditional herbal medicinal product, diminish pro-inflammatory activation in human macrophages. Planta Med 2017; 83(10): 846-854.##32. Bahadori S, Salamzadeh J, Kamalinejad M, Shams Ardekani M, Keshavarz M, Ahmadzadeh A. Study of the Effect of an Oral Formulation of Fig and Olive on Rheumatoid Arthritis (RA) Remission Indicators: A Randomized Clinical Trial. Iran J Pharm Res 2016; 15(3): 537-545.##33. Akuri MC, Barbalho SM, Val RM, Guiguer EL. Reflections about Osteoarthritis and Curcuma longa. Pharmacogn Rev 2017; 11(21): 8-12.##34. Haroyan A, Mukuchyan V, Mkrtchyan N, Minasyan N, Gasparyan S, Sargsyan A, et al. Efficacy and safety of curcumin and its combination with boswellic acid in osteoarthritis: a comparative, randomized, double-blind, placebo-controlled study. BMC Complement Altern Med 2018; 18(1): 1-16.##35. Jiang Q, Tang XP, Chen XC, Xiao H, Liu P, Jiao J. Will Chinese external therapy with compound Tripterygium wilfordii hook F gel safely control disease activity in patients with rheumatoid arthritis: Design of a double-blinded randomized controlled trial. BMC complementary and alternative medicine 2017; 17(1): 444.##36. Shalaby MA, Hammouda AA. Analgesic, anti-inflammatory and anti-hyperlipidemic activities of Commiphora molmol extract (Myrrh). J Intercult Ethnopharmacol 2014; 3(2): 56-62.##37. Manjhi J, Gupta M, Sinha A, Rawat B, Rai DV. Effects of Balsamodendron mukul gum resin extract on articular cartilage in papain-induced osteoarthritis. Altern Ther Health Med 2016; 22(4): 50-58.##38. Radovanović K, Gavarić N, Aćimović M. Anti-Inflammatory Properties of Plants from Serbian Traditional Medicine. Life 2023; 13(4): 847.##39. Gründemann C, Gruber C, Hertrampf A, Zehl M, Kopp B, Huber R. An aqueous birch leaf extract of Betula pendula inhibits the growth and cell division of inflammatory lymphocytes. J Ethnopharmacol 2011; 136(3): 444-451.## ##

بررسی اثر ژل زینک سولفات بر روند ترمیم زخم‌های داخل دهانی در موش صحرایی و مقایسه آن با ژل تریامسینولون Evaluation of the Effects of Zinc Sulfate Gel on the Healing Process of Intraoral Ulcers in Rats and Comparing it with Triamcinolone Gel 1 1 سابقه و هدف: زخم به‌معنای شکاف در پوست می‌باشد. زخم‌های دهانی ازشایع‌ترین علل مراجعه بیماران به کلینیک دندانپزشکی است که به‌صورت ضایعاتی با حدود مشخص، اغلب کمی فرورفته، همراه و یا با فقدان کامل اپیتلیوم که توسط غشای فیبرینولوکوسیته پوشیده شده‌اند، بروز می‌کند. عوامل مختلفی سبب ایجاد ضایعات زخمی می‌شوند که ازجمله آن می‌توان به تروما، عفونت، بیماری، دارو، بدخیمی و علل غیر اختصاصی اشاره نمود. زینک در تکثیر سلول‌ها، ساخت پروتئین و ترمیم به‌دنبال جراحت نقش دارد. باتوجه به تناقضات و پتانسیل‌های زینک و عدم وجود مطالعه‌ای در مورد اثر زینک در زخم‌های دهانی، انجام چنین تحقیقی ضرورت پیدا کرد. لذا هدف از این مطالعه، بررسی اثر ژل زینک سولفات بر روند ترمیم زخم‌های داخل دهانی در موش صحرایی و مقایسه آن با تریامسینولون بود. مواد و روش‌ها: این مطالعه تجربی در آزمایشگاه حیوانات مرکز تحقیقات بیماری‌های دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی کرمان انجام شد. در این مطالعه از موش‌های صحرایی با یک زخم با ابعاد تقریبی 2 در 2 میلی‌متر توسط پانچ شماره 2 در کام سخت استفاده شد. حیوانات به‌طور تصادفی به سه گروه (14 موش در هر گروه) تقسیم شدند. گروه A (ژل حاوی تریامسینولون استوناید0/1 درصد)، گروه B (ژل زینک سولفات 5 درصد) و C گروه (دارونما) دریافت کردند. هر گروه براساس بررسی میکروسکوپی ترمیم زخم به دو زیر گروه تقسیم شد: A1، B1 و C1 به‌مدت یک هفته، درحالی که A2 و B2 و C2 به مدت دو هفته درمان دریافت کردند. اندازه زخم‌ها از ناحیه بزرگترین قطر در روزهای اول، سوم، هفتم و چهاردهم توسط پروب پریودنتال Williams اندازه‌گیری می‌شدند. نمونه‌های بافت‌شناسی در روزهای 7 و 14 تهیه گردید و جهت بررسی به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال شد. معیار هیستوپاتولوژی زخم‌ها براساس التهاب بافتی بود. هم‌چنین زخم‌ها از نظر هیستوپاتولوژی به رتبه‌های 5-1 برای اپیتلیزاسیون مجدد تقسیم شدند. سرانجام داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: در ارتباط با میزان شدت التهاب در سه گروه مورد مطالعه در روزهای 7 و 14 تفاوت معناداری مشاهده نشد(0/538=P). بررسی از جهت میزان وسعت اپیتلیزاسیون در سه گروه مورد مطالعه در روزهای 7و14 نشان داد که میانگین وسعت اپیتلیزاسیون بین گروه‌های تریامسینولون و زینک سولفات تفاوت معنی‌داری نداشت(0/18=P)، اما میانگین وسعت اپیتلیزاسیون درگروه تریامسینولون به شکل معناداری بیش‌تر از گروه دارونما بود(0/001P=). هم‌چنین از نظر اندازه زخم در روزهای 1، 3، 7 و14 روند تغییر اندازه زخم در گروه‌ها یکسان بود و میانگین اندازه زخم گروه تریامسینولون و زینک سولفات کم‌تر از گروه دارونما بود، هرچند میانگین گروه تریامسینولون مقداری کم‌تر بود اما این اختلاف معنادار نبود(0/118=P)، که نشان می‌دهد گروه زینک سولفات به خوبی گروه تریامسینولون عمل‌کرده است. استنتاج: استفاده از ژل زینک سولفات موجب کاهش التهاب و افزایش اپیتلیزاسیون و هم‌چنین کاهش اندازه زخم شد. هرچند ژل تریامسینولون درکاهش التهاب، افزایش اپیتلیزاسیون وکاهش اندازه زخم بهتر عمل‌کرد، اما این تفاوت معنی‌دار نبود. هم‌چنین مصرف طولانی مدت تریامسینولون در برخی از زخم‌های دهان عوارضی هم‌چون کاندیدیازیس و هایپر پیگمانتاسیون ایجاد می‌کند. درصورتی‌که مصرف مکمل زینک اثرات نامطلوب‌کم‌تری دارد. لذا درجهت جایگزینی زینک سولفات به‌جای تریامسینولون نیاز به پژوهش‌های بیش‌تر می‌باشد.   2 Background and purpose: A wound is a break in the skin. Oral wounds are among the most common reasons for patients to visit a dental clinic, manifesting as lesions with clear boundaries, often slightly sunken, accompanied by or with complete loss of epithelium, covered by a fibrinoleukocytic membrane. Various factors can cause developing wound lesions, including trauma, infection, disease, medication, malignancy, and non-specific causes. Zinc plays a role in cell proliferation, protein synthesis, and wound healing following injury. Given the contradictions and potentials of zinc, and the lack of a study on the effect of zinc on oral wounds, conducting such a study became necessary. This study aimed to investigate the effect of zinc sulfate gel on the healing process of intraoral wounds in rats and compare it with triamcinolone. Materials and methods: This experimental study was conducted in the animal laboratory of the Oral and Dental Diseases Research Center of Kerman University of Medical Sciences. In this study, rats with an approximately 2 x 2 mm wound created using a 2-mm punch in the hard palate were used. The animals were randomly divided into 3 groups (14 rats in each group). Group A (0.1% triamcinolone acetonide gel), Group B (5% zinc sulfate gel), and Group C (placebo) received the respective treatments. Each group was divided into two subgroups based on microscopic evaluation of wound healing: A1, B1, and C1 for one week, and A2, B2, and C2 for two weeks of treatment. The wound sizes were measured along the largest diameter on days 1, 3, 7, and 14 using a Williams periodontal probe. Histological samples were prepared on days 7 and 14 and sent to the pathology laboratory for evaluation. The histopathological criterion for the wounds was based on tissue inflammation. The wounds were also divided into grades 1-5 for re-epithelialization. Finally, the data were analyzed using SPSS 20 software. Results: Regarding the severity of inflammation in the three study groups on days 7 and 14, there was no significant difference (P=0.538). Evaluation of the extent of re-epithelialization in the three study groups on days 7 and 14 showed that the mean extent of re-epithelialization was not significantly different between the triamcinolone and zinc sulfate groups (P=0.18), but the mean extent of re-epithelialization in the triamcinolone group was significantly greater than the placebo group (P=0.001). Also, in terms of wound size on days 1, 3, 7, and 14, the trend of wound size change was the same in the groups, and the mean wound size in the triamcinolone and zinc sulfate groups was less than the placebo group, although the mean of the triamcinolone group was slightly lower, the difference was not significant (P=0.118), indicating that the zinc sulfate group performed as well as the triamcinolone group. Conclusion: The use of zinc sulfate gel resulted in a decrease in inflammation, an increase in re-epithelialization, and a decrease in wound size. Although the triamcinolone gel performed better in reducing inflammation, increasing re-epithelialization, and decreasing wound size, the difference was not significant. The prolonged use of triamcinolone can lead to adverse effects in some oral ulcers, such as candidiasis and hyperpigmentation. Additionally, zinc supplementation has fewer undesirable effects. Therefore, further research is needed to consider replacing triamcinolone with zinc sulfate.   13 21 2023/11/82023/01/3 1401/10/13 2024/06/162024/06/26 1403/4/6 شهلا کاکوئی Shahla Kakoei دانشیار، مرکز تحقیقات بیماری های دهان و دندان، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران skakoei@gmail.com ملوک ترابی Molok Torabi دانشیار، گروه آسیب شناسی دهان و فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران drtorabiparizi@yahoo.com عباس پرداختی Abbas Pardakhti استاد، مرکز تحقیقات فناوری دارویی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران abpardakhty@hotmail.com سینا کاکوئی Sina Kakooei استادیار، مرکز تحقیقات اندودونتولوژی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران kakooei.s@gmail.com امیرحسین نکویی Amir Nekouei دانشجوی دکتری اپیدمیولوژی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران nekouei.amir@gmail.com محمدمهدی امید بخش Mohammad Mehdi Omidbakhsh دکترای عمومی دندانپزشکی، کرمان، ایران ایران lvlmo.om75@yahoo.com oral wound wound healing gel zinc sulfate triamcinolone زخم دهان ترمیم زخم ژل زینک سولفات تریامسینولون 1. Gonsalves WC, Chi AC, Neville BW. Common oral lesions: Part I. Superficial mucosal lesions. Am Fam Physician 2007; 75(4): 501-506.##2. Greenburg M, Glick M. ulcerative, vesicular and bullous lesions, Burket’s or‐al Medicine. Diagnosis and treatment. Greenberg MS, Glick M. New York: BC Decker Inc.; 2003: 50-84.##3. Jiang X-W, Hu J, Mian FI. A new therapeutic candidate for oral aphthous ulcer: Allicin. Med Hypotheses 2008; 71(6): 897-899.##4. Storm‐Versloot MN, Vos CG, Ubbink DT, Vermeulen H. Topical silver for preventing wound infection. Cochrane Database Syst Rev 2010(3): CD006478.##5. Thongprasom K. A review of the effectiveness and side-effects of fluocinolone acetonide 0.1% in the treatment of oral mucosal diseases. Acta Stomatol Croat 2017; 51(3): 240-247.##6. Pino P, Bosco F, Mollea C, Onida B. Antimicrobial nano-zinc oxide biocomposites for wound healing applications: a review. Pharmaceutics 2023; 15(3): 970.##7. Siemes C, Quast T, Klein E, Bieber T, Hooper NM, Herzog V. Normalized proliferation of normal and psoriatic keratinocytes by suppression of sAPPα-release. J Invest Dermatol 2004; 123(3): 556-563.##8. Sazegar G, Reza AHS, Behravan E. The effects of supplemental zinc and honey on wound healing in rats. Iranian Journal of Basic Medical Sciences 2011;14(4):391-398.##9. Sandstead HH. Understanding zinc: recent observations and interpretations. J Lab Clin Med 1994; 124(3): 322-327.##10. Mortazavi H, Mashhadiabbas F, Mortazavi SAR, Rezaeifar K, Farhangi M. Formulation of a Jasmine Grandiflorum containing mucoadhesive and evaluation of its healing effect on oral biopsy ulcers. Clin Oral Investig 2020; 24(4): 1591-1597.##11. Green C, Knight J, Precious S, Simpkin S. Ketamine alone and combined with diazepam or xylazine in laboratory animals: a 10 year experience. Laboratory Animals 1981; 15(2): 163-170.##12. Hashemipour MA,Ghasemi AR, Dogaheh MA, Torabi M. Effects of Locally and Systemically Applied n-3 Fatty Acid on Oral Ulcer Recovery Process in Rats. Wounds 2012; 24(9): 258-266.##13. Dunbar G, Higa J, Jones T, Kaminski B, Panicker S. Guidelines for ethical conduct in the care and use of nonhuman animals in research. American Psychological Association. Committee on Animal Rights Research and Ethics; 2010-2011.##14. Derakhshandeh K, Abdollahipour R. Oralmucoadhesive paste of Triamcinolone Acetonide and Zinc Sulfate: Preparation and: in vitro: physicochemical characterization. Journal of Reports in Pharmaceutical Sciences 2014; 3(2): 115-125.##15. Ghorbani A, Akbari J, Boorboor M, Nekoukar Z, Eslami G. Evaluation of zinc sulfate mucoadhesive formulation on recurrent aphthous stomatitis: a randomized double-blind, placebo-controlled clinical trial. BMC Oral Health 2020; 20(212): 1-6.##16. Rosenstein ED, Kushner LJ, Kramer N, Kazandjian G. Pilot study of dietary fatty acid supplementation in the treatment of adult periodontitis. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2003; 68(3): 213-218.##17. Hewlings S, Kalman D. A review of zinc-L-carnosine and its positive effects on oral mucositis, taste disorders, and gastrointestinal disorders. Nutrients 2020; 12(3): 665.##18. Glick M. Burket's oral medicine: PMPH USA; 2015.##19. Mehdipour M, Taghavi Zenooz A, Sohrabi A, Gholizadeh N, Bahramian A, Jamali Z. A comparison of the effect of triamcinolone ointment and mouthwash with or without zinc on the healing process of aphthous stomatitis lesions. J Dent Res Dent clin Dent Prospects 2016; 10(2): 87-91.##20. Orbak R, Kara C, Özbek E, Tezel A, Demir T. Effects of zinc deficiency on oral and periodontal diseases in rats. J Periodontal Res 2007; 42(2): 138-143.##21. Kara C, Orbak R, Dagsuyu IM, Orbak Z, Bilici N, Gumustekin K. In vivo assessment of zinc deficiency on craniofacial growth in a rat model. Eur J Dent 2009; 3(1): 10-15.##22. Lansdown AB, Mirastschijski U, Stubbs N, Scanlon E, Ågren MS. Zinc in wound healing: theoretical, experimental, and clinical aspects. Wound Repair Regen 2007; 15(1): 2-16.## ##

بررسی اثرات محافظتی کوئرستین بر سمیّت تخمدان ناشی از پاراکوآت در موش‌های صحرایی نژاد ویستار The Protective Effects of Quercetin on Paraquat-Induced Ovarian Toxicity in Female Wistar Rats 1 1 سابقه و هدف: پاراکوات ازجمله علف‌کش‌های شیمیایی بوده‌که سمیّت بالایی داشته و درصورت مصرف نادرست یا عدم آگاهی در نحوۀ استفاده باعث مسمومیت‌کشنده در افراد در معرض این سم، به ویژه فعالان در حوزۀ کشاورزی می‌شود. امـروزه اســتفاده از ترکیباتی با منشأ طبیعی به منظور بهبود و یا کاهش اثرات مخرب سموم کشاورزی ازمسائل مهمی به‌شمار می‌رود که توجۀ محققان را در این حوزه به خود جلب نموده است. کوئرستین به‌عنوان فلاونوئیدی طبیعی به مقدار زیاد در میوه‌ها و سبزیجات یافت می‌شود. این ترکیب به‌عنوان نوعی آنتی اکسیدان طبیعی از قدرت زیادی در حذف رادیکال‌های آزاد برخوردار است. مطالعه حاضر، با هدف ارزیابی اثرات محافظتی کوئرستین بر سمیّت تخمدان ناشی از پاراکوآت در موش‏های صحرایی، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: جهت انجام این پژوهش تجربی، 30 موش بالغ صحرایی نژاد ویستار با میانگین سنی 6 تا 8 ماه و با محدودۀ وزنی 160 تا 180 گرم به طور تصادفی به 5 گروه آزمایشی شامل 6 عدد موش در هر گروه تقسیم شدند. گروه کنترل مثبت فقط سم پاراکوآت (به میزان 25/1 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و گروه کنترل منفی نرمال سالین دریافت کردند. کوئرستین در دوزهای مختلف (50، 100 و 200 میلی‌گرم/کیلوگرم) به صورت داخل صفاقی به حیوانات دچار سمیّت حاد تزریق شد. بعد از 24 ساعت، حیوانات قربانی شده و تخمدان آن‌ها بیرون آورده شد. پس از شستشو، مراحل تعیین شاخص‌های استرس اکسیداتیو در گروه‌ها صورت گرفت. یافته‌ها: موش‌های تحت تیمار با تمامی غلظت های کوئرستین شامل 50 (0/01P<)، 100 (0/001P<) و 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم (0/0001P<) اختلاف معنی‌داری در مقایسه با گروه کنترل مثبت داشتند. با افزایش غلظت کوئرستین، بهبود عملکرد مهار سمیّت پاراکوات در این دسته از حیوانات مشاهده گردید. نتایج نشان داد که غلظت‌های مختلف کوئرستین توانایی مهار واکنش پراکسیداسیون لیپیدی ناشی از سمیّت پاراکوات را داشته و گروه کنترل مثبت از لحاظ آماری در مقایسه با گروه کنترل منفی دارای اختلاف معنی‌دار بود (0/001P<). با تجویز کوئرستین در غلظت‌های مختلف، کاهش تولید لیپید پراکسیداسیون مشاهده شد. از لحاظ آماری، کوئرستین در غلظت (mg/kg) 50 دارای اختلاف معنی‌داری با گروه کنترل مثبت بود (0/01P<) و در غلظت‌های (mg/kg) 100 و 200 نیز این اختلاف معنی‌داری مشهود بود (0/0001P<). در غلظت 200 میلی‌گرم برکیلوگرم از کوئرستین، بیش‌ترین اثرگذاری در کاهش تولید لیپید پراکسیداسیون مشاهده گردید. استنتاج: نتایج به‌دست آمده از پژوهش حاضر نشان داد که کوئرستین می‌تواند به‌عنوان ترکیبی مؤثر و آنتی‌اکسیدانی مفید در بهبود شاخص‌های استرس اکسیداتیو و بافت تخمدان موش مفید واقع شود. کوئرستین به‌صورت وابسته به دوز می‌تواند آسیب اکسیداتیو ناشی از پاراکوآت را در بافت‌های تخمدان موش کاهش دهد. کوئرستین به‌طور بالقوه می‌تواند جهت کنترل سمیّت تخمدان، تعدیل و یا مهار عوامل اکسیداتیو، تقویت سیستم ایمنی و تقویت سیستم آنتی‌اکسیدانی در مدل‌های حیوانی استفاده شود. احتمالاً می‌توان از آن به‌عنوان نوعی مکمل بی‌خطر در ترکیب با سایر داروهای تأثیرگذار بر سیستم ایمنی استفاده کرد. با این حال، این فرضیه همراه با اثر سایر تداخلات دارویی باید با استفاده از مطالعات in vivo مناسبی تأیید شود. درک فرآیند مرگ سلولی ناشی از پاراکوآت و اثر مهارکنندگی آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی بر آن، نقشۀ راه جدیدی را برای مطالعات آتی به منظور توسعۀ استراتژی‌های درمانی جدید ارائه می‌کند.   2 Background and purpose: Paraquat is one of the chemical herbicides with high toxicity. In case of incorrect consumption, this chemical causes fatal poisoning in people, especially those active in the field of agriculture. Nowadays, using compounds of natural origin to improve or reduce the harmful effects of agricultural pesticides is one of the important issues that has attracted the attention of researchers in this field. Quercetin as a natural flavonoid is found in large quantities in fruits and vegetables. As a kind of natural antioxidant, this compound has great power in removing free radicals. The purpose of this research was to evaluate the protective effects of quercetin on ovarian toxicity caused by paraquat in rats. Materials and methods: To conduct this experimental research, 30 adult Wistar rats with an average age of 6 to 8 months and a weight range of 160 to 180 gr were randomly divided into 5 experimental groups including 6 rats in each group. Paraquat (1.25 mg/kg, intraperitoneally) was injected into mice. Then quercetin was injected intraperitoneally in concentrations of 50, 100, and 200 mg/kg. The negative control group received only normal saline. After 24 hours, the animals were sacrificed and their ovaries were evaluated for changes in oxidative stress indices. Results: The results showed that paraquat significantly increased the reactive oxygen species (ROS), protein carbonyl, and lipid peroxidation, and significantly decreased glutathione content and survival of ovarian tissue cells when compared with the control group (P<0.001). The results showed that different concentrations of quercetin could inhibit the lipid peroxidation reaction caused by paraquat toxicity, and the positive control group had a statistically significant difference compared to the negative control group (P<0.001). By administering quercetin in different concentrations, we saw a decrease in the production of lipid peroxidation. From a statistical point of view, quercetin at the concentration (mg/kg) of 50 had a significant difference with the positive control group (P<0.01) and this significant difference was also evident at the concentrations of (mg/kg) 100 and 200 (P<0.0001). Increasing the concentration of quercetin was associated with improved performance in inhibiting paraquat toxicity. Conclusion: Results showed that quercetin can be useful as an effective antioxidant combination in improving oxidative stress indicators and ovarian tissue of mice. Quercetin can reduce paraquat-induced oxidative damage in rat ovarian tissues in a dose-dependent manner. Quercetin can potentially be used to control ovarian toxicity, modulate or inhibit oxidative factors, strengthen the immune system, and strengthen the antioxidant system in animal models. Probably, it can be used as a kind of safe supplement in combination with other drugs affecting the immune system. However, this hypothesis along with the effect of other drug interactions should be confirmed using appropriate in vivo studies. Understanding the process of cell death caused by paraquat and the inhibitory effect of natural antioxidants on it provides a new road map for future studies to develop new therapeutic strategies.   22 33 2023/11/82023/01/32024/02/17 1402/11/28 2024/06/162024/06/262024/06/23 1403/4/3 پریسا صابری حسن آبادی Parisa Saberi-Hasanabadi دکتری تخصصی سم شناسی، دانشکدۀ داروسازی، کمیتۀ تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.parisasaberi@gmail.com علیرضا نائیجی Alireza Naeeji دکتر داروساز، دانشکدۀ داروسازی، کمیتۀ تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران naiji@yahoo.com حمیدرضا محمدی Hamidreza Mohammadi استاد، مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hmohammadi@farabi.tums.ac.ir Paraquat Quercetin toxicity ovary Oxidative stress indexes پاراکوآت کوئرستین سمیّت تخمدان شاخص‌های استرس اکسیداتیو 1. Stevens AJ, Campbell Jr JL, Travis KZ, Clewell HJ 3rd, Hinderliter PM, Botham PA, et al. Paraquat pharmacokinetics in primates and extrapolation to humans.Toxicol Appl Pharmacol 2021; 417: 115463.##2. Badibostan H, Eizadi-Mood N, Hayes AW, Karimi G. Protective effects of natural compounds against paraquat-induced pulmonary toxicity: The role of the Nrf2/ARE signaling pathway. Int J Environ Health Res 2024; 34(1): 611-624.##3. Yang L, Chen Y, Liu Y, Xing Y, Miao C, Zhao Y, et al. The Role of Oxidative Stress and Natural Antioxidants in Ovarian Aging. Front Pharmacol 2021; 11: 617843.##4. Yadav RK, Gurung S, Karki S, Lama S, Tamang S,Poudel M. Acute paraquat poisoning complicated by acute kidney injury and lung fibrosis: a case report from Nepal. Ann Med Surg 2023; 85(10): 5117-5119.##5. Shabrina LS, Ahmad A, Fadrian F. Diagnosis and Management of Paraquat Intoxication. Bioscientia Medicina: J Biomed Transl Res 2023; 7(8): 3478-3499.##6. Rafiee S, Nouri A, Heidarian E. Role of NF‐κB/IL‐1β Pathway and Caspase 3 in Mediating the Hepatoprotective Effect of Rutin against Paraquat‐Induced Liver Toxicity in Male Rats. Chem Biodivers 2023; 20(4): 202200248.##7. Sun YL, Wang XL, Yang LL, Ge ZJ, Zhao Y, Luo SM, et al. Paraquat reduces the female fertility by impairing the Oocyte maturation in Mice. Front Cell Dev Biol 2021; 8: 631104.##8. Tarko A, Štochmalova A, Hrabovszka S, Vachanova A, Harrath AH, Alwasel S, et al. Can xylene and quercetin directly affect basic ovarian cell functions? Res Vet Sci 2018; 119: 308-312.##9. Saberi-Hasanabadi P, Sedaghatnejad R, Mohammadi H. Protective Effect of Quercetin against Paraquat-induced Brain Mitochondrial Disruption in Mice. Current Drug Safety 2024; 19(1): 44-50.##10. Feng Z, Wang T, Sun Y, Chen S, Hao H, Du W, et al. 2023. Sulforaphane suppresses paraquat-induced oxidative damage in bovine in vitro-matured oocytes through Nrf2 transduction pathway. Ecotoxicology and Environmental Safety 2023; 254: 114747.##11. Ahmadian E, Eftekhari A, Kavetskyy T, Khosroushahi AY, Turksoy VA, Khalilov R. Effects of quercetin loaded nanostructured lipid carriers on the paraquat-induced toxicity in human lymphocytes. Pestic Biochem Physiol 2020; 167: 104586.##12. Mohammadi-Bardbori A, Najibi A, Amirzadegan N, Gharibi R, Dashti A, Omidi M, et al, Ghafarian-Bahreman A, Niknahad H. Coenzyme Q10 remarkably improves the bio-energetic function of rat liver mitochondria treated with statins. Eur J Pharmacol 2015; 762: 270-274.##13. Bradford MM. A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Anal Biochem 1976; 72(1-2): 248-254.##14. Roušar T, Kučera O, Lotková H, Červinková Z. Assessment of reduced glutathione: comparison of an optimized fluorometric assay with enzymatic recycling method. Analytical Biochemistry 423; 423(2): 236-240.##15. Hayashi I, Morishita Y, Imai K, Nakamura M, Nakachi K, Hayashi T. High-throughput spectrophotometric assay of reactive oxygen species in serum. Mutat Res 2007; 631(1): 55-61.##16. Park HK, Kim SJ, Kwon DY, Park JH, Kim YC. Protective effect of quercetin against paraquat-induced lung injury in rats. Life Sci 2010; 87(5-6): 181-186.##17. Altomare A, Baron G, Gianazza E, Banfi C, Carini M, Aldini G. Lipid peroxidation derived reactive carbonyl species in free and conjugated forms as an index of lipid peroxidation: limits and perspectives. Redox Biol 2021; 42: 101899.##18. Nakamura A, Goto S. Analysis of protein carbonyls with 2, 4-dinitrophenyl hydrazine and its antibodies by immunoblot in two-dimensional gel electrophoresis. J Biochem 1996; 119(4): 768-774.##19. Blanco-Ayala T, Andérica-Romero AC, Pedraza-Chaverri J. New insights into antioxidant strategies against paraquat toxicity. Free Radic Res 2014; 48(6): 623-640.##20. Nouri A, Heibati F, Heidarian E. Gallic acid exerts anti-inflammatory, anti-oxidative stress, and nephroprotective effects against paraquat- induced renal injury in male rats. Naunyn- Schmiedeberg's Arch Pharmacol 2021; 394(1): 1-9.##21. Sabbagh A, Tavasoly A, Salar Amoli J, Mardjanmehr H. Histopathologic Changes in the Substantia Nigra Resulted by Paraquat Intoxication in Rat. Shefaye Khatam 2016; 4(4): 41-49.##22. Kim H, Lee SW. The effects of quercetin on paraquatinduced cell damage. J Korean Soc Emerg Med 2007 18(1): 41-48.##23. Ohno Y, Nakanishi T, Umigai N, Tsuruma K, Shimazawa M, Hara H. Oral administration of crocetin prevents inner retinal damage induced by N-methyl-D-aspartate in mice. Eur J Pharmacol 2012; 690(1-3): 84-89.##24. Zohrabi D, Parivar K, Sanati MH, Hayati Roodbari N. The effect of Quercetin on ovarian tissue of Female Wistar Rats treated with cyclophosphamide and growth indexes of their offspring. Cell Tissue Res 2017; 8(3): 285-293.##25. Yeh ST, Guo HR, Su YS, Lin HJ, Hou CC, Chen HM, et al. Protective effects of N-acetylcysteine treatment post acute paraquat intoxication in rats and in human lung epithelial cells. Toxicol 2006; 223(3): 181-190.##26. Ebrahimnejad P, Ghazvini H, Hasanjani P, Saberi-Hasanabadi P, Akhtari J, Mohammadi H. The Synergistic Effect of Curcumin and Piperine Nanoparticles on Methamphetamine- induced Neurotoxicity, Oxidative Stress, and Memory Impairments in Mice Brain Lett Drug Des Discov 2023; 21(15): 3149-3160.## ##

سنتز و بررسی اثرات ضد قارچی آنالوگی از فلوکونازول، مشتق شده از دی‌تیوکاربامات Synthesis and Antifungal Activity Evaluation of a Fluconazole Analog Derived from Dithiocarbamate 1 1 سابقه و هدف: از میان دسته‌های مختلف داروهای ضد قارچ، ضد قارچ‌های آزولی به دلیل گستره عملکردی، قدرت اثر بالا و داشتن آنزیم هدف مشخص، بیش تر مورد توجه قرار گرفته‌اند. فلوکونازول یکی از این داروها است که به‌عنوان یک بیس- تریازول و به عنوان اولین داروی تریازولی، وارد بازار گردید. داروهای نسل جدید ضد قارچی مانند آلباکونازول و ووریکونازول با استخلاف یکی از حلقه‌های تریازول فلوکونازول با هتروسیکل‌های دیگر به وجود آمده‌اند. بر همین اساس، در این تحقیق مشتق جدیدی از فلوکونازول که در آن یک بازوی تریازولی فلوکونازول با 4- بنزیل پیپرازین دی‌تیوکاربامات جایگزین شده است، سنتز گردید و اثرات ضدقارچی آن مورد ارزیابی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، ترکیب نهایی موردنظر(6) از واکنش دو حد واسط کلیدی اکسیران و N-بنزیل پیپرازین در حلال اتانول و در مجاورت کربن دی‌سولفید و تری اتیل آمین به‌دست آمد. به منظور تهیه مشتق اکسیران، از واکنش ترکیب کتونی با نام شیمیایی 1-(2، 4-دی فلوروفنیل)-2-(H1-1، 2، 4-تریازول-1-ایل) اتان-1- اون با تری متیل سولفوکسونیوم یدید استفاده گردید. در مسیر دیگر و برای سنتز N- بنزیل پیپرازین، ابتدا بنزیل کلراید به همراه پیپرازین در حلال اتانول رفلاکس شد و طی حمله نوکلوفیلی یکی از اتم‌های نیتروژن پیپرازین مونوبنزیله گردید. لازم به ذکر است خالص‌سازی ترکیبات با روش‌های رایج استخراج و تبلور مجدد انجام شده و نیازی به کروماتوگرافی نمی‌باشد. ساختار ترکیب نهایی به‌دست آمده توسط طیف‌های مادون قرمز(IR) و رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (NMR) و طیف سنجی جرمی (MS) تایید گردید. بررسی فعالیت ضد قارچی ترکیب سنتز شده در مقایسه با فلوکونازول بر علیه چندین گونه از قارچ‌های پاتوژن حساس به فلوکونازول شامل کاندیدا آلبیکنس، کاندیدا گلابراتا، کاندیدا پاراپسیلوزیس، کاندیدا کروسی، و کاندیدا تروپیکالیس، و هم‌چنین ایزوله‌های مقاوم به فلوکونازول انجام گرفت و حداقل غلظت مهارکننده‌ رشد(MIC) به‌وسیله روش Broth Micro-dilution به‌صورت  In vitroتعیین گردید. علاوه بر این، اثر همولیتیک روی گلبول‌های قرمز و سمیت سلولی روی سلول‌های HepG2 برای این ترکیب بررسی شد. نحوه داکینگ ترکیب مورد نظر با آنزیم لانوسترول α14-دمتیلاز(CYP51) هم مورد مطالعه قرارگرفت. یافته‌ها: بررسی اولیه اثرات ضدقارچی روی 10 قارچ حساس به فلوکونازول نشان داد که ترکیب سنتز شده با مقادیرMIC بین 0/063 تا 1 میکروگرم بر میلی‌لیتر از اثرات ضدقارچی بسیاری قویی روی کاندیدا آلبیکنس، کاندیدا گلابراتا، کاندیدا پاراپسیلوزیس، کاندیدا کروسی و کاندیدا تروپیکالیس برخوردار است. به‌طور کلی، اثرات ضدقارچی آن 4 الی 64 برابر فلوکونازول بود. هم‌چنین این ترکیب پروفایل ضد کاندیدایی خوبی را در برابر گونه‌های مقاوم به فلوکونازول نشان داد در حالی که مقادیر MIC فلوکونازول در برابر ایزوله‌های کاندیدا آلبیکنس و کاندیدا کروسی معادل یا بیش‌تر از 64 میکروگرم بر میلی‌لیتر بود. ترکیب 6 به‌طور موثری از رشد کاندیدا آلبیکنس و کاندیدا کروسی مقاوم به فلوکونازول در غلظت‌های 8 یا 16 میکروگرم بر میلی‌لیتر جلوگیری کرد. مقدار MIC این ترکیب در برابر کاندیدا پاراپسیلوزیس معادل 5/0 میکروگرم بر میلی‌لیتر بود. انجام آزمون‌های همولیز و سمیت سلولی هم نشان داد که این ترکیب به اندازه فلوکونازول برای سلول‌های انسانی ایمن و بدون آزار است. مطالعه داکینگ نشان داد که ترکیب طراحی شده به واسطه دارا بودن بخش بنزیل پیپرازین دی تیوکاربامات می‌تواند ارتباط موثرتری با آنزیم لانوسترول α14-دمتیلاز برقرار نماید. استنتاج: با توجه به نتایج به‌دست آمده، ترکیب سنتز شده در این مطالعه، کاندید مناسبی برای انجام تست‌های in vivo و بقیه آزمون‌های پیش ‌بالینی و فارماکوکینتیکی در راستای کشف داروی جدید ضد قارچ می‌باشد.   2 Background and purpose: Among the different categories of antifungal drugs, azole antifungals have received more attention due to their broad spectrum, high potency, and acting on specific target enzyme. Fluconazole is one of these drugs that as a bis-triazole, was the first triazole drug to enter the market. New-generation antifungal drugs such as albaconazole and voriconazole have been designed by replacing one of the triazole rings of fluconazole with other heterocycles. Based on this strategy, in this research, a new derivative of fluconazole in which a triazole residue of fluconazole is replaced by 4-benzylpiperazine dithiocarbamate was synthesized and its effects were evaluated in vitro. Materials and methods: The desired final compound (6) was obtained from the reaction of two key intermediates, oxirane, and N-benzylpiperazine, in the presence of carbon disulfide and triethylamine in ethanol. To prepare the oxirane derivative, the reaction of a ketonic compound namely 1-(2,4-difluorophenyl)-2-(1H-1,2,4-triazol-1-yl) ethan-1-one with trimethylsulfoxonium iodide was used. On the other hand, for the synthesis of N-benzyl piperazine, benzyl chloride was refluxed with the excess of piperazine. It should be noted that the purification of the compounds was done with common methods of extraction and recrystallization and there is no need for chromatography. The structure of the final synthesized compound was confirmed by infrared (IR) nuclear magnetic resonance (NMR) and mass spectrometry (MS). The antifungal activity of the synthesized compound was investigated in comparison with fluconazole against several species of pathogenic fungi sensitive to fluconazole, including Candida albicans, Candida glabrata, Candida parapsilosis, Candida krusei, and Candida tropicalis, as well as fluconazole-resistant isolates, and the minimum inhibitory concentration (MIC) was determined in vitro by broth micro-dilution method. In addition, the hemolytic effect on red blood cells and cytotoxicity on HepG2 cells were investigated for this compound. The docking mode of the target compound with lanosterol 14α-demethylase (CYP51) enzyme was also studied. Results: Preliminary investigation of antifungal effects on ten fungi strains sensitive to fluconazole showed that the target compound with MIC values between 0.063 and 1 μg/ml has strong antifungal effects on C. albicans, C. glabrata, C. parapsilosis, C. krusei, and C. tropicalis. In general, its antifungal activity was 4-64 times more than that of fluconazole. Also, the compound showed a good anti-Candida profile against fluconazole-resistant species. While the MIC values of fluconazole against C. albicans and C. krusei isolates were equal to or greater than 64 μg/ml, compound 6 effectively inhibited the growth of C. albicans and C. krusei resistant to fluconazole at concentrations of 8 or 16 μg/ml. The MIC value of this compound against C. parapsilosis was equal to 0.5 μg/ml. The results of in vitro hemolysis and cytotoxicity tests also showed that this compound is as safe for human cells as fluconazole. The docking study showed that the designed compound can interact more tightly with the lanosterol 14α-demethylase enzyme due to the presence of a benzylpiperazine dithiocarbamate scaffold in its structure. Conclusion: According to the obtained results, the compound synthesized in this study is a suitable candidate for conducting in vivo tests and other preclinical and pharmacokinetic tests to discover a new antifungal drug.   34 47 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/21 1402/9/30 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/25 1403/3/5 سعید امامی Saeed Emami استاد، مرکز تحقیقات علوم دارویی، گروه شیمی دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران semami@mazums.ac.ir یاسر محمودی Yaser Mahmoudi دانشجوی داروسازی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران yasermahmoody69@gmail.com سیده مهدیه هاشمی Seyedeh Mahdieh Hashemi استادیار، گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hashemi325@gmail.com حمید بدلی Hamid Badali دانشیار، گروه قارچ شناسی پزشکی و انگل شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران badalii@yahoo.com حامد فخیم Hamed Fakhim استادیار، مرکز تحقیقات عفونی و گرمسیری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران fakhiim.hamed@gmail.com محمد شکرزاده Mohammad Shokrzadeh استاد، گروه سم شناسی و داروشناسی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mslamuk@yahoo.com مرجان فلاح Marjan Fallah استادیار، گروه داروشناسی و سم شناسی، دانشکده داروسازی، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران ایران marjan.fallah86@gmail.com antifungal azoles fluconazole dithiocarbamate antifungal activity lanosterol 14α-demethylase آزول های ضد قارچ فلوکونازول دی تیوکاربامات اثر ضدقارچی لانوسترول α14- دمتیلاز 1. Neoh CF, Jeong W, Kong DC, Slavin MA. The antifungal pipeline for invasive fungal diseases: what does the future hold? Expert Rev Anti Infect Ther 2023; 21(6): 577-594.##2. Stewart AG, Paterson DL. How urgent is the need for new antifungals? Expert Opin Pharmacother 2021; 22(14): 1857-1870.##3. Motahari K, Badali H, Hashemi SM, Fakhim H, Mirzaei H, Vaezi A, et al. Discovery of benzylthio analogs of fluconazole as potent antifungal agents. Future Med Chem 2018; 10(9): 987-1002.##4. Mourad A, Perfect JR. Tolerability profile of the current antifungal armoury. The Journal of antimicrobial chemotherapy. J Antimicrob Chemother 2018; 73(suppl_1): i26-i32.##5. Ben-Ami R, Kontoyiannis DP. Resistance to antifungal drugs. Infect Dis Clin North Am 2021; 35(2): 279-311.##6. Lee Y, Puumala E, Robbins N, Cowen LE. Antifungal drug resistance: Molecular mechanisms in Candida albicans and beyond. Chem Rev 2021; 121(6): 3390-3411.##7. Emami S, Tavangar P, Keighobadi M. An overview of azoles targeting sterol 14α-demethylase for antileishmanial therapy. Eur J Med Chem 2017; 135: 241-259.##8. Ghobadi E, Saednia S, Emami S. Synthetic approaches and structural diversity of triazolylbutanols derived from voriconazole in the antifungal drug development. Eur J Med Chem 2022; 231: 114161.##9. Emami S, Ghobadi E, Saednia S, Hashemi SM. Current advances of triazole alcohols derived from fluconazole: Design, in vitro and in silico studies. Eur J Med Chem 2019; 170: 173-194.##10. Peyton LR, Gallagher S, Hashemzadeh M. Triazole antifungals: a review. Drugs Today (Barc) 2015; 51(12): 705-718.##11. Bailey EM, Krakovsky DJ, Rybak MJ. The triazole antifungal agents: a review of itraconazole and fluconazole. Pharmacotherapy 1990; 10(2): 146-153.##12. Benitez LL, Carver PL. Adverse effects associated with long-term administration of azole antifungal agents. Drugs 2019; 79(8): 833-853.##13. Bala V, Gupta G, Sharma VL. Chemical and medicinal versatility of dithiocarbamates: an overview. Mini Rev Med Chem 2014; 14(12): 1021-1032.##14. Shinde SD, Sakla AP, Shankaraiah N. An insight into medicinal attributes of dithiocarbamates: Bird's eye view. Bioorg Chem 2020; 105: 104346.##15. Hashemi SM, Badali H, Faramarzi MA, Samadi N, Afsarian MH, Irannejad H, et al. Novel triazole alcohol antifungals derived from fluconazole: design, synthesis, and biological activity. Mol Divers 2015; 19(1): 15-27.##16. Hashemi SM, Badali H, Irannejad H, Shokrzadeh M, Emami S. Synthesis and biological evaluation of fluconazole analogs with triazole-modified scaffold as potent antifungal agents. Bioorg Med Chem 2015; 23(7): 1481-191.##17. Wang J, Li S, Hu X, Yang J. A convenient synthesis of N-benzylpiperazine, 1-aralkyl-4-benzylpiperazines and an isostere of idebenone, Organic Preparations and Procedures International 2014; 46(5): 469-474.##18. Clinical and Laboratory Standards Institute. 2008. Reference method for broth dilution antifungal susceptibility testing of yeasts; approved standard 3rd ed. Document M27-A3. Clinical and Laboratory Standards Institute, Wayne, PA.##19. Clinical and Laboratory Standards Institute. 2012. Reference method for broth dilution antifungal susceptibility testing of yeasts; 4th informational supplement. Document M27-S4. Clinical and Laboratory Standards Institute, Wayne, PA.##20. Pfaller MA, Diekema DJ. Progress in antifungal susceptibility testing of Candida spp. by use of Clinical and Laboratory Standards Institute broth microdilution methods, 2010 to 2012. J Clin Microbiol 2012; 50(9): 2846-2856.##21. Fakhim H, Emami S, Vaezi A, Hashemi SM, Faeli L, Diba K, Dannaoui E, Badali H. In vitro activities of novel azole compounds ATTAF-1 and ATTAF-2 against fluconazole- susceptible and -resistant isolates of Candida species. Antimicrob Agents Chemother 2016; 61(1): e01106-e01116.##22. Ansari M, Shokrzadeh M, Karima S, Rajaei S, Fallah M, Ghassemi-Barghi N, et al. New thiazole-2(3H)-thiones containing 4-(3,4,5-trimethoxyphenyl) moiety as anticancer agents. Eur J Med Chem 2020; 185: 111784.##23. Ansari M, Shokrzadeh M, Karima S, Rajaei S, Hashemi SM, Mirzaei H, et al. Design, synthesis and biological evaluation of flexible and rigid analogs of 4H-1,2,4-triazoles bearing 3,4,5-trimethoxyphenyl moiety as new antiproliferative agents. Bioorg Chem 2019; 93: 103300.##24. Irannejad H, Emami S, Mirzaei H, Hashemi SM. Data on molecular docking of tautomers and enantiomers of ATTAF-1 and ATTAF-2 selectivty to the human/fungal lanosterol-14α-demethylase. Data Brief 2020; 31: 105942.##25. Ghobadi E, Hashemi SM, Fakhim H, Hosseini-Khah Z, Badali H, Emami S. Design, synthesis and biological activity of hybrid antifungals derived from fluconazole and mebendazole. Eur J Med Chem 2023; 249: 115146.##26. Tverdek FP, Kofteridis D, Kontoyiannis DP. Antifungal agents and liver toxicity: a complex interaction. Expert Rev Anti Infect Ther 2016; 14(8): 765-776.##27. Irannejad H, Emami S, Mirzaei H, Hashemi SM. In silico prediction of ATTAF-1 and ATTAF-2 selectivity towards human/fungal lanosterol 14α-demethylase using molecular dynamic simulation and docking approaches. Informatics in Medicine Unlocked 2020; 20: 100366.## ##

بررسی نقش محافظتی کوئرستین بر حیات سلول‌های نرمال تخمدان مواجه شده با داروی کلومیفن سیترات و ارتباط با بیان ژن p53 Evaluation of the Protective Effect of Quercetin on Normal Ovary Cells Viability Induce by Clomiphene Citrate and Correlation with p53 Gene Expression 1 1 سابقه و هدف: ناباروری، یکی از مشکلات عدیده پزشکی در دنیای امروز است. داروی کلومیفن سیترات برای درمان ناباروری استفاده می‌شود. از عوارض این دارو ایجاد بافت توموری در تخمدان می‌باشد. کوئرستین یک فلاونوئید است که به طور فراوان در طبیعت یافت می‌شود. کوئرستین در بسیاری از میوه‌ها، سبزیجات، برگ‌ها، دانه‌ها و غلات یافت می‌شود. کوئرستین، پتانسیل استفاده در درمان سرطان را دارد. شناخته‌شده‌ترین و شایع‌ترین ژن سرکوبگر تومور در انسان، ژن p53 است. ژن p53 در سال 1979 کشف شد و در سال 1989 به عنوان یک ژن مهارکننده تومور شناخته شد. این ژن در سال 1992 به دلیل نقشی که در حفظ ثبات ژنوم داشت به عنوان نگهبان ژنوم شناخته شد. ژن p53 متداول‌ترین ژن جهش یافته در سرطان‌های انسان است. این مطالعه با هدف بررسی نقش محافظتی کوئرستین بر حیات سلول‌های نرمال تخمدان مواجه شده با داروی کلومیفن سیترات و ارتباط با بیان ژن p53، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه آزمایشگاهی مداخله‌ای و از نوع کار تحقیقاتی از نوع کاربردی، از سلول‌های نرمال تخمدان رده‌ی سلولیCHO استفاده شد. غلظت‌های 1000، 500، 100، 50، 10 میلی‌گرم بر میلی‌لیترکوئرستین و 50 میکرومولار داروی کلومیفن سیترات و 29/0 میکروگرم بر میلی‌لیتر سیس پلاتین تهیه و به‌مدت 24 ساعت به سلول‌های کشت داده شده اضافه شد. در این مطالعه داروی کلومیفن سیترات و داروی سیس پلاتین هر دو به‌عنوان کنترل مثبت می‌باشند. ارزیابی حیات سلول‌ها به روش MTT assay انجام شد. ابتدا RNA استخراج و سپس بیان ژن p53 با دستگاه Real-Time PCR مورد بررسی و آنالیز قرار گرفت. در این مطالعه آغازگر مورد استفاده برای ژن p53 با استفاده از سایت‌های NCBI و primer3 طراحی شد. در این مطالعه ژن کنترل داخلی GAPDH می‌باشد. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که غلظت‌های 1000، 500، 100، 50 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر کوئرستین با کاهش سمیت داروی کلومیفن سیترات و داروی سیس پلاتین (هر دو به عنوان کنترل مثبت) باعث افزایش حیات سلولی می‌شود به‌طوری‌که هر چه غلظت کوئرستین بیش‌تر شد، تعداد سلول‌های زنده بیش‌تر می‌شود و در غلظت 1000 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر کوئرستین تعداد سلول‌های زنده به 83 درصد رسید. نتایج حاصل از آزمون Real-time PCR بیانگر آن است که، کوئرستین به‌طور معنی‌داری باعث افزایش بیان ژن p53 در مقایسه با گروه کنترل مثبت (داروی کلومیفن سیترات) و کنترل منفی شد (p<0/05). در غلظت‌های 500 (0/0020=P) و 1000 (p<0/0001) کوئرستین در مقایسه با داروی کلومیفن سیترات، این افزایش بیان چشمگیرتر بود. هم‌چنین در غلظت‌های 500 (p<0/0001) و1000 (p<0/0001) کوئرستین در مقایسه با کنترل منفی، افزایش بیان چشمگیری در ژن p53 مشاهده شد. استنتاج: یافته‌های حاصل از این بررسی نشان داد که، کوئرستین احتمالا باعث مهار سمیت سلولی حاصل از داروی کلومیفن سیترات و افزایش میزان بیان ژن p53 می‌شود و میزان اثربخشی آن وابسته به دوز می‌باشد. ‌بنابراین مطالعه حاضر تا حدی می‌تواند بیان‌کننده نقش کوئرستین در فرآیند مهار تومورزایی در گسترش سرطان در سلو‌ل‌های نرمال تخمدان باشد.   2 Background and purpose: Infertility is one of the medical problems in the world today. Clomiphene citrate drug is used to treat infertility. One of the side effects of this drug is the formation of tumor tissue in the ovary. Quercetin is a flavonoid found abundantly in nature. Quercetin is found in many fruits, vegetables, leaves, seeds, and grains. Quercetin has the potential to be used in the treatment of cancer. The most well-known and common tumor suppressor gene in humans is the p53 gene. The p53 gene was discovered in 1979 and recognized as a tumor suppressor gene in 1989. This gene was recognized as the guardian of the genome in 1992 due to its role in maintaining the stability of the genome. The p53 gene is the most commonly mutated in human cancers. The purpose of this study is to evaluate the protective effect of quercetin on normal ovary cell viability induced by clomiphene citrate drug and its correlation with p53 gene expression. Materials and methods: In this research, Normal ovarian cells of the CHO cell line were used. Concentrations of 10, 50, 100, 500, and 1000 mg/ml quercetin 50 μM clomiphene citrate drug and 0.29 μg/ml cisplatin were prepared and added to the cultured cells for 24 hours. In this study, Clomiphene Citrate and Cisplatin are both positive controls. Cell viability was evaluated by MTT assay. RNA was extracted and p53 gene expression was analyzed by Real-Time PCR. In this study, the primer used for the p53 gene was designed using NCBI and primer3 sites. In this study, the internal control gene is GAPDH. Results: Results showed that the concentrations of 50, 100, 500, and 1000 mg/ml of quercetin reduced the toxicity of clomiphene citrate drug and cisplatin (both positive controls). So the higher quercetin concentration leads to a higher number of living cells and at 1000 mg/ml quercetin the number of living cells reached 83%. The results of Real-time PCR showed that Quercetin significantly increased the expression of the p53 gene compared to the positive control group (clomiphene citrate) and negative control (P<0.05). In the concentrations of 500 (P=0.0020) and 1000 (P<0.0001) quercetin compared to clomiphene citrate, this expression increase was more significant. Also, in the concentrations of 500 (P<0.0001) and 1000 (P<0.0001) quercetin compared to the negative control, a substantial increase in p53 gene expression was observed. Conclusion: The findings of this study showed that the use of quercetin inhibits the cytotoxicity of clomiphene citrate and increases the expression of the p53 gene, and its effectiveness is dose-dependent. However, Our study may partially explain the role of quercetin in the tumorigenesis process in the development of cancer in normal ovarian cells.   48 60 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/4 1403/2/15 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/24 1403/4/4 امیرحسین آذری Amirhossein Azari کارشناسی ارشد، گروه ژنتیک، دانشکده علوم و فناوری های نوین، علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران amirhoseinazari33@yahoo.com مریم اسلامی Maryam Eslami مرکز تحقیقات زیست فناوری کاربردی، علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران Drmaryam.eslami2020@gmail.com عباس محمدپور Abbas Mohammadpour دکتری تخصصی سلولی و مولکولی، دانشکده داروسازی، مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران abbasbiology@yahoo.com محمد شکرزاده Mohammad Shokrzadeh استاد، مرکز تحقیقات دارویی، گروه سم شناسی و فارماکولوژی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mslamuki@gmail.com Normal ovarian cell Clomiphene citrate Flavonoid Quercetin Cisplatin p53 gene tumorigenesis سلول نرمال تخمدان کلومیفن سیترات فلاونوئید کوئرستین سیس پلاتین ژن p53 تومورزایی 1. Direkvand Moghadam A, Delpisheh A, Sayehmiri K. The prevalence of infertility in Iran, a systematic review. IJOGI 2013; 16(81): 1-7 (Persian).##2. Oliva A, Spira A, Multigner L. Contribution of environmental factors to the risk of male infertility. Hum Reprod 2001; 16(8): 1768-1776. ##3. Zreik TG, Ayoub CM, Hannoun A, Karam CJ, Munkarah AR. Fertility drugs and risk of ovarian cancer: dispelling the myth. Curr Opin Obstet Gynecol 2008; 20(3): 313-319.##4. Nader S. Infertility and pregnancy in women with polycystic ovary syndrome. Minerva Endocrinol 2010; 35(4): 211-225. ##5. Von Hofe J, Bates GW. Ovulation induction. Obstetrics and Gynecology Clinics 2015; 42(1): 27-37.##6.World Health Organization. World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019. WHO 2019.##7. Trabert B, Lamb EJ, Scoccia B, Moghissi KS, Westhoff CL, Niwa S, et al. Ovulation-inducing drugs and ovarian cancer risk: results from an extended follow-up of a large United States infertility cohort. Fertil Steril 2013; 100(6): 1660-1666.##8. Knekt P, Kumpulainen J, Järvinen R, Rissanen H, Heliövaara M, Reunanen A, et al. Flavonoid intake and risk of chronic diseases. Am J Clin Nutr 2002; 76(3): 560-568.##9. Riboli E, Norat T. Epidemiologic evidence of the protective effect of fruit and vegetables on cancer risk. Am J Clin Nutr 2003; 78(3): 559-569.##10. Grosso G, Buscemi S, Galvano F, Mistretta A, Marventano S, La Vela V, et al. Mediterranean diet and cancer: epidemiologicalevidence and mechanism of selected aspects. BMC Surg 2013; 13(S2): S14. ##11. Gupta S, Afaq F, Mukhtar H. Selective growth-inhibitory, cell-cycle deregulatory and apoptotic response of apigenin in normal versus human prostate carcinoma cells. Biochem Biophys Res Commun 2001; 287(4): 914-920.##12. Anahara R, Toyama Y, Mori C. Review of the histological effects of the anti-androgen, flutamide, on mouse testis. Reprod Toxicol 2008; 25(2): 139-143. ##13. Hirano T, Abe K, Gotoh M, Oka K. Citrus flavone tangeretin inhibits leukaemic HL-60 cell growth partially through induction of apoptosis with less cytotoxicity on normal lymphocytes. Br J Cancer 1995; 72(6): 1380-1388.##14. Tokalov SV, Abramyuk AM, Abolmaali ND. Protection of p53 wild type cells from taxol by genistein in the combined treatment of lung cancer. Nutr Cancer 2010; 62(6): 795-801.##15. Sak K. Cytotoxicity of dietary flavonoids on different human cancer types. Pharmacogn Rev 2014; 8(16): 122-146.##16. Li Y, Yao J, Han C, Yang J, Chaudhry MT, Wang S, et al. Quercetin, inflammation and immunity. Nutrients 2016; 8(3): 167. ##17. Ren MX, Deng XH, Ai F, Yuan GY, Song HY. Effect of quercetin on the proliferation of the human ovarian cancer cell line SKOV-3 in vitro. Exp Ther Med 2015; 10(2): 579-583.##18. Srivastava S, Somasagara RR, Hegde M, Nishana M, Tadi SK, Srivastava M, et al. Quercetin, a natural flavonoid interacts with DNA, arrests cell cycle and causes tumor regression by activating mitochondrial pathway of apoptosis. Sci Rep 2016; 6: 24049.##19. Teekaraman D, Elayapillai SP, Viswanathan MP, Jagadeesan A. Quercetin inhibits human metastatic ovarian cancer cell growth and modulates components of the intrinsic apoptotic pathway in PA-1 cell line. Chem Biol Interact 2019; 300: 91-100. ##20. Hupp T, Meek D, Midgley C, Lane D. Regulation of the specific DNA binding function of p53. Cell 1992; 71(5): 875-886.##21. Yang C, Song J, Hwang S, Choi J, Song G, Lim W. Apigenin enhances apoptosis induction by 5-fluorouracil through regulation of thymidylate synthase in colorectal cancer cells. Redox Biol 2021; 47: 102144. ##22. Pinto EM, Zambetti GP. What 20 years of research has taught us about the Tp53 p. R337H mutation. Cancer 2020; 126(21): 4678-4686.##23. Corney DC, Flesken-Nikitin A, Choi J, Nikitin AY. Role of p53 and Rb in ovarian cancer. Adv Exp Med Biol 2008; 622: 99-117.##24. Merlin JJ, Rupasinghe HV, Dellaire G, Murphy K. Role of dietary antioxidants in p53-mediated cancer chemoprevention and tumor suppression. Oxid Med Cell Longev 2021; 2021(1): 9924328.##25. Hoogstraat M, de Pagter MS, Cirkel GA, van Roosmalen MJ, Harkins TT, Duran K, et al. Genomic and transcriptomic plasticity in treatment-naive ovarian cancer. Genome Res 2014; 24(2): 200-211.##26. Hayano T, Yokota Y, Hosomichi K, Nakaoka H, Yoshihara K, Adachi S, Kashima K, Tsuda H, Moriya T, Tanaka K, Enomoto T. Molecular characterization of an intact p53 pathway subtype in high-grade serous ovarian cancer. PloS one 2014; 9(12): e114491.##27. Tavsan Z, Kayali HA. Flavonoids showed anticancer effects on the ovarian cancer cells: Involvement of reactive oxygen species, apoptosis, cell cycle and invasion. Biomed Pharmacother 2019; 116: 109004. ##28. Shokrzadeh M, Rahmati M, Gharehkhani E, Zare R, Pourmohammadi P, Aghajanshakeri S. Pretreatment with Cilostazol Attenuates Carboplatin Induced Cytotoxicity and Genotoxicity in Bronchial Epithelial Cells (Beas-2B) and Human Blood Lymphocytes. J Mazandaran Univ Med Sci 2023; 33(227): 24-36 (Persian).##29. Jiann BP, Lu YC, Chang HT, Huang JK, Jan CR. Effect of clomiphene on Ca2+ movement in human prostate cancer cells. Life Sci 2002; 70(26): 3167-3178.##30. Rantanen V, Grénman S, Kulmala J, Grénman R. Comparative evaluation of cisplatin and carboplatin sensitivity in endometrial adenocarcinoma cell lines. Br J Cancer 1994; 69(3): 482-486.##31. Zhang X, Tang H, Sun YT, Liu X, Tan WS, Fan L. Elucidating the effects of arginine and lysine on a monoclonal antibody C-terminal lysine variation in CHO cell cultures. Appl Microbiol Biotechnol 2015; 99(16): 6643-6652.##32. Russo GL, Spinelli GP, Tomao S, Rossi B, Frati L, Panici PB, et al. Breast cancer risk after exposure to fertility drugs. Expert Rev Anticancer Ther 2013; 13(2): 149-157.##33. Schüler S, Ponnath M, Engel J, Ortmann O. Ovarian epithelial tumors and reproductive factors: a systematic review. Arch Gynecol Obstet 2013; 287(6): 1187-1204. ##34. Sergentanis TN, Diamantaras A-A, Perlepe C, Kanavidis P, Skalkidou A, Petridou ET. IVF and breast cancer: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2014; 20(1): 106-123.##35. Acharya U, Irvine DS, Hamilton MP, Templeton AA. The effect of three anti-oestrogen drugs on cervical mucus quality and in-vitro sperm—cervical mucus interaction in ovulatory women. Hum Reprod 1993; 8(3): 437-441.##36. Kurta ML, Moysich KB, Weissfeld JL, Youk AO, Bunker CH, Edwards RP, et al. Use of fertility drugs and risk of ovarian cancer: results from a US-based case–control study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2012; 21(8): 1282-1292.##37. Sanner K, Conner P, Bergfeldt K, Dickman P, Sundfeldt K, Bergh T, et al. Ovarian epithelial neoplasia after hormonal infertility treatment: long-term follow-up of a historical cohort in Sweden. Fertil Steril 2009; 91(4): 1152-1158.##38. Rizzuto I, Behrens RF, Smith LA. Risk of ovarian cancer in women treated with ovarian stimulating drugs for infertility. Cochrane Database Syst Rev 2019; 6(6):CD008215.##39. Kuznia AL, Roett MA. Genital cancers in women: ovarian cancer. FP essent 2015; 438: 24-30.##40. Brinton LA, Lamb EJ, Moghissi KS, Scoccia B, Althuis MD, Mabie JE, et al. Ovarian cancer risk after the use of ovulation-stimulating drugs. Obstet Gynecol 2004; 103(6): 1194-1203.##41. Nasseri S, Ledger WL. Clomiphene citrate in the twenty-first century. Hum Fertil 2001; 4(3): 145-151.##42. Rossing MA, Daling JR, Weiss NS, Moore DE, Self SG. Ovarian tumors in a cohort of infertile women. N Engl J Med 1994; 331(12): 771-776.##43. Gadducci A, Guerrieri ME, Genazzani AR. Fertility drug use and risk of ovarian tumors: a debated clinical challenge. Gynecol Endocrinol 2013; 29(1): 30-35. ##44. Sovino H, Sir-Petermann T, Devoto L. Clomiphene citrate and ovulation induction. Reprod Biomed Online 2002; 4(3): 303-310.##45. Goldstein SR, Siddhanti S, Ciaccia AV, Plouffe Jr L. A pharmacological review of selective oestrogen receptor modulators. Hum Reprod Update 2000; 6(3): 212-224.##46. Anahara R, Toyama Y, Mori C. Review of the histological effects of the anti-androgen, flutamide, on mouse testis. Reprod Toxicol 2008; 25(2): 139-143.##47. Jung Y-H, Heo J, Lee YJ, Kwon TK, Kim Y-H. Quercetin enhances TRAIL-induced apoptosis in prostate cancer cells via increased protein stability of death receptor 5. Life Sci 2010; 86(9-10): 351-357. ##48. Gates MA, Tworoger SS, Hecht JL, De Vivo I, Rosner B, Hankinson SE. A prospective study of dietary flavonoid intake and incidence of epithelial ovarian cancer. Int J Cancer 2007; 121(10): 2225-2232. ##49. Yoshida M, Yamamoto M, Nikaido T. Quercetin arrests human leukemic T-cells in late G1 phase of the cell cycle. Cancer Res 1992; 52(23): 6676-6681.##50. Beniston RG, Campo MS. Quercetin elevates p27 Kip1 and arrests both primary and HPV16 E6/E7 transformed human keratinocytes in G1. Oncogene 2003; 22(35): 5504-5514.##51. Ma L, Feugang JM, Konarski P, Wang J, Lu J, Fu S, et al. Growth inhibitory effects of quercetin on bladder cancer cell. Front Biosci 2006; 11(5): 2275-2285.##52. Vafadar A, Shabaninejad Z, Movahedpour A, Fallahi F, Taghavipour M, Ghasemi Y, et al. Quercetin and cancer: new insights into its therapeutic effects on ovarian cancer cells. Cell Biosci 2020; 10(1): 1-7. ##53. Teekaraman D, Elayapillai SP, Viswanathan MP, Jagadeesan A. Quercetin inhibits human metastatic ovarian cancer cell growth and modulates components of the intrinsic apoptotic pathway in PA-1 cell line. Chem Biol Interact 2019; 300: 91-100. ##54. Shafabakhsh R, Asemi Z. Quercetin: a natural compound for ovarian cancer treatment. J Ovarian Res 2019; 12(1): 55.##55. Tiwari H, Karki N, Pal M, Basak S, Verma RK, Bal R, et al. Functionalized graphene oxide as a nanocarrier for dual drug delivery applications: The synergistic effect of quercetin and gefitinib against ovarian cancer cells. Colloids Surf B Biointerfaces 2019; 178: 452-459.##56. Baby B, Antony P, Vijayan R. Interactions of quercetin with receptor tyrosine kinases associated with human lung carcinoma. Nat Prod Res 2018; 32(24): 2928-2931. ##57. Long Q, Xie Y, Huang Y, Wu Q, Zhang H, Xiong S, et al. Induction of apoptosis and inhibition of angiogenesis by PEGylated liposomal quercetin in both cisplatin-sensitive and cisplatin-resistant ovarian cancers. J Biomed Nanotechnol 2013; 9(6): 965-975.##58. Zhang Y, Cao L, Nguyen D, Lu H. Tp53 mutations in epithelial ovarian cancer. Transl Cancer Res 2016; 5(6):650-663. ##59. Levine AJ, Oren M. The first 30 years of p53: growing ever more complex. Nat Rev Cancer 2009; 9(10): 749-758. ##60. Kim J, Coffey DM, Ma L, Matzuk MM. The ovary is an alternative site of origin for high-grade serous ovarian cancer in mice. Endocrinology 2015; 156(6): 1975-1981.##61. Corney DC, Flesken-Nikitin A, Choi J, Nikitin AY. Role of p53 and Rb in ovarian cancer. Adv Exp Med Biol 2008; 622: 99-117.##62. Bar JK, Słomska I, RabczyŃKi J, Noga L, GryboŚ M. Expression of p53 protein phosphorylated at serine 20 and serine 392 in malignant and benign ovarian neoplasms: correlation with clinicopathological parameters of tumors. Int J Gynecol Cancer 2009; 19(8): 1322-1328. ##63. Zhang Y, Cao L, Nguyen D, Lu H. Tp53 mutations in epithelial ovarian cancer. Transl Cancer Res 2016; 5(6): 650-663. ##64. Gong C, Yang Z, Zhang L, Wang Y, Gong W, Liu Y. Quercetin suppresses DNA double-strand break repair and enhances the radiosensitivity of human ovarian cancer cells via p53-dependent endoplasmic reticulum stress pathway. Onco Targets Ther 2018; 11: 17-27.## ##

بررسی فعالیت ضد باکتریای و سمیت سلولی پارچه بی‌بافت اسپان‌باند پلی‌پروپیلن پوشش داده شده با نایسین-کیتوسان Antibacterial and Cytotoxicity Activity Polypropylene Span band Non-Woven Fabric Coated by Nisin-Chitosan 1 1 سابقه و هدف: امروزه منسوجات فعال شده زمینه جدیدی از کاربرد را جدا از کاربردهای استاندارد نساجی ایجاد کرده‌اند. عملکردهای جدید این محصولات برای مثال، خواص ضدمیکروبی در این منسوجات افزایش یافته است. زمینه‌های کاربردی نساجی جدید برای حوزه‌های خاصی از مراقبت‌های بهداشتی و هم‌چنین صنعت، پوشاک ورزشی و منسوجات خانگی شناخته شده است. پیشرفت‌ها در زمینه منسوجات ضدباکتری توجه فزاینده‌ای را به خود جلب کرده است، زیرا این روش‌ها ابزاری برای حل چالش‌های جدی سلامت مانند رشد بیش از حد باکتری‌ها هستند. تحقیقات زیادی در زمینه افزودن مواد مصنوعی و سمی به پارچه‌ها مانند تریکلوزان نانو نقره یا سایر فلزات و مواد آلی برای تولید پارچه‌های ضد میکروبی انجام شده است. این پارچه‌ها با اتصال به پروتئین‌های داخل سلولی و غیرفعال‌کردن این پروتئین‌ها، باکتری‌ها را از بین می‌برند. هم‌چنین با استفاده از این مواد شیمیایی می‌توان گفت که محتوای فلزات سنگین در این منسوجات را افزایش می‌یابد. کاربرد فلزات سنگین در منسوجات ضد میکروبی توسط بسیاری از استانداردهای محیطی محدود شده است. بنابراین توصیه می‌شود از عوامل ضد میکروبی طبیعی مانند نایسین و کیتوسان برای تولید پارچه‌های ضدمیکروبی سازگار با محیط زیست و ایمن استفاده شود. فرآیند تکمیل پارچه با عوامل ضد باکتری طبیعی که محیط زیست و سلامتی انسان را حفظ می‌کنند، امروزه اهمیت بیش‌تری پیدا کرده است. بنابراین هدف این مطالعه تولید پارچه پوشش داده شده با کیتوسان و نایسین و بررسی خاصیت ضدمیکروبی آن است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی آزمایشگاهی، کیتوسان برای اتصال نایسین به سطح پارچه غیر بافته اسپان باند پلی‌پروپیلن استفاده شد. نمونه‌های پارچه با محلول حاوی کیتوسان و نایسین با استفاده از روش پد خشک پوشانده شدند. ظاهر، رنگ و نرمی پارچه‌های روکش شده با پارچه بدون روکش مقایسه شد. خواص اتصال، نایسین و کیتوسان روی پارچه با استفاده از تکنیک FTIR (تبدیل فوریه مادون قرمز) مورد بررسی قرارگرفت. برای بررسی خواص ضدمیکروبی نمونه‌های پارچه از روش انتشار در آگار و روش استاندارد (ASTME2149-01) استفاده شد. اثر ضد باکتریایی نمونه‌های پارچه در برابر باکتری‌های رایج مانند اشریشیاکلی، سودوموناس آئروژینوزا، استافیلوکوکوس اورئوس، باسیلوس سرئوس، لیستریا مونوسیتوژنز و انتروکوکوس فکالیس اندازه‌گیری شد. سپس از ده دوره شستشو، دوام ویژگی ضدباکتری این پارچه‌ها بررسی شد. هم‌چنین، سمیت این پارچه بر روی سلول‌های فیبروبلاست با استفاده از روش رنگ سنجی MTT پس از هفت روز تعیین شد. یافته‌ها: پارچه‌های پوشش داده شده با کیتوسان و نایسین از نظر ظاهر و نرمی تفاوت چندانی با نمونه شاهد ندارند. تغییرات مشاهده شده در طیف FTIR، مانند ظهور پیک‌های جذب جدید و پیک‌های اضافی مرتبط با پیوند پپتیدی، ادغام موفقیت‌آمیز نایسین و کیتوسان را در پارچه تایید می‌کند. نتایج ضد باکتری نشان داد که نایسین اثر ضد باکتری پارچه‌های پوشش داده شده در برابر باسیلوس سرئوس، استافیلوکوکوس اورئوس و سودوموناس آئروژینوزا را افزایش داده است. ویژگی‌های ضدباکتری پارچه‌های پوشش داده شده با کیتوسان- نایسین بعد از شستشو در برابر باسیلوس سرئوس، استافیلوکوکوس اورئوس، انتروکوکوس فکالیس، لیستریا مونوسیتوژنز، اشریشیاکلی و سودوموناس آئروژینوزا به‌ترتیب حفظ شد. هم‌چنین، پوشش کیتوسان-نایسین نشان داد که حتی پس از یک هفته، سمیت معنی‌داری در سلول‌های فیبروبلاست ایجاد نمی‌کند. استنتاج: لایه کامپوزیت کیتوزان- نایسین دارای پتانسیل بالایی برای کاربردهای ضد میکروبی در زمینه‌های مختلف، مانند امکانات مراقبت‌های بهداشتی و صنعت نساجی است. هم‌چنین، این روش یک راهکار نوآورانه برای حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست ارائه می‌دهد.   2 Background and purpose: Activated textiles have created a new field of application apart from standard textile applications. Novel, functions, for example, antimicrobial properties have been enhanced in textiles. New textile application fields have been recognized for particular areas of healthcare as well as industry, sportswear, and, home textiles. Advances in the field of antibacterial textiles have fascinated enhancing attention because those are a means to solve serious health challenges such as bacterial overgrowth. A lot of research has been done in the field of adding synthetic and toxic materials to fabrics, such as nanosilver triclosan or other metals and organic materials to produce antimicrobial fabrics. These fabrics kill bacteria by binding to intracellular proteins and inactivating these proteins. Also, by using these chemicals, the content of heavy metals in these textiles can be increased. The application of heavy metals in antimicrobial textiles is limited by many environmental tags and standards. Therefore, it is recommended to use natural antimicrobial agents, such as nisin and chitosan to produce environmentally friendly and safe antimicrobial fabrics. Nowadays finishing process with the natural antibacterial agents that protect the environment and human health is gaining importance. Therefore, this study aims to produce fabric coated with chitosan and nisin and to investigate its antimicrobial properties. Materials and methods: In this research, chitosan was used to bind nisin to the surface of polypropylene span band non-woven fabric. The fabric samples were coated with a solution containing chitosan and nisin using a pad-dry-cure method. The appearance, color, and softness of the coated fabrics were compared to the uncoated fabric. The nisin and chitosan binding properties on the fabric were explored by using the Fourier-transform infrared (FTIR (technique. The diffusion method in agar and the standard method (ASTME2149-01) were used to check the antimicrobial properties of fabric samples. The antibacterial effectiveness of fabric samples was tested against common bacteria such as Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Listeria monocytogenes, and Enterococcus faecalis. After ten washing cycles, the durability of the antimicrobial properties of these fabrics was checked by the method mentioned above. Also, the toxicity of this fabric on fibroblast cells was determined using the MTT colorimetry method after seven days. Results: Fabrics coated with chitosan and nisin do not differ much from the control sample in terms of appearance and softness. The changes observed in the FTIR spectrum, such as the appearance of new absorption peaks and additional peaks associated with peptide bonds, confirm the successful incorporation of nisin and chitosan into the fabric. Antibacterial results have shown that nisin improved the antibacterial effect of coated fabrics versus B. cereus, S. aureus, and P. aeruginosa. The antimicrobial properties of the fabric coated with chitosan-nisin were maintained at some of the efficacy after washing against B. cereus, S. aureus, E. faecalis, L. monocytogenes, E. coli, and P. aeruginosa respectively. Also, the chitosan-nisin coating showed that it did not cause significant toxicity in fibroblast cells even after one week. Conclusion: However, the results showed that the chitosan/nisin coating might be used for medical textiles and antibacterial textiles. It also offers an innovative solution to protect human health and the environment.   61 73 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/19 1402/4/28 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/25 1403/3/5 محبوبه میرحسینی Mahboubeh Mirhosseini دانشیار، گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ایران m.mirhosseini@pnu.ac.ir مائده افضلی Maede Afzali کارشناس ارشد بیوشیمی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ایران afzalimaede@gmail.com حسین ملاحسینی Hosein Molla Hoseini دکترای تخصصی مهندسی نساجی-گرایش شیمی نساجی و علوم الیاف، سازمان آموزش و پرورش، یزد، ایران ایران soheil_408@yahoo.com بطول آقا باقری طزرجانی Batool Aghabagheri Tezerjani کارشناس ارشد بیوشیمی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ایران b.aghabagheri@gmail.com textile finishing process biomaterial chitosan nisin antibacterial coating فرآیند تکمیل پارچه بیومواد کیتوسان نایسین پوشش ضد باکتری 1. Gavin Gaynor J, Szlek DB, Kwon S, Tiller PS, Byington MS, Argyropoulos DS. Lignin Use in Nonwovens: A Review. BioResources 2022; 17(2): 3445-3488.##2. Kellie G. In: Developments in the use of nonwovens in packaging. Kellie G, editors. Advances in Technical Nonwovens: Woodhead Publishing; 2016: 423-442.##3. Uzun M. In: Developments in nonwovens for wound dressings. Kellie G. Advances in Technical Nonwovens: Woodhead Publishing; 2016: 443-472. ##4. Gogoi N, Bhuyan S. Medical textiles: it, s present and prospects. Pharma Innovation J. 2020; 9(9): 160-163. ##5. Sadeghi MR, Hosseini Varkiyani SM, Asgharian Jeddi AA. Machine learning in optimization of nonwoven fabric bending rigidity in spunlace production line. Scientific Reports 2023; 13(1): 17702. ##6. Gharaei R, Russell SJ. In: Chapter 2- Overview of nonwoven product applications. Russell SJ, editor. 2thed. Handbook of Nonwovens: Woodhead Publishing; 2022. p. 13-47.##7. Wilson A. In: Chapter 1-Development of the nonwovens industry. Russell SJ, editor. 2th ed. Handbook of Nonwovens: Woodhead Publishing; 2022. p. 1-11##8. Rajendran S, Anand SC, Rigby AJ. In: 5- Textiles for healthcare and medical applications. Horrocks AR, Anand SC, editors.2th ed. Handbook of Technical Textiles: Woodhead Publishing; 2016. p. 135-68. ##9. Ajmeri JR, Ajmeri CJ. Nonwoven personal hygiene materials and products. In: Chapman RA, editor. Applications of Nonwovens in Technical Textiles: Woodhead Publishing; 2010: 85-102. ##10. Baysal G, Olcay HS, Keresteci B, Özpinar H. The antioxidant and antibacterial properties of chitosan encapsulated with the bee pollen and the apple cider vinegar. J Biomater Sci Polym Ed 2022; 33(8): 995-1011.##11. Mirhosseini M, Afzali M, Ghasemabadi Ghotbuddini S. Characterization and Antibacterial Activity of Nanochitosan-Nisin Biocomposite Film Prepared from Shrimp Shells. Journal of Agricultural Science and Technology 2023; 25(2): 341-354.##12. Pirsa S, Mohammadi B. Conducting/ biodegradable chitosan-polyaniline film; Antioxidant, color, solubility and water vapor permeability properties. Main Group Chemistry 2021; 20(2): 133-147.##13. Erdogan S. Textile finishing with chitosan and silver nanoparticles against Escherichia coli ATCC 8739. Trakya Univ J Nat Sci 2020; 21(1): 21-32.##14. Małaczewska J, Kaczorek-Łukowska E. Nisin—A lantibiotic with immunomodulatory properties: A review. Peptides 2021; 137: 170479.##15. Behary N, Kerkeni A, Perwuelz A, Chihib N-E, Dhulster P. Bioactivation of PET woven fabrics using alginate biopolymer and the bacteriocin nisin. Textile Research Journal 2013; 83(11): 1120-1129.##16. Cé N, Noreña CPZ, Brandelli A. Antimicrobial activity of chitosan films containing nisin, peptide P34, and natamycin. CyTA-Journal of Food 2012; 10(1): 21-26.##17. Mirhosseini M, Afzali M. Investigation into the antibacterial behavior of suspensions of magnesium oxide nanoparticles in combination with nisin and heat against Escherichia coli and Staphylococcus aureus in milk. Food Control 2016; 68: 208-215.##18. Mirhosseini M, Afzali M, Molla Hoseini H, Khaleghizadeh S. Evaluation of Antimicrobial Effects of Nisin/Chitosan Composite on Cotton Fabric Textile. Avicenna J Clin Microbiol Infect 2023; 10(2): 58-64.##19. Montaser AS, Mahmoud FA. Preparation of chitosan-grafted-polyvinyl acetate metal nanocomposite for producing multifunctional textile cotton fabrics. International journal of biological macromolecules 2019; 124: 659-666.##20. Soykan Ş, Seventekin N, Özdoğan E, Kocatürk Z. Production of multifunctional woven cotton fabrics by a single step finishing process. Textile and Apparel 2017; 27(3): 266-274.##21. Petkova P, Francesko A, Fernandes MM, Mendoza E, Perelshtein I, Gedanken A, et al. Sonochemical Coating of Textiles with Hybrid ZnO/Chitosan Antimicrobial Nanoparticles. ACS Applied Materials & Interfaces 2014; 6(2): 1164-1172.##22. Benltoufa S, Miled W, Trad M, Slama RB, Fayala F. Chitosan hydrogel-coated cellulosic fabric for medical end-use: Antibacterial properties, basic mechanical and comfort properties. Carbohydrate polymers 2020; 227: 115352.##23. Mirhosseini M, Barzegari Firouzabadi F. Preparation of ZnO-Polystyerne composite films and investigation of antibacterial properties of ZnO-Polystyerne composite films. Iranian journal of pathology 2014; 9(2): 99-106.##24. Thomas V, Bajpai M, Bajpai S. In situ formation of silver nanoparticles within chitosan-attached cotton fabric for antibacterial property. Journal of Industrial Textiles 2011; 40(3): 229-245.##25. Qi X, Poernomo G, Wang K, Chen Y, Chan-Park MB, Xu R, et al. Covalent immobilization of nisin on multi-walled carbon nanotubes: superior antimicrobial and anti-biofilm properties. Nanoscale 2011; 3(4): 1874-1880.##26. Chi H, Holo H. Synergistic Antimicrobial Activity Between the Broad Spectrum Bacteriocin Garvicin KS and Nisin, Farnesol and Polymyxin B Against Gram-Positive and Gram-Negative Bacteria. Curr Microbiol 2018; 75(3): 272-277.##27. Al-Kobaisi MF. Jawetz, Melnick & Adelberg’s Medical Microbiology 24th Edition. Sultan Qaboos University Medical Journal 2007; 7(3): 273-275.##28. Petrulyte S, Petrulis D. Modern textiles and biomaterials for healthcare. 2011: 1-35.##29. Salam S, Butola B, Verma D. Facile synthesis of chitosan-silver nanoparticles onto linen for antibacterial activity and free-radical scavenging textiles. International journal of biological macromolecules 2019; 133(6): 1134-1141.##30. Rilda Y, Safitri R, Agustien A, Nazir N, Syafiuddin A, Nur H. Enhancement of antibacterial capability of cotton textiles coated with TiO2–SiO2/chitosan using hydrophobization. Journal of the Chinese Chemical Society 2017; 64(11): 1347-1353.##31. Gouda M, Hebeish A. Preparation and evaluation of CuO/chitosan nanocomposite for antibacterial finishing cotton fabric. Journal of Industrial Textiles 2010; 39(3): 203-214.##32. Guo Y, Li C, Li X, Xu H, Chen W, Fang K, et al. Fabrication of superhydrophobic cotton fabric with multiple durability and wearing comfort via an environmentally friendly spraying method. Industrial Crops and Products 2023; 194: 116359.## ##

بررسی ارتباط پلی‌مورفیسم‌های miR423 (rs6505162) و miR608 (rs4919510) با خطر ابتلا به سرطان ریه Association Analysis of miR423 (rs6505162) and miR608 (rs4919510) Polymorphisms with Lung Cancer Risk 1 1 سابقه و هدف: سرطان ریه یکی از کشنده‌ترین سرطان‌ها در سطح جهان است، تشخیص زود هنگام سرطان ریه از چالش‌های بزرگ درمان این بیماری است و می‌تواند در نجات جان بیماران بسیار موثر باشد. با توجه به نقش میکرو RNA‌ها در ایجاد و پیشرفت سرطان ریه، از عوامل موثر در بیان و عملکرد میکرو RNA ها از جمله پلی‌مورفیسم‌های موجود در ژن‌های میکرو RNA ها می‌توان به عنوان بیومارکر جهت تشخیص زودرس سرطان ریه استفاده کرد. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط پلی‌مورفیسم‌های تک نوکلئوتیدی (4919510 rs) 608-miR و (6505162 rs) 423-miR با خطر ابتلا به سرطان ریه است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مورد- شاهدی، بررسی ژنوتیپی پلی‌مورفیسم‌های6505162 rs 423-miR و4919510 rs 608-miR بر روی دو گروه شامل 110 نفر بیمار سرطان ریه و 120 فرد سالم به روش PCR-RFLP انجام شد. پس از دریافت فرم رضایت نامه از بیماران از هرکدام از افراد مورد مطالعه 5 میلی لیتر خون وریدی دریافت شد و DNA ژنومی هر فرد با استفاده از روش رسوب نمکی استخراج شد، کیفیت DNA توسط طیف سنجی جذبی سنجیده شد و سپس تمامی نمونه‌ها PCR شد و با استفاده از هضم آنزیم محدودکننده توسط آنزیم‌های Rsa I و PVUII تعیین ژنوتیپ برای هر دو پلی‌مورفیسم انجام شد، در مرحله آخر نتایج هضم آنزیمی به‌وسیله الکتروفورز بر روی ژل آگارز 2 درصد بررسی شد، جهت تایید نتایج RFLP از تعیین توالی تصادفی نمونه‌ها استفاده شد. تجزیه و تحلیل‌های آماری داده‌ها با نرم‌افزار SPSS انجام شد. یافته‌ها: در بررسی پلی‌مورفیسم 6505162 rs در 423-miR توزیع فراوانی ژنوتیپ‌های CC، CA، AA در بیماران سرطان ریه به ترتیب 7/42، 5/34، 7/22 و در گروه کنترل به ترتیب 8/30، 2/54، 15 بود که دارای اختلاف معنی‌داری نبود. ژنوتیپ CA نسبت به CC و هم‌چنین CA نسبت به CC+AA با کاهش ابتلا به سرطان ریه ارتباط داشت (0/009=P، 0/829-0/256:CI 95 درصد، 0/460=OR؛ 0/003=P، 760/0-262/0 :CI 95 درصد، 0/447=OR)، که می‌‌تواند حاکی از نقش محافظتی این ژنوتیپ باشد. در بررسی پلی‌مورفیسم 4919540 rs در 608-miR فراوانی الل G در گروه بیماران 16/4درصد و در گروه کنترل 4/20 درصد بود و فراوانی الل C در گروه بیماران 83/6 درصد و در گروه کنترل 79/6 درصد بود. این فراوانی الل با نسبت احتمالات 0/763 و فاصله اطمینان1/227- 0/444از نظر آماری معنی‌دار نبود (0/263=P) و تفاوت معنی‌داری بین گروه بیماران سرطانی و افراد کنترل مشاهده نشد. در بررسی ژنوتایپ‌های افراد سرطانی و افراد سالم به صورت Codominant، Dominant، Over dominant و Recessiv از نظر آماری هیچ تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. استنتاج: طبق یافته های مطالعه حاضر، در بررسی 423-miR ژنوتیپ CA در پلی‌مورفیسم 6505162 rs می‌تواند نقش محافظتی در سرطان ریه داشته باشد ولی پلی‌مورفیسم 4919510 rs در 608-miR ارتباط معنی‌داری با سرطان ریه مشاهده نشد. مطالعات بعدی با تعداد نمونه بیش‌تر برای تایید این یافته‌ها پیشنهاد می‌گردد.   2 Background and purpose: Lung cancer is one of the deadliest cancers in the world, early detection of lung cancer is one of the biggest challenges in treating this disease and can be very effective in saving patients. Considering the role of microRNAs in the development and progression of lung cancer, the effective factors in the expression and function of microRNAs, including the polymorphisms in the genes of microRNAs, can be used as biomarkers for the early diagnosis of lung cancer. This study aims to investigate the relationship between single nucleotide polymorphisms (rs4919510) of miR608 and (rs6505162) of miR-423 with the risk of lung cancer. Materials and methods: In this case-control study, genotypic analysis of rs6505162 miR-423 and rs4919510 miR-608 polymorphisms was performed on two groups including 110 lung cancer patients and 120 healthy individuals by PCR-RFLP method. After receiving the consent form from the patients, 5 ml of venous blood was collected from each of the study subjects, and the genomic DNA of each person was extracted using the salt precipitation method, the quality of the DNA was measured by absorption spectroscopy, and then all the samples were PCR And by using restriction enzyme digestion by Rsa I and PVUII enzymes, the genotype was determined for both polymorphisms. In the last step, the results of enzyme digestion were checked by electrophoresis on 2% agarose gel, to confirm the RFLP results from sequencing. Random samples were used. Statistical analysis of data was done with SPSS software. Results: In the investigation of mrs6505162 polymorphism in miR-423, the frequency distribution of CC, CA, and AA genotypes in lung cancer patients was 42.7, 34.5, and 22.7, respectively, and in the control group, 30.8, 54.2, 15, respectively which did not have a significant difference. The genotype CA compared to CC and also CA compared to CC+AA was related to the reduction of lung cancer (P=0.009, 95% CI: 0.256-0.829, OR=0.460; P=0.003, 95% CI: 0.262-0.760, OR=0.447) which can indicate the protective role of this genotype. In the investigation of rs4919510 polymorphism in miR608, the frequency of allele G was 16.4% in the patient group and 20.4% in the control group, and the frequency of allele C was 83.6% in the patient group and 79.6% in the control group. This allele frequency was not statistically significant with a probability ratio of 0.763 and a confidence interval of 1.227-0.474 (P=0.263). No significant difference was observed between the group of cancer patients and control subjects. Codominant, Dominant, Over dominant, and Recessive, statistically no significant difference was observed. Conclusion: According to our findings in miR-423, the CA genotype in rs6505162 polymorphism can have a protective role in lung cancer, but rs4919510 polymorphism in miR-608 was not significantly associated with lung cancer, further studies with more samples are suggested to confirm these findings.   74 83 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/27 1402/10/6 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/8 1403/3/19 جواد صالحی Javad Salehi دانشجوی کارشناسی ارشد ژنتیک انسانی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)، تهران، ایران ایران javad1374sl@gmail.com مرتضی صادقی Morteza Sadeghi استادیار، مرکز تحقیقات ژنتیک انسانی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، تهران، ایران ایران ms.sadeghi@yahoo.com MicroRNA lung cancer polymorphism PCR-RFLP restriction enzyme میکرو RNA سرطان ریه پلی‌مورفیسم PCR-RFLP آنزیم محدودکننده 1. Tinè M, Biondini D, Damin M, Semenzato U, Bazzan E, Turato G. Extracellular Vesicles in Lung Cancer: Bystanders or Main Characters? Biology (Basel) 2023; 12(2): 246.##2. Alduais Y, Zhang H, Fan F, Chen J, Chen B. Non-small cell lung cancer (NSCLC): A review of risk factors, diagnosis, and treatment. Medicine (Baltimore) 2023; 102(8): e32899.##3. Li Y, Gu F, He Y, Xiang J, Huang X, Wang Y, et al. MicroRNA in adenoid cystic carcinoma (Review). Int J Oncol 2023; 62(1): 17.##4. Lee A-R, Park J, Jung KJ, Jee SH, Kim-Yoon S. Genetic variation rs7930 in the miR-4273-5p target site is associated with a risk of colorectal cancer. Onco Targets Ther 2016; 9: 6885-6895. ##5. Landi D, Gemignani F, Barale R, Landi S. A catalog of polymorphisms falling in microRNA-binding regions of cancer genes.DNA Cell Biol 2008; 27(1): 35-43. ##6. Ying HQ, Peng HX, He BS, Pan YQ, Wang F, Sun HL, et al. MiR-608, pre-miR-124-1 and pre-miR26a-1 polymorphisms modify susceptibility and recurrence-free survival in surgically resected CRC individuals. Oncotarget 2016; 7(46):75865-75773. ##7. Huang AJ, Yu KD, Li J, Fan L, Shao ZM. Polymorphism rs4919510:C>G in mature sequence of human microRNA-608 contributes to the risk of HER2-positive breast cancer but not other subtypes. PLoS One 2012; 7(5): e35252.##8. Wei WJ, Wang YL, Li DS, Wang Y, Wang XF, Zhu YX, et al. Association study of single nucleotide polymorphisms in mature microRNAs and the risk of thyroid tumor in a Chinese population. Endocrine 2015; 49(2): 436-444.##9. Qiu F, Yang L, Zhang L, Yang X, Yang R, Fang W, et al. Polymorphism in mature microRNA-608 sequence is associated with an increased risk of nasopharyngeal carcinoma. Gene 2015; 565(2):180-186.##10. Wang YF, Ao X, Liu Y, Ding D, Jiao WJ, Yu Z, et al. MicroRNA-608 Promotes Apoptosis in Non-Small Cell Lung Cancer Cells Treated With Doxorubicin Through the Inhibition of TFAP4. Front Genet 2019; 10: 809.##11. Yin Z, Cui Z, Ren Y, Xia L, Wang Q, Zhang Y, et al. Association between polymorphisms in pre-miRNA genes and risk of lung cancer in a Chinese non-smoking female population. Lung Cancer 2016; 94: 15-21. ##12. Dai ZM, Kang HF, Zhang WG, Li HB, Zhang SQ, Ma XB, et al. The Associations of Single Nucleotide Polymorphisms in miR196a2, miR-499, and miR-608 With Breast Cancer Susceptibility: A STROBE-Compliant Observational Study. Medicine(Baltimore) 2016; 95(7): e2826. ##13. Ranjbar R, Chaleshi V, Aghdaei HA, Morovvati S. Investigating the Association Between miR-608 rs4919510 and miR-149 rs2292832 with Colorectal Cancer in Iranian Population. Microrna 2018; 7(2): 100-106.##14. Chen R, Zheng Y, Zhuo L, Wang S. The association between miR-423 rs6505162 polymorphism and cancer susceptibility: a systematic review and meta-analysis. Oncotarget 2017; 8(25): 40204-40213.##15. Saeidi Saedi H, Mashayekhi S, Salehi Z, Soltanipour S, Mirzajani E. The relationship between miR-423 genetic variation and women breast cancer risk in the north of Iran. JGUMS 2018; 26(104): 14-21 (Persian).##16. Cai Y, Yu X, Hu S, Yu J. A brief review on the mechanisms of miRNA regulation. Genomics Proteomics Bioinformatics 2009; 7(4): 147-154.##17. Zhu Y, Li T, Chen G, Yan G, Zhang X, Wan Y, et al. Identification of a serum microRNA expression signature for detection of lung cancer, involving miR-23b, miR-221, miR-148b and miR-423-3p. Lung Cancer 2017; 114: 6-11.##18. Wang R, Li G, Zhuang G, Sun S, Song Z. Overexpression of microRNA-423-3p indicates poor prognosis and promotes cell proliferation, migration, and invasion of lung cancer. Diagn Pathol 2019; 14(1): 53. ##19. Wang Y-F, Ao X, Liu Y, Ding D, Jiao W-J, Yu Z, et al. MicroRNA-608 promotes apoptosis in non-small cell lung cancer cells treated with doxorubicin through the inhibition of TFAP4. Frontiers in genetics. 2019; 10: 809.##20. Zhang H, Zhang Y, Zhao X, Ma X, Yan W, Wang W, et al. Association of two microRNA polymorphisms miR-27 rs895819 and miR-423 rs6505162 with the risk of cancer. Oncotarget 2017; 8(29): 46969-46980.##21. Chen M, Cai D, Gu H, Yang J, Fan L. MALAT1 rs619586 A/G polymorphisms are associated with decreased risk of lung cancer. Medicine (Baltimore) 2021; 100(12): e23716.##22. Wu S, Yuan W, Shen Y, Lu X, Li Y, Tian T, et al. The miR-608 rs4919510 polymorphism may modify cancer susceptibility based on type. Tumour Biol 2017; 39(6): 1010428317703819.##23. Huang C, Yue W, Li L, Li S, Gao C, Si L, et al. Expression of MiR-608 in Nonsmall Cell Lung Cancer and Molecular Mechanism of Apoptosis and Migration of A549 Cells. Biomed Res Int 2020; 2020: 8824519.##24. Li D, Zhu G, Di H, Li H, Liu X, Zhao M, et al. Associations between genetic variants located in mature microRNAs and risk of lung cancer. Oncotarget 2016; 7(27): 41715-41724.## ##

افزایش بیان LINC01139 lncRNA به عنوان نشانگر زیستی بالقوه سرطان کلورکتال Increased Expression of lncRNA LINC01139 as a Potential Biomarker of Colorectal Cancer 1 1 سابقه و هدف: سرطان کولورکتال (CRC) از نظر میزان بروز و مرگ و میر در بین انواع سرطان‌ها به ترتیب رتبه چهارم و دوم را به خود اختصاص داده است. اگرچه غربالگری سرطان کولورکتال در بهبود پیشگیری و درمان این بیماری موثر بوده اما همچنان موانع متعدد از جمله متاستاز سرطان کولورکتال، پیش‌آگهی این بیماری را به شدت مختل کرده است. RNA های غیر کدکننده طولانی نوعی مولکول RNAi هستند که در چندین گروه عملکردی طبقه‌بندی می‌شوند و در برخی از مسیرهای سلولی مهم شرکت می‌کنند. تعامل LncRNA-RNA ترجمه وتخریب mRNA را کنترل می‌کند یا به‌عنوان اسفنج miRNA (microRNA) برای خاموش کردن عمل می‌کند. تعامل LncRNA-پروتئین فعالیت پروتئین را در فعال‌سازی رونویسی و خاموش کردن تنظیم می‌کند. راهنمای LncRNA، فریب، و داربست تنظیم‌کننده‌های رونویسی ناحیه تقویت‌کننده یا سرکوب‌کننده ژن‌های کد کننده را برای تغییر بیان تنظیم می‌کنند. RNA های غیرکدکننده بلند به‌دلیل نقش کلیدی در تنظیم بیان ژن و اثرات بالقوه در مسیرهای سیگنالینگ سلولی، توجه روزافزون محققان را به خود جلب کرده‌اند. این RNA ها، به عنوان نشانگرهای زیستی، در تشخیص، پیشرفت و پیش‌آگهی سرطان کولورکتال نقش مهمی ایفا می‌کنند. این مطالعه با هدف بررسی تغییر سطح بیان RNA غیرکدکننده LINC01139 در سرطان کولورکتال در مقایسه با بافت سالم انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی ابتدا تغییر بیان ژن LncRNA LINC01139 از دو پایگاه داده UALCAN و Gepia2 در بافت‌های توموری آدنوکارسینوما کولون در مقایسه با بافت سالم بررسی شد. سپس total RNA از 41 نمونه بافت توموری سرطان کولورکتال و 41 نمونه بافت سالم مجاور تومور استخراج شد و پس از بررسی کیفی و کمی RNA استخراج شده، سنتز cDNA با استفاده از کیت انجام گردید. سپس با طراحی و سنتز پرایمر اختصاصی، میزان بیان RNA غیرکدکننده LINC01139 در دو بافت توموری و سالم با استفاده از تکنیک Real time RT-PCR اندازه‌گیری شد. در پایان با در نظر گرفتن ژن Gapdh به‌عنوان ژن خانه‌داری، داده‌های حاصل به‌وسیله نرم‌افزار Graph pad prism تجزیه و تحلیل گردید. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌های این مطالعه براساس آنالیزهای بیوانفورماتیکی نشان داد که بیان RNA غیرکدکننده LINC01139 در تومورهای کولورکتال کاهش می‌یابد این در حالی است که بیان این ژن به‌طور قابل توجهی در بافت‌های توموری (اعم از متاستازی و غیر متاستازی) در مقایسه با بافت نرمال مجاور مستقل از جنس افزایش می‌یابد (0/0001P<) ولی تفاوت بیان معنی‌داری بین نمونه‌های غیرمتاستازی و متاستازی مشاهده نشد (0/05P>). هم‌چنین نشان داده شد که افزایش بیان RNA غیرکدکننده LINC01139 در بافت‌های توموری می‌تواند به‌عنوان نشانگر زیستی در شناسایی بافت‌های توموری از بافت‌های سالم کولورکتال (0/0001, P< 0/81 = AUC) عمل کند. استنتاج: باتوجه به نقش شناخته شده LINC01139 lncRNA در مسیر سیگنالینگ HIF1α به‌عنوان داربست، عملکرد انکوژنیک LINC01139 lncRNA در سرطان کبد از طریق محور miR-30/MYBL2 و برهمکنش قوی Linc01139-PIP3 LncRNA و اثر بر مسیر PIP3-AKT، به نظر می‌رسد افزایش بیان LINC01139 lncRNA سیتوپلاسمی و عملکرد آن به‌عنوان یک آنکوژن، احتمالاً می‌تواند از طریق مسیرهای سیگنالینگ در سرطان‌زایی کولورکتال دخیل باشد.   2 Background and purpose: Colorectal cancer (CRC) ranks fourth and second among all types of cancer in terms of incidence and mortality rates, respectively. Although colorectal cancer screening has been effective in improving the prevention and treatment of this disease, many obstacles, including colorectal cancer metastasis, have severely hampered the prognosis of this disease. Long non-coding RNAs are a type of RNAi molecule that is classified into several functional groups and participates in some important cellular pathways. LncRNA-RNA interactions control mRNA translation and degradation or act as microRNA (miRNA) silencing sponges. LncRNA-protein interaction regulates protein activity in transcriptional activation and silencing. LncRNA guide, decoy, and scaffold transcriptional regulators regulate the enhancer or repressor region of coding genes to alter expression. Non-coding RNAs have attracted increasing attention from researchers due to their key role in regulating gene expression and potential effects on cell signaling pathways. These RNAs, as biomarkers, play an important role in the diagnosis, progression, and prognosis of colorectal cancer. This study investigated the change in the expression level of non-coding RNA LINC01139 in colorectal cancer compared to healthy tissue. Materials and methods: and Methods: In this study, the expression change of the LncRNA LINC01139 gene from two databases, UALCAN and Gepia2, was investigated in colon adenocarcinoma tumor tissues compared to healthy tissue. Then, total RNA was extracted from 41 colorectal cancer tumor tissue samples and 41 healthy tissue samples adjacent to the tumor, and after qualitative and quantitative analysis of the extracted RNA, cDNA synthesis was performed using the kit. Then, by designing and synthesizing a specific primer, the expression level of LINC01139 non-coding RNA was measured in two tumor and healthy tissues using the Real-time RT-PCR technique. In the end, considering the Gapdh gene as a housekeeping gene, the resulting data were analyzed by Graph pad prism software. Results: Data analysis of this study based on bioinformatics analysis showed that the expression of non-coding RNA LINC01139 is decreased in colorectal tumors. This is even though the expression of this gene increases significantly in tumor tissues (both metastatic and non-metastatic) compared to the adjacent normal tissue, regardless of gender(P<0.0001). However, It was also shown that increased expression of LINC01139 non-coding RNA in tumor tissues can serve as a biomarker in identifying tumor tissues from healthy colorectal tissues(AUC=0.81, P<0.0001). as no significant expression difference between non-metastatic and metastatic samples (P>0.05). Conclusion: Considering the known role of LINC01139 lncRNA in the HIF1α signaling pathway as a scaffold, the oncogenic function of LINC01139 lncRNA in liver cancer through the miR-30/MYBL2 axis and the strong Linc01139-PIP3 LncRNA interaction and the effect on the PIP3-AKT pathway. It seems that increased expression of cytoplasmic lncRNA LINC01139 and its function as an oncogene may be involved in colorectal carcinogenesis through signaling pathways.   84 92 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/10 1402/11/21 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/22 1403/4/2 شهربانو ناندوست کناری Shahrbanoo Nandoust kenari دانشجوی دکتری ژنتیک مولکولی، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران atefehnandost@gmail.com پریسا محمدی نژاد Parisa Mohamadynejad استادیار، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران parisa_mohamadynejad@yahoo.com مهدی مغنی باشی Mehdi Moghanibashi استادیار، گروه ژنتیک، دانشکده پزشکی، واحد کازرون، دانشگاه آزاد اسلامی، کازرون، ایران ایران mehdimoghani@yahoo.com ابوذر باقری Abouzar Bagheri استادیار، گروه بیوشیمی بالینی و ژنتیک پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ab.bagherimg@gmail.com لیلا روحی Leila Rouhi استادیار، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران nrouhi@gmail.com Colorectal cancer LINC01139 lncRNA biomarker metastasis UALCAN Gepia2 سرطان کولورکتال LINC01139 lncRNA نشانگر زیستی متاستاز UALCAN Gepia2 1. Sawicki T, Ruszkowska M, Danielewicz A, Niedźwiedzka E, Arłukowicz T, Przybyłowicz KE. A review of colorectal cancer in terms of epidemiology,risk factors,development, symptoms and diagnosis. Cancers 2021; 13(9): 2025.##2. Biller LH, Schrag D. Diagnosis and treatment of metastatic colorectal cancer: a review. JAMA 2021; 325(7): 669-685. ##3. Olovo CV, Huang X, Zheng X, Xu M. Faecal microbial biomarkers in early diagnosis of colorectal cancer. J Cell Mol Med 2021; 25(23): 10783-10797.##4. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin 2018; 68(6): 394-424.##5. Chen X, Xie K, Xie S, Sun W, Yang C, Yang Z. Sparse gene Coexpression network analysis reveals EIF3J-AS1 as a prognostic marker for breast Cancer. Complexity 2018.##6. Oo JA, Pálfi K, Warwick T, Wittig I, Prieto-Garcia C, Matkovic V, et al. Long non-coding RNA PCAT19 safeguards DNA in quiescent endothelial cells by preventing uncontrolled phosphorylation of RPA2. Cell Rep 2022; 41(7):111670.##7. Wilusz JE, Sunwoo H, Spector DL. Long noncoding RNAs: functional surprises from the RNA world. Genes Dev 2009; 23(13): 1494-1504.##8. Soibam B. Super-lncRNAs: identification of lncRNAs that target super-enhancers via RNA: DNA: DNA triplex formation. RNA 2017; 23(11): 1729-1742.##9. Zhao W, Li W, Dai W, Huang N, Qiu J. LINK-A promotes cell proliferation through the regulation of aerobic glycolysis in non-small-cell lung cancer. Onco Targets Ther 2018; 11: 6071-6080.##10. Li ZB, Chu HT, Jia M, Li L. Long noncoding RNA LINC01139 promotes the progression of hepatocellular carcinoma by upregulating MYBL2 via competitively binding to miR-30 family. Biochem Biophys Res Commun 2020; 525(3): 581-588.##11. Lin A, Hu Q, Li C, Xing Z, Ma G, Wang C, et al. The LINK-A lncRNA interacts with PtdIns (3,4,5) P3 to hyperactivate AKT and confer resistance to AKT inhibitors. Nat Cell Biol 2017; 19(3): 238-251.##12. Lin A, Li C, Xing Z, Hu Q, Liang K, Han L, et al. The LINK-A lncRNA activates normoxic HIF1α signalling in triple-negative breast cancer. Nat Cell Biol 2016; 18(2): 213-24. ##13. Hua X, Li G, Liu Z, Niu Z. LINK‑A lncRNA participates in the pathogenesis of glioma by interacting with survivin. Exp Ther Med 2019; 18(3): 1581-1586.##14. Liu J, Song W, Li J, Li X, Zhao R, Gong T. LINK‑A lncRNA is upregulated in metastatic non‑small cell lung cancer and is associated with poor prognosis. Oncol Lett 2019. 18(3): 3049-3057.##15. Ma J, Xue M. LINK-A lncRNA promotes migration and invasion of ovarian carcinoma cells by activating TGF-β pathway. Biosci Rep 2018; 8(5):BSR20180936. ##16. Fu PF, Zheng X, Fan X, Lin AF. Role of cytoplasmic lncRNAs in regulating cancer signaling pathways. J Zhejiang Univ Sci B 2019; 20(1): 1-8.##17. Semenza GL. Oxygen sensing, hypoxia-inducible factors, and disease pathophysiology. Annu Rev Pathol 2014; 9: 47-71. ##18. Shih JW, Kung HJ. Long non-coding RNA and tumor hypoxia: new players ushered toward an old arena. J Biomed Sci 2017; 24(1): 53.##19. Huang ZY, Zhang LH, Zhao C, Liu R, Tong H, Gan C. High HIF-1α expression predicts poor prognosis of patients with colon adenocarcinoma. Int J Clin Exp Pathol 2018; 11(12): 5635-5646.## ##

شناسایی مورفولوژی و مولکولی آکانتاموبا و لوفوموناس‌های جداشده از خلط بیماران مشکوک به سل در شهرستان بابلسر استان مازندران در سال‌های 1402-1401 Morphological and Molecular Identification of Acanthamoeba and Lophomonas Isolated from the Sputum of Suspected Tuberculosis Patients in Babolsar, Mazandaran Province in 2022-2023 1 1 سابقه و هدف: لوفومونیازیس یک بیماری انگلی نوظهور نسبتاٌ شایع است که عامل ایجادکننده آن تک یاخته پاتوژنی به نام لوفوموناس است که بیشتر دستگاه تنفس تحتانی انسان (ریه و برونش‌ها) را درگیر می‌کند. انگل لوفونوناس در دستگاه گوارش حشراتی از قبیل سوسک‌ها و مایت‌ها به‌صورت همزیستی زندگی می‌کنند. آکانتاموبا یک آمیب با زندگی آزاد است که در چرخه زندگی آن دو شکل تروفوزوئیت و کیست وجود دارد. دستگاه تنفسی و راه‌های هوایی به‌عنوان گذرگاه و محل اسقرار طیف وسیعی از میکروارگانیسم‌های غیربیماری‌زا و بیماری‌زا است، لذا می‌تواند محل مناسبی برای ورود و انتشار گونه‌های مختلف آمیب آکانتامبا و پاتوژن  لوفوموناس به دستگاه تنفسی باشد که در صورت ابتلا، هرکدام می‌توانند تظاهرات بالینی شبیه بیماری سل ایجاد نمایند. بنابراین در مطالعه حاضر میزان فراوانی این دو انگل در نمونه بالینی خلط بیماران مشکوک به سل مراجعه‌کننده به آزمایشگاه سل شهرستان بابلسر در استان مازندران به منظور رد دو عفونت مذکور مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه ازنوع توصیفی- مقطعی بوده که بر روی 201 نمونه خلط افراد مشکوک به سل که به آزمایشگاه سل مرکز بهداشت شهرستان بابلسر استان مازندران در سال 1402 ارجاع شده بودند، انجام گردید و تمام اطلاعات دموگرافیک و اپیدمیولوژیک بیماران توسط پرسشنامه ثبت شد. در روش مورفولوژی از رنگ‌آمیزی گیمسا برای انگل لوفوموناس و ذیل نلسون برای انگل اکانتامبا استفاده گردید. هم‌چنین، برای شناسایی وجود انگل آکانتامبا، نمونه‌های خلط در محیط کشت آگار غیر مغذی (Non-nutrient agar) 5/1درصد، به‌مدت 72 تا96 ساعت کشت داده شد. برای این منظور، حدودا 50 میکرولیتر از خلط بیماران به محیط NNA اضافه شده و به میزان 20 میکرولیتر از محیط کشت تریپتیکاز- عصاره مخمر و مالتوز (TYM) و 20 میکرولیتر مخلوط باکتری اشرشیاکولی اتوکلاو شده به منظور غنی‌سازی محیط کشت استفاده شد. تمام پلیت‌های کشت شده در دمای 26درجه سانتی‌گراد انکوبه شدند و هر روز توسط میکروسکوپ نوری از نظر رشد تروفوزوئیت بررسی شدند. جهت تایید دقیق وجود انگل‌ها، استخراج DNA بر روی نمونه‌های خلط بیماران با روش فنل، کلروفرم و ایزوآمیل الکل صورت گرفت، سپس بر روی آن‌ها PCR معمولی با استفاده پرایمرهای اختصاصی انجام شد. یافته‌ها: در این مطالعه201 فرد مشکوک به سل وارد مطالعه شدند که از این میان 80 نفر (39/8 درصد) در منطقه شهری و 121 نفر(60/2درصد) در مناطق روستایی ساکن بودند. کم‌ترین سن فرد مورد مطالعه 7 سال و بیش‌ترین سن 88 سال بود.113 نفر (56/2 درصد) از افراد مورد مطالعه مونث و88 نفر(43/8 درصد) مذکر بودندکه از این تعداد 12 نفر از اتباع افغان ساکن در شهرستان بودند. در مطالعه حاضر، در مجموع 23 نمونه (11/4درصد) با استفاده از روش PCR از نظر انگل لوفوموناس مثبت شدند که 7 نفر (30/4 درصد) در منطقه شهری (بابلسر) و 16نفر (69/5 درصد) در مناطق روستایی سکونت داشتند، اما در هیچ کدام از نمونه‌ها انگل آکانتامبا با روش‌های رنگ‌آمیزی و مولکولی شناسایی نشد. استنتاج: مطالعه حاضر نشان داد به‌دلیل مشابهت تظاهرات بالینی سل و لوفومونیازیس، احتمال اشتباه شدن این دو بیماری از نظر بالینی وجود دارد. لذا توصیه می‌شود نمونه خلط تازه افراد مشکوک به سل به‌ویژه در مناطق آندمیک، از لحاظ بیماری لوفومونیازیس ریوی نیز بررسی شود.   2 Background and purpose: Lophomoniasis is a relatively common emerging parasitic disease caused by a pathogenic protozoan called Lophomonas, which mostly affects the lower respiratory tract (lungs and bronchi) of humans. The parasite lives symbiotically in the digestive system of insects such as cockroaches and mites. Acanthamoeba is a free-living amoeba that has two forms of trophozoite and cyst in its life cycle. The respiratory system and airways serve as passage and deployment sites for a wide range of non-pathogenic and pathogenic microorganisms, making it a suitable place for the entry and spread of different species of Acanthamoeba amoeba and the Lophomonas pathogen in the respiratory system, which can cause clinical manifestations similar to tuberculosis. Therefore, the present study aimed to investigate the frequency of these two parasites in sputum clinical samples from suspected tuberculosis patients referred to the tuberculosis laboratory in Babolsar City to rule out the two mentioned infections. Materials and methods: This descriptive-cross-sectional study was conducted on 201 sputum samples of people suspected of tuberculosis who were referred to the tuberculosis laboratory of Babolsar Health Center in Mazandaran province in 202-2023, and all the demographic and epidemiological information of the patients was recorded. In the morphological method, Giemsa staining was used for Lophomonas and Ziehl-Neelsen staining for Acanthamoeba. To identify the presence of Acanthamoeba, sputum samples were cultured in a 1.5% non-nutrient agar culture medium for 72 to 96 hours. Approximately 50 microliters of patients' sputum were added to the NNA medium, along with 20 microliters of trypticase-yeast extract and maltose (TYM) culture medium, and 20 microliters of an autoclaved Escherichia coli bacteria mixture to enrich the culture medium. The cultured plates were then placed in an incubator at 26ºC and checked daily under a light microscope for trophozoite growth. To accurately confirm the presence of parasites, DNA extraction was performed on the patient's sputum samples using the phenol-chloroform-isoamyl alcohol method. Subsequently, conventional polymerase chain reaction (PCR) was conducted using specific primers on the extracted DNA samples. Results: In the study of 201 people suspected of tuberculosis, it was found that 80 individuals (39.8%) lived in urban areas and 121 individuals (60.2%) lived in rural areas. The age range of participants varied from 7 to 88 years old. There were 113 females (56.2%) and 88 males (43.8%) in the study, with 12 individuals from Afghanistan living in urban areas. Out of the 201 sputum samples examined, a total of 23 samples (11.4%) tested positive for the Lophomonas parasite using the PCR method. Among these positive cases, 7 individuals (30.4%) resided in urban areas (Babolsar), while 16 individuals (69.5%) lived in rural areas. However, none of the samples tested positive for Acanthamoeba in this study using staining and PCR methods. Conclusion: The present study showed that due to the similarity of the clinical manifestations of tuberculosis and lophomoniasis, there is a possibility of mistaking these two diseases clinically. Therefore, it is recommended to check fresh sputum samples of people suspected of tuberculosis, especially in endemic areas, in terms of pulmonary lophomoniasis.   93 100 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/12 1402/8/21 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/29 1403/4/9 هاجر ضیایی هزارجریبی Hajar Ziaei Hezarjaribi استاد، گروه انگل شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ziaei2000@yahoo.com رابعه طبری پور Rabeeh Tabaripour دانشجوی دکتری انگل شناسی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران r.tabaripour69@gmail.com مهدی فخار Mahdi Fakhar مرکز ثبت ملی لوفومونیازیس و توکسوپلاسموز، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mahdifakhar53@gmail.com علی اصغر رئوفی Aliasghar Raoofi دانشجوی کارشناسی ارشد انگل شناسی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران aliasgharraoofi@gmail.com acanthamoeba lophomonas sputum morphology PCR tuberculosis آکانتاموبا سل لوفوموناس خلط مورفولوژی PCR 1. Zhang X, Xu L, Wang L, Liu S, Li J, Wang X. Bronchopulmonary infection with Lophomonas blattarum: a case report and literature review. J Int Med Res 2011; 39(3): 944-949.##2. Taheri A, Fakhar M, Sharifpour A, Banimostafavi E, SafaNavaei S, Abedi S, et al. Imaging patterns of Lophomonas blattarum infection in the respiratory tract: a registry-based analysis. BMC Infect Dis 2024; 24(1): 267.##3. Fakhar M, Safanavaei S, Nakhaei M, Esmaeili S, Banimostafavi ES, Spahbodi F, et al. Molecular evidence of upper and lower respiratory infection due to Lophomonas in a post-kidney transplantation patient. Clin Case Rep 2022; 10(2): e05492. ##4. Fakhar M, Sharifpour A, Nakhaei M, Banimostafavi E, Ghasemi M, Abedian Kenari S, et al. Lophomonas and lophomoniasis. 1st ed. Gorgan: Norouzi; 2021.##5. Fallahi MJ, Mirdamadi A, Moghadami M. Pulmonary tuberculosis seasonality survey in Fars Province, South of Iran. Shiraz E-Med J 2019; 20(9): e86348.##6. Muenchhoff M, Goulder PJR. Sex Differences in Pediatric Infectious Diseases. J Infect Dis 2014; 209 Suppl 3(Suppl 3): S120-126.##7. Bernin H, Lotter H. Sex Bias in the Outcome of Human Tropical Infectious Diseases: Influence of Steroid Hormones. J Infect Dis 2014; 209 Suppl 3: S107-113. ##8. Shi Y, Li L, Liao Y, Li X, Huang X, Liu J, et al. Diagnosis and treatment of Lophomonas blattarum infection in 26 patients with bacterial pneumonia. Zhongguo Ji Sheng Chong Xue Yu Ji Sheng Chong Bing Za Zhi (Chinese journal of parasitology & parasitic diseases) 2007; 25(5): 430-431. ##9. Verma S, Verma G, Singh DV, Mokta J, Negi RS, Jhobta A, et al. Dual infection with pulmonary tuberculosis and Lophomonas blattarum in India. Int J Tuberc Lung Dis 2015; 19(3): 368-369. ##10. Thakur C, Verma S, Negi R, Kumar V, Gupta S, Sharma V. Lophomonas blattarum co-infection in a patient with multidrug-resistant tuberculosis. Int J Tuberc Lung Dis 2017; 21(10): 1185-1187. PMID: 28911366.##11. Ziaei Hezarjaribi H, Taghavi M, Fakhar M, Gholami S. Direct diagnosis of Trichomonas vaginalis infection on archived pap smears using Nested PCR. Acta Cytol 2015; 59(1): 104-108.##12. Nakhaei M, Fakhar M, Sharifpour A, Ziaei Hezarjaribi H, Banimostafavi ES, Nazar E. Global Status of Emerging Lophomonas Infection: A Systematic Review of Reported Cases (1993-2020). Interdiscip Perspect Infect Dis 2022; 2022: 3155845. ##13. Mokhtarian K, Taghipour S, Nakhaei M, Taheri A, Sharifpour A, Fakhar M, et al. Molecular Evidence of Emerged Pulmonary Lophomoniasis due to Lophomonas blattarum among Hospitalized Patients in Southwestern Iran: A National Registry-Based Study. Interdiscip Perspect Infect Dis 2022; 2022: 6292823.##14. Kalani H, Pangh A, Nakhaei M, Hezarjaribi HZ, Fakhar M, Sharifpour A, et al. High Occurrence of Emerged Lophomonas Infection among Patients Suspected of Having Pulmonary Tuberculosis: In-House PCR-Based Evidence. Interdiscip Perspect Infect Dis 2022; 2022: 2742164. ##15. Taheri A, Fakhar M, Nakhaei M, Banimostafavi ES, Masiha F, Ghaffari J, et al. First molecular approach to diagnose paediatric pulmonary lophomoniasis: A case series. Respirol Case Rep 2022; 10(5): e0943.##16. Saberi R, Nakhaei M, Fakhar M, Zarrinfar H, Sharifpour A, Hezarjaribi HZ. Molecular identification and genotyping of Acanthamoeba spp., in bronchoalveolar lavage fluid from immunocompetent patients with chronic respiratory disorders (CRD). Parasitology Research 2022; 121(10): 3013-3017.##17. Walochnik J, Aichelburg A, Assadian O, Steuer A, Visvesvara G, Vetter N, Aspöck H. Granulomatous amoebic encephalitis caused by Acanthamoeba amoebae of genotype T2 in a human immunodeficiency virus-negative patient. Journal of Clinical Microbiology 2008; 46(1): 338-340.## ##

بررسی تاثیر برنامه آموزش همتا بر استرس و اضطراب مادران نوزادان نارس بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان Evaluation of Peer Education on Parental Stress and Situational Anxiety in Mothers of Premature Infants Hospitalized in NICU 1 1 سابقه و هدف: بارداری، زایمان و پذیرش نقش والدی در شرایط مطلوب نیز برای والدین و به ویژه مادران با اضطراب و استرس همراه است که این وضعیت با تولد نوزاد نارس تشدید می‌شود. آموزش همتا به‌عنوان راهی موثر برای آموزش به بیماران و مراقبین آن‌ها معرفی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر برنامه آموزش همتا بر استرس والدی و اضطراب مادران دارای نوزاد نارس بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی بود. جامعه پژوهش شامل مادران دارای نوزاد نارس بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان بیمارستان البرز شهر کرج بود. نمونه‌گیری به‌صورت متوالی و براساس معیارهای ورود انجام شد. ابتدا 77 مادر گروه کنترل وارد مطالعه شدند و پس از اتمام جمع‌آوری داده‌ها انتخاب مادران گروه مداخله انجام شد. 5 جلسه آموزشی 30 دقیقه‌ای در روزهای متوالی و در ساعات مشخص، توسط پنج همتای آموزش دیده برای مادران گروه مداخله در گروه‌های کوچک 5-3 نفره انجام شد. جلسات به روش بحث گروهی و تبادل نظر میان پژوهشگر و همتایان برگزار شد. جلسات در محل بیمارستان در اتاق آموزش موجود در کنار بخش مراقبت ویژه نوزادان دریک ساعت مشخص از روز و طی 5 روز متوالی، برگزار شد. در پایان هر جلسه، آموزش‌دهندگان همتا موارد مطرح شده در گروه را جمع‌بندی نموده و به سوالات پاسخ می‌دادند. استرس والدی با ابزار تعیین استرس والدی و اضطراب موقعیتی مادران با پرسشنامه اضطراب موقعیتی اشپیلبرگ سنجیده شد. مادران گروه مداخله پیش از اجرای برنامه آموزش همتا، بلافاصله پس از اتمام مداخله و یک ماه پس ازآن به سوالات پرسشنامه فوق پاسخ دادند. مادران گروه کنترل نیز در بازه زمانی مشابه پرسشنامه را تکمیل کردند. از آزمون اندازه‌های تکراری و t مستقل و زوجی جهت تجزیه و تحلیل آماری استفاده شد. یافته‌ها: میانگین سن مادران نوزادان نارس در دو گروه مداخله و کنترل به‌ترتیب 4/51±30/5 و4/76±29/49سال بود (0/178=P). سطح تحصیلات بیش‌تر مادران در دوگروه مداخله و کنترل، راهنمایی تا دیپلم متوسطه بود و شغل بیش‌تر مادران نوزادان نارس در دو گروه مداخله و کنترل، خانه‌دار بود. هیچ‌کدام از متغیرهای دموگرافیک در دو گروه تفاوت معنادار نداشت. میانگین نمره استرس قبل از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل به‌ترتیب برابر با 16/04±120/94 و 33/82±116/24 بود(0/462=P). مادران گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل پس از اجرای برنامه آموزش همتا به‌طور معنی‌داری استرس والدی(مداخله: 11/21±98/71، کنترل: 32/56±114/83) کم‌تری داشتند و این تفاوت از نظر آماری معنی‌دار بود(0/007=P). این تفاوت معنی‌دار بین استرس والدی مادران دو گروه یک ماه پس از اجرای برنامه آموزش همتا نیز وجود داشت(مداخله: 24/87±81/71، کنترل: 24/87±108/80)(000/0>P). قبل از مداخله میانگین نمره اضطراب مادران در گروه مداخله و کنترل به‌ترتیب برابر با4/27±46/08 و 5/30±47/22 بود(0/325=P). میانگین نمره اضطراب موقعیتی مادران پس از اجرای برنامه آموزش همتا در گروه مداخله و کنترل به‌ترتیب برابر با 6/84±40/74و7/03±45/02 بود که این تفاوت از نظر آماری معنی‌دار بود(0/05>P). این میانگین یک ماه پس از اجرای برنامه در دو گروه مداخله و کنترل به‌ترتیب 6/44±/40/57 و7/55±46/80) بود(0/001>P). نتایج آزمون آنالیز واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر نشان می‌دهد، تأثیر زمان اندازه‌گیری بر نمرات اضطراب، استرس والدی و ابعاد آن در مادران دارای نوزاد نارس معنی‌دار بود(0/001P<). استنتاج: آموزش همتا مداخله‌ای موثر در کاهش استرس والدی و اضطراب موقعیتی مادران دارای نوزاد نارس بستری بوده و استفاده از مشارکت همتایان در آموزش به این گروه از مادران به پرستاران شاغل در مراقبت ویژه نوزادان و دیگر اعضای ارائه‌دهنده مراقبت سلامتی توصیه می‌شود.   2 Background and purpose: Pregnancy, childbirth, and acceptance of parental roles are associated with anxiety and stress in parents, and mothers of premature infants have special needs. Peer education has been introduced as an effective way of educating patients and their caregivers. This study aimed to determine the effect of a peer education program on parental stress and situational anxiety in mothers of premature infants hospitalized in the neonatal intensive care unit Materials and methods: This was a quasi-experimental study conducted in Karaj. The study population consisted of 154 mothers of premature infants hospitalized in the neonatal intensive care unit of Alborz Hospital in Karaj. A sequential sampling method was used according to the inclusion criteria. First, 77 mothers in the control group were included in the study, and after collecting data, the mothers of the intervention group were selected. Five 30-minute training sessions were performed on consecutive days and at specific times by five trained counterparts for the mothers of the intervention group in small groups of 3-5 people. Training sessions consisted of discussions and exchanges of opinions between researchers and peers. The sessions were held at the hospital in the training room next to the neonatal intensive care unit at a certain time of the day and for 5 consecutive days. At the end of each session, peer educators summarized the issues raised in the group and answered the questions. Parental stress was assessed using the Parental Stress and Scale, and situational anxiety was assessed using the Spielberg Situational Anxiety Inventory. The mothers of the intervention group answered the questions of the above-mentioned questionnaire before the implementation of the peer education program immediately after the intervention and one month later. Mothers in the control group completed the questionnaire simultaneously. Data were analyzed using SPSS version 22 with analysis variances T t-test, and repeated measure test. Results: The mean age of mothers in the control and intervention groups was 29.49±4.76 and 30.5±4.5 respectively. The education level of most mothers in both the intervention and control groups was middle and high school to diploma, and most mothers of premature infants in both the intervention and control groups were housewives. None of the demographic characteristics was significantly different between the intervention and control groups. The mean stress scores in the intervention and control groups before the intervention were 120.94±16.04 and 116.26±33.82, respectively(P=0.462). Mothers in the intervention group experienced significantly less parental stress (intervention: 98.71±11.21, control: 114.83±32.56) after the peer education program compared with the control group, and this difference was statistically significant(P=0.007). There was a significant difference in parental stress one month after the implementation of the peer education program (intervention: 98.71±11.21, control: 114.83±32.56 (P<0.001)). Before the intervention, the mean anxiety scores of mothers in the intervention and control groups were 46.08±4.27 and 47.22±5.30, respectively(P=0.325). Mothers in the intervention group had significantly lower situational anxiety (intervention: 40.74±6.84, control: 45.02±7.03) compared with the control group after the peer education program(P=0.05). There was a significant difference in situational anxiety (intervention, 40.57±6.44, control: 46.80±7.55) in mothers in the two groups one month after the implementation of the peer education program (P<0.001). Conclusion: Peer education is an effective intervention for reducing parental stress and situational anxiety in mothers with premature infants, and the use of peer participation in education for this group of mothers among neonatal intensive care nurses and other members of healthcare providers is recommended.   101 113 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/29 1402/8/7 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/10 1403/3/21 مهناز شوقی Mahnaz Shoghi دانشیار، گروه پرستاری کودکان و مراقبت ویژه نوزادان، مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری و مامایی، پژوهشکده مدیریت سلامت، دانشکده پرستاری ومامایی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران shoghimmahnaz@yahoo.com اکرم حیدری رهبان Akram Heidari Rohban کارشناسی ارشد پرستاری کودکان و مراقبت ویژه نوزادان، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ایران nurserohban@gmail.com مطهره خردمند Motahareh Kheradmand دکترای بهداشت جامعه، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران elham.kherad@gmail.com peer education parental stress situational anxiety1. Gerstein ED Njoroge WF Paul RA Smyser CD Rogers CE. Maternal Depression and Stress in the NICU: Associations with Mother-Child Interactions at Age 5 Years. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2019 همتا استرس والدی اضطراب موقعیتی نوزاد نارس 1. Gerstein ED, Njoroge WF, Paul RA, Smyser CD, Rogers CE. Maternal Depression and Stress in the NICU: Associations with Mother-Child Interactions at Age 5 Years. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2019; 58(30): 350-358.##2. Alinejad-Naeini M, Peyrovi H, Shoghi M. Self-reinforcement: Coping Strategies of Iranian Mothers with Preterm Neonate during Maternal Role Attainment in NICU: A Qualitative Study. Midwifery 2021; 101: 103052.##3. Ionio C, Colombo C, Brazzoduro V, Mascheroni E, Confalonieri E, Castoldi F, et al. Mothers and Fathers in NICU: The Impact of Preterm Birth on Parental Distress. Eur J Psychol 2016; 12(4): 604.##4. Hollywood M, Hollywood E. The lived experiences of fathers of a premature baby on a Neonatal Intensive Care Unit. J Neonatal Nurs 2011; 17(1): 32-40.##5. Obeidat HM, Bond EA, Callister LC. The Parental Experience of Having an Infant in the Newborn Intensive Care Unit. J Perinatal Edu 2009; 18(3): 23-29.##6. Pichler-Stachl E, Pichler G, Baik N, Urlesberger B, Alexander A, Urlesberger P, et al. Maternal stress after preterm birth: Impact of length of antepartum hospital stay. Women Birth 2016; 29(6): e105-e109.##7. James SR. Nursing Care of Children: Principles and Practice. James SR, Nelson KA, Ashwill JW. 4th ed. Philadelphia: Elsevier Health Sciences; 2014.##8. Bracht M, O'Leary L, Lee SK, O'Brien K. Implementing family-integrated care in the NICU: a parent education and support program. Adv Neonatal Care 2013; 13(2): 115-126.##9. Taheri M, Nikfarid L, Farahani AS, Shakeri N. The Effect of a Peer-Group Support Intervention Program on the Tensions of Mothers with Premature Neonates Admitted to the Intensive Care Units in Babol, Iran. Adv Nurs Midwif 2019; 28(1): 15-19.##10. Valizadeh L, Zamanzadeh V, Akbarbegloo M, Sayadi L. Importance and availability of nursing support for mothers in NICU: A comparison of opinions of Iranian mothers and nurses. Iran J Pediatr 2012; 22(2): 191-196.##11. Nouri Sistani M, Merghati Khoei E, Taghdisi M. Promoting Knowledge, Attitude and Practices (KAP) of the Mothers in their Girls’ Pubertal Health Based on Peer Education Approach. J Babol Med Sci 2010; 11(6): 33-39 (Persian).##12. Khavasi M, Masroor D, Varai S, Joudaki K, Rezaei M, Mehr BR, et al. The Effect of Peer Education on Diabetes Self-Efficacy in Patients with Type 2 Diabetes: A Randomized Clinical Trial. knowledge and health 2016; 11(2): 67-74 (Persian).##13. Jahanbakhsian N, Zahrakar K, Davarniya R. A Study on the Effectiveness of Caregivers’ Group Supportive-Training Intervention on the Mental Health of MS Patients. Razi Med Sci. 2016; 23(144): 19-29 (Persian).##14. Shamsi A, Azizzadeh Forouzi M, Iranmanesh S, Dehghan M. Assessment of posttrumatic stress symptoms in parents of children with cancer. J Pedt Nurs 2015; 1(2): 29-39.##15. Fratantoni K, Soghier L, Kritikos K, Jacangelo J, Herrera N, Tuchman L, et al. Giving parents support: a randomized trial of peer support for parents after NICU discharge. J Perinatol 2022; 42(6): 730-737.##16. Preyde M, Ardal F. Effectiveness of a parent “buddy” program for mothers of very preterm infants in a neonatal intensive care unit. CMAJ 2003; 168(8): 969-973. ##17. Ghavami SR, Borimnejad L, Seyedfatemi N, Haghani H. The effect of parental role training on stress in the parents of hospitalized newborns in a neonatal intensive care unit. hayat 2017; 23(3): 243-253.##18. Miles MS, Funk SG, Carlson J. Parental Stressor Scale: neonatal intensive care unit. Nurs Res 1993; 42(3): 148-152. ##19. Gustafson KW, LaBrecque MA, Graham DA, Tella NM, Curley MA. Effect of parent presence during multidisciplinary rounds on NICU-related parental stress. JOGNN 2016; 45(5): 661-670.##20. Spielberger CD. State-Trait Anxiety Inventory. The Corsini encyclopedia of psychology. John Wiley & Sons, Inc., Hoboken 2010.##21. Mahram B. Standarization of spielbergers state-trait anxity inventory in Mashhad city (Iran): MA thesis of Ferdousi University, Mashad; 1993.##22. Ionio C, Mascheroni E, Colombo C, Castoldi F, Lista G. Stress and feelings in mothers and fathers in NICU: identifying risk factors for early interventions. Prim Health Care Res Dev 2019; 20: 81.##23. Çekin B, Turan T. The stress levels of parents of premature infants and related factors in Nenoatal Intensive Care Units. Turk J Pediatr 2018; (60): 117-125. ##24. Hosseini H, Baniasadi H, Pouraboli B. Stressors of Parents of Hospitalized Preterm Infants: A Study in Neonatal Intensive Care Unit of Afzalipour Hospital, Kerman, Iran. J Heal Dev 2016; 4(4): 337-348 (Persian).##25. Pham T, Hua A, Li D, Bar S, Spinazzola R, Milanaik R. Leading Stress Factors Reported by Parents of Nicu Infants. Pediatrics 2018; 141(1): 533.##26. Schmücker G, Brisch KH, Köhntop B, Betzler S, Österle M, Pohlandt F, et al. The influence of prematurity, maternal anxiety, and infants' neurobiological risk on mother–infant interactions. Infant Ment Health J 2005; 26(5): 423-441.##27. Godarzi Z, Saeidi M, Daneshvar Ameri Z, Sadeghi T, Shamshiri AR. Impact of peer education on breastfeeding self-efficacy in primiparous women: a cluster randomized controlled trial. Hakim 2015; 18(2): 105-113.##28. Gözüm S, Karayurt Ö, Kav S, Platin N. Effectiveness of peer education for breast cancer screening and health beliefs in eastern Turkey. Cancer Nurs 2010; 33(3): 213-220.##29. Rossman B, Greene MM, Meier PP. The role of peer support in the development of maternal identity for “NICU moms”. JOGNN 2015; 44(1): 3-16.##30. Huenink E, Porterfield S, Dowling D, Thibeau S. Parent support programs and coping mechanisms in NICU parents. Advances in Neonatal Care. 2015; 17(2): E10-E8.##31. Mendelson T, Cluxton-Keller F, Vullo GC, Tandon SD, Noazin S. NICU-based interventions to reduce maternal depressive and anxiety symptoms: a meta-analysis. Pediatrics 2017; 139(3): e20161870.## ##

بررسی میزان بروز آنمی ناشی از شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان‌های توپر Investigating the Rate of Anemia Caused by Chemotherapy in Patients with Solid Tumor 1 1 سابقه و هدف: بروز کم خونی در بیماران مبتلا به سرطان و نیز به‌دنبال شیمی درمانی، یکی از موارد تاثیرگذار بر وضعیت سلامتی و حتی بقای بیماران می‌باشد که باید مورد ارزیابی قرار بگیرد. با توجه به شیوع قابل توجه سرطان در استان مازندران این مطالعه با هدف تعیین میزان بروز آنمی ناشی از شیمی درمانی و نیز برخی از عوامل مرتبط با آن در بیماران مبتلا به سرطان‌های توپر در بیمارستان امام ساری انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع مقطعی- مشاهده‌ای انجام شد. نمونه‌ها از میان بیماران مبتلا به سرطان‌های توپر (solid tumors) مراجعه‌کننده به مراکز شیمی درمانی بیمارستان امام ساری در سال 1400 و 1401 انتخاب شدند. روش نمونه‌گیری به‌صورت آسان و مبتنی بر هدف بود. معیار ورود شامل بیماران با سن بالای 18 سال و مبتلا به سرطان‌های توپر بود و معیار خروج شامل سابقه دریافت خو‌ن در سه ماه اخیر، رادیوتراپی و نیز آنمی نیاز به درمان در ابتدای مطالعه بوده است. نتایج CBC بیماران قبل و بعد از سیکل‌های شیمی درمانی ثبت شد و آنمی براساس مقادیر هموگلوبین تعیین گردید. بیماران بر حسب هموگلوبین در ۴ دسته نرمال، آنمی خفیف، آنمی متوسط و آنمی شدید قرار گرفتند. هم‌چنین کاهش افت هموگلوبین (۲ واحد یا بیش‌تر) در فاصله‌های بین سیکل‌های شیمی درمانی نیز به‌عنوان آنمی ناشی از تاثیرات شیمی درمانی در نظر گرفته شد. علاوه بر آن اطلاعاتی نظیر سن، جنس، نوع سرطان و نوع رژیم شیمی درمانی دریافتی نیز ثبت شد. یافته‌ها: در این مطالعه ۱۴۶ نفر وارد مطالعه شدند و تعداد افراد مذکر ۹۱ نفر (62/3درصد) بود. میانگین±انحراف‌معیار سن افراد شرکت‌کننده 12/7±56/3 سال بود. تومورهای پستان با ۵۶ نفر (38/4 درصد)، معده با ۴۸ نفر (32/9 درصد)، کولورکتال با ۱۸ نفر (12/3 درصد) و ریه با ۷ نفر (4/8 درصد) بیش‌تر از سایرین بود. 51 نفر (34/9 درصد) رژیم پلاتینیوم داشتند. در ابتدا ۳۹ نفر (26/7درصد) همگلوبین نرمال، 80 نفر (54/8 درصد) آنمی خفیف و 27 نفر (18/5 درصد) آنمی متوسط داشتند، که 51/8 درصد بیماران با تومور پستان، 22/2 درصد موارد تومورهای ادراری تناسلی و 8/8 درصد بیماران با تومورهای گوارشی در بدو ورود به مطالعه همگلوبین نرمال داشتند. فراوانی آنمی متوسط از 18/5 درصد قبل از شیمی درمانی به36/1 درصد بعد از مرحله سوم شیمی درمانی رسیده بود و 1/4 تا 2/7 درصد بیماران در بعد از مراحل مختلف شیمی درمانی دچار آنمی شدید شدند. 23 نفر (15/8 درصد) از بیماران مورد بررسی بعد از مرحله اول شیمی درمانی ۲ واحد یا بیش‌تر افت هموگلوبین داشتند که این رخداد بعد از مرحله دوم در 10 نفر (8/8 درصد) و بعد از مرحله سوم در 1 نفر (1/8درصد) مشاهده گردید، که ارتباط معنی‌داری بین ۲ واحد یا بیش‌تر افت هموگلوبین با جنس، سن، نوع تومور و نوع رژیم شیمی درمانی بعد از مرحله اول شیمی درمانی مشاهده نشد(0/05<P). استنتاج: نتایج مطالعه حاضر نشان داد آنمی با درجات خفیف در تعداد زیادی از بیماران مبتلا به سرطان وجود داشت که بعد از شروع شیمی درمانی نیز میزان آن افزایش یافت. سن، جنس، نوع تومور و نوع رژیم شیمی درمانی ارتباط معنی‌داری با افت هموگلوبین در بیماران مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی نداشت.   2 Background and purpose: Anemia in cancer patients and following chemotherapy in affected patients is one of the factors affecting the health status and even the survival of patients, which should be evaluated. Considering the significant prevalence of cancer in Mazandaran province, this study was conducted to determine the incidence of anemia caused by chemotherapy and determine some factors related to it in patients with solid tumors in Imam Sari Hospital. Materials and methods: The current research is a cross-sectional study. The samples were selected from patients with solid tumors who were referred to the chemotherapy centers of Imam Sari Hospital in 2021 and 2022. The convenience sampling method was used. The inclusion criteria were patients over 18 years of age with solid tumors and the exclusion criteria were history of receiving blood in the last three months, radiotherapy, and anemia requiring treatment at the beginning of the study. CBC results of patients before and after chemotherapy cycles were recorded, and anemia was determined based on hemoglobin values. According to hemoglobin, the patients were classified into 4 categories: normal, mild anemia, moderate anemia, and severe anemia. Also, a decrease in hemoglobin (2 units or more) in the intervals between chemotherapy cycles was considered chemotherapy-induced anemia. In addition, information such as age, gender, type of cancer, and the type of chemotherapy regimen received were also recorded. Results: The total number of people who entered the study was 146, and the number of males was 91 (62.3%). The mean±standard deviation of the age of the participants was 56.8±12.7 years. Breast tumors in 56 people (38.4%), stomach in 48 people (32.9%), colorectal in 18 people (12.3%), and lung in 7 people (4.8%) were more than others. 51 people (34.9%) had Platinum-based chemotherapy, at first 39 people (26.7%) had normal hemoglobin, 80 people (54.8%) had mild anemia and 27 people (18.5%) had moderate anemia. 51.8% of patients with breast tumors, 22.2% of genitourinary tumors, and 8.8% of patients with gastrointestinal tumors had normal hemoglobin at the beginning of the study. The frequency of moderate anemia increased from 18.5% before chemotherapy to 36.1% after the third cycle of chemotherapy and 1.4 to 2.7% of patients developed severe anemia after different cycles of chemotherapy. 23 people (15.8 percent) of the examined patients had 2 or more units of hemoglobin drop after the first stage of chemotherapy, which happened in 10 people after the second stage (8.8 percent) and after the third cycle in 1 person (1.8 percent), it was observed. There was no significant relationship between 2 units or more hemoglobin drop with gender, age, tumor type, and type of chemotherapy regimen after the first cycle of chemotherapy (P<0.05). Conclusion: The results of the present study showed that there was mild anemia in a large number of cancer patients, which increased after the first cycle of chemotherapy. Age, sex, type of tumor, and type of chemotherapy regimen had no significant relationship with hemoglobin drop in cancer patients undergoing chemotherapy.   114 121 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/5 1402/5/14 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/8 1403/3/19 اکبر هدایتی زاده عمران Akbar Hedayatizadeh-Omran دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، موسسه بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران akbar_hedayati@yahoo.com زهراسادات حسینی Zahrasadat Hoseini مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، موسسه بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fatemesadathosseini451@gmail.com احسان زابلی Ehsan Zaboli دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، موسسه بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران paya_1358@yahoo.com مریم علیزاده فروتن Maryam Alizadeh Forutan استادیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، موسسه بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dr.forutan2@gmail.com هدی احسانی نوری Hoda Ehsani nouri پردیس رامسر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، رامسر، ایران ایران hoda.ehsanidvm@gmail.com رضا علیزاده نوایی Reza Alizadeh-Navaei دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، موسسه بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران reza_nava@yahoo.com anemia chemotherapy tumor cancers آنمی شیمی درمانی سرطان‌های توپر 1. McLean E, Cogswell M, Egli I, Wojdyla D, de Benoist B. Worldwide prevalence of anaemia, WHO Vitamin and Mineral Nutrition Information System, 1993-2005. Public Health Nutr 2009; 12(4): 444-454.##2. Madeddu C, Gramignano G, Astara G, Demontis R, Sanna E, Atzeni V, et al. Pathogenesis and Treatment Options of Cancer Related Anemia: Perspective for a Targeted Mechanism-Based Approach. Front Physiol 2018; 9:1294. ##3. Birgegård G, Aapro MS, Bokemeyer C, Dicato M, Drings P, Hornedo J, et al. Cancer-related anemia: pathogenesis,prevalence and treatment. Oncology. 2005; 68 Suppl 1: 3-11.##4. Schwartz RN. Anemia in patients with cancer: incidence, causes, impact, management, and use of treatment guidelines and protocols. Am J Health Syst Pharm 2007; 64 (3 Suppl 2): S5-13; quiz S28-30.##5. Wu Y, Aravind S, Ranganathan G, Martin A, Nalysnyk L. Anemia and thrombocytopenia in patients undergoing chemotherapy for solid tumors: a descriptive study of a large outpatient oncology practice database, 2000-2007. Clin Ther 2009; 31 Pt 2: 2416-2432.##6. Knight K, Wade S, Balducci L. Prevalence and outcomes of anemia in cancer: a systematic review of the literature. Am J Med 2004; 116 Suppl 7A: 11s-26s. ##7. Madeddu C, Neri M, Sanna E, Oppi S, Macciò A. Experimental Drugs for Chemotherapy- and Cancer-Related Anemia. J Exp Pharmacol 2021; 13: 593-611.##8. Dalton J, Bailey NP, Barrett-Lee PJ, O’Brien MER. Multicenter UK audit of anemia in patients receiving cytotoxic chemotherapy [abstract]. Proc ASCO; 1998; 17:418a. ##9. Cheng K, Zhao F, Gao F, Dong H, Men HT, Chen Y, et al. Factors potentially associated with chemotherapy-induced anemia in patients with solid cancers. Asian Pac J Cancer Prev 2012; 13(10):5057-5061. ##10. Groopman JE, Itri LM. Chemotherapy-induced anemia in adults: incidence and treatment. J Natl Cancer Inst 1999; 91(19): 1616-1634.##11. Perazella MA, Moeckel GW. Nephrotoxicity from chemotherapeutic agents: clinical manifestations, pathobiology, and prevention/ therapy. Semin Nephrol 2010; 30(6): 570-581.##12. Neumcke I, Schneider B, Fandrey J, Pagel H. Effects of pro- and antioxidative compounds on renal production of erythropoietin. Endocrinology 1999; 140(2): 641-645.##13. Macciò A, Madeddu C. Cisplatin: an old drug with a newfound efficacy--from mechanisms of action to cytotoxicity. Expert Opin Pharmacother 2013; 14(13): 1839-1857.##14. Badheeb AM, Ahmed F, Badheeb MA, Obied HY, Seada IA, Al Jumman A, et al. Anemia Profiles in Cancer Patients: Prevalence, Contributing Factors, and Insights From a Retrospective Study at a Single Cancer Center in Saudi Arabia. Cureus 2023; 15(7): e42400.##15. Faramarzi S, Kiani B, Faramarzi S, Firouraghi N. Cancer patterns in Iran: a gender-specific spatial modelling of cancer incidence during 2014-2017. BMC cancer 2024; 24(1): 191.##16. Varbanova V, Megdanova V, Koinov K. Chemotherapy-induced anemia in patients with solid tumors: the single-center experience. Med Rev 2018; 54(5): 38-44. ##17. Badireddy M, Baradhi KM. Chronic anemia. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.##18. Nalesnik JG, Mysliwiec AG, Canby-Hagino E. Anemia in men with advanced prostate cancer: incidence, etiology, and treatment. Rev Urol 2004; 6(1): 1-4.##19. Visweshwar N, Jaglal M, Sokol L, Zuckerman K. Chemotherapy-related anemia. Ann Hematol 2018; 97(2): 375-376. ##20. Aravind S, Wu Y, Ranganathan G, Nalysnyk L. Burden of Anemia in Cancer Patients Undergoing Chemotherapy: A Retrospective Database Analysis. Blood 2008; 112(11): 4584.##21. Auclerc G, Meric J-B, Pommeyrol A, Rixe O, Khayat D. Anemia in cancer patients before treatment. Bull Cancer 2003; 90: S128-32.##22. Bolkun L, Kloczko J. Anemia in cancer patients. Acta Haematol Pol 2021; 52(4): 397-401.##23. Ludwig H, Van Belle S, Barrett-Lee P, Birgegård G, Bokemeyer C, Gascón P, et al. The European Cancer Anaemia Survey (ECAS): a large, multinational, prospective survey defining the prevalence, incidence, and treatment of anaemia in cancer patients. Eur J Cancer 2004; 40(15): 2293-2306.##24. Barrett-Lee PJ, Ludwig H, Birgegård G, Bokemeyer C, Gascón P, Kosmidis PA, et al. Independent risk factors for anemia in cancer patients receiving chemotherapy: results from the European Cancer Anaemia Survey. Oncology 2006; 70(1): 34-48. ##25. He S, Lingyun Z, Yunpeng L. Analysis of postoperative chemotherapy-related anemia in elderly cancer patients. Zhonghua zhong liu za zhi 2015; 37(4): 290-292. ##26. Bryer E, Henry D. Chemotherapy-induced anemia: etiology, pathophysiology, and implications for contemporary practice. International Journal of Clinical Transfusion Medicine. 2018; 6: 21-31.##27. Robertson C, Boyle P, Kerr D. Determinants of anemia in cancer patients receiving chemotherapy. J Clin Oncol 2004; 22(14S): 889S-889S.## ##

ارتباط میزان خستگی، خواب و فعالیت بدنی با سایز آدنوم در بیماران مبتلا به آدنوم هیپوفیز The Relationship between Fatigue, Sleep Quality, and Physical Activity with Adenoma Size in Patients with Pituitary Adenoma 1 1 سابقه و هدف: در گزارش‌های مربوطه از علائم و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آدنوم هیپوفیز توجه کمی به فعالیت بدنی شده است. از طرفی مطالعاتی نشان داده‌اند که فعالیت بدنی بر میزان ترشح پرولاکتین و میزان ترشح پرولاکتین بر سایز تومور و کیفیت خواب و خستگی این بیماران می‌تواند موثر باشد. لذا براساس مرور مطالعات پیشین، این مطالعه با هدف بررسی، ارتباط سایز تومور در این بیماران با سطح خستگی، خواب و فعالیت بدنی، پرداخته شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی، 116 نفر از بیمارانی که تشخیص آدنوم هیپوفیز در آنان تایید شده از بخش جراحی مغز و اعصاب و بخش داخلی بیمارستان امام خمینی ساری به‌صورت سرشماری وارد مطالعه شدند و به کمک چک لیست و پرسشنامه‌های معتبر، خصوصیات دموگرافیک، سایز تومور (از قسمت سوابق تصویربرداری بیمار)، سطح پرولاکتین (از روی پرونده بیمار)، میزان فعالیت بدنی (به کمک پرسشنامه IPAQ)، کیفیت خواب (به کمک پرسشنامه PSQI) و میزان خستگی (به کمک پرسشنامه MFI-20) اندازه‌گیری شد و سپس داده‌ها به کمک آزمون‌های آماری تی تست مستقل و همبستگی اسپیرمن مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. یافته‌ها: در مطالعه فعلی، 68 نفر (58/6درصد) از شرکت‌کنندگان زن و 48 نفر (41/4 درصد) مرد بودند. 108 نفر (93/1 درصد) از آن‌ها 55 سال وکم‌تر سن داشتند و 8 نفر (6/9 درصد) بیش‌تر از 55 سال سن داشتند و میانگین سن آن‌ها 7/70±43/72 سال بود. 71 نفر (61/2درصد) دارای تومور نوع پرولاکتینوما و 39 نفر (33/6 درصد) نیز دارای تومور نوع NonFunctional بودند. سایز آدنوم در شرکت‌کنندگان در این مطالعه بین2/1 تا 42/9بود (با میانگین 8/71±16/16) بود. هم‌چنین میانگین پرولاکتین آن‌ها 413±561/52 به‌دست آمد که حداقل پرولاکتین برابر 8 و حداکثر آن برابر 1578 بود. نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین کیفیت خواب (1/91±5/81 و2/14±6/73)، میانگین خستگی (8/79±55/86 و8/39±60/32) و میانگین فعالیت بدنی (258/65±1203/95 و 310/99±1085/20) در افراد با تومور میکروآدنوم و ماکروآدنوم تفاوت معنی‌داری با هم دارد(0/038=P، 0/008=P، 0/048=P) هم‌چنین ضرایب همبستگی متغیرهای سن(0/415=r)، خستگی(0/336=r)، کیفیت خواب (0/253=r)، فعالیت بدنی(0/230=r) و پرولاکتین(/496=r) با سایز آدنوم معنی‌دار است. باتوجه به ضرایب همبستگی به‌دست آمده، با افزایش سن، نمره خستگی، نمره کیفیت زندگی و پرولاکتین، سایز آدنوم نیز افزایش پیدا می‌کند و با افزایش فعالیت فیزیکی سایز آدنوم کاهش پیدا می‌کند. با افزایش سایز آدنوم، میزان پرولاکتین، نمرات خستگی و کیفیت خواب افزایش یافته و نمره‌ی فعالیت فیزیکی کاهش پیدا می‌کند. استنتاج: می‌توان از نتایج مطالعه فوق چنین نتیجه‌گیری کرد که با افزایش سن، خستگی و نمره کیفیت خواب افزایش پیدا می‌کند؛ اما سطح فعالیت بدنی کاهش پیدا می‌کند و همچنین با افزایش سایز آدنوم، میزان پرولاکتین، نمرات خستگی و کیفیت خواب افزایش یافته و نمره فعالیت فیزیکی کاهش پیدا می‌کند و هم‌چنین با افزایش پرولاکتین، خستگی نیز افزایش می‌یابد.   2 Background and purpose: Previous reports on the symptoms and quality of life of patients with pituitary adenomas have paid little attention to physical activity. However, numerous studies have shown that physical activity can significantly influence prolactin secretion. Prolactin secretion levels, in turn, can affect various clinical outcomes, including tumor size, sleep quality, and fatigue levels in patients with pituitary adenomas. Given the intricate relationship between these factors, it is crucial to investigate how they interact to impact the overall health and quality of life of these patients. This study aims to bridge this gap by exploring the relationship between tumor size and fatigue levels, sleep quality, and physical activity in patients with pituitary adenomas. Understanding these relationships can provide insights into potential therapeutic strategies to improve patient outcomes. Materials and methods: A total of 116 patients diagnosed with pituitary adenomas from the Neurosurgery and Internal Medicine departments of Imam Khomeini Hospital in Sari were included in the study via census sampling. The inclusion criteria ensured that all participants had a confirmed diagnosis of pituitary adenoma. Demographic characteristics, tumor size (from patients' imaging records), prolactin levels (from patient records), physical activity levels (using the International Physical Activity Questionnaire), sleep quality (using the Pittsburgh Sleep Quality Index), and fatigue levels (using the Multidimensional Fatigue Inventory 20) were measured using checklists and validated questionnaires. Results: In the present study, 68 participants (58.6%) were female, and 48 (41.4%) were male. A total of 108 participants (93.1%) were aged 55 years or younger, and 8 participants (6.9%) were older than 55, with a mean age of 43.72±7.70 years. Of the participants, 71(61.2%) had prolactinomas, and 39(33.6%) had non-functional tumors. Tumor sizes ranged from 2.1 to 42.9 mm, with a mean size of 16.16±8.71 mm. The mean prolactin level was 561.52±413 ng/mL, with a minimum level of 8 ng/mL and a maximum of 1578 ng/mL. The results showed significant differences in the mean scores of sleep quality (5.81±1.91 vs. 6.73±2.14), fatigue (55.86±8.79 vs. 60.32±8.39), and physical activity (1203.95±258.65 vs. 1085.20±310.99) between patients with microadenomas and macroadenomas (P=0.048, P=0.008, P=0.038). Furthermore, correlation coefficients for age (r=0.415), fatigue (r=0.336), sleep quality (r=0.253), physical activity (r=-0.230), and prolactin (r=0.496) with tumor size were significant. The findings indicated that with increasing age, fatigue scores, sleep quality scores, and prolactin levels, tumor size also increases, while higher physical activity levels are associated with smaller tumor sizes. Additionally, as tumor size increases, prolactin levels, fatigue scores, and sleep quality scores increase, whereas physical activity scores decrease. Conclusion: The study concludes that with increasing age, fatigue and sleep quality scores worsen, but physical activity levels decrease. Moreover, as tumor size increases, prolactin levels, fatigue scores, and sleep quality scores increase, while physical activity scores decrease. An increase in prolactin levels is also associated with increased fatigue.   122 132 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/3 1403/2/14 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/15 1403/3/26 عرفان قدیرزاده Erfan Ghadirzadeh دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران er.ghadirzadeh@gmail.com عذرا اخی Ozra Akha استاد، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zr_akha@yahoo.com میثاق شفیع زاد Misagh Shafizad دانشیار، گروه جراحی مغز و اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران shafizadmisagh@gmail.com محمود موسی زاده Mahmood Moosazadeh دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده بیماری‌های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mmoosazadeh1351@gmail.com پوریا سبحانیان Pooria Sobhanian دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران drpooriasobhanian@outlook.com سید حمزه حسینی Seyed Hamzeh Hosseini استاد، مرکز تحقیقات روان‌تنی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hosseinish20@gmail.com pituitary adenoma sleep quality physical activity level fatigue level prolactin tumor size آدنوم هیپوفیز کیفیت خواب میزان فعالیت بدنی میزان خستگی پرولاکتین سایز تومور 1. Raappana A, Koivukangas J, Ebeling T, Pirila T. Incidence of pituitary adenomas in Northern Finland in 1992–2007. J Clin Endocrinol Metab 2010; 95(9): 4268-4275.##2. Asa SL. Tumors of the pituitary gland. Washington, DC: Armed Forces Institute of Pathology; 1998.##3. Snyder PJ. Gonadotroph cell adenomas of the pituitary. Endocr Rev 1985; 6(4): 552-563.##4. Esposito D, Olsson DS, Ragnarsson O, Buchfelder M, Skoglund T, Johannsson G. Non-functioning pituitary adenomas: indications for pituitary surgery and post-surgical management. Pituitary 2019; 22(4): 422-434.##5. Waddle MR, Oudenhoven MD, Farin CV, Deal AM, Hoffman R, Yang H, et al. Impacts of Surgery on Symptom Burden and Quality of Life in Pituitary Tumor Patients in the Subacute Post-operative Period. Front Oncol 2019; 9: 299.##6. Yi LS, Alias A, Ghani ARI, Bidin MBL. Endocrinological Outcome of Endoscopic Transsphenoidal Surgery for Functioning and Non-Functioning Pituitary Adenoma. Malays J Med Sci 2019; 26(3): 64-71.##7. van der Klaauw AA, Kars M, Biermasz NR, Roelfsema F, Dekkers OM, Corssmit EP, et al. Disease-specific impairments in quality of life during long-term follow-up of patients with different pituitary adenomas. Clin Endocrinol (Oxf) 2008; 69(5): 775-784.##8. Webb SM, Crespo I, Santos A, Resmini E, Aulinas A, Valassi E. MANAGEMENT OF ENDOCRINE DISEASE: Quality of life tools for the management of pituitary disease. Eur J Endocrinol 2017; 177(1): R13-R26.##9. Mustian KM, Alfano CM, Heckler C, Kleckner AS, Kleckner IR, Leach CR, et al. Comparison of Pharmaceutical, Psychological, and Exercise Treatments for Cancer-Related Fatigue: A Meta-analysis. JAMA Oncol 2017; 3(7): 961-968.##10. Boguszewski CL, de Castro Musolino NR, Kasuki L.Management of pituitary incidentaloma. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2019; 33(2):101268.##11. Fernandes-Junior SA, Ruiz FS, Antonietti LS, Tufik S, Túlio de Mello M. Sleep, Fatigue and Quality of Life: A Comparative Analysis among Night Shift Workers with and without Children. PloS One 2016; 11(7): e0158580.##12. Chu X, Zhang Y, Tuo L, Cui L, Zhang P, Yuan X, et al. Spontaneous cerebrospinal fluid rhinorrhea associated with an incidental pituitary adenoma. Br J Neurosurg 2023; 37(4): 956-959.##13. Brandenbarg D, Korsten J, Berger MY, Berendsen AJ. The effect of physical activity on fatigue among survivors of colorectal cancer: a systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer 2018; 26(2): 393-403.##14. Bahmer T, Watz H, Develaska M, Waschki B, Rabe KF, Magnussen H, et al. Physical Activity and Fatigue in Patients with Sarcoidosis. Respiration 2018;95(1):18-26.##15. Wang F, Boros S. The effect of physical activity on sleep quality: a systematic review. Eur J Physiother 2021; 23(1): 11-18.##16. Wunsch K, Kasten N, Fuchs R. The effect of physical activity on sleep quality, well-being, and affect in academic stress periods. Nat Sci Sleep 2017;9:117-126.##17. Cander S, Gül Ö, Ertürk E, Tuncel E, Ersoy C. Prolactin levels and gender are associated with tumour behaviour in prolactinomas but Ki-67 index is not. Endokrynol Pol 2014; 65(3): 210-216.##18. Rojas Vega S, Hollmann W, Strüder HK. Influences of exercise and training on the circulating concentration of prolactin in humans. J Neuroendocrinol 2012; 24(3): 395-402.##19. Smallridge RC, Whorton NE, Burman KD, Ferguson EW. Effects of exercise and physical fitness on the pituitary-thyroid axis and on prolactin secretion in male runners. Metabolism 1985; 34(10): 949-954.##20. De Meirleir KL, Baeyens L, L'Hermite-Baleriaux M, L'Hermite M, Hollmann W. Exercise-induced prolactin release is related to anaerobiosis. J Clin Endocrinol Metab 1985; 60(6): 1250-1252.##21. Moghaddam MB, Aghdam FB, Jafarabadi MA, Allahverdipour H, Nikookheslat SD, Safarpour S. The Iranian Version of International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) in Iran: content and construct validity, factor structure, internal consistency and stability. World Appl Sci J 2012; 18(8): 1073-1080 (Persian).##22. Farrahi Moghaddam J, Nakhaee N, Sheibani V, Garrusi B, Amirkafi A. Reliability and validity of the Persian version of the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI-P). Sleep Breath 2012; 16(1): 79-82.##23. Khani Jazani R, Saremi M, Kavousi A, Shirzad H, Rezapour T. Different Scales of Fatigue in Traffic Policemen. J Police Med 2012; 1(1): 1-10 (Persian).##24. Hafezi S, Zare H, Mehri SN, Mahmoodi H, editors. The Multidimensional Fatigue Inventory validation and fatigue assessment in Iranian distance education students. Proceedings of 4th International Conference Distance Learning and Education; 2010 Oct 3-5; USA. IEEE; 2010; 195-198.##25. Daneshmandi H, Choobineh A, Ghaem H. Psychometric Properties of the Persian Version of the "Multidimensional Assessment of Fatigue Scale". Int J Prev Med 2019; 10:53.##26. Zhao X, Wang T, Sheng G, Tang Y, Shen M, Yang J. The fatigue, sleep and physical activity in postoperative patients with pituitary adenoma: what we can do. Transl Cancer Res 2020; 9(3): 1779-1786.##27. Zhang X, Li Y, Zhang D, Zhong Y, Li T. Fatigue and Its Contributing Factors in Chinese Patients with Primary Pituitary Adenomas. J Oncol 2023; 2023: 9876422.##28. Hayhurst C, Taylor PN, Lansdown AJ, Palaniappan N, Rees DA, Davies JS. Current perspectives on recurrent pituitary adenoma: The role and timing of surgery vs adjuvant treatment. Clin Endocrinol (Oxf) 2020; 92(2): 89-97.##29. Zhang Y, Pan Q, Jiang H, Yang G, Chen L, Qin G, et al. A prospective study of headache and neuropeptides in patients with pituitary adenomas. Cephalalgia 2019; 39(8): 1049-1057.##30. Joustra SD, Thijs RD, van den Berg R, van Dijk M, Pereira AM, Lammers GJ, et al. Alterations in diurnal rhythmicity in patients treated for nonfunctioning pituitary macroadenoma: a controlled study and literature review. Eur J Endocrinol 2014; 171(2): 217-228.##31. Borodkin K, Ayalon L, Kanety H, Dagan Y. Dysregulation of circadian rhythms following prolactin-secreting pituitary microadenoma. Chronobiol Int 2005; 22(1): 145-156.##32. Villa C, Vasiljevic A, Jaffrain-Rea ML, Ansorge O, Asioli S, Barresi V, et al. A standardised diagnostic approach to pituitary neuroendocrine tumours (PitNETs): a European Pituitary Pathology Group (EPPG) proposal. Virchows Arch 2019; 475(6): 687-692.##33. Cheng D, Wang X, Hu J, Dai LL, Lv Y, Feng H, et al. Effect of Tai Chi and Resistance Training on Cancer-Related Fatigue and Quality of Life in Middle-Aged and Elderly Cancer Patients. Chin J Integr Med 2021; 27(4): 265-272.##34. Tops M, Boksem MA, Wijers AA, van Duinen H, Den Boer JA, Meijman TF, et al. The psychobiology of burnout: are there two different syndromes? Neuropsychobiology 2007; 55(3-4): 143-150.##35. Krueger JM, Majde JA, Obál F. Sleep in host defense. Brain Behav Immun 2003; 17(Suppl 1): S41-S47.##36. Wood LJ, Nail LM, Winters KA. Does muscle-derived interleukin-6 mediate some of the beneficial effects of exercise on cancer treatment-related fatigue? Oncol Nurs Forum 2009; 36(5): 519-524.##37. Serdà IFBC, van Roekel E, Lynch BM. The Role of Physical Activity in Managing Fatigue in Cancer Survivors. Curr Nutr Rep 2018; 7(3): 59-69.##38. García-Álvarez M, Climent V. Sleep apnea and cardiovascular complications of the acromegaly. Response to the medical treatment. Minerva Endocrinol 2019; 44(2): 159-168.##39. Abrahams HJG, Gielissen MFM, Braamse AMJ, Bleijenberg G, Buffart LM, Knoop H. Graded activity is an important component in cognitive behavioral therapy to reduce severe fatigue: results of a pragmatic crossover trial in cancer survivors. Acta Oncol 2019; 58(12): 1692-1698.##40. Larun L, Brurberg KG, Odgaard-Jensen J, Price JR. Exercise therapy for chronic fatigue syndrome. Cochrane Database Syst Rev 2017; 4(4): Cd003200.##41. Dennett AM, Peiris CL, Shields N, Prendergast LA, Taylor NF. Moderate-intensity exercise reduces fatigue and improves mobility in cancer survivors: a systematic review and meta-regression. J Physiother 2016; 62(2): 68-82.## ##

بررسی کارایی لجن تصفیه خانه فاضلاب در حذف رنگ آزو راکتیو قرمز 195 از فاضلاب مصنوعی در شرایط هوازی و بی هوازی Investigating the Efficiency of Wastewater Treatment Plant Sludge in Removing Azo Dye Reactive Red 195 from Synthetic Wastewater in Aerobic and Anaerobic Conditions 1 1 سابقه و هدف: رنگ‌های آزو در فاضلاب اغلب کارخانجات نساجی وجود دارند و در صورت ورود به منابع آب با توجه به اثرات سمیت، تجمع بیولوژیکی و جهش زایی سلامت انسان و محیط زیست را با خطر مواجه می‌کنند. این مطالعه با هدف تعیین میزان حذف رنگ آزو به روش بیولوژیکی با کاربرد لجن تصفیه‌خانه فاضلاب در شرایط هوازی و بی‌هوازی و جداسازی و شناسایی باکتری‌ها، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه تجربی در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد. در این مطالعه حذف رنگ آزو راکتیو قرمز 195 موجود در فاضلاب کارخانجات نساجی با استفاده از لجن فعال تصفیه خانه فاضلاب مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشات به صورت ناپیوسته در دو حالت هوازی و بی‌هوازی با 192 نمونه انجام شد. غلظت‌های رنگ مورد آزمایش در محدوده موجود در فاضلاب کارخانجات نساجی 50، 65 و 80 میلی‌گرم بر لیتر بود. محیط کشت مورد استفاده محیط معدنی حاوی گلوکز بود. بطری‌های حاوی رنگ، لجن و محیط کشت در دو حالت هوازی و بی هوازی به‌مدت 8 روز در انکوباتور دمای 30 درجه سانتی‌گراد قرار گرفتند. اثر عوامل موثر شامل زمان تماس، مقدار لجن و غلظت رنگ مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌گیری در زمان تماس‌های 1، 2، 4 و 8 روز انجام و پس از سانتریفیوژ، غلظت رنگ به روش اسپکتروفتومتری در طول موج 545 نانومتر اندازه‌گیری شد. غلظت کل کربن آلی(TOC) نمونه‌ها ‌به‌وسیله دستگاه آنالیزور TOC اندازه‌گیری شد. پس از حذف رنگ، شناسایی باکتری‌های موجود در ظروف به روش تشخیص افتراقی و با استفاده از محیط کشت‌های اختصاصی، رنگ‌آمیزی گرم و تست‌های بیوشیمیایی صورت گرفت. یافته‌ها: در حالت بی‌هوازی و در زمان تماس 8 روز حذف رنگ در غلظت 50 و 80 میلی‌گرم بر لیتر با استفاده از 5 میلی‌لیتر لجن به ترتیب 93 و 82 درصد به‌دست آمد. در حالت هوازی حذف رنگ با راندمان بیش از 90 درصد طی دو روز زمان تماس حاصل شد و پس از آن راندمان حذف با شیب ملایم افزایشی پس از 8 روز به حدود 100 درصد رسید. با افزایش غلظت رنگ از 50 به 80 میلی‌گرم بر لیتر راندمان حذف حدود 10 درصدکاهش یافت. افزایش حجم لجن از 5 به 10 میلی‌لیتر در هر دو حالت تاثیر معنی‌داری بر افزایش میزان حذف رنگ نداشت. میزان حذف رنگ آزو در حالت هوازی بیش‌تر از حالت بی‌هوازی بود. در حالت هوازی برای همه غلظت‌های رنگ، میزان حذف TOC حدود 85 تا 90 درصد به‌دست آمد. میزان حذف TOC در مقادیر 5 و 10 میلی‌لیتر لجن اختلاف معنی‌داری نداشت. میانگین حذف TOC در حالت هوازی حدود 10 درصد بیش‌تر از حالت بی‌هوازی بود. در حالت هوازی باکتری‌های شناسایی شده شامل اشریشیاکلی، باسیلوس سوبتیلیس، استافیلوکوکوس اورئوس، سودموناس آئروژنوزا و در حالت بی‌هوازی گونه‌های باکتریایی شناسایی شده لاکتوباسیلوس، انتروکوکوس فکالیس و باسیلوس سرئوس، بودند. استنتاج: حذف کامل رنگ آزو از فاضلاب صنعت نساجی به‌وسیله زیست توده لجن تصفیه خانه فاضلاب در شرایط کشت میکروآئروفیلیک در زمان تماس 8 روز امکان‌پذیر است. راندمان حذف رنگ در شرایط هوازی جزئی نسبت به حالت بی‌هوازی مطلق بیش‌تر بود. باکتری‌های شناسایی شده حذف‌کننده رنگ عمدتا از نوع بی‌هوازی اختیاری و میکروآئروفیلیک بودند.   2 Background and purpose: Azo dyes are present in the wastewater of most textile factories, and if they enter water resources, they pose risks to the health of humans and the living environment due to the effects of toxicity, biological accumulation, and mutagenicity. This study aimed to determine the removal of azo dye by a biological method using wastewater treatment plant sludge in aerobic and anaerobic conditions and isolation and identification of bacteria. Materials and methods: This experimental study, was conducted in the faculty of health, at Mazandaran University of Medical Sciences. In this study, the removal of reactive red azo dye 195 in the wastewater of textile factories was investigated using the activated sludge of the wastewater treatment plant. Experiments were carried out in batch mode in both aerobic and anaerobic conditions with 192 samples. The concentrations of azo dye in the range available in the wastewater of textile factories were 50, 65, and 80 mg/liter. The culture medium used in this study was a mineral medium containing glucose. Bottles containing culture medium, sludge, and azo dye were kept at 30°C in an incubator in aerobic and anaerobic conditions for 8 days. The effect of factors including contact time, amount of sludge, and concentration of color was investigated. Sampling was done at the contact times of 1, 2, 4, and 8 days and after centrifuge, the color concentration was measured by spectrophotometric method at a wavelength of 545 nm. The total organic carbon (TOC) concentration of the samples was measured by a TOC analyzer. After removing the color, the bacteria in the bottles were identified by the differential diagnosis method and using special culture media, gram staining techniques, and biochemical tests. Results: In anaerobic conditions and contact time of 8 days, the removal of azo dye in concentrations of 50 and 80 mg/liter by using 5 ml of biomass was obtained by 93 and 82%, respectively. In the aerobic condition, the removal of the dye was achieved to more than 90% within two days, and after that, the removal efficiency reached 100% with a gently increasing slope up to 8 days. By increasing the concentration of dye from 50 to 80 mg/liter, the removal efficiency decreased by about 10%. Increasing the volume of sludge from 5 to 10 ml in both cases did not have a significant effect on increasing the amount of dye removal. The amount of azo dye removal was higher in aerobic than in anaerobic conditions. In aerobic conditions, for all dye concentrations, the TOC removal rate was about 85-90%. There was no significant difference in the amount of TOC removal for 5 and 10 ml of sludge. The average TOC removal in aerobic was about 10% higher than in anaerobic conditions. In the aerobic condition, the identified bacteria included Escherichia coli, Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aerogenosa, and in the anaerobic condition, the identified bacterial species were Lactobacillus, Enterococcus faecalis, and Bacillus cereus. Conclusion: Complete removal of azo dye from textile wastewater by sludge biomass under microaerophilic culture conditions is possible with a contact time of 8 days or more. The dye removal efficiency was higher in partial aerobic than in absolute anaerobic conditions. The identified azo dye-removing bacteria were mainly facultative anaerobic and microaerophilic.   133 143 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/6 1402/8/15 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/1 1403/3/12 رمضانعلی دیانتی تیلکی Ramazan ali Dianati Tilaki دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری ایران ایران rdianati@mazums.ac.ir جلال کاظمی تبار Jalal Kazemi Tabar کارشناس ارشد بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران adel199068@yahoo.com معصومه اسلامی فر Masoumeh Eslamifar دانشجوی دکترای میکروبیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران microbiologist.eslamifar@yahoo.com azo dye textile wastewater activated sludge aerobic anaerobic رنگ آزو فاضلاب نساجی لجن فعال هوازی بی‌هوازی 1. Islam MT, Al Mamun MA, Halim AFMF, Peila R, Sanchez Ramirez DO. Current trends in textile wastewater treatment—bibliometric review. Environ Sci Pollut Res 2024; 31: 19166-19184.##2. Brüschweiler BJ,Merlot C. Azo dyes in clothing textiles can be cleaved into a series of mutagenic aromatic amines which are not regulated yet. Regul Toxicol Pharmacol 2017; 88: 214-226.##3. Yaseen D, Scholz M. Textile dye wastewater characteristics and constituents of synthetic effluents: a critical review. International Journal of Environmental Science and Technology 2019; 16(4): 1193-1226##4. Benkhaya S, M'rabet S, El Harfi A. Classifications, properties, recent synthesis and applications of azo dyes. Heliyon 2020; 6(1): e03271.##5. Alderete BL, da Silva J, Godoi R, da Silva FR, Taffarel SR, da Silva LP, et al. Evaluation of toxicity and mutagenicity of a synthetic effluent containing azo dye after advanced oxidation process treatment. Chemosphere 2021; 263: 128291.##6. Zazooli MA, Yazdani J, Balarak D, Ebrahimi M, Mahdavi Y. Investigating the Removal Rate of Acid Blue 113 from Aqueous Solution by Canola. J Mazandaran Univ Med Sci 2012; 21(2): 71-78 (Persian).##7. Dianati Tilaki R, Kavyani S, Hassani Nejad-Darzi SK, Yazdani Cahrati J. Kinetics Study onAdsorption of Three Azo Dyes (Reactive Red 198, Cationic Red GTL 18 and Cationic Red GRL 46) by Zeolite Clinoptilolite. J Mazandaran Univ Med Sci 2014; 24(118): 158-169 (Persian)##8. Dutta S, Bhattacharjee J. A comparative study between physicochemical and biological methods for effective removal of textile dye from wastewater. Development in wastewater treatment research and processes: Elsevier; 2022: 1-21.##9. Pinheiro LRS, Gradíssimo DG, Xavier LP, Santos AV. Degradation of azo dyes: bacterial potential for bioremediation. Sustainability 2022; 14(3): 1510.##10. Khan Z, Jain K, Soni A, Madamwar D. Microaerophilic degradation of sulphonated azo dye-Reactive Red 195 by bacterial consortium AR1 through co-metabolism. International Biodeterioration & Biodegradation 2014; 94: 167-175.##11. Lade H, Kadam A, Paul D, Govindwar S. Biodegradation and detoxification of textile azo dyes by bacterial consortium under sequential microaerophilic/aerobic process. EXCLI J 2015; 14: 158-174.##12. Lade SG H, Govindwar SP, Paul D. Low-Cost Biodegradation and Detoxification of Textile Azo Dye C.I. Reactive Blue 172 by Providencia rettgeri Strain HSL1. Journal of Chemistry 2015; 894109(4): 1-10.##13. Ganesh R, Boardman GD, Michelsen D. fate of azo dyes in sludges. water Research 1994; 28(6): 1367-1376.##14. Van der Zee FP, Lettinga G, Field JA. Azo dye decolourisation by anaerobic granular sludge. Chemosphere 2001; 44(5): 1169-1176.##15. Flayeh HM. Biosorption of Reactive Azo Dye from synthetic wastewater using low cost Dead Sludge Biomass. Association of Arab Universities Journal of Engineering Sciences 2017; 24(1): 61-76.##16. Sassi M, Benaouda B, Eric Guibal. Biosorption of an industrial dye (A-BG) by a dairy sludge. American Journal of Environmental Protection 2014; 3(5): 292-298.##17. Leyla Çelik1 AÖaMIA. Biodegradation of reactive red 195 azo dye by the bacterium Rhodopseudomonas palustris 51ATA. African Journal of Microbiology Research 2012; 6(1): 120-126.##18. Saha AK SN, Mohanta MK, Mandal A, Haque F. Identification and characterization of azo dye decolourizing bacterial strains, Alcaligenes faecalis E5. Cd and A. faecalis Fal. 3 isolated from textile effluents. American Scientific Research Journal for Engineering, Technology, and Sciences 2017; 31(1): 163-175.##19. Ullah Khan A, Zahoor M, Ur Rehman M, Ikram M, Zhu D, Naveed Umar M, et al. Bioremediation of Azo Dye Brown 703 by Pseudomonas aeruginosa: An Effective Treatment Technique for Dye-Polluted Wastewater. Microbiol Res 2023; 14(3): 1049-1066.##20. Fareed A, Zaffar H, Bilal M, Hussain J, Jackson C, Naqvi TA. Decolorization of azo dyes by a novel aerobic bacterial strain Bacillus cereus strain ROC. PloS One 2022; 17(6): e0269559.##21. Ikram M, Naeem M, Zahoor M, Hanafiah MM, Oyekanmi AA, Ullah R, et al. Biological degradation of the azo dye basic orange 2 by Escherichia coli: A sustainable and ecofriendly approach for the treatment of textile wastewater. Water 2022; 14(13): 2063.##22. Jirasripongpunrn K, Nasanit R, Niruntasook J, Chotikasatian B. Decolorizationand Degradationof C.I. Reactive Red 195 by Enterobactersp. Science & Technology Asia 2007; 12(4): 6-11.##23. Mohd Zaini Nawahwi1 ZIaAY. Degradation of the Azo Dye Reactive Red 195 by Paenibacillus spp. R2. J Bioremed Biodeg 2013; 4(1): 1-7.##24. Birmole R, Parkar A, Aruna K. Biodegradation of Reactive Red 195 By A Novel Strain Enterococcus casseliflavus RDB_4 Isolated from Textile Effluent. Nature Environment & Pollution Technology; 2019; 18(1): 97-109.##25. Sarvajith M, Reddy GKK, Nancharaiah Y. Textile dye biodecolourization and ammonium removal over nitrite in aerobic granular sludge sequencing batch reactors. J Hazard Mater 2018; 342: 536-543.##26. Baeta BE, Lima DR, Silva SD, Aquino SF. Evaluation of soluble microbial products and aromatic amines accumulation during a combined anaerobic/aerobic treatment of a model azo dye. Chemical Engineering Journal 2015; 259: 936-944.##27. Yan LKQ, Fung KY, Ng KM. Aerobic sludge granulation for simultaneous anaerobic decolorization and aerobic aromatic amines mineralization for azo dye wastewater treatment. Environ Technol 2018; 39(11): 1368-1375.##28. Rajat Pratap Singh PKS, Ram Lakhan Singh. Bacterial Decolorization of Textile Azo Dye Acid Orange by Staphylococcus hominis RMLRT03. Toxicol Int 2014; 21(2): 160-166.## ##

تبیین تجارب مدیریت بهداشتی پاندمی کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی مازندران: یک تحلیل محتوای تجمیعی Explaining the Health Management Experiences of the COVID-19 Pandemic in Mazandaran University of Medical Sciences: A Summative Content Analysis 1 1 سابقه و هدف: یکی از حوزه‌های واکنش نظام سلامت ایران در مقابله با پاندمی کووید-19، حوزه بهداشت و پیشگیری می‌باشد. در بسیاری از کشورهای جهان، استراتژی اصلی و اولیه در برابر کووید-19، پیشگیری و بهداشت است و این موضوع را مقدم بر درمان می‌دانستند. با توجه به این‌که پاندمی کووید-19 یک اتفاق جدید بود و تجربه جدیدی برای سیستم‌های بهداشتی در سراسر جهان می‌باشد، نیاز به بررسی اثرات مختلف این پدیده نوظهور در جمعیت‌های مختلف است. لذا این مطالعه با هدف تبیین تجارب مدیریت بهداشتی پاندمی کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش کاربردی از نظر نوع پاردایم کیفی و به روش تحلیل محتوا تجمیعی در سال 1402 انجام شد. در این مطالعه از مصاحبه های نیمه ساختاریافته و مستندات موجود معاونت های دانشگاه در ایام پاندمی کووید-19 استفاده شد. مصاحبه با 16 نفر از مسئولین دانشگاه علوم پزشکی مازندران شامل (رییس دانشگاه، معاون بهداشتی، مدیران بهداشتی، پزشکان و کارشناسان مراکز بهداشتی و هم‌چنین کارشناسانی که در ستاد دانشگاه در قسمت معاونت بهداشتی کار می‌کردند) و یک فوکوس گروپ 15 نفره سه ساعتی انجام شد. ﺷﺮﻛﺖ‌ﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻫﺪﻑ با حداکثر تنوع انتخاب شدند. جهت صحت و استحکام مطالعه از معیارهای پیشنهادی گوبا و لینکلن استفاده شد. پژوهشگر با درگیری طولانی مدت و تعامل کافی با شرکت‌کنندگان، جمع آوری اطلاعات معتبر و تایید اطلاعات توسط مشارکت کنندگان، تلاش بر افزودن اعتبار تحقیق (Credibility) نمود. محقق سعی کرد با تکرار گام به گام و جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، بهره گیری از بازبینی توسط افراد صاحب نظر، جهت افزایش اعتماد داده‌ها (Dependability ) اقدام نماید. جهت افزایش معیار تاییدپذیری داده‌ها (Confirmability)  از تایید اساتید همکار طرح و نظرات تکمیلی آنان استفاده شد. محقق جهت قابلیت انتقال داده‌های مطالعه (Transferability) تلاش نمود توصیف غنی از گزارش تحقیق به منظور ارزیابی و قابلیت کاربرد تحقیق در سایر زمینه‌ها ارائه دهد تا سایر محققین نیز بتوانند قادر به درک داده‌ها و دستیابی مشابه به آن باشند و هم‌چنین نقل‌قول‌های مشارکت‌کنندگان به همان صورتی‌که گفته شده، ارایه گردید. در این مطالعه از نرم‌افزار MAXQDA برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. یافته‌ها: از تجزیه تحلیل داده‌ها، 2 ﻃﺒﻘﻪ اﺻﻠﯽ (چالش‌های بهداشتی، راهبردهای پیشگیرانه و مقابله‌ای) و 8 ﻃﺒﻘﻪ فرعی (چالش عدم/ تاخیر دریافت خدمات بهداشتی- درمانی، چالش اپیدمیولوژیکی، چالش مدیریت امور بهداشتی، چالش واکسیناسیون، راهبردهای دریافت خدمات بهداشتی- درمانی به هنگام برای ارتقا سلامت جامعه، راهبردهای اپیدمیولوژیکی، راهبردهای اجرای دستورالعمل‌های بهداشتی، راهبردهای اجرای واکسیناسیون کووید-19) و 26 زیر طبقه استخراج شد. استنتاج: دانشگاه علوم پزشکی مازندران در ایام پاندمی کووید-19 با چالش‌های متعددی مواجه شد که با برگزاری جلسات تصمیم‌گیری و هماهنگی منسجم واحدهای مختلف بهداشتی، همراستا با سیاست‌های کلان وزارتخانه راهکارهای مناسبی برای پیشگیری و مقابله ارائه نمود. نتایج این مطالعه می‌تواند برای درسگیری سایر مسئولین دانشگاه‌ها جهت مقابله با سایر بیماری‌های نوپدید و برنامه‌ریزی آتی سیاستگذاران سلامت مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می‌شود مطالعه‌ای در خصوص مقایسه میزان پذیرش واکسن کووید-19 در افراد عادی و کادر درمان و عوامل مرتبط با آن در دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شود 2 Background and purpose: One of the response areas of Iran's health system in dealing with the COVID-19 pandemic is the area of health and prevention. In many countries of the world, the primary strategy against COVID-19 is prevention and health, and this issue was considered before treatment. Considering that the COVID-19 pandemic was a new event and a new experience for health systems around the world, there is a need to investigate the different effects of this emerging phenomenon in different populations. Therefore, this study was conducted to explain the experiences of the health management of the COVID-19 pandemic in Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: This applied research was conducted in terms of the qualitative paradigm and by the method of summative content analysis. In this study, semi-structured interviews and existing documents of university vice-chancellors during the COVID-19 pandemic were used. In this study, interviews were conducted with 16 officials of Mazandaran University of Medical Sciences (The president of the university, vice president of health, health managers, doctors, experts of health centers, and also experts who worked in the university headquarters in the department of health vice) and a three-hour focus group of 15 people. The participants were selected based on the goal of maximum diversity. For the validity and strength of the study, the criteria proposed by Goba and Lincoln were used. The researcher tried to increase the credibility of the research with long-term involvement and sufficient interaction with the participants, collecting valid information and confirming the information by the participants. The researcher tried to increase the reliability of the data by repeating step by step and collecting and analyzing the data, taking advantage of the review by the experts. To increase the data Confirmability criteria, the approval of the associate professors of the project and their supplementary comments were used. To be able to transfer the data of the study, the researcher tried to provide a rich description of the research report to evaluate and applicability of the research in other fields so that other researchers can also be able to understand the data and achieve the same, as well as the participation quotes. The participants were presented in the same way as said. In this study, MAXQDA software was used for data analysis. Results: From the data analysis, two main layers (health challenges, preventive and coping strategies) and eight sub-layers (challenge of lack/delay in receiving health-treatment services, epidemiological challenge, health management challenge, vaccination challenge, strategies Receive health-treatment services on time to promote community health, epidemiological strategies, strategies for implementation of health guidelines, strategies for implementation of COVID-19 vaccination) and twenty-six sub-categories were extracted. Conclusion: Mazandaran University of Medical Sciences faced many challenges during the COVID-19 pandemic, by holding decision-making meetings and coordinating various health units, in line with the policies of the ministry, providing suitable solutions for prevention and countermeasures. The results of this study can be used to teach other university officials to deal with other emerging diseases and the future planning of health policymakers. It is suggested to conduct a study comparing the rate of acceptance of the COVID-19 vaccine in normal people and medical staff and related factors at Mazandaran University of Medical Sciences.   144 156 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/18 1402/11/29 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/9 1403/3/20 فرشته عراقیان مجرد Fereshteh Araghian Mojarad استادیار، مرکز تحقیقات روان تنی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fereshteharaghian@yahoo.com علی حسام زاده Ali Hesamzadeh استادیار، دانشکده پرستاری بهشهر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، بهشهر، ایران ایران a.hesamzadeh@mazums.ac.ir مهسا کمالی Mahsa Kamali دانشجوی دکتری پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران ایران Kamali2n@gmail.com فرهاد غلامی Farhad Gholami استادیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران farhadg1392@yahoo.com پدرام ابراهیم نژاد Pedram Ebrahimnejad دانشیار، مرکز تحقیقات علوم دارویی، پژوهشکده هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Pedram.ebrahimnejad@gmail.com محمود موسی زاده Mahmood Moosazadeh دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Mmoosazadeh1351@gmail.com فهیمه قاسمی چراتی Fahimeh Ghasemi Charati دانشجوی دکتری پرستاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران ایران fahime.ghasemi24@gmail.com معصومه باقری نسامی Masoumeh Bagheri-Nesami استاد، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران anna3043@gmail.com challenges strategies health officials COVID-19 pandemic summative content analysis چالش‌ها راهبردها مسئولین بهداشتی پاندمی کووید-19 تحلیل محتوا تجمیعی 1. Kalkali S, Mirkazehi Rigi Z, Dadpisheh S, sheikhi F, Balouch V. Challenges and Strategies to deal with COVID-19 from the perspective of physicians and nurses in southern of Sistan and Baluchestan Iran. J Mil Med 2020; 22(6): 599-606 (Persian).##2. Hofmeyer A, Taylor R. Strategies and resources for nurse leaders to use to lead with empathy and prudence so they understand and address sources of anxiety among nurses practising in the era of COVID-19. J Clin Nurs 2021; 30(1-2): 298-305.##3. Sun S, Xie Z, Yu K, Jiang B, Zheng S, Pan X. COVID-19 and healthcare system in China: challenges and progression for a sustainable future. Glob Health 2021; 17(1): 1-8.##4. Mirzaei A, RezakhaniMoghaddam H, Habibi SA. Identifying the predictors of turnover intention based on psychosocial factors of nurses during the COVID-19 outbreak. Nurs Open 2021; 8(6): 3469-3476.##5. Malik MA. Fragility and challenges of health systems in pandemic: early lessons from India’s second wave of coronavirus disease 2019 (COVID-19). Glob Health J 2022; 6(1): 44-49.##6. Geyman JJ. COVID-19 has revealed America’s broken health care system: what can we learn? Int J Health Serv 2021; 51(2): 188-194.##7. Burke S, Parker S, Fleming P, Barry S, Thomas S. Building health system resilience through policy development in response to COVID-19 in Ireland: from shock to reform. Lancet Reg Health Eur 2021; 9: 100223.##8. Ngeh EN, Kuaban C. COVID-19: challenges and the impact on care in clinical settings in Cameroon. Pan Afr Med J 2020; 35(Suppl 2): 122.##9. Meskarpour-Amiri M, Shams L, Nasiri T. Identifying and Categorizing the Dimensions of Iran's Health System Response to the Covid-19 Pandemic. J Mil Med 2020; 22(2): 108-114 (Persian).##10. Giannopoulou I, Tsobanoglou GO. COVID-19 pandemic: challenges and opportunities for the Greek health care system. Ir J Psychol Med 2020; 37(3): 226-230.##11. Fischer F. Handbook of public policy analysis: theory, politics, and methods. Fischer F, Miller GJ, editors. Routledge; 2017.##12. Hoseini MZ, Setoodehzadeh F, Zanganeh Baygi M. The Experiences of Managers and Employees of the Zahedan Medical University Public Health Deputy in the Covid-19 Pandemic: A Qualitative Study. SJSPH 2023; 20(4): 435-446.##13. Hsieh HF, Shannon SE. Three approaches to qualitative content analysis. Qual Health Res 2005; 15(9): 1277-1288.##14. Zeighami R, Bagheri Nesami M, Haghdoost Oskouie SF, Yadavar Nikravesh M. Content analysis. Iran J Nurs 2008; 21(53): 41-52.##15. Elo S, Kyngäs H. The qualitative content analysis process. J Adv Nurs 2008; 62(1): 107-115.##16. Speziale HS. Qualitative research in nursing: Advancing the humanistic imperative. Speziale HS, Streubert HJ, DR. C. 5th ed. Lippincott Williams & Wilkins; 2011.##17. Dadgari A, Mirrezaei SM, Talebi SS, Alaghemand Gheshlaghi Y, Rohani-Rasaf M. Investigating Some Risk Factors Related to the COVID-19 Pandemic in the Middle-aged and Elderly. Iranian Journal of Ageing 2021; 16 (1): 102-111 (Persian).##18. Aghaei F, Mohammadi H, Mohammadi A. Investigating the relationship between mental workload and job burnout of health care workers in health centers and collective centers for corona vaccination Centers. J Health 2023; 13(4): 560-572 (Persian).##19. Jahanmehr N, Daneshkohan A, Siamiaghdam A. Covid-19 in Iran: a qualitative study of the experiences of health care workers. SJSPH 2022; 20(1): 97-110 (Persian).##20. Fathi E, Malekshahi Beiranvand F, Hatami Varzaneh A, Nobahari A. Health Care Workers Challenges during Coronavirus Outbreak: The Qualitative Study. Res Behav Sci 2020; 18(2): 237-248 (Persian).##21. Zaroushani V. Occupational Safety and Health and Response to Covid-19 Using The Fourth Industrial Revolution Technologies. J Health Saf Work 2020; 10(4): 329-348.##22. Tran TPT, Le TH, Nguyen TNP, Hoang VM. Rapid response to the COVID-19 pandemic: Vietnam government’s experience and preliminary success. J Glob Health 2020; 10(2): 020502.##23. Masoumbeigi H, Ghanizadeh G. Challenges of Iranian environmental health during the COVID-19 epidemic: Lessons for the future. J Milit Med 2020; 22(11): 1086-1099.##24. Oxford Analytica. Iran’s Slow COVID-19 Vaccination Will See Long Impacts. Emerald Expert Briefings 2021. Available from: https:// www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/OXAN-DB264235/full/html. Accessed March 7, 2022.##25. Nakhostin-Ansari A, Zimet GD, Khonji MS, Aghajani F, Teymourzadeh A, Rastegar Kazerooni AA, et al. Acceptance or Rejection of the COVID-19 Vaccine: A Study on Iranian People’s Opinions toward the COVID-19 Vaccine. Vaccines 2022; 10(5): 670. ##26. Rossen I, Hurlstone MJ, Dunlop PD, Lawrence C. Accepters, Fence Sitters, or Rejecters: Moral Profiles of Vaccination Attitudes. Soc Sci Med 2019; 224: 23-27.##27. Setoodehzadeh F, Khammarnia M, Peyvand M. Health Integrated System in Iran: Opportunities and Constraints. J Health Sci and Surv Sys 2021; 9(3): 206-207.##28. Garry M, Hope L, Zajac R, Verrall AJ, Robertson JM. Contact Tracing: A Memory Task with Consequences for Public Health. Perspect Psychol Sci 2021; 16(1): 175-187.##29. Maher A, Malmir R, Taghiani R, Safari MS. COVID-19 Crisis Management: Reengineering the Health Care System in Iran. JMCIRI 2020; 38(1): 11-18 (Persian).##30. WHO. Global surveillance for human infection with COVID-19 Virus: Interim Guidance. WHO 2020. Available from: https://iris.who. int/handle/10665/331506.##31. Masoumbeigi H, Ghanizadeh G. Challenges of Iranian Environmental Health during the COVID-19 Epidemic: Lessons for the Future. J Milit Med 2020; 22(11): 1086-1099.##32. Fatahi P, Shiri M, Sogundi F. A Supply Chain Model for The Covid-19 Vaccine Considering the Prioritization of People and Government Policies. The 9th International Conference on Industrial and Systems Engineering, Mashhad 2023 (Persian).##33. Tavousi M, Rezaei F, Sadighi J, Haeri-Mehrizi AA, Mozafari Kermani R, Rostami R, et al. Correlates of COVID-19 Vaccination in Iranian adults. Payesh 2023; 22(6): 719-725 (Persian).##34. Williams L, Gallant AJ, Rasmussen S, Brown Nicholls LA, Cogan N, Deakin K, et al. Towards Intervention Development to Increase the Uptake of COVID-19 Vaccination Among Those at High Risk: Outlining Evidence-Based and Theoretically Informed Future Intervention Content. Br J Health Psychol 2020; 25(4): 1039-1054.## ##

اثر محافظتی سیاتوسه (Rhamnus frangula) در مقایسه با ویتامین E در مسمومیت کبدی و کلیوی القا شده با بنزوپیرن در موش The Protective Effect of Rhamnus Frangula in Comparison with Vitamin E in Benzopyrene-Induced Hepatorenal Toxicity in Mice 1 1 سابقه و هدف: بنزوپیرن یک ترکیب آلی است که به‌طور طبیعی در دود تنباکو و خروجی‌های وسایل نقلیه موجود است. این ترکیب به‌عنوان یک آلاینده محیطی شناخته شده است و در محیط‌های شهری و صنعتی به وفور یافت می‌شود. اثرات و مضرات بنزوپیرن به دلیل حضور در دود تنباکو و گازهای خروجی وسایل نقلیه به ویژه بر سلامت انسان بسیار مهم است. این ترکیب می‌تواند منجر به افزایش خطر سرطان‌زایی شود، زیرا به عنوان یک ترکیب آلی، خصوصیات سمی و سرطان‌زایی دارد که می‌تواند با تماس مستقیم یا غیر مستقیم با آن در انسان‌ها آسیب‌های جدی ایجاد کند. این مطالعه با هدف بررسی اثرات محافظتی عصاره هیدروالکلی سیاتوسه (Rhamnus frangula L)، بر سمیت کبدی و کلیوی ناشی از بنزوپیرن در موش‌های سوری، انجام پذیرفت و تاثیر آن با ویتامینE  مقایسه شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه آزمایشگاهی، 55 سر موش سوری نر به‌طور تصادفی به ۱۱ گروه ۵ تایی تقسیم شدند. گروه اول تا سوم به ترتیب به عنوان کنترل منفی (غذای عادی)، روغن زیتون (حلال بنزوپیرن) و کنترل مثبت (بنزوپیرن) استفاده شد. بنزوپیرن با دوز 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن به مدت 4 هفته از طریق گاواژ خورانده شد. گروه چهارم، مربوط به مصرف ویتامین E (250 میلی‌گرم بر کیلوگرم از طریق گاواژ) به تنهایی و گروه پنجم مربوط به مصرف ویتامین E همراه با بنزوپیرن بود. گروه 6، 7 و 8 به ترتیب روزانه عصاره هیدروالکلی سیاتوسه در دوزهای 250، 500 و 1000 میلی‌گرم برکیلوگرم وزن بدن به صورت خوراکی دریافت کردند و به سه گروه‌ مداخله نیز عصاره هیدروالکلی سیاتوسه در دوزهای بالا به همراه بنزوپیرن به مدت 4 هفته داده شد. یافته‌ها: تجویز بنزوپیرن با دوز20 میلی‌گرم برکیلوگرم باعث آسیب کبدی گردید که با افزایش معنی‌دار آنزیم‌های کبدی ALT و AST و بیلی‌روبین نسبت به گروه کنترل مشهود است. بنزوپیرن سبب افزایش میزان آنزیم ALP نیز گردید ولی این افزایش معنی‌دار نبود. اگرچه افزایش جزئی ALP ناشی از بنزوپیرن، درگروه تحت درمان با دوز بالای سیاتوسه کاهش یافت ولی تیمار با سیاتوسه در هیچ‌کدام از دوزهای مورد استفاده در این مطالعه، قادر به کاهش ALT، AST و بیلی‌روبین نگردید. درحالی‌که تیمار با ویتامین E سبب کاهش فعالیت ALT و AST نسبت به گروه بنزوپیرن شد. افزایش معنی‌دار اوره و کراتینین در گروه بنزوپیرن نسبت به گروه کنترل نشان‌دهنده آسیب کلیوی ناشی از بنزوپیرن می‌باشد. سیاتوسه تنها در بالاترین دوز یعنی 1000 میلی‌گرم بر کیلوگرم سبب کاهش معنی‌دار اوره و کراتینین شد و ویتامین E تاثیری در بهبود اثرات نفروتوکسیسیتی بنزوپیرن نداشت. استنتاج: نتایج تحقیق نشان داد که نشانگرهای زیستی مورد بررسی می‌توانند به‌عنوان ابزارهای مفیدی برای ارزیابی سمیت کبدی و کلیوی ناشی از بنزوپیرن استفاده شوند. علاوه بر این، عصاره هیدروالکلی سیاتوسه دارای خواص محافظتی مؤثری در برابر آسیب‌های کبدی (افزایش ALP) و کلیوی (افزایش اوره و کراتینین) ناشی از بنزوپیرن می‌باشد و ممکن است در برخی موارد از ویتامین E بهتر عمل کند. این یافته‌ها اهمیت استفاده از عصاره‌های گیاهی را در مقابله با اثرات مضر آلاینده‌ها برجسته می‌سازد.   2 Background and purpose: Benzo[a]pyrene is an organic compound naturally found in tobacco smoke and exhaust emissions from vehicles. This compound is recognized as an environmental pollutant and is abundantly present in urban and industrial environments. The effects and hazards of benzo[a]pyrene due to its presence in tobacco smoke and vehicle exhaust gases, particularly on human health, are significant. This compound can increase the risk of carcinogenesis, as it possesses toxic and carcinogenic properties that can cause serious harm to humans through direct or indirect contact. This study examined the protective effects of the hydroalcoholic extract of Rhamnus frangula on liver and kidney toxicity induced by benzopyrene in mice and compared it with vitamin E. Materials and methods: In this study, 55 male mice were randomly divided into 11 groups of 5 each. The first to third groups were used as negative control (normal diet), olive oil (solvent for benzo[a]pyrene), and positive control (benzo[a]pyrene) respectively. Benzo[a]pyrene was administered at a dose of 20 mg/kg body weight for 4 weeks via gavage. The fourth group received vitamin E alone (250 mg/kg via gavage), and the fifth group received vitamin E along with benzo[a]pyrene. The sixth, seventh, and eighth groups received the hydroalcoholic extract of Rhamnus frangula L. daily at doses of 250, 500, and 1000 mg/kg body weight orally, respectively. Additionally, three intervention groups received the hydroalcoholic extract of Rhamnus frangula L. at high doses along with benzo[a]pyrene for 4 weeks. Results: Administration of benzo[a]pyrene at a dose of 20 mg/kg resulted in liver damage, as evidenced by a significant increase in liver enzymes ALT and AST, as well as bilirubin, compared to the control group. Benzo[a]pyrene also caused an increase in ALP levels, although this increase was not significant. Although the slight increase in ALP due to benzo[a]pyrene was reduced in the group treated with a high dose of Rhamnus frangula L., treatment with Rhamnus frangula L. at any of the doses used in this study was not able to reduce ALT, AST, and bilirubin levels. In contrast, treatment with vitamin E reduced the activity of ALT and AST compared to the benzo[a]pyrene group. A significant increase in urea and creatinine in the benzo[a]pyrene group compared to the control group indicates kidney damage caused by benzo[a]pyrene. Rhamnus frangula L. only at the highest dose of 1000 mg/kg reduced urea and creatinine levels, and vitamin E did not affect improving the nephrotoxic effects of benzo[a]pyrene. Conclusion: The study results indicated that biomarkers under investigation can serve as useful tools for assessing hepatic and renal toxicity induced by benzo[a]pyrene. Furthermore, the hydroalcoholic extract of Rhamnus frangula L. exhibited significant protective properties against hepatic (increased ALP) and renal (increased urea and creatinine) damages caused by benzo[a]pyrene and may perform better than vitamin E in certain cases. These findings underscore the importance of utilizing plant extracts in combating the adverse effects of pollutants.   157 162 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/30 1403/2/11 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/29 1403/4/9 محمدطاها حیدری Mohammad Taha Heidary دکترای حرفه ای دامپزشکی، دانشکده دامپزشکی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران Tahaheidary76@gmail.com مریم کریمی دهکردی Maryam Karimi-Dehkordi دانشیار، گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران ma_karimivet58@yahoo.com ابراهیم رحیمی Ebrahim Rahimi استاد، گروه بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران ایران ebrahimrahimi55@yahoo.com benzo(a)pyrene kidney liver mice Rhamnus frangula بنزو(a) پیرن سیاتوسه کبد کلیه موش 1. Karimpour Malekshah A, Rahmani Z, Zargari M, Mirzaei M, Rezaei Talarposhti M, Talebpour Amiri F. Hepatotoxicity in young adult rat offspring after prenatal exposure to benzo (a) pyrene, and protective effect of atorvastatin. Birth Def Res 2022; 114(11): 551-558.##2. Deng C, Dang F, Gao J, Zhao H, Qi S, Gao M. Acute benzo [a] pyrene treatment causes different antioxidant response and DNA damage in liver, lung, brain, stomach and kidney. Heliyon 2018; 4(11): e00898. ##3. Ge J, Hao R, Rong X, Dou QP, Tan X, Li G, et al. Secoisolariciresinol diglucoside mitigates benzo [a] pyrene-induced liver and kidney toxicity in mice via miR-101a/MKP-1-mediated p38 and ERK pathway. Food Chem Toxicol 2022; 159: 112733. ##4. Owumi SE, Adeniyi G, Oyelere AK. The modulatory effect of taurine on benzo (a) pyrene-induced hepatorenal toxicity. Toxicol Res 2021; 10(3): 389-398.##5. Benzaid C, Tichati L, Trea F, Rouabhia M, Ouali K. Rhamnus alaternus aqueous extract enhances the capacity of system redox defence and protects hepatocytes against aluminum chloride toxicity in rats. Clin Phytosci 2021; 7(1): 1-9.##6. Boussahel S, Speciale A, Dahamna S, Amar Y, Bonaccorsi I, Cacciola F, et al. Flavonoid profile, antioxidant and cytotoxic activity of different extracts from Algerian Rhamnus alaternus L. bark. Pharmacogn Mag 2015; 11(Suppl 1): S102-109.##7. Karimi-Dehkordi M, Molavi Pordanjani M, Gholami-Ahangaran M, Mousavi Khaneghah A. The detoxification of cadmium in Japanese quail by pomegranate peel powder. Int J Environ Health Res 2024; 34(2): 1204-1214.##8. Rahmani Z, Karimpour Malekshah A, Zargari M, Talebpour Amiri F. Effect of prenatal exposure to Benzo [a] pyrene on ovarian toxicity and reproductive dysfunction: Protective effect of atorvastatin in the embryonic period. Environ Toxicol 2021; 36(8): 1683-1693. ##9. Slapšytė G, Mierauskienė J, Uleckienė S, Didžiapetrienė J. Modifying effect of vitamin E and ethanol on benzo [a] pyrene induced chromosome damage in mice bone marrow cells. Vet Med Zoot 2011; 53(75): 56-60.##10. Tichati L, Benzaid C, Trea F, Mahmoud R, Ouali K. Ameliorating effects of Rhamnus alaternus L. aqueous extract on aluminum chloride-induced nephrotoxicity via attenuation of oxidative stress in male Wistar rats. Comp Clin Pathol 2022; 31(6): 1025-1036.##11. Gholami‐Ahangaran M, Karimi‐Dehkordi M, Namjoo A, Shojaei H, Ahmadi-Dastgerdi A. The co-administration effects of florfenicol and lasalocid on performance, biochemical and pathological parameters of muscle, heart, liver, kidney and sciatic nerve in broiler chickens. Vet Med Sci 2022; 8(1): 211-218.##12. Sun Y, Yin Y, Zhang J, Yu H, Wang X, Wu J, et al. Hydroxyl radical generation and oxidative stress in Carassius auratus liver, exposed to pyrene. Ecotoxicol Environ Saf 2008; 71(2): 446-453.##13. Shirdel I, Kalbassi MR, Shokri M, Olyaei R, Sharifpour I. The response of thyroid hormones, biochemical and enzymological biomarkers to pyrene exposure in common carp (Cyprinus carpio). Ecotoxicol Environ Saf 2016; 130: 207-213.##14. Derakhshesh N, Salamat N, Movahedinia A, Hashemitabar M, Bayati V. Exposure of liver cell culture from the orange-spotted grouper, Epinephelus coioides, to benzo [a] pyrene and light results in oxidative damage as measured by antioxidant enzymes. Chemosphere 2019; 226: 534-544.##15. Benzaid C, Tichati L, Trea F, Rouabhia M, Ouali K. Rhamnus alaternus aqueous extract enhances the capacity of system redox defence and protects hepatocytes against aluminum chloride toxicity in rats. Clin Phytosci 2021; 7(1): 1-9.##16. Wang D, Cao B, Cheng L, Ren X, Mu J, Zheng J, et al. Effects of vitamin E, vitamin C, and taurine on energy metabolism injury of SH-SY5Y cells induced by benzo [a] pyrene. J Envir Occup Med 2019; 36(2): 181-185.## ##

بررسی رابطه سلامت معنوی با خودکارآمدی کارورزان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران Examining the Relationship between Spiritual Health and Self-efficacy of Medical Interns of Mazandaran University of Medical Sciences 1 1 سابقه و هدف: سلامت معنوی به‌عنوان احساسی درونی و رضایت ‌بخش توام با ارتباطات سازنده با خود و دیگران و وجود متعالی در چهارچوب فرهنگی خاص هر جامعه تعریف می‌شود که به معنادار کردن زندگی و مرگ می‌انجامد. از طرف دیگر خود کارآمدی نیز یکی از نتایج اعتماد بنفس و تسلط بر خود است که همواره نتایج ارزشمندی در رفتار و عملکرد افراد در حوزه‌های مختلف و به‌ویژه در حوزه درمان و پزشکی دارد. بر اساس شواهد سلامت معنوی و خودکارآمدی ارتباطی تنگاتنگ با یکدیگر دارند، به‌طوری‌که باورهای خودکارآمد و معنویت می‌تواند انگیزه‌ای قدرتمند و تاثیرگذار در میزان بهره‌وری و کیفیت خودکارآمدی باشد. این مطالعه با هدف تعیین رابطه بین سلامت معنوی با خودکارآمدی کارورزان پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی مازندران، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه ﺗﻮﺻﯿفی ازﻧﻮع همبستگی، جامعه آماری شامل تمامی کارورزان پزشکی(320 نفر) مشغول به تحصیل در سال 1402 دانشگاه علوم پزشکی مازندران می‌باشد. تعداد ۱۷۶ دانشجوی دوره کارورزی در این مطالعه شرکت نمودند. پس از کسب مجوز کلیه نمونه‌ها از هدف اجرای پژوهش مطلع شدند. ﺑﺮای ﺟﻤﻊآوری اﻃﻼﻋﺎت ازپرسشنامه ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻌﻨﻮی پوﻟﻮﺗﺰیﻦ (1982) که ﺷﺎﻣﻞ 10 پرﺳﺶ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺬﻫبی و 10 پرﺳﺶ ﺳﻼﻣﺖ وﺟﻮدی و پرﺳﺶﻧﺎمه‌ی ﺧﻮدکارآﻣﺪی ﺷﺮر (1982) که دارای 17 ﻣﺎده اﺳﺖ، اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ. ایﻦ ﻣﻘﯿﺎس ﺳﻪ ﺟﻨﺒﻪ از رﻓﺘﺎر را اﻧﺪازه‌گیری می‌کند که ﺷﺎﻣﻞ، ﻣﯿﻞ ﺑﻪ آﻏﺎزگری رﻓﺘﺎر، ﻣﯿﻞ ﺑﻪ ﺗﻼش بیش‌تر ﺑﺮای کامل کردن تکلیف و ﻣﻘﺎوﻣﺖ در رویﺎرویی ﺑﺎ ﻣﻮاﻧﻊاﺳﺖ. روایی و پایایی پرسشنامه در پژوهش براتی بختیاری به میزان 79 درصد و هم‌چنین در پژوهش ملک‌شاهی و  همکاران 73 درصد اثبات شده است. اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ‌دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺎ روش ﺿﺮیﺐ ﻫﻤﺒﺴتگی پیرﺳﻮن و رگرﺳﯿﻮن گام ﺑﻪگام ﻣﻮرد ﺳﻨﺠﺶ و از آزﻣﻮن t ﻣﺴﺘﻘﻞ جهت مقایسه سلامت معنوی و خودکارآمدی در جنس مذکر و مونث مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: براساس داده‌های دموگرافیک از میان ۱۷۶ نفری که وارد مطالعه شدند، ۱۰۳ نفر (58/5 درصد) مذکر و ۷۳ نفر (41/5 درصد) مونث بودند. در این پژوهش ۱۲ نفر (6/8 درصد) سلامت معنوی بالایی و تنها ۶ نفر (۴/۳ درصد) دارای سلامت معنوی پایینی بودند. به‌طور کلی نمرات سلامت معنوی دانشجویان بین ۳۰ الی ۱۱۴ متغیر می‌باشد که میانگین آن برابر 34/16±78/71بود. ۱۴۶ نفر (84/4 درصد) خودکارآمدی بالایی و ۲۵ نفر (۵/۱۴ درصد) خودکارآمدی متوسط و در نهایت تنها ۲ نفر (1/2) خودکارآمدی پایینی داشتند. نمره خودکارآمدی در افراد شرکت‌کننده در پژوهش حاضر بین ۰ الی ۸۵ با میانگین 12/38±60/11 می‌باشد. میان بخش مذهبی و بخش وجودی سلامت معنوی با خودکارآمدی ارتباط معناداری وجود دارد (به‌ترتیب 0/001=P و 000/0>P). علاوه براین نتایج آزمون t مستقل نشان داد که میزان سلامت معنوی کارورزان زن بیش‌تر از کارورزان مرد است. اما در مؤلفۀ خودکارآمدی کارورزان زن نمرات کم‌تری در مقابل کارورزان مرد کسب کردند. استنتاج: باتوجه به ﻫﻤﺒﺴتگی معنی‌داری ﺑﯿﻦ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻌﻨﻮی و ﺧﻮدکارآﻣﺪی، شایسته است در کنار آموزش دانشگاهی، آموزش معنویت از طریق ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﺮﻧﺎمه درسی ﻣﻌﻨﻮی در کوریکولوم‌های آموزشی ﻃﺮاحی ﺷﻮﻧﺪ که ﻣﻮﺟﺐ رشد ﻫﻤﻪﺟانبه یﺎدگیری ﺷﻮﻧﺪ. در آموزش پزشکی نیز برای ارتقاء سطح خودکارآمدی کارورزان می‌توان از تقویت بنیه اعتقادی استفاده کرد، برگزاری دوره‌های آموزشی نیز به منظور ارتقاء رفاه معنوی و باورهای خودکارآمدی همراه با ارائه محتویات آموزشی مناسب نیز پیشنهاد می‌شود.   2 Background and purpose: Spiritual health is defined as an inner and satisfying feeling of being constructive with oneself and others and a feeling of superiority in the specific cultural framework of each society, which means life and death. On the other hand, self-efficacy is one of the results of self-confidence and self-mastery, which always has valuable results in the behavior and performance of people in different fields, especially in the field of treatment and medicine. Based on the evidence, spiritual health, and self-efficacy have a close relationship with cooperation, so the belief in self-efficacy and spirituality can cause it to be in the level of utilization and quality of self-efficacy. This study was conducted to determine the relationship between spiritual health and self-efficacy of medical interns at Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: The method of this research is descriptive of the correlation type and the statistical population of the research includes all medical interns (320 people) studying at Mazandaran University of Medical Sciences in 1402. 176 internship students participated in this study. After obtaining permission, all samples were informed about the purpose of the research. To collect information, Palutzian's (1982) spiritual health questionnaire, which includes 10 religious health questions and 10 existential health questions, and Sherer's (1982) self-efficacy questionnaire, which has 17 items, were used. This scale measures three aspects of behavior, which include: the desire to initiate the behavior, the desire to try harder to complete the task, and resistance to facing obstacles. The validity and reliability of the questionnaire have been proven to be 79% in Barati Bakhtiari's research and 73% in Malek Shahi et al.'s research. The information obtained by Pearson's correlation coefficient method and stepwise regression of the measured item and independent t-test to compare spiritual health and self-efficacy in sex. Male and female were used. Results: According to demographic data, among the 176 people who entered our study, 103 (58.5%) were male and 73 (41.5%) were female. In this research, 12 people (6.8 percent) had high spiritual health and only 6 people (3.4 percent) had low spiritual health. In general, the students' spiritual scores vary between 30 and 114, and the average was 78.71±34.16. 146 people (84.4%) had high self-efficacy 25 people (14.5%) had medium self-efficacy and finally, only 2 people (1.2%) had low self-efficacy. The self-efficacy score of the participants in the present study is between 0 and 85 with an average of 60.11±12.38. There is a significant relationship between the religious part and the existential part of spiritual health with self-efficacy (P=0.001 and P<0.000, respectively). In addition, the results of the independent t-test showed that the spiritual health of female interns is higher than that of men. However, in the self-efficacy component, female interns scored lower than male interns. Conclusion: Considering the meaningful correlation between spiritual health and self-efficacy, it is appropriate to design spiritual education through the elements of spiritual curriculum in educational curricula, which will lead to the development of all-round learning. In medical education, to improve the level of self-efficacy of interns, it is possible to use the strengthening of the belief base, and it is also suggested to hold training courses to improve spiritual well-being and self-efficacy beliefs along with providing appropriate educational content. 163 167 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/8 1402/7/16 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/18 1403/3/29 علیمراد حیدری گرجی Ali Morad Heidari Gorji دانشیار، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران alifar_2004@yahoo.com فاطمه احمدی نیا Fatemeh Ahmadinia استادیار، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ahmadinia.fatemeh@gmail.com ناتالیا رضوی بالادهی Natalia Razavi Baladehi پزشک عمومی، ساری، ایران ایران deadpool421234246@gmail.com هدی احمری طهران Hoda Ahmari Tehran استادیار، مرکز تحقیقات سلامت معنوی، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران ایران ahmari9929@gmail.com spiritual health self-efficacy medical interns سلامت معنوی خودکارآمدی کارورزان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران 1. Omidvari S. Spiritual Health, Concepts and Challenges. J Intdscplnry Qur’an Res 2008; 1: 5-17.##2. Miller MA. Culture, spirituality, and women’s health. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 1995; 24(3): 257-264.##3. Heydarzadegan A, Kochakzai M. Study of the relationship between spiritual well-being and self-efficacy of students of faculty of engineering and psychology and educational sciences. Iran J Eng Edu 2011; 16(4): 709-724.##4. Kolivand P, Dadfar T, Dadfar M, Kazemi H. Self-Efficacy. Tehran: Mirmah; 2013.##5. Hasanzadeh R, Farzan S, Khademloo A. Theories and application of psychological and Personality Tests. Tehran: Arasbaran; 2014. (Persian)##6. Khazaei M, Vahedian-Shahroodi M, Tehrani H, Esmaily H, Taghipour A. The relationship between spiritual health and self-efficacy in women referring to cultural centers in Mashhad. JTHUMS 2021; 9(2): 45-54 (Persian).##7. Mehrabian F, GanjehMarkiyeh Z, Kashi S, Ashrafi SD. Happiness, Spiritual Health and Academic Self-Efficacy among Students of Guilan University of Medical Science. CJHR 2020; 5(4): 73-77.##8. Chabok M , Kashaninia Z, Haghani H. The Relationship between Spiritual Health and General Self-Ef-efficacy in the Iranian Elderly. J Client-Centered Nurs Care 2017; 3(2): 125-132.##9. Tabibi M, AhmariTehran H, SoltaniArabshahi K, Heidari S, Abdi Z, Safaeipour R. The Association between Spiritual Health and Academic Achievement in Medical Students of Qom University of Medical Sciences, 2011. Qom Univ Med Sci J 2013; 7(Suppl 1): 72-78.## ##

بررسی یافته‌های ترومای زانو در بیماران مراجعه‌کننده به بخش اورژانس Evaluation of the Finding of Knee Trauma in Patients Referred to the Emergency Department 1 1 سابقه و هدف: تروما به زانو یکی از شایع‌ترین آسیب‌ها در افراد به ویژه در افراد جوان دیده می‌شود و تاخیر در تشخیص شکستگی‌های زانو و آسیب‌های بافت نرم در زانو باعث، محدودیت حرکت، ناپایداری و درد مداوم زانومی شود. با استفاده از این پژوهش می‌توان ارتباط بین علایم ابتدایی بیماران با نیاز به اقدام بعدی را نشان داد، تا آسیب‌های همراه با مفصل زانو که در گرافی ساده زانو مشخص نمی‌باشد، شناسایی گردد و یافته‌های بیماران از نظر نیاز به اقدام بعدی مورد ارزیابی قرار گیرد. مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه مشاهده‌ای، است که کلیه بیماران که در طول دوره مطالعه با ترومای زانو مراجعه نمودند، وارد مطالعه شدند. کلیه اطلاعات این بیماران در فرمی شامل سن، گروه سنی و جنس، اطلاعات پذیرش و ترخیص نظیر تاریخ مراجعه، تاریخ ترخیص، مدت زمان بستری، مکانیزم تروما، بیماری زمینه‌ای، درد زانو، محدودیت حرکت، همارتروز، آسیب همراه، خراشیدگی پوست، عدم توانایی در راه رفتن، سابقه ترومای زانو، یافته گرافی، یافته سی تی زانو، یافته MRI، یافته ارتروسکوپی، Lysholm and tegner knee score، تشخیص احتمالی در اورژانس، نوع درمان در اورژانس، مدت زمان بستری در اورژانس، ترخیص از اورژانس، در صورت بستری اقدامات انجام شده، مدت زمان بستری در بخش و تشخیص قطعی، جمع‌آوری گردید. سپس 4 هفته بعد از ترخیص از طریق تماس تلفنی با ارجاع به درمانگاه ارتوپدی مورد پیگیری قرار گرفتند و اقدامات تشخیصی و درمانی دیگر در این بیماران بررسی شد. اطلاعات توسط مجری طرح بدون مداخله در روند مراقبت بیمار انجام گرفت. داده‌های کمی به صورت میانگین و انحراف معیار و داده‌های کیفی به‌صورت فراوانی و درصد بیان شدند. برای ارزیابی متغیرهای کمی در دو گروه از آزمون independent student t test و برای ارزیابی متغیرهای کیفی از آزمون Chi-Square و تست دقیق فیشر استفاده شد. یافته‌ها: در طی دوره مطالعه 177 نفر مورد بررسی قرار گرفتند. میانگین سن بیماران 13/08±21/24 بوده است که (76/7 درصد) 138 نفر مرد بودند. بیش‌ترین آسیب در اثر حوادث ترافیکی ایجاد شد. تشخیص اولیه در اورژانس با تشخیص نهایی ارتباط معناداری داشتند. بین یافته‌های MRI (Magnetic resonance imaging) با محدودیت حرکت زانو و عدم تحمل در راه رفتن ارتباط معناداری از نظر آماری دیده شد. بین وجود آسیب قطعی در زانو با محدودیت حرکت زانو و لاسراسیون و خراشیدگی روی زانو و ناتوانی در وزن‌گذاری روی زانو از نظر آماری ارتباط معنا داری دیده شد. مکانیزم آسیب و لاسراسیون زانو، عدم توانایی در راه رفتن و یافته‌های مثبت گرافی و MRI در بیمارانی که تحت اقدامات تهاجمی قرار گرفتند نسبت به کسانی که درمان نگهدارنده برای آن‌ها انجام شد؛ اختلاف معناداری از نظر آماری وجود داشت. استنتاج: مکانیزم آسیب در بیماران و وجود علایم بالینی نظیر محدودیت حرکت زانو و عدم توانایی در وزن‌گذاری در راه رفتن و وجود لاسراسیون و خراشیدگی‌های پوستی روی زانو، علی‌رغم نبود یافته در بررسی‌های اولیه در بخش اورژانس، نشانه احتمال بالایی از وجود آسیب داخل مفصل زانو است و نیاز به ارزیابی و پیگیری بعدی دارند.   2 Background and purpose: Trauma to the knee is one of the most common injuries in people, especially young people, and delay in the diagnosis of knee fractures and soft tissue injuries in the knee causes limitation of movement, instability, and constant knee pain. In this research can show the correlation between the initial symptoms of the patients and the need for further procedures. To be able to identify traumatic knee injuries that are not clear in the simple knee radiography and to evaluate the findings of the patients for further procedure. Materials and methods: This research is an observational study in which all patients who presented with knee trauma during the course of the study were included in the study. All the information of these patients in a form including age, age group and sex, admission and discharge information such as visit date, discharge date, duration of hospitalization, mechanism of trauma, underlying disease, knee pain, limitation of range of motion, hemarthrosis, associate injury, skin abrasion, Inability to walk, history of knee trauma, radiography findings, knee CT findings, MRI findings, arthroscopy findings, Lysholm and Tegner knee score, probable diagnosis in the emergency room, type of treatment the emergency room, duration of hospitalization in the emergency room, discharge from the emergency room, in The hospitalization form of the performed procedures, the time of hospitalization in the ward and the definitive diagnosis were collected, and then 4 weeks after discharge, they were followed up by phone call with referral to the orthopedic clinic, and other diagnostic and therapeutic measures were reviewed in these patients. The information was provided by the project manager without interfering in the patient care process. Quantitative data were expressed as mean and standard deviation and qualitative data were expressed as frequency and percentage. Independent student t-tests were used to evaluate quantitative variables in two groups, and the Chi-Square test and Fisher's exact test were used to evaluate qualitative variables. Results: During the study period, 177 people were studied. The average age of the patients was 24.21±13.08, of which 138 (76.7%) were men. Most of the injury was caused by traffic accidents. The initial diagnosis in the emergency department had a significant relationship with the definite diagnosis. A statistically significant relationship was seen between MRI findings with knee movement limitation and non-weight bearing. There was a statistically significant relationship between the existence of definitive injury in the knee, limitation of knee movement, lacerations and scratches on the knee, and non-weight bearing. The mechanism of knee injury and laceration, the inability to weight bearing, and the positive findings of X-ray and MRI in the patients who underwent invasive procedures were significantly different from those who received conservative treatment. Conclusion: Injury mechanisms in patients and clinical symptoms such as knee range of motion limitation and non-weigh bearing and abrasion or laceration of the skin on the knee, despite the lack of findings in the initial investigations in the emergency department, is a high chance of injury to the knee joint and they need further evaluation and follow-up.   168 174 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/6 1402/9/15 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/21 1403/3/1 سید حسین منتظر Seyed Hosein Montazer دانشیار، گروه طب اورژانس، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hmontazer66@yahoo.com محمد سازگار Mohammad Sazgar استادیار، گروه طب اورژانس، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران msazgar2000@yahoo.com فاطمه جهانیان Fatemeh Jahanian دانشیار، گروه طب اورژانس، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران autumnalroja@yahoo.com سلمان غفاری Salman Ghaffari مرکز تحقیقات ارتوپدی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hamedaminiahidashti@yahoo.com علی صنعت کار Ali Sanatkar دانشجوی پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران sanatkar74@chmail.ir حامد امینی آهی دشتی Hamed Aminiahidashti دانشیار، گروه طب اورژانس، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hamedaminiahidashti@gmail.com knee trauma outcome invasive procedure emergency department knee MRI ترومای زانو پیامد اقدامات تهاجمی بخش اورژانس MRI زانو 1. Ferry T, Bergström U, Hedström EM, Lorentzon R, Zeisig E. Epidemiology of acute knee injuries seen at the Emergency Department at Umeå University Hospital, Sweden, during 15 years. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2014; 22(5):1149-1155.##2. Teh J, Kambouroglou G, Newton J. Investigation of acute knee injury. BMJ 2012; 344: e3167##3. Cook JL, Cook CR, Stannard JP, Vaughn G, Wilson N, Roller BL, et al. MRI versus ultrasonography to assess meniscal abnormalities in acute knees. J Knee Surg 2014; 27(4): 319-324. ##4. Thomas AC, Hubbard-Turner T, Wikstrom EA, Palmieri-Smith RM. Epidemiology of posttraumatic osteoarthritis. J Athl Train 2017; 52(6): 491-496. ##5. Knutson T, Bothwell J, Durbin R. Evaluation and management of traumatic knee injuries in the emergency department. Emerg Med Clin North Am 2015; 33(2): 345-362. ##6. Avci M, Kozaci N, Yuksel S, Etli I, Yilmaz Y. Comparison of radiography and computed tomography in emergency department evaluation of ankle trauma. Annals of Medical Research 2021; 867-872. ##7. Mustonen AO, Koskinen SK, Kiuru MJ. Acute knee trauma: analysis of multidetector computed tomography findings and comparison with conventional radiography. Acta Radiol 2005; 46(8): 866-874. ##8. Helito CP, Helito PV, Leão RV, Demange MK, Bordalo-Rodrigues M. Anterolateral ligament abnormalities are associated with peripheral ligament and osseous injuries in acute ruptures of the anterior cruciate ligament. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2017; 25(4): 1140-1148. ##9. Daniel DM PR, O'Connor JJ, Akeson WH. Daniel's knee injuries: ligament and cartilage structure, function, injury, and repair: Lippincott Williams and Wilkins; 2003. ##10. Habashizadeh T, Makhmalbaf H, Parsa A. A Comparison between the Role of MRI and Arthroscopy in the Diagnosis of Traumatic Knee Lesions. Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences 2012; 54(4): 212-216 (Persian).##11. Weber CD, Solomon LB, Lefering R, Horst K, Kobbe P, Hildebrand F, et al. Which Risk Factors Predict Knee Ligament Injuries in Severely Injured Patients?-Results from an International Multicenter Analysis. J Clin Med 2020; 9(5): 1437.##12. Ahmadi O, Heydari F, Golshani K, Derakhshan S. Point-Of-Care Ultrasonography for Diagnosis of Medial Collateral Ligament Tears in Acute Knee Trauma; a Diagnostic Accuracy Study. Arch Acad Emerg Med 2022; 10(1): e47.##13. Pezeshki S, Vogl TJ, Pezeshki MZ, Daghighi MH, Pourisa M. Association of the type of trauma, occurrence of bone bruise, fracture and joint effusion with the injury to the menisci and ligaments in MRI of knee trauma. Muscles Ligaments Tendons J 2016; 6(1): 161-166.##14. Akbari-Aghdam H, Mehdizadeh-Davani K. Comparison of Clinical Examination and Magnetic Resonance Imaging Findings with Arthroscopic Findings in Patients with Meniscus and Ligament Damages. Journal Of Isfahan Medical School 2018; 35(456): 1668-1674.##15. Farzam R, Azarkhish K, Hashemizadeh P, Mazloomzadeh S, Khederlou H. Assessment of Sensitivity, Specificity, and Diagnostic Accuracy of High Resolution CT Scan in Meniscal Lesions. Qom Univ Med Sci J 2018; 12(3): 1-8 (Persian).##16. Avci M, Kozaci N. Comparison of X-Ray Imaging and Computed Tomography Scan in the Evaluation of Knee Trauma. Medicina (Kaunas) 2019; 55(10): 623.##17. Bradley AT, Adler JA, Curtis DM, Nwaudo D, Gayed MJ, Wallace SJ, et al. Are Oblique Views Necessary? A Review of the Clinical Value of Oblique Knee Radiographs in the Acute Setting. West J Emerg Med 2022; 23(6): 939-946.##18. Stiell IG, Wells GA, Hoag RH, Sivilotti ML, Cacciotti TF, Verbeek PR, et al. Implementation of the Ottawa Knee Rule for the use of radiography in acute knee injuries. JAMA 1997; 278(23): 2075-2079.##19. Levy NM, Krych AJ, Hevesi M, Reardon PJ, Pareek A, Stuart MJ, et al. Does age predict outcome after multiligament knee reconstruction for the dislocated knee? 2-to 22-year follow-up. Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthrosc 2015; 23(10): 3003-3007.##20. Barzin M, Abdi R, Golmohammadi H. Diagnostic accuracy of ultrasonography in comparison with magnetic resonance imaging in patients with knee trauma. J Gorgan Univ Med Sci 2012; 14(3): 92-97.##21. Navali MD AM, Mohseni MD, Safari MB, Nozad A. Arthroscopic Confirmation of Clinical and MRI Evaluation for Meniscus and Cruciate Ligament Injuries of Knee. Iranian Journal of Orthopedic Surgery 2020; 6(4-A(25)): 180-185.##22. Jah AE, Keyhani S, Zarei R, Moghaddam AK. Accuracy of MRI in comparison with clinical and arthroscopic findings in ligamentous and meniscal injuries of the knee. Acta Orthop Belg 2005; 71(2):189-196.## ##

بررسی ارزیابی تنوعات شکلی و موقعیت سوراخ و کانال کامی بزرگ توسط تکنیک تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی Assessment of Morphology and Situation Variations of Greater Palatine Foramen and Canal by Cone Beam Computed Tomography Imaging Technique 1 1 سابقه و هدف: آناتومی کانال پالاتین بزرگ برای دندان پزشکان و جراحان فک و صورت از لحاظ انجام فرآیندهای جراحی مختلف از جمله بی‌حسی موضعی، جای گذاری ایمپلنت دندانی، جراحی سینوس‌های پارانازال حائز اهمیت است. در نمای اگزیال، سوراخ کامی بزرگ (GPF) معمولا در محاذات مولر دوم مشاهده می‌گردد و توسط مخاط ضخیم پنهان است که تعیین موقعیت بالینی آن با توجه به علائم آناتومیکی مهم می‌باشد. لذا هدف از مطالعه حاضر، بررسی و ارزیابی تنوعات آناتومیک سوراخ و کانال کامی بزرگ، میانگین قطر سوراخ کامی بزرگ و کوچک و موقعیت سوراخ کامی بزرگ توسط تکنیک تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی گذشته‌نگر، 316 تصویر CBCT مربوط به فک بالا به منظور شناسایی سوراخ کامی بزرگ و کوچک و کانال کامی و موقعیت آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. تصاویر CBCT  تهیه شده از بیماران، از نظر مورفولوژی و قطر GPF و کانال کامی بزرگ، مورد ارزیابی قرارگرفتند. از نظر شکل آناتومیک کانال کامی بزرگ در پلن ساجیتال و موقعیت فورامن کامی بزرگ در پلن اگزیال نسبت به دندان مولر دوم در فک بالا مورد بررسی قرار گرفتند. اطلاعات موردنیاز در چک لیستی که بدین منظور تهیه شده بود، جمع‌آوری شد. به کمک دو مشاهده‌گر متخصص رادیولوژی فک و صورت، تصاویر CBCT بررسی شدند و سپس نظر خود را اعلام کردند و 20 درصد از داده‌ها برای خطای مشاهده‌گر تکرار شد. در این مطالعه، نمونه‌ها جهت آنالیز آماری به سه دسته گروه سنی تقسیم شدند. رابطه بین گروه های سنی و GPF و کانال کامی بزرگ مورد بررسی قرار گرفت. پس از جمع‌آوری داده‌ها، اطلاعات توسط نرم‌افزار SPSS V.23 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و داده‌ها با استفاده از شاخص‌های تعداد و درصد و شاخص‌های مرکزی و پراکندگی، توصیف شدند. سطح معناداری 0/05 P<در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که سوراخ کامی بزرگ در 63/9 درصد دیستال مولر دوم و36/1درصد همسطح با مولر دوم در تصاویر CBCT دیده می‌شوند. از نظر مورفولوژی فورامن، شایع‌ترین شکل، بیضی در 107 نفر (33/9 درصد) مشاهده شد. هم‌چنین طبق بررسی‌های صورت گرفته، شایع‌ترین مورفولوژی کانال کامی بزرگ، آبشاری در 120 نفر (38 درصد) بــوده است. هم‌چنیــن نتایج نشان داد که رابطه معناداری بین مورفولوژی سوراخ کامی بزرگ و جنسیت وجود دارد به‌طوری‌که اشکال گرد و بیضــی در مردان بیش‌تر و اشکال بیشکل و شکافی و قطره اشکی در زنان، بیش‌تر است. تعداد فورامن کامی کوچک در88/8 درصد موارد کم‌تر از 3 عدد بوده است. طبق آزمون‌های آماری ارتباط معنی‌داری بین قطر فورامن کامی کوچک با جنس، سن و جهت فکی وجود داشته است (0/046=P). استنتاج: با توجه به این‌که سوراخ کامی بزرگ در بیشتر موارد در دیستال مولر دوم قرار می‌گیرد و ارتباط معنی‌داری بین شکل GPF و موقعیت آن یافت شد، لذا به منظور جلوگیری از مشکلات جراحی، ارزیابی تنوعات آناتومیک سوراخ و کانال کامی بزرگ به خصوص قبل از جراحی دندان عقل فک بالا، ضروری است.   2 Background and purpose: The anatomy of the great palatine canal is important for dentists and maxillofacial surgeons in terms of performing various surgical procedures such as local anesthesia, dental implant placement, and paranasal sinus surgery. In the axial view, the great palatal foramen (GPF) is usually seen in the alignment of the second molar and is hidden by the thick mucosa, which is important to determine its clinical position according to the anatomical signs. The present study aimed to investigate and evaluate the anatomical variations of the large palatine foramen and canal, the large and small palatine foramen, and the location of the large palatine foramen by CBCT technique. Materials and methods: In this retrospective cross-sectional study, 316 CBCT images related to the maxilla were analyzed to identify the large and small palatal foramen and the palatal canal and their positions. In this cross-sectional study, CBCT images obtained from patients were evaluated in terms of morphology and diameter of the large palatal foramen and large palatal canal. The anatomical shape of the large palatal canal in the sagittal plane and the position of the large palatal foramen in the axial plane relative to the second molar tooth in the upper jaw were investigated. The required information was collected in the checklist prepared for this purpose. With the help of two observers specializing in maxillofacial radiology, the CBCT images were examined and gave their opinion, and 20% of the data were repeated for the observer's error. In this study, the samples were divided into three age groups for statistical analysis. The relationship between age groups, GPF, and large palatal canal was investigated. After collecting the data and information, it was analyzed by SPSS V.23 software, and the data was described using number and percentage indicators and central and dispersion indicators. The significance level was considered to be P<0.05. Results: Results showed that large palatal holes are seen in 63.9% of the distal second molar and 36.1% flush with the second molar in CBCT images. In terms of foramen morphology, the most common shape was oval in 107 patients (33.9%). Also, according to the surveys, the most common morphology of the large palatal canal was cascade in 120 people (38%). Additionally, the results showed that there is a significant relationship between the morphology of the large palatal foramen and gender, so that the round and oval shapes are more common in men, and the round, split, and teardrop shapes are more common in women. The number of small palatal foramen was less than 3 in 88.8% of cases. According to statistical tests, there is a significant relationship between the diameter of the small palatal foramen with sex, age, and jaw direction (P=0.046). Conclusion: Considering that the large palatal foramen is located in the distal second molar in most cases a significant relationship was found between the shape of the GPF and its position. Therefore,  to avoid surgical problems, it is necessary to evaluate the anatomical variations of the hole and the large palatal canal, especially before the maxillary wisdom tooth surgery.   175 182 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/62024/03/10 1402/12/20 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/212024/06/9 1403/3/20 یونس سعدآبادی Yoones Sadabadi دانشجوی دندانپزشکی، مرکز تحقیقات دندانی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران yoones.sadabadi75@gmail.com فریدا عابسی Farida Abesi دانشیار، مرکز تحقیقات مواد دندانی، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران faridaabesi@yahoo.fr احسان موعودی Ehsan Moudi دانشیار، مرکز تحقیقات مواد دندانی، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران moudi@mubabol.ac.ir ثریا خفری Soraya Khafri استادیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت اجتماعی، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران khafri@yahoo.com cone beam computed tomography maxilla greater and small palatine foramen greater palatine canal diameter of the large and small palatal foramen توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی فک بالا سوراخ کامی بزرگ و کوچک کانال کامی بزرگ قطر فورامن کامی بزرگ و کوچک 1. Howard-Swirzinski K, Edwards PC, Saini TS, Norton NS. Length and geometric patterns of the greater palatine canal observed in cone beam computed tomography. Int J Dent 2010; 2010: 292753.##2. Aoun G, Nasseh I, Sokhn S. Radio-anatomical study of the greater palatine canal and the pterygopalatine fossa in a Lebanese population: a consideration for maxillary nerve block. J Clin Imaging Sci 2016; 6: 35.##3. Monsour P, Huang T. Morphology of the greater palatine grooves of the hard palate: a cone beam computed tomography study. Aust Dent J 2016; 61(3): 329-332.##4. Rapado-González O, Suárez-Quintanilla J, Suárez-Cunqueiro MM. Anatomical variations of the greater palatine canal in cone-beam computed tomography. Surg Radiol Anat 2017; 39(7): 717-723.##5. Rapado-González O, Suárez-Quintanilla J, Otero-Cepeda X, Fernández-Alonso A, Suárez-Cunqueiro M. Morphometric study of the greater palatine canal: cone-beam computed tomography. Surg Radiol Anat 2015; 37(10): 1217-1224.##6. Sharma NA, Garud RS. Greater palatine foramen–key to successful hemimaxillary anaesthesia: a morphometric study and report of a rare aberration. Singapore Med J 2013; 54(3): 152-159.##7. Chrcanovic BR, Custódio AL. Anatomical variation in the position of the greater palatine foramen. J Oral Sci 2010; 52(1): 109-113.##8. Methathrathip D, Apinhasmit W, Chompoopong S, Lertsirithong A, Ariyawatkul T, Sangvichien S. Anatomy of greater palatine foramen and canal and pterygopalatine fossa in Thais: considerations for maxillary nerve block. Surg Radiol Anat 2005; 27: 511-516.##9. Piagkou M, Xanthos T, Anagnostopoulou S, Demesticha T, Kotsiomitis E, Piagkos G, et al. Anatomical variation and morphology in the position of the palatine foramina in adult human skulls from Greece. J Craniomaxillofac Surg 2012; 40(7): e206-e210.##10. Bahşi İ, Orhan M, Kervancıoğlu P, Yalçın ED. Morphometric evaluation and clinical implications of the greater palatine foramen, greater palatine canal and pterygopalatine fossa on CBCT images and review of literature. Surg Radiol Anat 2019; 41(5): 551-567.##11. Sheikhi M, Zamaninaser A, Jalalian F. Length and anatomic routes of the greater palatine canal as observed by cone beam computed tomography. Dent Res J (Isfahan) 2013; 10(2): 155-161.##12. Ajmani M. Anatomical variation in position of the greater palatine foramen in the adult human skull. J Anat 1994; 184(Pt 3): 635-637.## ##

مروری بر کاربرد نانوحامل‌های لیپیدی در فراورده‌های ضدچروک پوست A Review on the Use of Lipid Nanocarriers in Anti-Wrinkle Skin Products 1 1 پوست، به‌عنوان بزرگ‌ترین عضو بدن انسان، ساختاری پیچیده و چندلایه دارد که شامل اپیدرم، درم و هیپودرم است و نقش حیاتی در محافظت از بدن و حفظ سلامت کلی آن ایفا می‌کند. پیری پوست یک فرآیند چند‌بعدی است و به وسیله عوامل درونی و بیرونی متعددی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. با بالا رفتن سن افراد، این عوامل در نهایت باعث از بین رفتن خاصیت ارتجاعی و استحکام پوست می‌شوند که به‌دنبال آن نشانه‌هایی از افزایش سن مانند چین و چروک، تغییر رنگ پوست و کاهش روشنایی آن ایجاد می‌شود. آگاهی همه جانبه از این عوامل و تاثیری که بر روی پوست می‌گذارد، منجر به ایجاد روش‌ها و محصولات مؤثرتری برای مراقبت از پوست می‌شود که می‌توانند این روند را کند کرده و کیفیت پوست را افزایش دهند. پیشرفت‌های اخیر در فناوری نانو که با افزایش تقاضای مصرف‌کنندگان در مورد زیبایی همراه شده است، به‌دنبال لوازم آرایشی و محصولات مراقبت از پوست نوآورانه‌ای است که بتوانند اثرات پیری را کاهش دهند. از این‌رو، فناوری نانو درحوزه مراقبت از پوست به‌عنوان یک رویکرد نوین و مؤثر شناخته شده است که می‌تواند راهکارهای کارآمدی برای مقابله با پیری پوست ارائه دهد. نانوحامل‌های لیپیدی به‌عنوان یکی از نوآوری‌های کلیدی و پیشرفت‌های مهمی که در زمینه محصولات آرایشی و بهداشتی ایجاد شده‌اند، معرفی شده‌ است. این نانوحامل‌ها می‌توانند به‌طور مؤثری نفوذ مواد مؤثره آرایشی و بهداشتی را از طریق لایه شاخی اپیدرم که به‌عنوان سد اصلی نفوذ مواد به داخل پوست عمل می‌کند، تقویت کنند. هم‌چنین، این نانوحامل‌ها پایداری اجزای فعال موجود در فرآورده‌های آرایشی- بهداشتی را نیز ارتقاء می‌بخشند. نانوحامل‌های لیپیدی ویژگی‌های منحصر به فردی دارند که سبب افزایش اثربخشی و کاهش عوارض جانبی محصولات آرایشی- بهداشتی می‌شوند. این نانوحامل‌ها باعث رهایش کنترل‌شده و انتشار طولانی‌مدت مواد فعال می‌شوند، که این ویژگی‌ها باعث می‌شوند ترکیبات فعال به‌صورت مداوم و یکنواخت در پوست آزاد شوند. بهبود زیست سازگاری اجزا نیز یکی دیگر از مزایای نانوحامل‌های لیپیدی است که به کاهش تحریکات پوستی و افزایش تحمل پوست نسبت به مواد فعال کمک می‌کند. طیف گسترده‌ای از نانوحامل‌ها در دارورسانی پوستی محصولات آرایشی- بهداشتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. نانوامولسیون‌ها، لیپوزوم‌ها، نانوذرات لیپیدی، اتوزوم‌ها، نیوزوم‌ها، ترانسفروزوم‌ها، نانوکریستال‌ها و نانوحامل‌ها پلیمری و معدنی از جمله این نانوحامل‌ها هستند. هر یک از این نانوحامل‌ها دارای ویژگی‌ها و مکانیسم‌های عمل خاصی هستند که در بهبود نفوذ و اثرگذاری مواد فعال به لایه‌های عمقی پوست مؤثر می‌باشند. در مطالعه حاضر، به بررسی انواع مختلف نانوحامل‌های لیپیدی به‌عنوان حامل‌های مؤثر در نفوذ ترکیبات ‌فعال به لایه‌های پوست، مکانیسم عمل این نانوحامل‌ها درپوست و هم‌چنین جدیدترین محصولات ضدپیری و ضدچروک حاوی این نانوحامل‌ها پرداخته شده است. بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که استفاده از نانوحامل‌های لیپیدی در فرمولاسیون محصولات ضدپیری می‌تواند بهبود چشمگیری در جوان‌سازی و بازسازی پوست ایجاد کند. این محصولات با افزایش نفوذپذیری و پایداری ترکیبات فعال، اثربخشی بهتری در کاهش چروک‌ها و خطوط ریز پوست دارند و باعث افزایش استحکام و ارتجاعی بودن پوست می‌شوند. هم‌چنین انتظار می‌رود که با پیشرفت‌های بیش‌تر در این زمینه، محصولات نوآورانه‌تری به بازار عرضه شوند که بتوانند نیازهای مختلف مصرف‌کنندگان را برآورده سازند.   2 Functioning as the human body's most extensive organ, the skin exhibits an intricate, stratified architecture. This architecture consists of distinct layers: the epidermis, dermis, and hypodermis. Collectively, these layers play a crucial role in safeguarding the body and upholding its general well-being. The aging process of the skin is complex and is influenced by a wide range of internal and external factors. The loss of skin elasticity and firmness is a consequence of these factors, which ultimately contribute to signs of aging such as wrinkles, skin discoloration, and diminished radiance as people get older. A comprehensive understanding of these factors and their impact on the skin can lead to the development of more effective methods and products for skin care, capable of slowing down this process and improving skin quality. Recent advances in nanotechnology, driven by increasing consumer demand for beauty products, have prompted the development of novel methods of skincare that are aimed at minimizing the appearance of symptoms of aging. Therefore, nanotechnology in skin care has emerged as a recognized novel and effective approach that can provide efficient solutions for combating skin aging. Nano lipid carriers have been introduced as one of the key innovations in this field. These carriers can effectively enhance the penetration of active cosmetic and skincare ingredients through the branched layers of the epidermis, which serve as the main barrier to the penetration of substances into the skin. These nanocarriers enhance the stability of active ingredients present in cosmetic and skincare formulations. When it comes to cosmetics and skincare products, nano lipid carriers have several distinctive qualities that add to their potential to improve efficacy while simultaneously minimizing side effects. They facilitate controlled release and long-term diffusion of active ingredients, ensuring continuous and uniform distribution of active compounds in the skin. Hence, they improve the biocompatibility of ingredients, thereby reducing skin irritation and enhancing skin tolerance to active substances. A wide range of nanocarriers is utilized in the dermal delivery of cosmetic and skincare products. These include nanoemulsions, liposomes, lipid nanoparticles, ethosomes, niosomes, transferosomes, nanocrystals, as well as polymeric and mineral nanocarriers. Each of these nanocarriers exhibits specific properties and mechanisms of action that effectively improve the penetration and efficacy of active ingredients into the deeper layers of the skin. In the present article, various types of nano lipid carriers have been examined as effective vehicles for delivering active compounds into the skin layers, along with their mechanisms of action. Furthermore, the latest anti-aging and anti-wrinkle products containing these nanocarriers have been discussed. Scientific investigations have demonstrated that the use of nano lipid carriers in the formulation of anti-aging products can significantly improve skin rejuvenation and regeneration. These products, by enhancing the permeability and stability of active compounds, exhibit better efficacy in reducing wrinkles and fine lines, increasing skin firmness and elasticity. It is also anticipated that with further advancements in this field, more innovative products will be introduced to the market to meet diverse consumer needs.   183 199 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/62024/03/102024/01/29 1402/11/9 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/212024/06/92024/06/16 1403/3/27 فاطمه رضایی Fatemeh Rezaie دانشجوی کارشناسی ارشد نانوفناوری پزشکی، دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران rezaiefatemeh1998@gmail.com مجید سعیدی Majid Saeedi استاد، گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران majsaeedi@gmail.com رضوان یزدیان Rezvan Yazdian-Robati استادیار، مرکز تحقیقات علوم داروئی، پژوهشکده هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران yazdianr921@gmail.com جواد اختری Javad Akhtari دانشیار، گروه نانوفناوری پزشکی، دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران javad.akhtari20@gmail.com nanoliposome nanocarriers skin aging skin drug delivery anti-wrinkle products نانولیپوزوم نانوحامل‌ها پیری پوست دارورسانی پوستی فراورده‌های ضد چروک 1. Tiwari N, Osorio‐Blanco ER, Sonzogni A, Esporrín-Ubieto D, Wang H, Calderón M. Nanocarriers for skin applications: where do we stand? Angewandte Chemie International Edition 2022; 61(3): e202107960.##2. Lopez-Ojeda W, Pandey A, Alhajj M, Oakley AM. Anatomy, skin (integument). StatPearls [Internet]: StatPearls Publishing; 2022.##3. Abdo JM, Sopko NA, Milner SM. The applied anatomy of human skin: A model for regeneration. Wound Medicine 2020; 28:100179.##4. Bi Y, Xia H, Li L, Lee RJ, Xie J, Liu Z, et al. Liposomal vitamin D3 as an anti-aging agent for the skin. Pharmaceutics 2019; 11(7): 311.##5. Ahmed IA, Mikail MA, Zamakshshari N, Abdullah A-SH. Natural anti-aging skincare: role and potential. Biogerontology 2020; 21(3): 293-310.##6. Hollmerus S, Yousaf S, Islam Y, Khan I. Isoflavones-Based Liposome Formulations as Anti-Aging for Skincare. Novel Approaches in Drug Designing & Development 2018; 3(3).##7. Tobin DJ. Introduction to skin aging. J Tissue Viability 2017; 26(1): 37-46.##8. Zhang S, Duan E. Fighting against skin aging: the way from bench to bedside. Cell Transplant 2018; 27(5): 729-738.##9. Bolzinger M-A, Briançon S, Pelletier J, Chevalier Y. Penetration of drugs through skin, a complex rate-controlling membrane. Current opinion in colloid & interface science 2012; 17(3): 156-165.##10. Aziz ZAA, Mohd-Nasir H, Ahmad A, Mohd. Setapar SH, Peng WL, Chuo SC, et al. Role of nanotechnology for design and development of cosmeceutical: application in makeup and skin care. Front Chem 2019; 7: 739.##11. Gupta V, Mohapatra S, Mishra H, Farooq U, Kumar K, Ansari MJ, et al. Nanotechnology in cosmetics and cosmeceuticals—a review of latest advancements. Gels 2022; 8(3): 173.##12. Effiong DE, Uwah TO, Jumbo EU, Akpabio AE. Nanotechnology in cosmetics: basics, current trends and safety concerns—A review. Advances in nanoparticles 2019; 9(1): 1-22.##13. Souto EB, Fernandes AR, Martins-Gomes C, Coutinho TE, Durazzo A, Lucarini M, et al. Nanomaterials for skin delivery of cosmeceuticals and pharmaceuticals. Appl Sci 2020; 10(5): 1594.##14. Is it a of Cosmetics, a drug, or both?(Or is it soap?). Plast Surg Nurs 2008; 28(4): 195-197.##15. Gautam A, Singh D, Vijayaraghavan R. Dermal exposure of nanoparticles: an understanding. Journal of Cell and Tissue Research 2011; 11(1): 2703-2708.##16. Ahmad U, Ahmad Z, Khan AA, Akhtar J, Singh SP, Ahmad FJ. Strategies in development and delivery of nanotechnology based cosmetic products. Drug ReS 2018; 68(10): 545-552.##17. Kligman AM. Cosmetics: a dermatologist looks to the future: promises and problems. Dermatol Clin 2000; 18(4): 699-709.##18. Ahsan H. The biomolecules of beauty: Biochemical pharmacology and immunotoxicology of cosmeceuticals. J Immunoassay Immunochem 2019; 40(1): 91-108.##19. Ruocco N, Costantini S, Guariniello S, Costantini M. Polysaccharides from the marine environment with pharmacological, cosmeceutical and nutraceutical potential. Molecules 2016; 21(5): 551.##20. Fytianos G, Rahdar A, Kyzas GZ. Nanomaterials in cosmetics: Recent updates. Nanomaterials 2020; 10(5): 979.##21. Paudel KS, Milewski M, Swadley CL, Brogden NK, Ghosh P, Stinchcomb AL. Challenges and opportunities in dermal/ transdermal delivery. Ther Deliv 2010; 1(1): 109-131.##22. Akhtari J, Faridnia R, Kalani H, Bastani R, Fakhar M, Rezvan H, et al. Potent in vitro antileishmanial activity of a nanoformulation of cisplatin with carbon nanotubes against Leishmania major. J Global Antimicrob Resist 2019; 16: 11-16.##23. Kaul S, Gulati N, Verma D, Mukherjee S, Nagaich U. Role of nanotechnology in cosmeceuticals: a review of recent advances. J Pharm 2018; 2018: 3420204.##24. Singh R, Tiwari S, Tawaniya J. Review on nanotechnology with several aspects. Int J Res Comput Eng Electron 2013; 2(3): 1-8.##25. Asfaram S, Fakhar M, Keighobadi M, Akhtari J. Promising anti-protozoan activities of propolis (bee glue) as natural product: A review. Acta Parasitol 2021; 66(1): 1-12.##26. Santos AC, Morais F, Simões A, Pereira I, Sequeira JA, Pereira-Silva M, et al. Nanotechnology for the development of new cosmetic formulations. Expert Opin Drug Deliv 2019; 16(4): 313-330.##27. Chariou PL, Ortega-Rivera OA, Steinmetz NF. Nanocarriers for the Delivery of Medical, Veterinary, and Agricultural Active Ingredients. ACS Nano 2020; 14(3): 2678-2701.##28. Bilal M, Iqbal HM. New insights on unique features and role of nanostructured materials in cosmetics. Cosmetics 2020; 7(2): 24.##29. Scicluna MC, Vella-Zarb L. Evolution of nanocarrier drug-delivery systems and recent advancements in covalent organic framework–drug systems. ACS Applied Nano Materials 2020; 3(4): 3097-3115.##30. Asadi P,Mehravaran A, Soltanloo N, Abastabar M, Akhtari J. Nanoliposome-loaded antifungal drugs for dermal administration: A review. Current Medical Mycology 2021; 7(1): 71-78.##31. Yuan L, Pan M, Shi K, Hu D, Li Y, Chen Y, et al. Nanocarriers for promoting skin delivery of therapeutic agents. Applied Materials Today 2022; 27: 101438.##32. Pandey S, Shaikh F, Gupta A, Tripathi P, Yadav JS. A Recent Update: Solid Lipid Nanoparticles for Effective Drug Delivery. Adv Pharm Bull 2022; 12(1): 17-33.##33. Bayón-Cordero L, Alkorta I, Arana L. Application of solid lipid nanoparticles to improve the efficiency of anticancer drugs. Nanomaterials 2019; 9(3): 474.##34. Pardeike J, Hommoss A, Müller RH. Lipid nanoparticles (SLN, NLC) in cosmetic and pharmaceutical dermal products. Int J Pharm 2009; 366(1-2): 170-184.##35. Plyduang T, Atipairin A, Sae Yoon A, Sermkaew N, Sakdiset P, Sawatdee S. Formula Development of Red Palm (Elaeis guineensis) Fruit Extract Loaded with Solid Lipid Nanoparticles Containing Creams and Its Anti-Aging Efficacy in Healthy Volunteers. Cosmetics 2022; 9(1): 3.##36. Chen J, Wei N, Lopez-Garcia M, Ambrose D, Lee J, Annelin C, et al. Development and evaluation of resveratrol, Vitamin E, and epigallocatechin gallate loaded lipid nanoparticles for skin care applications. Eur J Pharm Biopharm 2017; 117: 286-291.##37. Sala M, Diab R, Elaissari A, Fessi H. Lipid nanocarriers as skin drug delivery systems: Properties, mechanisms of skin interactions and medical applications. Int J Pharm 2018; 535(1-2): 1-17.##38. Gulati S, Kumar S, Wadhwa R, Lamba S, Batra K. Nanocosmeceuticals: Novel and Advanced Self-Care Materials. Handbook of Consumer Nanoproducts 2021: 1-26.##39. Fakhravar Z, Ebrahimnejad P, Daraee H, Akbarzadeh A. Nanoliposomes: Synthesis methods and applications in cosmetics. Journal of Cosmetic and Laser Therapy 2016; 18(3): 174-181.##40. Assadpour S, Shiran MR, Akhtari J. Chitosan coating of anionic liposomes containing sumatriptan succinate: a candidate for nasal administration. Nanomed J 2021; 8(2): 132-139.##41. Liu P, Chen G, Zhang J. A review of liposomes as a drug delivery system: current status of approved products, regulatory environments, and future perspectives. Molecules 2022; 27(4): 1372.##42. Abbasi H, Kouchak M, Mirveis Z, Hajipour F, Khodarahmi M, Rahbar N, et al. What We Need to Know about Liposomes as Drug Nanocarriers: An Updated Review. Adv Pharm Bull 2023; 13(1): 7-23.##43. Nsairat H, Khater D, Sayed U, Odeh F, Al Bawab A, Alshaer W. Liposomes: Structure, composition, types, and clinical applications. Heliyon 2022; 8(5): e09394.##44. Andra VVSNL, Pammi S, Bhatraju LVKP, Ruddaraju LK. A comprehensive review on novel liposomal methodologies, commercial formulations, clinical trials and patents. Bionanoscience 2022; 12(1): 274-291.##45. Mehravaran A, Nasab MR, Mirahmadi H, Sharifi I, Alijani E, Nikpoor AR, et al. Immunogenicity and protection effects of cationic liposome containing imiquimod adjuvant on leishmaniasis in BALB/c mice. Iran J Basic Med Sci 2019; 22(8): 922-931.##46. Zhou H, Luo D, Chen D, Tan X, Bai X, Liu Z, et al. Current Advances of Nanocarrier Technology-Based Active Cosmetic Ingredients for Beauty Applications. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology 2021; 14: 867-887.##47. Desai J, Mallya R. Development of green coffee beans extract loaded anti-aging liposomal gel. Indian J Pharm Educ Res 2021; 55(4): 979-988.##48. Yücel Ç, Şeker Karatoprak G, Değim İT. Anti-aging formulation of rosmarinic acid-loaded ethosomes and liposomes. Journal of Microencapsulation 2019; 36(2): 180-191.##49. Han F, Luo D, Qu W, Chen D, Hong Y, Sheng J, et al. Nanoliposomes codelivering bioactive peptides produce enhanced anti-aging effect in human skin. Journal of Drug Delivery Science and Technology 2020; 57: 101693.##50. Tran HM, Yang CY, Wu TH, Yen FL. Liposomes Encapsulating Morin: Investigation of Physicochemical Properties, Dermal Absorption Improvement and Anti-Aging Activity in PM-Induced Keratinocytes. Antioxidants 2022; 11(6): 1183.##51. Chen W, Zou M, Ma X, Lv R, Ding T, Liu D. Co-encapsulation of EGCG and quercetin in liposomes for optimum antioxidant activity. Journal of Food Science 2019; 84(1): 111-120.##52. Dag D, Oztop MH. Formation and characterization of green tea extract loaded liposomes. Journal of Food Science 2017; 82(2): 463-470.##53. Maione-Silva L, de Castro EG, Nascimento TL, Cintra ER, Moreira LC, Cintra BAS, et al. Ascorbic acid encapsulated into negatively charged liposomes exhibits increased skin permeation, retention and enhances collagen synthesis by fibroblasts. Scientific Reports 2019; 9(1): 522.##54. Che Marzuki NH, Wahab RA, Abdul Hamid M. An overview of nanoemulsion: concepts of development and cosmeceutical applications. Biotechnology & Biotechnological Equipment 2019; 33(1): 779-797.##55. Dhapte-Pawar V, Kadam S, Saptarsi S, Kenjale PP. Nanocosmeceuticals: Facets and aspects. Future Science OA 2020; 6(10): FSO613.##56. Dobke M, Hauch A. Targeting facial aging with nano and regenerative technologies and procedures. Plast Aesthet Res 2020; 7: 1.##57. Talegaonkar S, Rai M. Nanoformulations in human health: Springer; 2020.##58. Ferraris C, Rimicci C, Garelli S, Ugazio E, Battaglia L. Nanosystems in cosmetic products: A brief overview of functional, market, regulatory and safety concerns. Pharmaceutics 2021; 13(9): 1408.##59. Zhou H, Luo D, Chen D, Tan X, Bai X, Liu Z, et al. Current advances of nanocarrier technology-based active cosmetic ingredients for beauty applications. Clin Cosmet Investig Dermatol 2021; 14: 867-887.##60. Salvioni L, Morelli L, Ochoa E, Labra M, Fiandra L, Palugan L, et al. The emerging role of nanotechnology in skincare. Adv Colloid Interface Sci 2021; 293: 102437.##61. Sapkota R, Dash AK. Liposomes and transferosomes: A breakthrough in topical and transdermal delivery. Ther Deliv 2021; 12(2): 145-158.##62. Avadhani KS, Manikkath J, Tiwari M, Chandrasekhar M, Godavarthi A, Vidya SM, et al. Skin delivery of epigallocatechin-3-gallate (EGCG) and hyaluronic acid loaded nano-transfersomes for antioxidant and anti-aging effects in UV radiation induced skin damage. Drug Deliv 2017; 24(1): 61-74.##63. Ayunin Q, Miatmoko A, Soeratri W, Erawati T, Susanto J, Legowo D. Improving the anti-ageing activity of coenzyme Q10 through protransfersome-loaded emulgel. Sci Rep 2022; 12(1): 906.##64. Ayunin Q, Miatmoko A, Soeratri W, Erawati T, Susanto J, Legowo D. Improving the anti-ageing activity of coenzyme Q10 through protransfersome-loaded emulgel. Scientific Reports 2022; 12(1): 906.##65. Verma P, Pathak K. Therapeutic and cosmeceutical potential of ethosomes: An overview. J Adv Pharm Technol Res 2010; 1(3): 274-282.##66. Zeb A, Arif ST, Malik M, Shah FA, Din FU, Qureshi OS, et al. Potential of nanoparticulate carriers for improved drug delivery via skin. Journal of Pharmaceutical Investigation 2019; 49(5): 485-517.##67. Aggarwal D, Nautiyal U. Ethosomes: A review. Int J Pharm Med Res 2016; 4(4): 354-363.##68. Sguizzato M, Mariani P, Spinozzi F, Benedusi M, Cervellati F, Cortesi R, et al. Ethosomes for coenzyme Q10 cutaneous administration: From design to 3D skin tissue evaluation. Antioxidants 2020; 9(6): 485.##69. Kazi KM, Mandal AS, Biswas N, Guha A, Chatterjee S, Behera M, et al. Niosome: A future of targeted drug delivery systems. J Adv Pharm Technol Res. 2010;1(4):374-80.##70. Ramanunny AK, Wadhwa S, Gulati M, Singh SK, Kapoor B, Dureja H, et al. Nanocarriers for treatment of dermatological diseases: Principle, perspective and practices. Eur J Pharmacol 2021; 890: 173691.##71. Hameed A, Fatima GR, Malik K, Muqadas A, Fazal-ur-Rehman M. Scope of nanotechnology in cosmetics: dermatology and skin care products. Journal of Medicinal and Chemical Sciences 2019; 2(1): 9-16.##72. Mawazi SM, Ann TJ, Widodo RT. Application of niosomes in cosmetics: a systematic review. Cosmetics 2022; 9(6): 127.##73. Abd-Elghany AA, Mohamad EA. Chitosan-Coated Niosomes Loaded with Ellagic Acid Present Antiaging Activity in a Skin Cell Line. ACS Omega 2023; 8(19): 16620-16629.##74. Mohamadi N, Soltanian S, Raeiszadeh M, Moeinzadeh M, Ohadi M, Sharifi F, et al. Characteristics and in vitro anti skin aging activity and UV radiation protection of morin loaded in niosomes. J Cosmetic Dermatol 2022; 21(11): 6326-6335.##75. Starzyk E, Frydrych A, Solyga A. Nanotechnology: does it have a future in cosmetics? SÖFW-Journal 2008; 134(6): 46-57.##76. Dahiya A, Romano J. Cosmeceuticals: a review of their use for aging and photoaged skin. Cosmetic Dermatology 2006; 19(7): 479-484.##77. Sonawane RO, Deshmukh AS, Mangrule UE, Shinde SA, Mahajan HS. Nanotechnology as a marketing future. World J Pharm Res 2020; 9(6): 889-903.##78. Nafisi S, Maibach H. Nanotechnology in cosmetics. Cosmetic Science and Technology 2017; 337-369.##79. Raj S, Jose S, Sumod U, Sabitha M. Nanotechnology in cosmetics: Opportunities and challenges. J Pharm Bioallied Sci 2012; 4(3): 186-193.##80. Lohani A, Verma A, Joshi H, Yadav N, Karki N. Nanotechnology-based cosmeceuticals. ISRN Dermatol 2014; 843687.##81. Chauhan A, Chauhan C. Emerging trends of nanotechnology in beauty solutions: A review. Materials Today: Proceedings. 2023; 81(1): 1052-1059.##82. Battaglia L, Ugazio E. Lipid nano-and microparticles: an overview of patent-related research. Journal of Nanomaterials 2019; 2019(2): 1-22.##83. Montenegro L. Lipid-based nanoparticles as carriers for dermal delivery of antioxidants. Curr Drug Metab 2017; 18(5): 469-480.## ##

بررسی فراوانی، ویژگی‌ها و سرنوشت میکروپلاستیک‌ها در آب و لجن ‌تصفیه خانه ‌های آب: یک مرور روایتی Investigation of Abundance, Characteristics, and Fate of Microplastics in Water and Sludge of Water Treatment Plants: A Narrative Review 1 1 میکروپلاستیک‌ها (MPs) به عنوان یک آلودگی نوظهور با اندازه کم‌تر از 5 میلی‌متر، می‌توانند به‌عنوان ناقل آلاینده‌‌های شیمیایی و بیولوژیکی عمل‌کنند و اثرات مخربی بر روی ‌محیط‌ زیست و سلامت انسان داشته باشند. آب شرب یکی از روش‌های مواجهه و ورود این ذرات به بدن انسان است. اهمیت تصفیه‌‌خانه‌های آب در حذف و کاهش حداکثری میکروپلاستیک‌‌های موجود و جلوگیری از وارد شدن آن‌ها به منابع آب است. بهینه‌سازی حذف میکروپلاستیک در تصفیه ‌خانه‌‌های آب آشامیدنی می‌تواند خطر مواجهه انسان با این مواد را کاهش دهد. این مطالعه به مرور فراوانی و ویژگی‌‌های میکروپلاستیک‌‌ها در آب و لجن تصفیه‌‌خانه‌‌های آب آشامیدنی و میزان کارایی فرآیندهای مختلف در حذف آن‌ها می‌پردازد. این مطالعه به صورت مروری روایتی می‌باشد. جهت شناسایی مطالعاتی که به بررسی میکروپلاستیک‌‌ها در آب و لجن ‌‌تصفیه‌خانه آب پرداختند، مطالعات فارسی و انگلیسی در بازه زمانی 2013 تا 2024 با دو گروه کلید واژه‌های فارسی شامل، میکروپلاستیک، آب، لجن،‌تصفیه خانه آب و کلید واژه‌های انگلیسی شامل، Drinking water treatment  plant،DWTP  Sludge و Microplastic پرداخته شد. در منابع اطلاعاتی Google Scholar، PubMed، John Wiley و ScienceDirect جستجو شد. مجموعاً 816 مقاله به‌دست آمد. پس از حذف مقالات تکراری، تعداد مقالات به 798 مقاله کاهش یافت. سپس با بررسی عناوین و چکیده‌‌ها، تعداد مقالات به 38 عدد محدود شد. با بررسی مقالاتی که متن کامل آن‌‌ها در دسترس بود در نهایت 12 مقاله باقی ماند که 9 مقاله به بررسی میکروپلاستیک‌‌ها در آب، 2 مقاله به بررسی میکروپلاستیک‌‌ها در لجن ‌تصفیه خانه آب و 1 مقاله به صورت مشترک به بررسی میکروپلاستیک‌ها در آب و لجن ‌‌تصفیه خانه آب پرداختند. نتایج نشان داد که تعداد میکروپلاستیک در آب خام با منشاء منابع سطحی (مخازن و رودخانه‌‌ها) بین 1/26±4/23 تا 425±3918 تعداد در لیتر متغیر بوده است و توزیع اندازه میکروپلاستیک‌‌ها در آب بسته به منبع آب خام ‌می‌‌تواند متفاوت باشد. بررسی‌ها نشان داد اندازه غالب این ذرات کم‌تر از 100 میکرومتر بوده است. علاوه براین فراوان ‌ترین نوع میکروپلاستیک‌‌ها شامل پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن و پلی‌اتیلن تترافتالات با دو شکل قطعه و فیبر بوده است. تعداد میکروپلاستیک‌ها در لجن بسیار بالا بوده و می‌تواند در حد 86000 ذره در هر گرم لجن خشک باشد. هم­چنین فرایندهای متداول تصفیه آب شامل انعقاد، لخته‌سازی، ته‌نشینی‌‌ و صاف‌سازی ماسه‌ای قادرند میکروپلاستیک‌‌ها را 39 تا 70 درصد حذف نمایند؛ امّا چنان چه در ادامه فرآیند تصفیه متداول از کربن فعال گرانولی استفاده شود، کارایی به 97 درصد خواهد رسید. این ذرات در نهایت می‌توانند در اثر مصرف آب توسط انسان یا موجودات آبزی بلعیده شوند و یا در اثر استفاده از لجن در کشاورزی در زمین رها شوند. این مطالعه نشان داد که میکروپلاستیک‌ها با ویژگی‌های متفاوت از نظر اندازه، شکل، رنگ و پلیمر در آب خام وجود دارند که بخش زیادی از آن‌ها در لجن تجمع می‌یابند. بنابراین، برای جلوگیری از اثرات زیست محیطی مخرب این ذرات، لازم است که لجن حاصل از ‌‌تصفیه خانه آب نیز قبل از ورود به ‌محیط ‌زیست تصفیه شود.   2 Microplastics (MPs) as an emerging pollution with a size of less than 5 mm, can act as carriers of chemical and biological pollutants and have destructive effects on the environment and human health. Drinking water is one of the methods of exposure and entry of these particles into the human body. The importance of water treatment plants is to eliminate and reduce the maximum of existing microplastics and prevent them from entering water sources. Optimizing the removal of microplastics in drinking water treatment plants can reduce the risk of human exposure to these substances. This study reviews the frequency and characteristics of microplastics in water and sludge of drinking water treatment plants and the efficiency of different processes in their removal. This study is a narrative review. To identify the studies that investigated microplastics in water and sludge of a water treatment plant, Persian and English studies in the period from 2013 to 2024 with two groups of Persian keywords including microplastics, water, sludge, water treatment plant, and English keywords. Including Drinking water treatment plants, DWTP Sludge and Microplastic. Google Scholar, PubMed, John Wiley, and ScienceDirect sources were searched. A total of 816 articles were obtained. After removing duplicate articles, the number of articles was reduced to 798 articles. Then, by checking the titles and abstracts, the number of articles was limited to 38. By reviewing the articles whose full text was available, 12 articles were finally left, 9 articles were about microplastics in water, 2 articles were about microplastics in water treatment plant sludge, and 1 article was jointly about microplastics in water. Water and sludge from the water treatment plant. The results showed that the number of microplastics in raw water with the origin of surface sources (reservoirs and rivers) varied between 4.23±1.26 to 3918±425 numbers per liter and the size distribution of microplastics in water can be different depending on the source of raw water. Investigations showed that the predominant size of these particles was less than 100 micrometers. In addition, the most abundant types of microplastics include polyethylene, polypropylene, and polyethylene terephthalate with two forms of fragment and fibers. The number of microplastics in sludge is very high and can be as high as 86,000 particles per gram of dry sludge. Also, common water purification processes including coagulation, flocculation, sedimentation, and sand filtration can remove microplastics by 39-70%, but if granular activated carbon is used in the continuation of the conventional purification process, the efficiency will reach 97%. These particles can eventually be swallowed by humans or aquatic organisms as a result of water consumption or left on the ground as a result of the use of sludge in agriculture. This study showed that microplastics with different characteristics in terms of size, shape, color, and polymer are present in raw water, and most of them accumulate in sludge. Therefore, to prevent the harmful environmental effects of these particles, it is necessary to purify the sludge from the water treatment plant before entering the environment.   200 213 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/62024/03/102024/01/292024/01/6 1402/10/16 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/212024/06/92024/06/162024/05/25 1403/3/5 محمدعلی ززولی Mohammad Ali Zazouli استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Mzazouli@mazums.ac.ir کوثر کوهی Kosar Kouhi دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران kouhikosar98@gmail.com اکرم عباسی تجدد Akram Abbasi Tajadod دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری ایران ایران a.abbasitajadod@mazums.ac.ir یلدا هاشم پور Yalda Hashempour استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران y.hashempour@mazums.ac.ir Sludge water microplastics treatment plant drinking water لجن آب میکروپلاستیک ‌‌تصفیه خانه آب آب آشامیدنی 1. Cydzik-Kwiatkowska A, Milojevic N, Jachimowicz P. The fate of microplastic in sludge management systems. Science of the Total Environment 2022;848:157466.##2. Shen M, Song B, Zhu Y, Zeng G, Zhang Y, Yang Y, et al. Removal of microplastics via drinking water treatment: current knowledge and future directions. Chemosphere 2020; 251: 126612. ##3. Ben-David EA, Habibi M, Haddad E, Hasanin M, Angel DL, Booth AM, Sabbah I. Microplastic distributions in a domestic wastewater treatment plant: Removal efficiency, seasonal variation and influence and microplastics. Iran J Health Environ 2022; 15(1): 169-180.##4. Zazouli M, Nejati H, Hashempour Y, Dehbandi R, Fakhri Y. Occurrence of microplastics (MPs) in the gastrointestinal tract of fishes: A global systematic review and meta-analysis and meta-regression. Sci Total Environ 2022; 815: 152743. ##5. Uogintė I, Pleskytė S, Pauraitė J, Lujanienė G. Seasonal variation and complex analysis of microplastic distribution in different WWTP treatment stages in Lithuania. Environ Monit Assess 2022; 194(11): 829. ##6. Razzak SA, Faruque MO, Alsheikh Z, Alsheikhmohamad L, Alkuroud D, Alfayez A, et al. A comprehensive review on conventional and biological-driven heavy metals removal from industrial wastewater. Environmental Advances 2022; 7: 100168. ##7. Hashempour Y, Jabari A, Fendereski A. Introducing Statistical Methods to Identify the Sources of Microplastics in the Aquatic Environment: An Overview. Journal of Health Research in Community. 2024; 9(4): 111-120.##8. Eriksen M, Mason S, Wilson S, Box C, Zellers A, Edwards W, et al. Microplastic pollution in the surface waters of the Laurentian Great Lakes. Mar Pollut Bull 2013; 77(1-2): 177-182. ##9. Sharifi H, Movahedian Attar H. A review of microplastics measuring methods in water and wastewater bodies. Iranian Journal of Health and Environment 2021; 14(1): 173-190. ##10. Hajji S, Ben-Haddad M, Abelouah MR, De-la-Torre GE, Alla AA. Sludge drying and dewatering processes influence the abundance and characteristics of microplastics in wastewater treatment plants. Chemosphere 2023; 339: 139743.##11. Brennecke D, Duarte B, Paiva F, Caçador I, Canning-Clode J. Microplastics as vector for heavy metal contamination from the marine environment. Estuarine, Coastal and Shelf Science 2016; 178: 189-195.##12. Tabatabaei F, Mafigholami R, Moghimi H, Khoramipour S. Evaluation of the performance of Tehran drinking water treatment plants in removing nanoplastics and microplastics. Iran J Health Environ 2022; 15(1): 169-180.##13. Dronjak L, Exposito N, Rovira J, Florencio K, Emiliano P, Corzo B, et al. Screening of microplastics in water and sludge lines of a drinking water treatment plant in Catalonia, Spain. Water Research 2022; 225: 119185.##14. Salari M, Khorasani M. Investigation of microplastics as emerging contaminants in sources and health effects on humans, review study. J Environ Res Technol 2022; 7(11): 13-26.##15. Cox KD, Covernton GA, Davies HL, Dower JF, Juanes F, Dudas SE. Human consumption of microplastics. Environ Sci Technol 2019; 53(12): 7068-7074.##16. Almaiman L, Aljomah A, Bineid M, Aljeldah FM, Aldawsari F, Liebmann B, et al. The occurrence and dietary intake related to the presence of microplastics in drinking water in Saudi Arabia. Environ Monit Assess 2021; 193(7): 390.##17. Kankanige D, Babel S. Contamination by≥ 6.5 μm-sized microplastics and their removability in a conventional water treatment plant (WTP) in Thailand. Journal of Water Process Engineering 2021; 40: 101765.##18. Zhou G, Wu Q, Wei X-F, Chen C, Ma J, Crittenden JC, Liu B. Tracing microplastics in rural drinking water in Chongqing, China: Their presence and pathways from source to tap. J Hazardous Mater 2023; 459: 132206.##19. Siegel H, Fischer F, Lenz R, Fischer D, Jekel M, Labrenz M. Identification and quantification of microplastic particles in drinking water treatment sludge as an integrative approach to determine microplastic abundance in a freshwater river. Environmental Pollution 2021; 286: 117524.##20. Feizi F, Hamidian AH, Akhbarizadeh R, Jonoobi M. Study on presence of microplastic pollution in the wastewater treatment plant of district 22 of Tehran. Journal of Natural Environment 2022; 75(1): 1-6 (Persian).##21. Tang KHD, Hadibarata T. Microplastics removal through water treatment plants: Its feasibility, efficiency, future prospects and enhancement by proper waste management. Environmental Challenges 2021; 5: 100264.##22. Dronjak L, Exposito N, Sierra J, Schuhmacher M, Florencio K, Corzo B, Rovira J. Tracing the fate of microplastic in wastewater treatment plant: A multi-stage analysis of treatment units and sludge. Environ Pollut 2023; 333: 122072.##23. Edgecock T, Siwek M, Chmielewski A, Rafalski A, Walo MW, Sudlitz M, et al. The Potential of Electron Beams for the Removal of Microplastics from Wastewater and Sewage Sludge 2023; 13(9): 100760.##24. Pivokonsky M, Cermakova L, Novotna K, Peer P, Cajthaml T, Janda V. Occurrence of microplastics in raw and treated drinking water. Science of the Total Environment 2018; 643: 1644-1651.##25. Mintenig SM, Löder MG, Primpke S, Gerdts G. Low numbers of microplastics detected in drinking water from ground water sources. Sci Total Environ 2019; 648: 631-635.##26. Pivokonský M, Pivokonská L, Novotná K, Čermáková L, Klimtová M. Occurrence and fate of microplastics at two different drinking water treatment plants within a river catchment. Science of the Total Environment 2020; 741: 140236.##27. Zhang Y, Diehl A, Lewandowski A, Gopalakrishnan K, Baker T. Removal efficiency of micro-and nanoplastics (180 nm–125 μm) during drinking water treatment. Science of The Total Environment 2020; 720: 137383.##28. Wang Z, Lin T, Chen W. Occurrence and removal of microplastics in an advanced drinking water treatment plant (ADWTP). Science of the Total Environment 2020; 700: 134520.##29. Sarkar DJ, Sarkar SD, Das BK, Praharaj JK, Mahajan DK, Purokait B, et al. Microplastics removal efficiency of drinking water treatment plant with pulse clarifier. Journal of Hazardous Materials 2021; 413: 125347.##30. Velasco AN, Gentile SR, Zimmermann S, Le Coustumer P, Stoll S. Contamination and removal efficiency of microplastics and synthetic fibres in a conventional drinking water treatment plant in Geneva, Switzerland. Science of The Total Environment 2023; 880: 163270.##31. Han Z, Jiang J, Xia J, Yan C, Cui C. Occurrence and fate of microplastics from a water source to two different drinking water treatment plants in a megacity in eastern China. Environmental Pollution 2024; 346: 123546.##32. Johnson AC, Ball H, Cross R, Horton AA, Jürgens MD, Read DS, et al. Identification and quantification of microplastics in potable water and their sources within water treatment works in England and Wales. Environ Sci Technol 2020; 54(19): 12326-12334.##33. Yousefvand F, Bayat R. Investigation of Functional Units and Method of Construction of Water Treatment Plants. Human & Environment 2022; 20(2): 85-95.##34. Bäuerlein PS, Hofman-Caris RC, Pieke EN, Ter Laak TL. Fate of microplastics in the drinking water production. Water Research 2022; 221: 118790.##35. Zhou G, Wang Q, Li J, Li Q, Xu H, Ye Q, et al. Removal of polystyrene and polyethylene microplastics using PAC and FeCl3 coagulation: Performance and mechanism. Science of the Total Environment 2021; 752: 141837.##36. Tang W, Li H, Fei L, Wei B, Zhou T, Zhang H. The removal of microplastics from water by coagulation: A comprehensive review. Science of The Total Environment 2022; 851: 158224.##37. Miranda Zoppas F, Sacco N, Soffietti J, Devard A, Akhter F, Marchesini FA. Catalytic approaches for the removal of microplastics from water: Recent advances and future opportunities. Chemical Engineering Journal Advances 2023; 16: 100529.##38. Hidayaturrahman H, Lee T-G. A study on characteristics of microplastic in wastewater of South Korea: Identification, quantification, and fate of microplastics during treatment process. Marine Pollution Bulletin 2019; 146: 696-702.##39. Fox S, Stefánsson H, Peternell M, Zlotskiy E, Ásbjörnsson EJ, Sturkell E, et al. Physical characteristics of microplastic particles and potential for global atmospheric transport: A meta-analysis. Environmental Pollution 2024; 342: 122938.##40. Fox S, Stefánsson H, Ásbjörnsson EJ, Peternell M, Wanner P, Sturkell E, et al. Physical characteristics of microplastic particles and potential for global atmospheric transport: A meta-analysis. Environmental Pollution 2024; 342: 122938.##41. Blackburn K, Green D. The potential effects of microplastics on human health: What is known and what is unknown. Ambio 2022; 51(3): 518-530.##42. Jiang Y, Yang F, Kazmi SSUH, Zhao Y, Chen M, Wang J. A review of microplastic pollution in seawater, sediments and organisms of the Chinese coastal and marginal seas. Chemosphere 2022; 286: 131677.##43. Issac MN, Kandasubramanian B. Effect of microplastics in water and aquatic systems. Environmental Science and Pollution Research 2021; 28: 19544-19562.##44. Braun M, Mail M, Krupp AE, Amelung W. Microplastic contamination of soil: Are input pathways by compost overridden by littering? Sci Total Environ 2023; 855: 158889.##45. Kouhi K, Abbasi Tajadod A, Hashempour Y. An Overview of the Potential Impact of Nano and Microplastics on the Health of Sensitive Groups, Especially Children: A Narrative Review. J Mazandaran Univ Med Sci 2023; 33(227): 187-201 (Persian).## ##

اصلاحیه : کارایی فرآیند لخته سازی الکتریکی با جریان مستقیم در تصفیه پساب کشتارگاه مرغ با استفاده از الکترودهای آلومینیومی Correction to: Process Performance with DC Current in Treatment of Poultry Slaughterhouse Wastewater Using Aluminum Electrodes 1 1 ذبیح الله یوسفی1      حسین صاحبیان2     عبدالایمان عمویی3     رضاعلی محمدپور4      ابراهیم زارعی5 مولف مسئول: عبدالایمان عموئی: بابل: میدان گنج افروز، دانشگاه علوم پزشکی بابل، دانشکده بهداشت                                     iamouei1966@gmail.com  E-mail: 1. استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 2. کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجوئی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 3. استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران 4. دانشیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 5. استادیار، گروه علوم پایه، دانشگاه فرهنگیان ، تهران، ایران در مقاله فوق که در شماره 172 اردیبهشت سال 1398 در دوره 29 این نشریه منتشر شده بود، نام آقای ذبیح الله یوسفی (در چکیده انگلیسی) اشتباه چاپ شده بود، اصلاح گردید.   2 Zabihollah Yousefi1,  Hossein Sahebian2,  Abdoliman Amouei3,  Reza Ali Mohammadpour4,  Ebrahim Zarei5 1 Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 2 MSc Student in Environmental Health Engineering, Student Research Committee, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 3 Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran 4 Associate Professor, Department of Biostatistics, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 5 Assistant Professor, Department of Basic Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran In the article published in volume 29, issue 172, 2019, the first author’s name was incorrect. It should have been Zabihollah Yousefi, which is now corrected.   214 215 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/62024/03/102024/01/292024/01/62024/07/8 1403/4/18 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/212024/06/92024/06/162024/05/252024/06/30 1403/4/10 ذبیح الله یوسفی Zabihollah Yousefi استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران حسین صاحبیان Hossein Sahebian کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجوئی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران عبدالایمان عمویی Abdoliman Amouei استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران ایران iamouei1966@gmail.com رضاعلی محمدپور Reza Ali Mohammadpour دانشیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ابراهیم زارعی Ebrahim Zarei استادیار، گروه علوم پایه، دانشگاه فرهنگیان ، تهران، ایران ایران erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه ## ##

اصلاحیه : حذف کادمیوم از محیط‌های آبی با استفاده از نانولوله‌های کربنی تک جداره عامل‌دار شده با ال-سیستئین Correction to: Cadmium Removal from Aqueous Solutions using L-cysteine Functionalized Single-Walled Carbon Nanotubes 1 1 محمد علی ززولی1     ذبیح ا... یوسفی1       محمود تقوی1       بهروز اکبری‌آدرگانی2       جمشید یزدانی چراتی3، 4 مؤلف مسئول: محمود تقوی- ساری: کیلومتر 18 جاده خزرآباد، مجتمع دانشگاهی پیامیر اعظم، دانشکده بهداشت                          E-mail: Taghavim66@yahoo.com 1. گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران 2. مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران 3. گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران 4. مرکز تحقیقات روان پزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران در مقاله فوق که در شماره 98 اسفند سال 1391 در دوره 22 این نشریه منتشر شده بود، نام آقای ذبیح ا... یوسفی و نام خانوادگی آقای جمشید یزدانی چراتی (در چکیده انگلیسی) اشتباه چاپ شده بود، اصلاح گردید..   2 Mohammad Ali Zazouli1, Zabihollah Yousefi1, Mahmoud Taghavi1,  Behrouz Akbari-adergani2,  Jamshid Yazdani-Charati3,4 1 Department of Environmental Health Engineering, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 2 Food & Drug Laboratory Research Center, Food & Drug Organization, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran 3 Department of Biostatistics, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 4 Psychiatry & Behavioral Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran In the article published in volume 23, issue 98, 2013, the second author’s first name is Zabihollah Yousefi, and fourth author’s last name is Jamshid Yazdani-Charati, were incorrect which is now corrected.   216 217 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/62024/03/102024/01/292024/01/62024/07/82024/07/8 1403/4/18 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/212024/06/92024/06/162024/05/252024/06/302024/06/30 1403/4/10 محمد علی ززولی Mohammad Ali Zazouli گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران ذبیح ا... یوسفی Zabihollah Yousefi گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران محمود تقوی Mahmoud Taghavi گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران Taghavim66@yahoo.com بهروز اکبری‌آدرگانی Behrouz Akbari-adergani مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران ایران جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani-Charati گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه ## ##

اصلاحیه : بررسی کارایی نانولوله کربنی تک جداره اصلاح شده با عامل ال-سیستئین در حذف فلز جیوه از محیط های آبی Correction to: Evaluation of L-Cysteine Functionalized Single-Walled Carbon Nanotubes On Mercury Removal from Aqueous Solutions 1 1 محمدعلی ززولی1       ذبیح ا... یوسفی1       جمشید یزدانی چراتی2      هاجر طبری نیا3 فرزانه طبری نیا4         بهروز اکبری آدرگانی5 مولف مسئول: هاجر طبری نیا- ساری:کیلومتر 18 جاده خزرآباد، مجتمع دا نشگاهی پیامبر اعظم، دانشکده بهداشت        Forough_tabari85@yahoo.com E-mail: 1. دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 2. استادیار، گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 3. کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 4. کارشناس ارشد شیمی، موسسه استاندارد و تحقیقات استان مازندران، ساری، ایران 5. مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران در مقاله فوق که در شماره 111 فروردین سال 1393 در دوره 24 این نشریه منتشر شده بود، نام آقای ذبیح ا... یوسفی و نام خانوادگی آقای جمشید یزدانی چراتی (در چکیده انگلیسی) اشتباه چاپ شده بود، اصلاح گردید.   2 Mohammad Ali Zazouli1,  Zabihollah Yousefi1,  Jamshid Yazdani-Charati2,  Hajar Tabarinia3, Farzaneh Tabarinia4, Behrouz Akbari Adergani5 1 Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 2 Associate Professor, Department of Biostatics, Health Sciences Research Center, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 3 MSc in Environment Health Engineering, Student Research Committee, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 4 MSc in Chemistry, Mazandaran Standard Office, Sari, Iran 5 Food & Drug Laboratory Research Center, Food & Drug Organization, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran In the article published in volume 24, issue 111, 2014, the second author’s first name is Zabihollah Yousefi, and third author’s last name is Jamshid Yazdani-Charati, were incorrect which is now corrected.   218 219 2023/11/82023/01/32024/02/172023/12/212024/05/42023/07/192023/12/272024/02/102023/11/122023/10/292023/08/52024/05/32023/11/62024/02/182024/04/302023/10/82023/12/62024/03/102024/01/292024/01/62024/07/82024/07/82024/07/9 1403/4/19 2024/06/162024/06/262024/06/232024/05/252024/06/242024/05/252024/06/82024/06/222024/06/292024/06/102024/06/82024/06/152024/06/12024/06/92024/06/292024/06/182024/05/212024/06/92024/06/162024/05/252024/06/302024/06/302024/06/30 1403/4/10 محمدعلی ززولی Mohammad Ali Zazouli دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ذبیح ا... یوسفی Zabihollah Yousefi دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani-Charati استادیار، گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران هاجر طبری نیا Hajar Tabarinia کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Forough_tabari85@yahoo.com فرزانه طبری نیا Farzaneh Tabarinia کارشناس ارشد شیمی، موسسه استاندارد و تحقیقات استان مازندران، ساری، ایران ایران بهروز اکبری آدرگانی Behrouz Akbari Adergani مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران ایران erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه ## ##