1403 34 242 0 167

مقایسه اثر ورزش اختیاری و اجباری بر پاسخ های رفتاری و سطح IGF-1 و کورتیکوسترون در سرم رت های اوارکتومی شده مبتلا به PTSD A Comparison of the Effects of Voluntary and Involuntary Exercise on Behavioral Responses and Serum Levels of IGF-1 and Corticosterone in Ovariectomized Rats with PTSD 1 1 سابقه و هدف: اختلال استرس پس از سانحه(PTSD) بیماری روانپریشی است که توسط رویدادهای آسیب‌زا ایجاد می‌شود. درمان‌های مختلفی از جمله دارو درمانی و روان ‌درمانی در این اختلال مورد بررسی قرار گرفته‌اند، اما نقش ورزش نیز به‌عنوان یک مداخله کمکی قابل بررسی می‌باشد. از نظر نوروبیولوژیکی، PTSD با بی‌نظمی درچندین ناحیه مغزکه در تنظیم احساسات، پردازش حافظه و پاسخ‌های ترس نقش دارند، همراه است. این مطالعه به بررسی اثرات ورزش داوطلبانه و اجباری بر پاسخ‌های رفتاری، سطوح سرمی فاکتور رشد شبه انسولین 1 (IGF-1) و کورتیکوسترون در رت‌های اوارکتومی شده مبتلا به PTSD می‌پردازد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، 56 رت ماده بالغ نژاد ویستار به صورت تصادفی انتخاب و در شرایط نرمال آزمایشگاهی نگهداری شدند. رت‌ها به دو گروه کنترل و اوارکتومی تقسیم شدند. اوارکتومی رت‌ها تحت بیهوشی عمیق انجام و پس از دوره بهبودی از روش SPSS(single prolonged stress) برای القای PTSD استفاده شد. تمرین داوطلبانه با استفاده از چرخ گردان (Running wheel) و ورزش اجباری بر روی تردمیل انجام شد. اضطراب با استفاده از ماز به‌علاوه‌ای و عملکرد شناختی از طریق آزمون حافظه تشخیص اندازه‌گیری شد. سپس حیوانات تحت بیهوشی کامل کشته و نمونه سرم جهت اندازه‌گیری کورتیکوسترون و IGF-1 به روش الایزا جمع‌آوری شد. یافته‌ها: در مطالعه حاضر، در گروه کنترل و اوارکتومی، هر دو نوع ورزش اجباری و داوطلبانه منجر به کاهش نسبی اضطراب شدند ولی اثر ورزش داوطلبانه بارزتر بود. ورزش داوطلبانه باعث افزایش معنی‌دار حافظه درهر دو گروه کنترل و اوارکتومی شد. ورزش اجباری نیز حافظه را در گروه اوارکتومی شده، البته به میزان کمتر از ورزش داوطلبانه بهبود بخشید. هردو ورزش در گروه کنترل و اوارکتومی شده منجر به کاهش قابل توجه سطح کورتیکوسترون سرم شده که تاثیر ورزش داوطلبانه بیش‌تر بود. استنتاج: بر اساس یافته های مطالعه حاضر، ورزش به‌ویژه ورزش داوطلبانه به‌طور موثری اضطراب را کاهش می‌دهد، عملکرد شناختی را تقویت می‌کند و نشانگرهای استرس فیزیولوژیکی را در موش‌های صحرایی اوارکتومی شده با PTSD تعدیل می‌کند.   2 Background and purpose: Post-traumatic stress disorder (PTSD) is a psychiatric disorder caused by traumatic events. Various treatments, including pharmacotherapy and psychotherapy, have been investigated, but the role of exercise as a promising intervention remains underexplored. From a neurobiological perspective, PTSD is associated with dysregulation in several brain regions involved in emotion regulation, memory processing, and fear responses. This study investigates the effects of voluntary and forced exercise on behavioral responses and serum levels of IGF-1 and corticosterone in ovariectomized rats with PTSD. Materials and methods: Fifty-six adult female Wistar rats were randomly selected and kept under normal laboratory conditions. First, the rats were divided into control and ovariectomized groups. Ovariectomy was performed under deep anesthesia. After a recovery period, the single prolonged stress (SPS) method was used to induce PTSD. Rats were subjected to voluntary exercise using a running wheel or forced exercise on a treadmill. Anxiety was measured using the elevated plus maze, and cognitive performance was assessed using the Object Recognition Memory Test. Afterward, the animals were euthanized under deep anesthesia, and serum samples were collected. Corticosterone and IGF-1 levels were measured by ELISA. Results: In the control and ovariectomized groups, both types of exercise resulted in decreased anxiety, with a more pronounced anti-anxiety effect observed in the voluntary exercise group. Voluntary exercise significantly improved memory in both the control and ovariectomized groups. Forced exercise also enhanced memory in the ovariectomized group, albeit to a slightly lesser extent than voluntary exercise. Both types of exercise in the control and ovariectomized groups led to a significant reduction in serum corticosterone levels. Notably, this reduction was more pronounced with voluntary exercise compared to forced exercise. Conclusion: Voluntary exercise effectively reduces anxiety, enhances cognitive function, and modulates physiological stress markers in ovariectomized rats with PTSD.   1 15 2024/08/17 1403/5/27 2025/01/20 1403/11/1 آروین امیری Arvin Amiri دامپزشک، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، بابل، ایران ایران arvin77amiri@yahoo.com مجید خانجانی Majid Khanjani دانشجوی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران majid.knj@gmail.com علی شوشتری Ali Shoshtari پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران alishoushtari1377@gmail.com سید پارسا سیدپور Seyed Parsa Seyedpour کارشناسی مهندسی پزشکی، گروه مهندسی پزشکی، مهندسی برق، موسسه آموزش عالی هدف، ساری، ایران ایران sydparsa922@gmail.com کبری آخوندزاده Kobra Akhoundzadeh استادیار، گروه فیزیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی قم، ایران ایران mehr2257@gmail.com سکینه شفیعا Sakineh Shafia دانشیار، گروه فیزیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران srshafia@yahoo.com posttraumatic stress disorder (PTSD) exercise ovariectomy cognition memory IGF-1 اختلال استرس پس از سانحه ورزش اوارکتومی حافظه شناختی فاکتور رشد شبه انسولین1 کورتیکوسترون اضطراب 1. Bisson JI, Olff M. Prevention and treatment of PTSD: the current evidence base. Eur J Psychotraumatol 2021;12(1): PMID: 1824381 34992739.##2. Krystal JH, Davis LL, Neylan TC, Raskind MA, Schnurr PP, Stein MB, et al. It is time to address the crisis in the pharmacotherapy of posttraumatic stress disorder: a consensus statement of the PTSD psychopharmacology working group. Biol Psychiatry 2017; 82(7): e51-e59.##3. Al Jowf GI, Ahmed ZT, Reijnders RA, de Nijs L, Eijssen LMT. To Predict, Prevent, and Manage Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD): A Review of Pathophysiology, Treatment, and Biomarkers. Int J Mol Sci 2023; 24(6):5238 PMID: 36982313.##4. Aliev G, Beeraka NM, Nikolenko VN, Svistunov AA, Rozhnova T, Kostyuk S, e tal. Neurophysiology and Psychopathology Underlying PTSD and Recent Insights into the PTSD Therapies—A Comprehensive Review. J Clin Med 2020; 9(9): 2951.##5. Kim TD, Lee S, Yoon S. Inflammation in Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD): A Review of Potential Correlates of PTSD with a Neurological Perspective. Antioxidants 2020; 9(2):107 PMID: 31991875.##6. Arjunan A, Sah DK, Woo M, Song J. Identification of the molecular mechanism of insulin-like growth factor-1 (IGF-1): a promising therapeutic target for neurodegenerative diseases associated with metabolic syndrome. Cell Biosci 2023; 13(1): 16.##7. Montivero AJ, Ghersi MS, Silvero C MJ, Artur de la Villarmois E, Catalan-Figueroa J, Herrera M, et al. Early IGF-1 Gene Therapy Prevented Oxidative Stress and Cognitive Deficits Induced by Traumatic Brain Injury. Front Pharmacol 2021; 12: PMID: 672392.##8. Gogos A, Ney LJ, Seymour N, Van Rheenen TE, Felmingham KL. Sex differences in schizophrenia, bipolar disorder, and post‐traumatic stress disorder: Are gonadal hormones the link? Br J Pharmacol 2019; 176(21): 4119-4135 PMID: 30658014.##9. Ney LJ, Gogos A, Hsu C-MK, Felmingham KL. An alternative theory for hormone effects on sex differences in PTSD: The role of heightened sex hormones during trauma. Psychoneuroendocrinology 2019; 109: 104416 PMID: 31472433.##10. Pooley AE, Benjamin RC, Sreedhar S, Eagle AL, Robison AJ, Mazei-Robison MS, et al. Sex differences in the traumatic stress response: PTSD symptoms in women recapitulated in female rats. Biol Sex Differ 2018; 9(1): 31 PMID: 29976248.##11. Hendriksen H, Olivier B, Oosting RS. From non-pharmacological treatments for post-traumatic stress disorder to novel therapeutic targets. Eur J Pharmacol 2014; 732: 139-158 PMID: 24698651.##12. Mahmoud R, Wainwright SR, Chaiton JA, Lieblich SE, Galea LA. Ovarian hormones, but not fluoxetine, impart resilience within a chronic unpredictable stress model in middle-aged female rats. Neuropharmacology 2016; 107: 278-293 PMID: 27018449.##13. Hall KS, Morey MC, Beckham JC, Bosworth HB, Sloane R, Pieper CF, et al. Warrior Wellness: A Randomized Controlled Pilot Trial of the Effects of Exercise on Physical Function and Clinical Health Risk Factors in Older Military Veterans With PTSD. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2020; 75(11): 2130-2138 PMID: 31646339.##14. Seo JH, Park HS, Park SS, Kim CJ, Kim DH, Kim TW. Physical exercise ameliorates psychiatric disorders and cognitive dysfunctions by hippocampal mitochondrial function and neuroplasticity in post-traumatic stress disorder. Experimental Neurology 2019; 322: PMID: 113043.##15. Salim S, Sarraj N, Taneja M, Saha K, Tejada-Simon MV, Chugh G. Moderate treadmill exercise prevents oxidative stress-induced anxiety-like behavior in rats. Behav Brain Res 2010; 208(2): 545-552 PMID: 20064565.##16. Greenwood B, Kennedy S, Smith T, Campeau S, Day H, Fleshner M. Voluntary freewheel running selectively modulates catecholamine content in peripheral tissue and c-Fos expression in the central sympathetic circuit following exposure to uncontrollable stress in rats. Neuroscience 2003; 1 20(1): 269-281 PMID: 12849759.##17. Stranahan AM, Zhou Y, Martin B, Maudsley S. Pharmacomimetics of exercise: novel approaches for hippocampally-targeted neuroprotective agents. Curr Med Chem 2009; 16(35): 4668-4678 PMID: 19903142.##18. Li Y, Luikart BW, Birnbaum S, Chen J, Kwon C-H, Kernie SG, et al. TrkB regulates hippocampal neurogenesis and governs sensitivity to antidepressive treatment. Neuron 2008; 59(3): 399-412 PMID: 18701066.##19. Droste S, Schweizer M, Ulbricht S, Reul J. Long‐term voluntary exercise and the mouse hypothalamic‐pituitary‐adrenocortical axis: Impact of concurrent treatment with the antidepressant drug tianeptine. J Neuroendocrinol 2006; 18(12): 915-925 PMID: 17076767.##20. Shafia S, Vafaei AA, RashidRy-Pour A. Effects of moderate treadmill exercise and fluoxetine on spatial memory and serum BDNF levels in an animal model of post-traumatic stress disorder. J Mazandaran Univ Med Sci 2019; 29(179): 1-17.(persian)##21. Yakhkeshi R, Roshani F, Akhoundzadeh K, Shafia S. Effect of treadmill exercise on serum corticosterone, serum and hippocampal BDNF, hippocampal apoptosis and anxiety behavior in an ovariectomized rat model of post-traumatic stress disorder (PTSD). Physio Behav 2022; 243: 113629 PMID: 34743976.##22. Yoon KJ, Park S, Kwak SH, Moon HY. Effects of Voluntary Running Wheel Exercise-Induced Extracellular Vesicles on Anxiety. Front Mol Neurosci 2021; 14: 665800 PMID: 34276303.##23. Huang YQ, Wu C, He XF, Wu D, He X, Liang FY, et al. Effects of voluntary wheel-running types on hippocampal neurogenesis and spatial cognition in middle-aged mice. Front Cell Neurosci 2018; 12:177 PMID: 29997480.##24. Tanichi M, Toda H, Shimizu K, Koga M, Saito T, Enomoto S, et al. Differential effects of voluntary wheel running and toy rotation on the mRNA expression of neurotrophic factors and FKBP5 in a post-traumatic stress disorder rat model with the shuttle-box task. Biochem Biophys Res Commun 2018; 501(1): 307-312 PMID: 29738768.##25. Shafia s, vafaei aa, mohammad kr. effects of moderate treadmill exercise and fluoxetine on spatial memory deficits, in sps rats (an animal model of ptsd). Neurobiol Learn Mem. 2017; 139:165-78. [DOI:10.1016/j.##26. Mirjalili R, Shokouh E, Dehkordi NS, Afsari R, Shafia S, Rashidy-Pour A. Prior short-term exercise prevents behavioral and biochemical abnormalities induced by single prolonged stress in a rat model of posttraumatic stress disorder. Behav Brain Res 2022;428: 113864 PMID: 35405172.##27. Shafia S, Nikkhah F, Akhoundzadeh K. Effect of combination fluoxetine and exercise on prefrontal BDNF, anxiety-like behavior and fear extinction in a female rat model of post-traumatic stress disorder (PTSD): a comparison with male animals. Behav Brain Funct 2023; 19(1): 1 PMID: 36647145.##28. Richardson SJ, Senikas V, Nelson JF. Follicular depletion during the menopausal transition: evidence for accelerated loss and ultimate exhaustion. J Clin Endocrinol Metab 1987; 65(6):1231-1237 PMID: 3119654.##29. Habibi P, Babri S, Ahmadiasl N, Yousefi H. Effects of genistein and swimming exercise on spatial memory and expression of microRNA 132, BDNF, and IGF-1 genes in the hippocampus of ovariectomized rats. Iran J Basic Med Sci 2017; 20(8): 856-862 PMID: 29085576.##30. Shafia S, Mardani M, Mirzaee M, Talebpour Amiri F. Effects of Physical Activity on Cognitive Function and Neuroplasticity in SPS Rats: Hippocampal Changes and BDNF Level. J Mazandaran Univ Med Sci 2024; 34(236): 14-28.(persian)##31. Patki G, Li L, Allam F, Solanki N, Dao AT, Alkadhi K, et al. Moderate treadmill exercise rescues anxiety and depression-like behavior as well as memory impairment in a rat model of posttraumatic stress disorder. Physiol Behav 2014; 130: 47-53 PMID: 24657739.##32. Jafarzadeh Baghan A, Azarbayjani MA. The effect of four weeks of voluntary and compulsory training on anxiety-like behavior induced by childhood stress and cerebellar inflammatory factors in rats. Yafteh 2019; 21(3): 23-35.(persian)##33. Shafia S, Ghadirzadeh E, Fayyaz Shahandashti AS, Ehsani Vostacolaee S. Comparing the Effects of High and Moderate Intensity Exercise on Male and Female Rats with and without PTSD: A Behavioral and Biochemical Study. J Mazandaran Univ Med Sci 2023; 32(216): 20-33.(persian)##34. Murai T, Okuda S, Tanaka T, Ohta H. Characteristics of object location memory in mice: Behavioral and pharmacological studies. Physiol Behav 2007; 90(1): 116-124 PMID: 17049363 .##35. Seo JH, Park HS, Park SS, Kim CJ, Kim DH, Kim TW. Physical exercise ameliorates psychiatric disorders and cognitive dysfunctions by hippocampal mitochondrial function and neuroplasticity in post-traumatic stress disorder. Exp Neurol 2019; 322: 113043 PMID: 31446079.##36. Wright S, Furukawa T, Macleod M, Simple O, Elugbadebo O, Chiocchia V, et al. Mechanisms through which exercise reduces symptom severity and/or functional impairment in posttraumatic stress disorder (PTSD): Protocol for a living systematic review of human and non-human studies [version 1; peer review: awaiting peer review]. Wellcome Open Research 2023; 8:494.##37. Zoladz PR. An ethologically relevant animal model of post-traumatic stress disorder: Physiological, pharmacological and behavioral sequelae in rats exposed to predator stress and social instability: University of South Florida; 2008.##38. Huang YQ, Wu C, He XF, Wu D, He X, Liang FY, et al. Effects of Voluntary Wheel-Running Types on Hippocampal Neurogenesis and Spatial Cognition in Middle-Aged Mice. Front Cell Neurosci 2018; PMID: 12:177.##39. Shafia S, Vafaei AA, Samaei SA, Bandegi AR, Rafiei A, Valadan R, et al. Effects of moderate treadmill exercise and fluoxetine on behavioural and cognitive deficits, hypothalamic-pituitary-adrenal axis dysfunction and alternations in hippocampal BDNF and mRNA expression of apoptosis–related proteins in a rat model of post-traumatic stress disorder. Neurobiol Learn Mem 2017; 139: 165-178 PMID: 28137660 .##40. Winters JJ, Hardy LW, Sullivan JM, Powell NA, Qutaish M, Nair S, et al. Functional deficit in hippocampal activity during fear extinction recall in the single prolonged-stress model of PTSD in male rats. Behav Brain Res 2021; 396:112902.##41. Dunlop BW, Wong A. The hypothalamic-pituitary-adrenal axis in PTSD: pathophysiology and treatment interventions. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2019; 89: 361-379 PMID: 30342071.##42. El-Khatib YA, Sayed RH, Sallam NA, Zaki HF, Khattab MM. 17β-Estradiol augments the neuroprotective effect of agomelatine in depressive-and anxiety-like behaviors in ovariectomized rats. Psychopharmacology 2020; 237(9): 2873-2886 PMID: 32535690 .##43. Dornellas AP, Boldarine VT, Pedroso AP, Carvalho LO, de Andrade IS, Vulcani-Freitas TM, etal. High-fat feeding improves anxiety-type behavior induced by ovariectomy in rats. Front Neurosci 2018; 12:557 PMID: 30233288.##44. Ravi M, Stevens JS, Michopoulos V. Neuroendocrine pathways underlying risk and resilience to PTSD in women. Front Neuroendocrinol 2019; 55:100790 PMID: 31542288 .##45. Aguirre GA, De Ita JR, de la Garza RG, Castilla-Cortazar I. Insulin-like growth factor-1 deficiency and metabolic syndrome. J Transl Med 2016; 14:3 PMID: 26733412 .##46. Zegarra-Valdivia JA. Insulin-like growth factor type 1 and its relation with neuropsychiatric disorders. Medwave 2017; 17(7): e7031 PMID: 28863129.##47. Burgdorf J, Colechio EM, Ghoreishi-Haack N, Gross AL, Rex CS, Zhang X-l, et al. IGFBP2 produces rapid-acting and long-lasting effects in rat models of posttraumatic stress disorder via a novel mechanism associated with structural plasticity. Int J Neuropsychopharmacol 2017; 20(6): 476-484 PMID:28158790##48. Santi A, Bot M, Aleman A, Penninx B, Aleman IT. Circulating insulin-like growth factor I modulates mood and is a biomarker of vulnerability to stress: from mouse to man. Transl Psychiatry 2018; 8(1): 142 PMID: 30068974 .##49. Uysal N, Agilkaya S, Sisman AR, Camsari UM, Gencoglu C, Dayi A, etal. Exercise increases leptin levels correlated with IGF-1 in hippocampus and prefrontal cortex of adolescent male and female rats. J Chem Neuroanat 2017; 81: 27-33 PMID: 28179125.##50. Nakajima S, Ohsawa I, Ohta S, Ohno M, Mikami T. Regular voluntary exercise cures stress-induced impairment of cognitive function and cell proliferation accompanied by increases in cerebral IGF-1 and GST activity in mice. Behav Brain Res 2010; 211(2): 178-184 PMID: 20307585 .##51. Baldini S, Restani L, Baroncelli L, Coltelli M, Franco R, Cenni MC, et al. Enriched early life experiences reduce adult anxiety-like behavior in rats: a role for insulin-like growth factor 1. J Neurosci 2013; 33(28): 11715-11723 PMID: 23843538##52. Fernandez de Sevilla M, Pignatelli J, Mendez P, Zegarra-Valdivia J, Torres Alemán I. Insulin-Like Growth Factor I Modulates Vulnerability to Stress Through Orexin Neurons. bioRxiv 2020.##53. Soya S, Sakurai T. Orexin as a modulator of fear-related behavior: hypothalamic control of noradrenaline circuit. Brain Res 2020; 1731: 146037 PMID: 30481504 .##54. Björkman F, Ekblom Ö. Physical Exercise as Treatment for PTSD: A Systematic Review and Meta-Analysis. Mil Med 2022; 187(9-10): e1103-e1113 PMID: 34850063.##55. Gourshettiwar A, Lacey J, Kay S, Stehn J, Low M, Cheema BS. Investigating endocannabinoid system and subjective responses to exercise in cancer patients: Rationale and future research directions. JSAMS Plus 2024;4:100073.## ##

بررسی کارآیی فرآیندهای سوپرکلریناسیون و فنتون در حذف هیدروکسی کلروکین و فاویپیراویر از فاضلاب مصنوعی Investigating the Effectiveness of Superchlorination and Fenton Processes in Removing Hydroxychloroquine and Favipiravir from Synthetic Wastewater 1 1 سابقه و هدف: حضور داروهای مصرفی در کوید 19 در آب‌های سراسر جهان نشان دهنده این است که فناوری‌های متداول تصفیه فاضلاب برای حذف آن‌ها موفق نبوده‌اند. این مطالعه با هدف بررسی کارآیی فرآیندهای سوپرکلریناسیون و فنتون در حذف داروهای فاویپیراویر و هیدروکسی‌کلروکین از فاضلاب بیمارستانی انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، تجزیه هیدروکسی‌کلروکین و فاویپیراویر از فاضلاب سنتتیک با استفاده از فرآیندهای سوپرکلریناسیون و فنتون در مقیاس آزمایشگاهی انجام شد. غلظت داروهای باقیمانده در نمونه‌های تحت واکنش با استفاده از دستگاهHPLC-UV  آنالیز شدند. سپس تأثیر تغییرات غلظت اولیه داروها، غلظت کلر و [Fe2+] و [H2O2]، pH و زمان تماس نیز بررسی و مقادیر بهینه برای هریک از پارامترهای موردنظر تعیین شد. سنجش میزان معدنی‌سازی با استفاده از دستگاه TOC Analyzer انجام گرفت. یافته‌ها: براساس نتایج این تحقیق، شرایط بهینه آزمایش در سوپرکلریناسیون شامل: غلظت اولیه دو دارو  ppm50، pH بهینه 7، غلظت کلر برای حذف فاویپیراویر  ppm150، غلظت کلر برای حذف هیدروکسی‌کلروکین ppm 200 و نیز زمان تماس 60 دقیقه به‌دست آمد. هم‌چنین شرایط بهینه در فرآیند فنتون برای حذف فاویپیراویر شامل: pH برابر 7، غلظت اولیه mg/l 50، [Fe2+] برابر mmol/l 1، میزان [H2O2] mmol/l 3 و زمان تماس 10 دقیقه و برای داروی هیدروکسی‌کلروکین نیز مقادیر pH برابر 7، غلظت اولیه mg/l 50، [Fe2+]  برابر mmol/l 0/5، میزان [H2O2] mmol/l 0/5 و زمان تماس 10 دقیقه تعیین شد. استنتاج: آزمایشات انجام شده نشان‌دهنده کارآیی موثر دو فرآیند سوپرکلریناسیون و فنتون در حذف فاضلاب حاوی داروهای فاویپیراویر و هیدروکسی‌کلروکین می‌باشد. کارآیی این روش‌ها در حذف آنتی‌بیوتیک‌هایی با ساختار مشابه و یا افزایش زیست تخریب‌پذیری آن‌ها نیز می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.   2 Background and purpose: The presence of COVID-19 drugs in waters globally indicates that conventional wastewater treatment technologies have not been successful in removing them. This study aimed at investigating the efficiency of superchlorination and Fenton processes in removing favipiravir and hydroxychloroquine from hospital wastewater. Materials and methods: In this study, the degradation of hydroxychloroquine and favipiravir from synthetic wastewater was carried out using superchlorination and the Fenton process at an experimental scale. The concentration of the remaining drugs in the treated samples was analyzed using HPLC-UV equipment. The effect of changes in the initial concentration of drugs, chlorine, [Fe²⁺], [H₂O₂] concentration, pH, and contact time was also investigated, and the optimal values for each of the desired parameters were determined. Mineralization was measured using a TOC Analyzer. Results: Based on the results of this research, the optimal conditions in the superchlorination test include the following: the initial concentration of both drugs is 50 ppm, the optimal pH is 7, the chlorine concentration for favipiravir removal is 150 ppm, and for hydroxychloroquine, it is 200 ppm. The contact time is 60 minutes. Also, the optimal conditions of the Fenton process for favipiravir removal include: pH 7, initial concentration of 50 mg/L, [Fe²⁺] of 1 mmol/L, [H₂O₂] of 3 mmol/L, and contact time of 30 minutes. For hydroxychloroquine, the optimal conditions are as follows: pH 7, initial concentration of 50 mg/L, [Fe²⁺] of 0.5 mmol/L, [H₂O₂] of 0.5 mmol/L, and contact time of 10 minutes. Conclusion: The conducted experiments demonstrate the effectiveness of superchlorination and the Fenton process in removing wastewater containing favipiravir and hydroxychloroquine. The efficiency of these methods in removing antibiotics with a similar structure or enhancing their biodegradability can also be investigated.   16 28 2024/08/172024/02/25 1402/12/6 2025/01/202025/02/4 1403/11/16 نرجس یعقوبی Narjes Yaghoubi دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران n.yagobi.2000@gmail.com رمضانعلی دیانتی تیلکی Ramazan Ali Dianati Tilaki دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران dianati.tilaki@gmail.com اسماعیل بابانژاد آریمی Esmaeil Babanejad Arimi استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران esmaeil.babanezhad@gmail.com فتح اله غلامی بروجنی Fathollah Gholami-Borujeni دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران fa.gholami@mazums.ac.ir superchlorination hospital wastewater Fenton favipiravir hydroxychloroquine COVID-19 سوپرکلریناسیون فاضلاب بیمارستانی فنتون فاویپیراویر هیدروکسی‌کلروکین کوید- 19 1. Rume T, Islam SD-U. Environmental effects of COVID-19 pandemic and potential strategies of sustainability. Heliyon 2020; 6(9): e04965.##2. He J, Feng T, Tao L, Peng Y-e, Tong L, Zhao X-w, et al. Distribution and impacts on the geological environment of antiviral drugs in major waters of Wuhan, China. China Geol 2022; 5(3): 402-410.##3. Domingo-Echaburu S, Irazola M, Prieto A, Rocano B, de Torre-Querejazu AL, Quintana A, et al. Drugs used during the COVID-19 first wave in Vitoria-Gasteiz (Spain) and their presence in the environment. Sci Total Environ 2022; 820: 153122. PMID: 35063509.##4. Esfandyari Y, Saeb K, Tavana A, Rahnavard A, Ghlamrezafahimi F. Efficiency of the Electrocoagulation Process with Iron and Aluminum Electrodes Regarding the Removal of Cefazolin Antibiotics from the Hospital Wastewater. J Health Res Community 2020;6(1):14-24.##5. Desgens-Martin V, Keller AA. COVID-19 Treatment Agents: Do They Pose an Environmental Risk? ACS ES T Water 2021; 1 (7): 1555-1565. PMID 37566378.##6. Kumar M, Kuroda K, Dhangar K, Mazumder P, Sonne C, Rinklebe J, et al. Potential emergence of antiviral-resistant pandemic viruses via environmental drug exposure of animal reservoirs. Environ Sci Technol 2020; 54(14): 8503-8505. PMID: 32609508.##7. Asadi Z, ahmadi s. Investigation of the Efficiency of Coagulation Process for Ciprofloxacin Antibiotic Removal from Aqueous Solution. J Health Res Community 2019; 5(1): 38-48. (persian).##8. Guo K, Liu Y, Peng J, Qi W, Liu H. Chlorination of antiviral drug ribavirin: Kinetics, nontargeted identification, and concomitant toxicity evolution. J Hazard Mater 2024; 467: 133478. PMID: 38359766.##9. Shahamat YD, Zazouli M, Zare M, Mengelizadeh N. Catalytic degradation of diclofenac from aqueous solutions using peroxymonosulfate activated by magnetic MWCNTs-CoFe₃O₄ nanoparticles. RSC Adv 2019; 9(29): 16496-16508.##10. Kumar M, Mazumder P, Mohapatra S, Thakur AK, Dhangar K, Taki K, et al. A chronicle of SARS-CoV-2: seasonality, environmental fate, transport, inactivation, and antiviral drug resistance. J Hazard Mater 2021; 405: 124043. PMID: 33268203.##11. Eryildiz B, Yavuzturk Gul B, Koyuncu I. A sustainable approach for the removal methods and analytical determination methods of antiviral drugs from water/wastewater: A review. J Water Process Eng 2022; 49:103036.##12. Yao L, Chen Z-Y, Dou W-Y, Yao Z-K, Duan X-C, Chen Z-F, et al. Occurrence, removal and mass loads of antiviral drugs in seven wastewater treatment plants with various treatment processes. Water Res 2021; 207: 117803.##13. Frediansyah A, Tiwari R, Sharun K, Dhama K, Harapan H. Antivirals for COVID-19: a critical review. Clin Epidemiol Glob Health 2021; 9: 90-98. PMID: 33521390.##14. Ferreira MT, Carvalho CdS. Chloroquine and hydroxychloroquine in the environment and aquatic organisms: a review. Rev Ambiente Agua 2023; 18: e2880.##15. Allahverdiyeva S, Yunusoğlu O, Yardım Y, Şentürk Z. First electrochemical evaluation of favipiravir used as an antiviral option in the treatment of COVID-19: A study of its enhanced voltammetric determination in cationic surfactant media using a boron-doped diamond electrode. Anal Chim Acta 2021; 1159: 338418. PMID: 33867032.##16. Saber-Ayad M, Saleh MA, Abu-Gharbieh E. The rationale for potential pharmacotherapy of COVID-19. Pharmaceuticals 2020; 13(5): 96. PMID: 32423024.##17. Nippes RP, Macruz PD, da Silva GN, Scaliante MHNO. A critical review on environmental presence of pharmaceutical drugs tested for the covid-19 treatment. Process Saf Environ Prot 2021; 152: 568-582. PMID: 34226801.##18. Saim S, Mokrani S. Pollution of environment by Chloroquine as treatment of COVID-19. J Mater Environ Sci 2022; 13(9): 1017-1024.##19. Zazouli MA, Abouee Mehrizi E, Yazdani Charati J, Ghorbanpour R. Efficiency of Photocatalytic Ozone Process Combined with Zinc Oxide in Removal of Amoxicillin from Hospital Wastewater. J Mazandaran Univ Med Sci 2019; 29(176): 126-139. (persian).##20. Gholami Borujeni F, Mahvi AH, Nejatzadeh-Barandoozi F. Removal of heavy metal ions from aqueous solution by application of lowcost materials. Fresen Environ Bull 2013; 22(3): 655-658.##21. Poyatos JM, Muñio M, Almecija M, Torres J, Hontoria E, Osorio F. Advanced oxidation processes for wastewater treatment: state of the art. Water Air Soil Pollut 2010;205:187-204.##22. Kermani M, Esrafili A, Piri R, Asadzadeh N. Investigation of Photochemical Oxidation Efficiency Process Using H₂O₂ (UV/H₂O₂) in Mineralization of 4-Chlorophenol IN Aqueous Environment. J Health Res Community 2018;4(2):1-13. (persian).##23. Kokkinos P, Venieri D, Mantzavinos D. Advanced oxidation processes for water and wastewater viral disinfection: A systematic review. Food Environ Virol 2021;13(3):283-302. PMID: 34125359.##24. Mahdi MH, Mohammed TJ, Al-Najar JA, editors. Advanced Oxidation Processes (AOPs) for treatment of antibiotics in wastewater: a review. IOP Conf Ser Earth Environ Sci 2021: 779(1): 012109.##25. Pignatello JJ, Oliveros E, MacKay A. Advanced oxidation processes for organic contaminant destruction based on the Fenton reaction and related chemistry. Crit Rev Environ Sci Technol 2006; 36(1): 1-84.##26. Wood TP, Basson AE, Duvenage C, Rohwer ER. The chlorination behaviour and environmental fate of the antiretroviral drug nevirapine in South African surface water. Water Res 2016; 104: 349-360. PMID: 27572137.##27. Zazouli MA, Bazrafshan E. Water and wastewater technology. 2nd ed. Tehran: Samat; 2009. (persian).##28. Wang J, Shen J, Ye D, Yan X, Zhang Y, Yang W, et al. Disinfection technology of hospital wastes and wastewater: Suggestions for disinfection strategy during coronavirus Disease 2019 (COVID-19) pandemic in China. Environ Pollut 2020; 262: 114665. PMID: 32443202.##29. Lipps, W.C., E.B. Braun-Howland, and T.E. Baxter, Standard methods for the examination of water and wastewater. 2023: American public health association.##30. Yazdanbakhsh AR, Manshouri M, Sheikhmohammadi A, Sardar M. Investigation the efficiency of combined coagulation and advanced oxidation by Fenton process in the removal of clarithromycin antibiotic COD. Journal of Water and Wastewater 2012; 23(2):22-29. (persian).##31. Quintana JB, Rodil R, López-Mahía P, Muniategui-Lorenzo S, Prada-Rodríguez D. Investigating the chlorination of acidic pharmaceuticals and by-product formation aided by an experimental design methodology. Water Res 2010; 44(1): 243-255. PMID: 19800649.##32. Negreira N, de Alda ML, Barceló D. Degradation of the cytostatic etoposide in chlorinated water by liquid chromatography coupled to quadrupole-Orbitrap mass spectrometry: Identification and quantification of by-products in real water samples. Sci Total Environ 2015; 506: 36-45. PMID: 25460937.##33. Boyd GR, Zhang S, Grimm DA. Naproxen removal from water by chlorination and biofilm processes. Water Res 2005;39(4): 668-676. PMID: 15707640.##34. Wilde ML, Schneider M, Kümmerer K. Fenton process on single and mixture components of phenothiazine pharmaceuticals: Assessment of intermediaries, fate, and preliminary ecotoxicity. Sci Total Environ 2017; 583:36-52. PMID: 28126283.##35. Yazdanbakhsh AR, Sheikhmohammadi A, Sardar M, Manshori M. Investigation of combined coagulation and advanced oxidation process efficiency for the removal of Clarithromycin from wastewater. Yafte 2011; 13(1): 7-16 (persian).##36. Dehghani S, Jonidi Jafari A, Farzadkia M, Gholami M. Investigation of the efficiency of Fenton’s advanced oxidation process in sulfadiazine antibiotic removal from aqueous solutions. J Arak Univ Med Sci 2012; 15(7): 19-29.##37. Rozas O, Contreras D, Mondaca MA, Pérez-Moya M, Mansilla HD. Experimental design of Fenton and photo-Fenton reactions for the treatment of ampicillin solutions. J Hazard Mater 2010; 177(1-3): 1025-1030. PMID: 20097473.## ##

مقایسه آزمایشگاهی تأثیر روش های مختلف آماده سازی سطح بر استحکام باند برشی بین کامپوزیت غیر مستقیمIvoclar SR Nexco Paste و کامپوزیت مستقیمIvoclar Heliomolar An In Vitro Comparative Study of the Effect of Different Surface Preparation Methods on Shear Bond Strength Between Ivoclar SR Nexco Paste Indirect Composite Resin and Ivoclar Heliomolar Direct Composite Resin 1 1 سابقه و هدف: با توجه به هزینه نسبتاً بالای ترمیم‌های زیبایی با کامپوزیت‌های غیرمستقیم، زمان لازم برای تعویض کامل آن‌ها و هم‌چنین گاها لزوم تراش قسمت قابل توجهی از دندان برای تعویض کامل ترمیم، در صورت آسیب دیدن، گاهی تعمیر این ترمیم‌ها روش مناسب‌تری است. این مطالعه با هدف بررسی و مقایسه تأثیر روش‌های مختلف آماده‌سازی بر استحکام باند برشی بین کامپوزیت غیرمستقیم و مستقیم، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، 102 بلوک کامپوزیت غیرمستقیم paste Ivoclar SR Nexco بر اساس روش آماده‌سازی درسه گروه (34 = n)، گروه 1، خشن‌سازی و اچ کردن با فسفریک اسید 37 درصد، گروه 2، خشن‌سازی و اچ کردن با هیدروفلوئوریک اسید 9/5 درصد و گروه 3، ایرابریژن با ذرات 50 میکرومتر اکسید آلومینیوم، قرار گرفتند. در مجموع 500 سیکل حرارتی قبل از فرآیند تعمیر اجرا و آماده‌سازی سطوح انجام شد. پس از استفاده از ادهزیو در تمامی گروه‌ها، نمونه‌ها با استفاده از کامپوزیت مستقیم Ivoclar Heliomolar تعمیر شدند. سپس نمونه‌ها توسط دستگاه Instron با سرعت mm/min 0/5 شکسته شدند و استحکام باند برشی ثبت شد. سپس داده‌ها به MPa تبدیل شدند و با استفاده از آزمون آنالیز one-way ANOVA و Tukey مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته‌ها: براساس نتایج به دست آمده، بیش‌ترین استحکام باند در گروه 2 (انحراف معیار± میانگین: 24/64±2/28) و کم‌ترین استحکام باند در گروه 1 (انحراف معیار± میانگین: 10/31 ± 1/67) ثبت شد. استنتاج: دراین مطالعه، آماده‌سازی با هیدروفلوئوریک اسیداستحکام باند بالاتری نسبت به فسفریک اسید وایرابریژن داشت.   2 Background and purpose: Due to the relatively high cost of cosmetic restorations with indirect composite resins, the time required for their complete replacement, and, in some cases, the need for significant tooth structure removal, repairing these restorations may sometimes be a more appropriate approach. This study aimed to investigate and compare the effects of different surface preparation methods on the shear bond strength between indirect and direct composite resins. Materials and methods: In this study, 102 indirect composite resin blocks of Ivoclar SR Nexco Paste were fabricated and assigned to three groups (n = 34) based on the preparation method. Group 1: roughening and etching with 37% phosphoric acid; Group 2: roughening and etching with 9.5% hydrofluoric acid; Group 3: air abrasion with 50-μm aluminum oxide particles. A total of 500 thermal cycles were performed before the repair process, and surface preparations were carried out. After applying the adhesive in all groups, the samples were repaired using the direct Ivoclar Heliomolar composite resin. The samples were then subjected to fracture by an Instron machine at a speed of 0.5 mm/min, and the shear bond strength was recorded. The data were then converted to MPa and evaluated using one-way ANOVA and the Tukey test. Results: The highest shear bond strength was recorded in Group 2 (mean± SD = 24.64± 2.28), and the lowest bond strength was recorded in Group 1 (mean± SD= 10.31± 1.67). Conclusion: In this study, preparation with hydrofluoric acid resulted in higher shear bond strength compared to phosphoric acid and air abrasion.   29 37 2024/08/172024/02/252022/07/7 1401/4/16 2025/01/202025/02/42025/01/19 1403/10/30 الهه سلطان محمدی بروجنی Elahe Soltanmohamadi Borujeni استادیار، گروه ارتودنسی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران elahe.mohamadi25@gmail.com سپهر سبحانی کاظمی Sepehr Sobhani Kazemi دستیار تخصصی ارتودنسی، گروه ارتودنسی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران Sobhanik-s@razi.tums.ac.ir composite resin dental restoration repair shear strength air abrasion phosphoric acid hydrofluoric acid کامپوزیت رزین تعمیر ترمیم دندانی استحکام باند ایرابریژن فسفریک اسید هیدروفلوئوریک اسید 1. Ritter AV, Boushell LW, Walter R, Sturdevant CM. Sturdevant's art and science of operative dentistry. 7th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier; 2019.##2. Kasraei S, Haghi S, Farzad A, Malek M, Nejadkarimi S. Comparative of flexural strength, hardness, and fluoride release of two bioactive restorative materials with RMGI and composite resin. Braz J Oral Sci. 2022; 21: e225263.##3. Da Veiga AMA, Cunha AC, Ferreira DMTP, da Silva Fidalgo TK, Chianca TK, Reis KR, et al. Longevity of direct and indirect resin composite restorations in permanent posterior teeth: A systematic review and meta-analysis. J Dent 2016; 54: 1-12 PMID: 27523636.##4. Lewis G, Johnson W, Martin W, Canerdy A, Claburn C, Collier M. Shear bond strength of immediately repaired light-cured composite resin restorations. Oper Dent 1998; 23(3): 121-127 PMID: 9656922.##5. Moezizadeh M, Ansari ZJ, Fard FM. Effect of surface treatment on micro shear bond strength of two indirect composites. J Conserv Dent 2012; 15(3):228-232 PMID: 22876007.##6. Sag BU, Bektas OO. Effect of immediate dentin sealing, bonding technique, and restorative material on the bond strength of indirect restorations. Braz Dent Sci 2020; 23(2): 1-12.##7. Schenkel AB, Veitz-Keenan A. Dental cavity liners for Class I and Class II resin-based composite restorations. Cochrane Database Syst Rev 2019;10(10):CD010526.##8. Kanzow P, Wiegand A. Retrospective analysis on the repair vs. replacement of composite restorations. Dent Mater 2020;36(1):108-118 PMID: 31784061.##9. Cuevas-Suárez CE, Nakanishi L, Isolan CP, Ribeiro JS, Moreira AG, Piva E. Repair bond strength of bulk-fill resin composite: Effect of different adhesive protocols. Dent Mater J 2020; 39(2): 236-241 PMID: 31723090.##10. Shahdad S, Kennedy J. Bond strength of repaired anterior composite resins: an in vitro study. J Dent 1998; 26(8): 685-694 PMID: 9793291.##11. Güngör MB, Nemli SK, Inal CB, Bağkur M, Dilsiz N. Effect of plasma treatment on the peel bond strength between maxillofacial silicones and resins. Dent Mater J 2020;39(2):242-250 PMID: 31776314.##12. Bouschlicher MR, Cobb DS, Vargas MA. Effect of two abrasive systems on resin bonding to laboratory‐processed indirect resin composite restorations. J Esthet Restor Dent 1999; (4):185-196 PMID: 10825875.##13. Magdy NM. Evaluation of Polymerization Shrinkage of Smart Dentin Replacement Flowable Resin Composite Using Optic Coherence Tomography. EC Dental Science 2019; 18(1):126-129.##14. Lively T. The evolution of resin composites for direct restorations. 2019.##15. Dauvillier BS, Aarnts MP, Feilzer AJ. Developments in shrinkage control of adhesive restoratives. J Esthet Restor Dent 2000; 12(6): 291-299 PMID: 14743524.##16. Eick JD, Robinson SJ, Byerley TJ, Chappelow CC. Adhesives and nonshrinking dental resins of the future. Quintessence Int 1993; 24(9): 632-640 PMID: 8272501.##17. Valente LL, Sarkis-Onofre R, Gonçalves AP, Fernández E, Loomans B, Moraes RR. Repair bond strength of dental composites: systematic review and meta-analysis. Int J Adhes Adhes 2016; 69:15-26.##18. Reymus M, Roos M, Eichberger M, Edelhoff D, Hickel R, Stawarczyk B. Bonding to new CAD/CAM resin composites: influence of air abrasion and conditioning agents as pretreatment strategy. Clin Oral Investig 2019; 23(2): 529-538 PMID: 29704137.##19. Addison O, Marquis PM, Fleming GJ. The impact of hydrofluoric acid surface treatments on the performance of a porcelain laminate restorative material. Dent Mater 2007; 23(4): 461-468 PMID: 16620948.##20. Maarof M, Elgabarouny M, Shebl A, Badawy R. Shear Bond Strength of Composite Repair Material to Ceramo-metallic and zirconium Restorations Using A New Adhesive System. Dent Sci Updates 2020;1(1):51-62.##21. Li N, Nikaido T, Alireza S, Takagaki T, Chen J, etal. Phosphoric acid-etching promotes bond strength and formation of acid-base resistant zone on enamel. Oper Dent 2013;38(1):82-90 PMID: 22663196.##22. Nandini S. Indirect resin composites. J Conserv Dent 2010; 13(4): 184-194 PMID: 21217945.##23. Yarmohammadi E, Farshchian M. In Vitro Evaluation of the Effect of Different Surface Treatments on Shear Bond Strength of New to Old Composite Restorations. Dent Hypotheses 2020; 11(4): 108-111.##24. Hummel SK, Marker V, Pace L, Goldfogle M. Surface treatment of indirect resin composite surfaces before cementation. J Prosthet Dent 1997;77(6):568-572 PMID: 9185047.##25. Soares CJ, Soares PV, Pereira JC, Fonseca RB. Surface treatment protocols in the cementation process of ceramic and laboratory‐processed composite restorations: a literature review. J Esthet Restor Dent 2005; 17(4): 224-235 PMID: 16231493.##26. Borzangy S. Impact of Surface Treatment Methods on Bond Strength of Orthodontic Brackets to Indirect Composite Provisional Restorations. J Contemp Dent Pract 2019; 20(12):1412-1416 PMID: 32381842.##27. Yesilyurt C, Kusgoz A, Bayram M, Ulker M. Initial repair bond strength of a nano‐filled hybrid resin: Effect of surface treatments and bonding agents. J Esthet Restor Dent 2009; 21(4): 251-260 PMID: 19689724.##28. Hori S, Minami H, Minesaki Y, Matsumura H, Tanaka T. Effect of hydrofluoric acid etching on shear bond strength of an indirect resin composite to an adhesive cement. Dent Mater J 2008; 27(4): 515-522 PMID: 18833764.##29. Trajtenberg C, Powers J. Bond strengths of repaired laboratory composites using three surface treatments and three primers. Am J Dent 2004;17(2):123-126 PMID: 15151340.##30. Ahmadizenouz G, Esmaeili B, Taghvaei A, Jamali Z, Jafari T, Daneshvar FA, etal. Effect of different surface treatments on the shear bond strength of nanofilled composite repairs. J Dent Res Dent Clin Dent Prospects 2016;10(1):9-16.##31. Eslamian L, Borzabadi-Farahani A, Mousavi N, Ghasemi A. A comparative study of shear bond strength between metal and ceramic brackets and artificially aged composite restorations using different surface treatments. Eur J Orthod 2012;34(5):610-617 PMID: 21447779.##32. Spitznagel FA, Horvath SD, Guess PC, Blatz MB. Resin bond to indirect composite and new ceramic/polymer materials: a review of the literature. J Esthet Restor Dent 2014; 26(6): 382-393 PMID: 24754327.##33. Loomans BA, Cardoso MV, Roeters F, Opdam N, De Munck J, Huysmans M, et al. Is there one optimal repair technique for all composites? Dent Mater 2011; 27(7):701-709.##34. Yu H, Özcan M, Yoshida K, Cheng H, Sawase T. Bonding to industrial indirect composite blocks: A systematic review and meta-analysis. Dent Mater 2020; 36(1): 119-134.##35. Lucena-Martín C, González-López S, de Mondelo JMN-R. The effect of various surface treatments and bonding agents on the repaired strength of heat-treated composites. J Prosthet Dent 2001;86(5):481-488.##36. Mine A, Kabetani T, Kawaguchi-Uemura A, Higashi M, Tajiri Y, Hagino R, etal. Effectiveness of current adhesive systems when bonding to CAD/CAM indirect resin materials: A review of 32 publications. Japanese Dental Science Review 2019; 55(1): 41-50.##37. Gupta S, Parolia A, Jain A, Kundabala M, Mohan M, de Moraes Porto ICC. A comparative effect of various surface chemical treatments on the resin composite-composite repair bond strength. J Indian Soc Pedod Prev Dent 2015; 33(3): 245-259 PMID: 26156281.## ##

بررسی ارتباط واکسیناسیون با پیامدهای شدید و کشنده ناشی از ابتلا به کرونا دربیماران بستری شده: یک مطالعه کوهورت تاریخی Investigating the Relationship Between Vaccination and Severe, Fatal Outcomes of COVID-19 in Hospitalized Patients: A Retrospective Cohort Study 1 1 سابقه و هدف: بیماری کووید-19 یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های قرن حاضر است که بهترین و موثرترین راه محافظت در برابر آن، واکسیناسیون می‌باشد. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر واکسیناسیون در پیشگیری از پیامدهای شدید و کشنده ناشی از ابتلا به کرونا در استان هرمزگان انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه از نوع کوهورت گذشته نگر بود. تعداد 788/18 بیمار بالای 18 سال مبتلا به کووید-19، وارد مطالعه شد. روش نمونه‌گیری به صورت سرشماری بود و در تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های کای اسکوئر، دقیق فیشر و مدل‌ رگرسیون لجستیک ترتیبی استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 22 انجام شد. یافته‌ها: شانس ابتلا به پیامدهای شدید و کشنده در بیماران بدون سابقه واکسیناسیون نسبت به افراد واکسینه شده 1/2 برابر بود (0/001>P). جنسیت مرد (1/6OR= و 0/001>P)، سن بالاتر از 35 سال (2/1OR= و 0/001>P) سابقه ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی (2/4OR= و 0/001>P)، دیابت (1/4OR= و 0/001>P)، سرطان (3/3OR= و 0/001>P)، بیماری مزمن کلیوی (2/3OR= و 0/001>P) و بیماری مزمن ریوی (1/9OR= و 0/001>P) با افزایش شانس ابتلا به پیامدهای شدید و کشنده رابطه آماری معنی‌داری را نشان داده است. استنتاج: واکسیناسیون علیه کووید-19، شانس ابتلا به پیامدهای شدید و کشنده را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. هم‌چنین ابتلا به بیماری‌های مزمن و ناتوان کننده با افزایش احتمال مرگ و پیامدهای شدید در بیماران مبتلا به کووید-19 همراه است. تلاش به افزایش پوشش واکسیناسیون علیه کرونا به ویژه در گروه‌های آسیب‌پذیر به طور جدی توصیه می‌شود.   2 Background and purpose: COVID-19 is one of the most dangerous diseases of the present century, and the most effective way to protect against it is through vaccination. This study aimed to examine the impact of vaccination on preventing severe and fatal outcomes from COVID-19 in Hormozgan Province. Materials and methods: This was a retrospective cohort study. A total of 18,788 patients aged over 18 years with COVID-19 were included. Sampling was conducted through a census, and data analysis was performed using Chi-square test, Fisher's exact test, and ordinal logistic regression models. Data were analyzed using SPSS version 22. Results: The odds of experiencing severe and fatal outcomes in unvaccinated patients were 2.1 times higher compared to vaccinated individuals (P< 0.001). Male sex (OR= 1.6, P< 0.001), age over 35 years (OR= 2.1, P< 0.001), a history of cardiovascular disease (OR = 2.4, P< 0.001), diabetes (OR = 1.4, P< 0.001), cancer (OR= 3.3, P< 0.001), chronic kidney disease (OR= 2.3, P< 0.001), and chronic lung disease (OR = 1.9, P<0.001) were all statistically significant risk factors for severe and fatal outcomes. Conclusion: Vaccination against COVID-19 significantly reduces the risk of severe and fatal outcomes. Additionally, chronic and debilitating diseases are associated with an increased likelihood of death and severe outcomes in COVID-19 patients. Efforts to increase vaccination coverage, particularly among vulnerable groups, are strongly recommended.   38 47 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/11 1403/7/20 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/26 1403/11/7 علی خورشیدی Ali Khorshidi دانشیار، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران ایران ali_482002@yahoo.com مجتبی رکن الدینی Mojtaba Roknoddini دانشجوی کارشناسی ارشد،اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران ایران mojtabaroknaddini61@gmail.com کوروش سایه میری Kourosh Sayehmiri استاد، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران ایران sayehmiri@razi.tums.ac.ir عباس قیصوری Abbas Ghaisouri استادیار، گروه آموزشی ریه، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران ایران gheisoori8491@yahoo.com vaccination COVID-19 severe and fatal outcomes واکسیناسیون- کووید-19- پیامدهای شدید و کشنده 1. Li X, Geng M, Peng Y, Meng L, Lu S. Molecular immune pathogenesis and diagnosis of COVID-19. J Pharm Anal 2020; 10(2): 102-108 PMID: 32282863.##2. Lone SA, Ahmad A. COVID-19 pandemic–an African perspective. Emerg Microbes Infect 2020; 9(1): 1300-1308.##3. Yuan L, Zhi N, Yu C, Ming G, Yingle L, Kumar GN, et al. Aerodynamic characteristics and RNA concentration of SARS-CoV-2 aerosol in Wuhan hospitals during COVID-19 outbreak. Bio Rxiv 2020.##4. Li Y, Campbell H, Kulkarni D, Harpur A, Nundy M, Wang X, et al. The temporal association of introducing and lifting non-pharmaceutical interventions with the time-varying reproduction number (R) of SARS-CoV-2: a modelling study across 131 countries. Lancet Infect Dis 2021; 21(2): 193-202 PMID: 33729915.##5. Walker PG, Whittaker C, Watson OJ, Baguelin M, Winskill P, Hamlet A, et al. The impact of COVID-19 and strategies for mitigation and suppression in low-and middle-income countries. Science 2020; 369(6502): 413-422 PMID: 32532802.##6. Rabi FA, Al Zoubi MS, Kasasbeh GA, Salameh DM, Al-Nasser AD. SARS-CoV-2 and coronavirus disease 2019: what we know so far. Pathogens 2020;9(3):231 PMID: 32245083.##7. Walls AC, Fiala B, Schäfer A, Wrenn S, Pham MN, Murphy M, et al. Elicitation of potent neutralizing antibody responses by designed protein nanoparticle vaccines for SARS-CoV-2. Cell 2020; 183(5):1 367-1382. e17 PMID: 33160446.##8. (WHO) WHO. COVID-19 vaccines [Available from: https:// www. who. int/emergencies/ diseases/novel-coronavirus-2019/covid-19-vaccines.##9. Mirahmadizadeh A, Heiran A, Bagheri Lankarani K, Serati M, Habibi M, Eilami O, et al. Effectiveness of coronavirus disease 2019 vaccines in preventing infection, hospital admission, and death: a historical cohort study using Iranian registration data during vaccination program. Open Forum Infect Dis 2022; 9(6): Ofac177 PMID: 35615300.##10. Rahmani K, Shavaleh R, Forouhi M, Disfani HF, Kamandi M, Oskooi RK, et al. The effectiveness of COVID-19 vaccines in reducing the incidence, hospitalization, and mortality from COVID-19: A systematic review and meta-analysis. Front Public Health 2022; 10:873596.##11. Mohammed I, Nauman A, Paul P, Ganesan S, Chen K-H, Jalil SMS, et al. The efficacy and effectiveness of the COVID-19 vaccines in reducing infection, severity, hospitalization, and mortality: a systematic review. Hum Vaccines Immunother 2022; 18(1): 2027160 PMID: 35113777.##12. Bonanad C, García-Blas S, Tarazona-Santabalbina F, Sanchis J, Bertomeu-González V, Fácila L, et al. The effect of age on mortality in patients with COVID-19: a meta-analysis with 611, 583 subjects. J Am Med Dir Assoc 2020; 21(7): 915-918 PMID: 32674819.##13. Biswas M, Rahaman S, Biswas TK, Haque Z, Ibrahim B. Association of sex, age, and comorbidities with mortality in COVID-19 patients: a systematic review and meta-analysis. Intervirology 2020; 9:1-12 PMID: 33296901.##14. Perez-Lopez FR, Tajada M, Saviron-Cornudella R, Sanchez-Prieto M, Chedraui P, Teran E. Coronavirus disease 2019 and gender-related mortality in European countries: A meta-analysis. Maturitas 2020; 141: 59-62 PMID: 33036704.##15. Sha J, Qie G, Yao Q, Sun W, Wang C, Zhang Z, et al. Sex differences on clinical characteristics, severity, and mortality in adult patients with COVID-19: A multicentre retrospective study. Front Med 2021; 8: 607059 PMID: 33644092.##16. Li X, Guan B, Su T, Liu W, Chen M, Waleed KB, et al. Impact of cardiovascular disease and cardiac injury on in-hospital mortality in patients with COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Heart 2020; 106(15): 1142-1147 PMID: 32461330.##17. Cordero A, García-Gallego CS, Bertomeu-González V, Fácila L, Rodríguez-Mañero M, Escribano D, et al. Mortality associated with cardiovascular disease in patients with COVID-19. REC: CardioClinics 2020; 56(1):30-38.##18. Corona G, Pizzocaro A, Vena W, Rastrelli G, Semeraro F, Isidori AM, et al. Diabetes is most important cause for mortality in COVID-19 hospitalized patients: Systematic review and meta-analysis. Rev Endocr Metab Disord 2021; 22(2): 275-296 PMID: 33616801.##19. Kaminska H, Szarpak L, Kosior D, Wieczorek W, Szarpak A, Al-Jeabory M, et al. Impact of diabetes mellitus on in-hospital mortality in adult patients with COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Acta Diabetol 2021; 58(8):1101-1110 PMID: 33778910.##20. Wu Z-h, Tang Y, Cheng Q. Diabetes increases the mortality of patients with COVID-19: a meta-analysis. Acta Diabetol 2021; 58(2): 139-144 PMID: 32583078.##21. Yang L, Chai P, Yu J, Fan X. Effects of cancer on patients with COVID-19: a systematic review and meta-analysis of 63,019 participants. Cancer Biol Med 2021; 18(1): 298-307 PMID: 33628602.##22. Giannakoulis VG, Papoutsi E, Siempos II. Effect of cancer on clinical outcomes of patients with COVID-19: a meta-analysis of patient data. JCO GLob Oncol 2020; 6:799-808 PMID: 32511066.##23. Gao Y, Liu M, Shi S, Chen Y, Sun Y, Chen J, et al. Cancer is associated with the severity and mortality of patients with COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Med Rxiv 2020.##24. Menon T, Gandhi SAQ, Tariq W, Sharma R, Sardar S, Arshad AM, etal. Impact of chronic kidney disease on severity and mortality in COVID-19 patients: a systematic review and meta-analysis. Cureus 2021; 13(4): e14279 PMID: 33959457.##25. Ozturk S, Turgutalp K, Arici M, Odabas AR, Altiparmak MR, Aydin Z, et al. Mortality analysis of COVID-19 infection in chronic kidney disease, haemodialysis and renal transplant patients compared with patients without kidney disease: a nationwide analysis from Turkey. Nephrol Dial Transplant 2020; 35(12): 2083-2095 PMID: 33275763.##26. Kilic H, Arguder E, Karalezli A, Unsal E, Guner R, Kayaslan B, etal. Effect of chronic lung diseases on mortality of prevariant COVID-19 pneumonia patients. Front Med 2022; 9:957598 PMID: 36314036.##27. Beltramo G, Cottenet J, Mariet AS, Georges M, Piroth L, Tubert-Bitter P, etal. Chronic respiratory diseases are predictors of severe outcome in COVID-19 hospitalised patients: a nationwide study. Eur Respir J 2021; 58(6): 2004474 PMID: 34016619.##28. SeyedAlinaghi S, Karimi A, Barzegary A, Mojdeganlou H, Vahedi F, Mirghaderi SP, et al. COVID-19 mortality in patients with immunodeficiency and its predictors: a systematic review. Eur J Med Res 2022; 27(1): 195 PMID: 36209202.##29. Gao Y, Chen Y, Liu M, Shi S, Tian J. Impacts of immunosuppression and immunodeficiency on COVID-19: A systematic review and meta-analysis. J Infect 2020; 81(2): e93-e95 PMID: 32417309.##30. Reddy RK, Charles WN, Sklavounos A, Dutt A, Seed PT, Khajuria A. The effect of smoking on COVID‐19 severity: A systematic review and meta‐analysis. J Med Virol 2021; 93(2): 1045-1056 PMID: 32749705.## ##

بررسی فراوانی انواع مزاج بیماران جدید مبتلا به حمله حاد قلبی بستری در مرکز قلب مازندران در سال 1403 Frequency of Mizaj (Temperament) in Newly Diagnosed Patients with Acute Heart Attack Admitted to Mazandaran Heart Center in 2024 1 1 سابقه و هدف: بیماری‌های قلبی عروقی از جمله بیماری‌های مزمن با مرگ ومیر بالا هستند. با توجه به اهمیت پزشکی شخص محور و طب ایرانی، مفهوم مزاج در بروز بیماری‌ها تاثیر زیادی دارد. لذا هدف این مطالعه بررسی مزاج بیماران مبتلا به حمله حاد قلبی می‌باشد. مواد و روش‌ها: این پژوهش به صورت توصیفی مقطعی بر روی 280 بیمار جدید با سن20 تا60 سال، با تشخیص اولین حمله حاد قلبی تایید شده توسط پزشک متخصص قلب، بر اساس علایم بالینی و آزمایشگاهی در مرکز قلب مازندران در شهر ساری، شمال ایران، شمال ایران، 1403 و به صورت در دسترس صورت گرفت. یافته‌ها: در مطالعه حاضر، میانگین سن بیماران5/98±51/81 سال و 70 درصد آن‌ها، مرد بودند. فراوانی مزاج گرم به صورت مفرد و مرکب در هر دو جنس (0/011=P) و هم‌چنین مزاج تر در مقایسه با سایر مزاج‌ها تفاوت معنی‌داری داشت (0/001>P). استنتاج: نتایج مطالعه نشان داد که بیش‌تر بیماران جدید مبتلا به حمله حاد قلبی دارای مزاج گرم و تر هستند. لذا با توجه به مبانی طب ایرانی جهت حفظ سلامتی و در مسیر درمان اثربخش این بیماران، بایستی از تدابیری که گرمی و به‌خصوص تری مزاج را افزایش می‌دهند (مانند پرخوری، چاقی، بی‌تحرکی و خواب نامناسب) پرهیز شود. به بیانی، افرادی که دارای مزاج گرم و تر هستند بیش‌تر در معرض ابتلا به این بیماری بوده و بایستی در مسیر پیشگیری، این افراد بیش‌تر از سایرین از تدابیر کاهنده گرمی و تری مانند تغذیه مناسب، ورزش و خواب کافی استفاده کنند.   2 Background and purpose: Cardiovascular diseases are among the chronic diseases with a high mortality rate. Considering the importance of person-centered medicine and Iranian medicine, the concept of temperament has a great impact on the occurrence of diseases. The aim of this study is to investigate the temperament of patients with an acute heart attack. Materials and methods: A descriptive cross-sectional study was conducted on 280 new patients, aged 20 to 60 years, diagnosed with their first acute heart attack, confirmed by a cardiologist based on clinical and laboratory findings, at the Mazandaran Heart Center from April to September 2024. The study population was selected using convenience sampling. Results: The mean age of the patients was 51.81±5.98 years, and 70% were male. The frequency of hot temperament, both singly and in combination, differed significantly between the sexes (P= 0.011), as did wet temperament compared to other temperaments (P<0.001). Conclusion: The results of this study indicate that most patients with acute heart attacks have a hot and humid temperament. Therefore, according to the principles of Iranian medicine, maintaining health and effectively treating these patients requires avoiding factors that increase hot and humid temperament, such as overeating, obesity, physical inactivity, and inadequate sleep. In other words, individuals with a hot and humid temperament are more susceptible to this disease and should adopt preventive measures that help reduce this temperament, including proper nutrition, regular exercise, and adequate sleep.   48 58 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/3 1403/8/13 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/4 1403/11/16 معصومه طاهری Masoumeh Taheri کارشناسی ارشد پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران tani.somi139108@jmail.com شهاب پاپی Shahab Papi استادیار سالمندشناسی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران ایران shahabpapi@yahoo.com ابوالفضل حسین نتاج Abolfazl Hosseinnataj استادیار،گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، ساری، ایران ایران hosseinnataj.a@gmail.com محمد علی حسینیان Mohammad Ali Hosseinian استادیار بیماری‌های قلب و عروق، گروه قلب و عروق، دانشکده پزشکی، بیمارستان فاطمه زهرا ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Hoseinian.cardiology@gmail.com اسیه جوکار Assie Jokar دانشیار طب سنتی ایرانی، گروه طب سنتی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران a.jokar@mazums.ac.ir acute coronary syndrome temperament Persian traditional medicine سندرم حاد کرونری مزاج طب سنتی ایرانی 1. Bergmark BA, Mathenge N, Merlini PA, Lawrence-Wright MB, Giugliano RP. Acute coronary syndromes. Lancet 2022; 399(10332): 1347-1358 PMID: 35367005.##2. Salari N, Morddarvanjoghi F, Abdolmaleki A, Rasoulpoor S, Khaleghi AA, Hezarkhani LA, et al. The global prevalence of myocardial infarction: a systematic review and meta-analysis. BMC Cardiovasc Disord 2023; 23(1): 206 PMID: 37087452.##3. Kim RB, Kim JR, Hwang JY. Epidemiology of myocardial infarction in Korea: hospitalization incidence, prevalence, and mortality. Epidemiol Health 2022; 44: e2022057.##4. Beyranvand MR, Manhoobi H, Shahraz S, Kolahi AA. Myocardial Infarction in Iran: Epidemiology, Management, and Prognosis. J Tehran Univ Heart Cent 2023; 18(2):82-86 PMID: 37637282 .##5. Saghafi Khadem S Sh, Sokhtanloo M, Zeidabadi F, Javan Rashid A, et al. Evaluation of C-reactive protein and irisin levels in saliva and serum of patients with myocardial infarction. Journal of Mashhad Dental School 2023; 47(2): 135: 146. (persian).##6. Ralapanawa U, Sivakanesan R. Epidemiology and the magnitude of coronary artery disease and acute coronary syndrome: a narrative review. J Epidemiol Glob Health 2021; 11(2): 169-177 PMID: 33605111.##7. Papi S, Karimi Z, Zilaee M, Shahry P. Malnutrition and its relation to general health and multimorbidity in the older people. J Holist Nurs Midwifery 2019; 29(4): 228-235.##8. Ahmadi A, Sajjadi H, Etemad K, Khaledifar A, Mobasherii M. Epidemiological characteristics and mortality determinants of acute coronary syndrome in Iran. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2015; 25(124): 1- 9:(persian).##9. Tavakoli-Rouzbehani OM, Faghfouri AH, Anbari M, Papi S, Shojaei FS, Ghaffari M, et al. The effects of Cuminum cyminum on glycemic parameters: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. J Ethnopharmacol 2021; 281: 114510. PMID: 34371114##10. Khanhosseini M, Sheibani H, Daliri S, Haddadi Z, Khosravani H. Relationship between demographic and clinical factors with electrocardiographic abnormalities as a prognostic factor in patients with acute coronary syndrome. Tehran Univ Med Sci 2021; 79(3): 201- 208.##11. Faghfouri AH, Seyyed Shoura SM, Fathollahi P, Shadbad MA, Papi S, Ostadrahimi A, et al. Profiling inflammatory and oxidative stress biomarkers following taurine supplementation: a systematic review and dose-response meta-analysis of controlled trials. Eur J Clin Nutr 2022; 76(5):647-658.##12. Bhatt DL, Lopes RD, Harrington RA. Diagnosis and treatment of acute coronary syndromes: a review. JAMa 2022; 327(7): 662-675 PMID: 35166796.##13. Bray J, Howell S, Nehme Z, Buttery A, Stub D, Cartledge S, et al. Declining public awareness of heart attack warning symptoms in the years following an Australian public awareness campaign: A cross-sectional study. Heart Lung Circ 2023; 32(4):497-505.##14. Barstow C. Acute Coronary Syndrome: Presentation and Diagnostic Evaluation. FP Essent 2020; 490: 11-19. PMID: 32150364.##15. Szummer K, Jernberg T, Wallentin L. From early pharmacology to recent pharmacology interventions in acute coronary syndromes: JACC state-of-the-art review. J Am Coll Cardiol 2019; 74(12):1618-1636.##16. Rezaeizadeh H, Alizadeh M, Naseri M, Shams AM. The traditional Iranian medicine point of view on health and disease. Iranian Journal of Public Health 2009; 38(1) :169-172. (persian).##17. Parsa E, Mojahedi M, Chaichi Raghimi M, Ilkhani R, Zareiyan A, Mokaberinejad R, et al. A Review of the Indices of Mizaj-e-Meda (Temperament of Stomach) identification in Persian Medicine. Journal of Babol University of Medical Sciences 2018;20(7): 63-70. (persian)##18. Akhtari M, Moeini R, Mojahedi M, Gorji N. Assessment the studies on the concept of Mizaj (temperament) in Persian Medicine. J Complement Integr Med 2020;17(3). PMID: 32045354.##19. Naseri M, Mojahedi M, Doost MK, Mozaffarpour SA, Majdzadeh SR, Keshavarz M, et al. A Review on Identification Mizaj (Temperament) Indices in Iranian Traditional Medicine. Medical History 2014; 4(12): 37-76. (persian).##20. Salmannezhad H, Mojahedi M, Ebadi A, Mozaffarpur SA, Alipoor A, Saghebi R, et al. Design and validation of Mizaj identification questionnaire in Persian medicine. Iran Red Crescent Med J 2018;20(11):1-9.##21. Miraj S, Alesaeidi S, Kiani S. A systematic review of the relationship between dystemprament (sue Mizaj) and treatments and management of diseases (Ilaj and Eslah-e-Mizaj). Electron Physician 2016; 8(12): 3378-3384.##22. Elsagh M, Behbahani FA, Fartookzadeh MR, Adibi P, Kamalinejad M, Anushiravani M. Categorization of Functional Constipation in Traditional Persian Medicine: A Descriptive Study. J Evid Based Complementary Altern Med 2016; 21(1): 48-52 PMID: 26170133.##23. Nikparvar M, Ezzati-Rad M, Mojadi A, Ghanbarnejad A. Comparison of temperament in heart attack patients with healthy individuals. Journal of Traditional Medicine of Islam and Iran 2021; 12(2): 89- 98 (persian).##24. Nazari S, Sharifi F, Gashtili N. Investigating the relationship between the perception of aging and stress, anxiety, and depression in elderly members of the Tehran Social Security Pensioners Association in 2020. Journal of Gerontology 2021; 6(3): 78- 88 (persian).##25. Nikparvar M, Moltafet F, Ezati Rad R, Mojahedi M, Ghanbarnejad A. Comparison of temperament in heart attack patients with healthy individuals. The Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine 2021; 12(2): 89-98. (persian).##26. Karbord A, Zahedpanah M, Hashemi FM, Bokharaei M, Marzieh-Beygom, Siahpoosh. The Role of Blood Lipid Parameters in the Formation of Different Temperaments 2020; 4(3).##27. Parveen FS, Quamri MA, Ahmed K, Shahid A. Dyslipidemia and its concept in Unani medicine: A review. International Journal of Unani and Integrative Medicine 2022; 6(3): 13-19.##28. Zakerian M, Roudi F, Eslami S, Mojahedi M, Motavasselian M. Relationship between temperament (mizaj) and metabolic parameters in a healthy adult population: a cross-sectional study. Iran Red Crescent Med J 2022;24(10): e1458.##29. Lim A, Kim S. Nurses’ ethical decision-making during end-of-life care in South Korea: a cross-sectional descriptive survey. BMC Med Ethics 2021; 22(1):94 PMID: 34271891.##30. Asadi N, Royani Z, Maazallahi M, Salmani F. Being torn by inevitable moral dilemma: experiences of ICU nurses. BMC Medical Ethics 2021; 22(1): 159 PMID: 34847926.##31. Ahmadi M, Javadi M, Barikani A, Beheshti A, Ansaripour M. Reliability and validity of a questionnaire to measure temperament Jebeli. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine 2014; 5(1): 34-40. (persian).## ##

فراوانی ماست سل در کارسینوم سلول سنگفرشی دهان Mast Cell Frequency in Oral Squamous Cell Carcinoma 1 1 سابقه و هدف: کارسینوم سلول سنگفرشی دهان(OSCC) شایع‌ترین نئوپلاسم حفره دهان است. در تومورهای توپر، سلول‌های سرطانی و سلول‌های استرومال (سلول‌های فیبروبلاست، التهابی و اندوتلیال) در هماهنگی با یکدیگر در پیشبرد تومور، آنژیوژنزیز، تهاجم موضعی و متاستاز نقش دارند. ماست سل‌ها با آزاد کردن مدیاتورهای شیمیایی موجود در گرانول‌های خود از طریق مسیرهای مختلفی شامل سرکوب سیستم ایمنی، تقویت آنژیوژنزیز، تخریب ماتریکس خارج سلولی و افزایش میتوز سلول‌های تومورال در کارسینوژنزیز نقش دارند. تعدادی مطالعه در زمینه بررسی نقش ماست سل در کارسینوم سلول سنگفرشی دهان انجام شده است که برخی نقش آنژیوژنزیز و تومورزایی را پیشنهاد کرده‌اند و عده‌ای هم این نقش را تایید نکرده‌اند، با توجه به نتایج متناقض در این زمینه به بررسی نقش ماست سل در کارسینوم سلول سنگفرشی دهان در این مطالعه پرداخته‌ایم. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی- مقطعی بر روی 55 نمونه از کارسینوم سلول سنگفرشی دهان در بخش پاتولوژی دانشکده دندانپزشکی یزد، ایران، انجام شد. لام های تهیه شده از بلوک‌های پارافینی، توسط گیمسا رنگ آمیزی و میانگین تعداد ماست سل‌ها در 5 فیلد تصادفی تعیین گردید. داده‌های جمع‌آوری شده، کدگذاری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS 25 و آزمون های ناپارامتری من ویتنی و کروسکال والیستحلیل شدند. یافته‌ها: میانگین تعداد ماست سل‌ها به طور معنی‌داری در درجه میکروسکوپی II و III نسبت به درجه I  بالاتر بود(p<0.5) ولی مقایسه میانگین تعداد ماست سل‌ها بر اساس سن، جنس و محل بروزOSCC، اختلاف معنی‌داری نشان نداد(0/05 P>). استنتاج: میانگین بالاتر تعداد ماست سل‌ها در درجات میکروسکوپی II و III در مقایسه با درجه I ، نشان دهنده نقش ماست سل به عنوان شاخص پیشرفت بیماری می‌باشد. این نکته می‌تواند در جهت به کارگیری روش‌های درمانی جدید مانند عوامل مهارکننده دگرانولاسیون ماست سل و درمان‌های ضد آنژیوژنیک کمک کننده باشد.   2 Background and purpose: Oral squamous cell carcinoma is the most common malignancy of the oral cavity. In solid tumors, cancer cells and stromal cells (fibroblasts, inflammatory cells, endothelial cells) play a role in tumor progression, angiogenesis, local invasion, and metastasis. Mast cells contribute to carcinogenesis by releasing chemical mediators in their granules through various pathways, including suppressing the immune system, enhancing angiogenesis, destroying the extracellular matrix, and increasing the mitosis of tumoral cells. Several studies have investigated the role of mast cells in oral squamous cell carcinoma. While some suggest that mast cells play an angiogenic and tumorigenic role, others do not confirm this, highlighting the contradictory findings in this area. In this study, we discuss the role of mast cells in oral squamous cell carcinoma. Materials and methods: The mean number of mast cells was significantly lower in higher microscopic grades compared to poor grades (P<0.05). However, there was no significant difference in the average number of mast cells based on age, gender, or location of occurrence (P>0.05). Results: the mean number of mast cells was significantly lower in microscopic grade and higher than poor (P-value˂0/05). But there was no significant difference in the average number of mast cells based on age, gender and place of occurrence (P˃0/05). Conclusion: The significant increase in the average number of mast cells in microscopic grades II and III compared to grade I indicates the role of mast cells as an indicator of disease progression. This finding may support the use of novel treatment approaches, such as mast cell degranulation inhibitors and anti-angiogenic therapies.   59 67 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/22 1403/8/1 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/4 1403/11/16 نجمه جعفری Najmeh Jafari استادیار، آسیب شناسی دهان و فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی یزد، دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد ایران jafarynajmeh@yahoo.com سید مصطفی محمودی Seyed Mostafa Mahmoudi استادیار، آسیب شناسی دهان و فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی یزد، دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد ایران mahmoudim16@gmail.com فاطمه طاهر نژاد Fatemeh Taherneghad دکترای عمومی، دانشکده دندانپزشکی یزد، دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد ایران fatemetahernezhad76@gmail.com mast cell oral squamous cell carcinoma giemsa ماست سل کارسینوم سلول سنگفرشی دهان گیمسا 1. Keshani F, Jalayer S, Esfehani M. Prevalence of oral squamous cell carcinoma cases for ten years in Qazvin province (2003-13). J Qazvin Univ Med Sci 2017; 21(2):95-99. (Persian).##2. Greenberg M. Glick M. Burket’s Oral Medicine Diagnosis and Treatment. DeRossi SS, Garfunkel A, Greenberg MS Hematologic Diseases 10th ed Hamilton: BC Decker. 2003: 429-453.##3. Ansari FM, Asif M, Kiani MN, Ara N, Ishaque M, Khan R. Evaluation of Mast Cell Density using CD117 antibody and Microvessel Density Using CD34 Antibody in Different Grades of Oral Squamous Cell Carcinoma. Asian Pac J Cancer Prev 2020; 21(12): 3533-3538 PMID: 33369449.##4. Teófilo CR, Ferreira Junior AEC, Batista AC, Fechini Jamacaru FV, Sousa FB, Lima Mota MR, et al. Mast Cells and Blood Vessels Profile in Oral Carcinogenesis: An Immunohistochemistry Study. Asian Pac J Cancer Prev2020; 21(4): 1097-1102 PMID: 32334476.##5. Saeidian V. evaluation of mast cell in oral SCC according to staging and grading: Qazvin University of Medical Sciences; 2013.##6. Cheema VS, Ramesh V, Balamurali PD. The relevance of mast cells in oral squamous cell carcinoma. J Clin Diagn Res 2012; 6(10): 1803-1807 PMID: 23373059.##7. Mohammadnia Sarvi E, Siadati S, Mohammadpour A, Abbaszadeh H. Comparative Evaluation of the Mast Cells between Oral and Cutaneous Squamous Cell Carcinoma. J Babol Univ Med Sci 2017; 19(4): 36-40. (Persian).##8. Kadeh H, Saravani S. A Comparative Study of the Mast Cells Count between OralSquamous Cell Carcinoma and Cutaneous Squamous CellCarcinoma. J Mazandaran Univ Med Sci 2016; 26(142): 60-67. (Persian).##9. Telagi N, Ahmed Mujib BR, Kulkarni PG, Naik R. The master switch: Comparative study of mast cell in oral epithelial dysplasia, oral submucous fibrosis and oral squamous cells carcinoma and their association with inflammation and angiogenesis. J Oral Maxillofac Pathol 2015; 19(1):25-29 PMID: 26097302.##10. Ribatti D, Crivellato E. Immune cells and angiogenesis. J Cell Mol Med 2009; 13(9A): 2822-2833 PMID: 19538473.##11. Ribatti D, Crivellato E. Mast cells, angiogenesis, and tumour growth. Biochim Biophys Acta 2012;1822(1):2-8 PMID: 21130163.##12. Stockmann C, Schadendorf D, Klose R, Helfrich I. The Impact of the Immune System on Tumor: Angiogenesis and Vascular Remodeling. Front Oncol 2014; 4(69) PMID: 24782982.##13. Ribatti D, Tamma R, Vacca A. Mast Cells and Angiogenesis in Human Plasma Cell Malignancies. Int J Mol Sci 2019; 20(3): 481 PMID: 30678047.##14. Ch'ng S, Wallis R, Yuan L, Davis P, Tan S. Mast cells and cutaneous malignancies. Mod Pathol 2006; 19(1): 149-159 PMID: 16258517.##15. Dastpak M, Nafarzadeh S, Khafri S. A comparative study on the mast cells count in oral squamous cell carcinoma and normal oral mucosa. Caspian J Dent Res 2015; 4(1): 17-22.##16. Oliveira-Neto H, Leite A, Costa N, Alencar R, Lara V, Silva T, et al. Decrease in mast cells in oral squamous cell carcinoma: possible failure in the migration of these cells. Oral Oncol 2007; 43(5): 484-490 PMID: 16979374.##17. Kabiraj A, Jaiswal R, Singh A, Gupta J, Singh A, Samadi F. Immunohistochemical evaluation of tumor angiogenesis and the role of mast cells in oral squamous cell carcinoma. Cancer Res Ther 2018; 14(3): 495-502 PMID: 29893305.##18. Narayan KV, Sonia G, Shrestha P, Hemadala G. A Comparative Study of Mast Cells Count in Different Histological Grades of Oral Squamous Cell Carcinoma by Using Toluidine Blue Stain. Cureus 2020; 12(9): e10626 PMID: 33123439.##19. Rezaei Z, Rezvani G, Jalali M , Yazdani F, Kharazi M. Survay of mast cell density in laryngeal squamous cell carcinoma and dysplastic laryngeal. DANESHVAR MEDICINE[Internet]. 2015;22(115):1-6. Available from: https://sid.ir/paper/30875/en.##20. Shrestha A, Keshwar S, Raut T. Evaluation of Mast Cells in Oral Potentially Malignant Disorders and Oral Squamous Cell Carcinoma. Int J Dent 2021; 2021: 5609563 PMID: 34490052.##21. Macluskey M, Chandrachud LM, Pazouki S, Green M, Chisholm DM, Ogden GR, et al. Apoptosis, proliferation, and angiogenesis in oral tissues. Possible relevance to tumour progression. J Pathol 2000; 191(4): 368-375 PMID: 10918211.##22. Michailidou E, Markopoulos A, Antoniades D. Mast cells and angiogenesis in oral malignant and premalignant lesions. Open Dent J 2008; 2:126-132 PMID: 19444318.##23. Dethlefsen S, Matsuura N, Zetter B. Mast cell accumulation at sites of murine tumor implantation: implications for angiogenesis and tumor metastasis. Invasion Metastasis 1994; 14(1-6):3 95-408 PMID: 7544776.##24. Coussens LM, Raymond WW, Bergers G, Laig-Webster M, Behrendtsen O, Werb Z, etal. Inflammatory mast cells up-regulate angiogenesis during squamous epithelial carcinogenesis. Genes Dev 1999; 13(11): 1382-1397 PMID: 10364156.##25. Gruber BL, Marchese MJ, Kew R. Angiogenic factors stimulate mast-cell migration. Blood 1995; 86(7): 2488-2493 PMID: 7545457.##26. Tomita M, Matsuzaki Y, Onitsuka T. Effect of mast cells on tumor angiogenesis in lung cancer. Ann Thorac Surg 2000; 69(6): 1686-1690 PMID: 10892907.##27. Ekoff M, Nilsson G. Mast cell apoptosis and survival. Adv Exp Med Biol 2011; 716: 47-60 PMID: 21713651.##28. Varricchi G, Galdiero MR, Loffredo S, Marone G, Iannone R, Marone G, etal. Are mast cells MASTers in cancer? Front immunol 2017; 8:424 PMID: 28446910.##29. Ammendola M, Sacco R, Sammarco G, Luposella M, Patruno R, Gadaleta CD, et al. Mast cell-targeted strategies in cancer therapy. Transfus Med Hemother 2016; 43(2): 109-113 PMID: 27330532## ##

تأثیر تجربیات زایمان قبلی بر تصمیم به فرزندآوری در مادران تک‌فرزند: یک مطالعه مقطعی The Impact of Previous Childbirth Experiences on Future Childbearing Decisions in Mothers with One Child: A Cross-Sectional Study 1 1 سابقه و هدف: کاهش تمایل به فرزندآوری و افت رشد جمعیت از چالش‌های اساسی کشور است. مطالعات متعددی برای شناسایی عوامل مؤثر بر این مسئله انجام شده است. یکی از این عوامل تجربه زایمان است. این مطالعه با هدف بررسی رابطه بین تجربه زایمان قبلی و تصمیم به فرزندآوری در زنان تک ‌فرزند، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: این پژوهش مقطعی، در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ روی ۴۰۰ زن تک ‌فرزند تحت پوشش مراکز بهداشت شهرستان شاهرود انجام شد. مراکز بهداشت به‌صورت هدفمند از مناطق مختلف شهر (شمالی، جنوبی، شرقی، غربی و مرکزی) انتخاب شدند تا نمایانگر تنوع اجتماعی- اقتصادی شهر باشند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد جمعیت ‌شناختی، تجربه زایمان، و تصمیم به فرزندآوری جمع‌آوری شد. اعتبار و پایایی پرسشنامه‌ها در مطالعات پیشین تأیید شده است. نمره‌گذاری پرسشنامه‌ها بر اساس طیف لیکرت انجام گرفت و نمرات تصمیم‌گیری برای فرزندآوری به سه سطح ضعیف (۲۹-۶۹)، متوسط (۷۰-۱۰۰)، و قوی (۱۰۱-۱۵۰) دسته‌بندی شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های کای دو، آنالیز واریانس یک‌طرفه و رگرسیون خطی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ انجام شد. یافته‌ها: میانگین سن زنان 30/02 ±5/48، همسران 31/34 ±90/4، سن ازدواج 7/37±2/58 و سن فرزندان اول 3/96±1/21 سال بود. 42 درصد از زنان تصمیم به فرزندآوری متوسط، ۳۳ درصد تصمیم قوی و ۲۵ درصد تصمیم ضعیف داشتند. نتایج رگرسیون نشان داد که تجربه زایمان تأثیر معنی‌داری بر تصمیم به فرزندآوری دارد ( 1/34OR =، 0/001P<). هم‌چنین، افزایش نمره تجربه زایمان با افزایش تمایل به فرزندآوری همراه بود (0/001P<). سایر متغیرهای دموگرافیک تأثیر معنی‌داری نداشتند. استنتاج: تجربه زایمانی در زنان تک ‌فرزند نقش مهمی در تصمیم‌گیری برای فرزند دوم دارد. تجربیات مثبت، تمایل به فرزندآوری را افزایش داده، در حالی که تجربیات منفی موجب تردید می‌شود. حمایت‌های عاطفی، آموزشی و ارتقای کیفیت مراقبت‌های زایمانی می‌تواند تمایل به فرزندآوری را تقویت کرده و به سیاست‌های جمعیتی کمک کند.   2 Background and purpose: Declining fertility rates and decreasing population growth are major challenges for the country. Numerous studies have been conducted to identify factors influencing this issue. One such factor is the childbirth experience. This research examines the relationship between previous childbirth experiences and fertility decisions in women with one child. Materials and methods: This cross-sectional study was conducted in 2023-2024 on 400 women with one child covered by health centers in Shahrud. Health centers were selected from various city areas (northern, southern, eastern, western, and central) to represent the city's socio-economic diversity. Data were collected using standardized demographic, childbirth experience, and fertility decision-making questionnaires. The validity and reliability of the questionnaires were confirmed in previous studies. The scoring of the questionnaires was based on the Likert scale, with fertility decision scores categorized into three levels: weak (29-69), moderate (70-100), and strong (101-150). Data were analyzed using Chi-square tests, one-way ANOVA, and linear regression in SPSS version 25. Results: The mean age of the women was 30.02 ± 5.48 years, their spouses' mean age was 34.31 ±4.90 years, the mean age at marriage was 7.37± 2.58 (???) years, and the mean age of the first child was 3.96±1.21 years. Of the participants, 42% had moderate childbearing intentions, 33% had strong intentions, and 25% had weak intentions. Regression analysis revealed that childbirth experience significantly impacted childbearing decisions (OR=1.34,P<0.001). Additionally, higher childbirth experience scores were associated with increased intentions to have more children (P<0.001). Other demographic variables showed no significant effect. Conclusion: Childbirth experiences in women with one child play a significant role in the decision to have a second child. Positive experiences increase fertility desire, while negative experiences cause hesitation. Emotional support, education, and improved maternity care can strengthen fertility intentions and contribute to population policies.   68 77 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/3 1403/7/12 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/4 1403/11/16 سمیرا قربانی Samira Ghorbani کارشناس ارشد مشاوره در مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران ایران Samira.gh6573@gmail.com سیده سولماز طالبی Seyyedeh Solmaz Talebi استادیار، دپارتمان اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران ایران talebi_solmaz@yahoo.com previous childbirth experiences childbearing decision mothers with one child cross-sectional study fertility intentions تجربه زایمان قبلی تصمیم به فرزندآوری مادران تک ‌فرزند مطالعه مقطعی تصمیم‌گیری باروری 1. Bongaarts J, Sobotka T. A demographic explanation for the recent rise in European fertility. Popul Dev Rev 2012; 38(1):83-120. PMID: 22833865.##2. Hosseini H, Askari Nodoushan A, Moradi N. A comparative study of childbearing desires of Shia and Sunni Kurdish women in rural areas of Kamyaran. Journal of Woman and Family Studies 2016;4(1):63-84.##3. Ahmadi Nejad FSS, Ahmadi Nejad FS, Golmakani N, Khajehpoor M, Mayvan FA. The Relationship between Happiness and Fear of Childbirth in Nulliparous Women. J Midwifery Reprod Health 2017; 5(4): 1082-1089.##4. Statistical Center of Iran. Total Fertility Rate in Iran, 1400. 2021. Retrieved from https:// www. amar.org.ir.##5. Piltan F, Rahmanian M. Investigating factors affecting the tendency toward childbearing among married men and women (case of study: men and women aged 25 to 45 years old in Jahrom). J Iranian Soc Dev Stud 2015; 7(2):121-134.##6. Rindfuss RR, Morgan SP, Swicegood CG. First births in America: Changes in the timing of parenthood. Oakland: Univ Calif Press; 2023.##7. Razeghi Nasrabad HB, Shavazi A, Jalal M, Chavoshi H. Phenomenology of the timing of first birth among women in Tehranwomen. Womens Strateg Stud 2014; 16(63): 57-95. (Persian).##8. Shin H, Lee J, Kim SJ, Jo M. Attitudes towards Parenthood and Fertility Awareness in Female and Male University Students in South Korea. Child Health Nurs Res 2020; 26(3):329-337. PMID: 35004476.##9. Capotosto MP. An integrative review of fertility knowledge and fertility-awareness practices among women trying to conceive. Nurs Womens Health 2021; 25(3):198-206. PMID: 33961806.##10. Benzies K, Tough S, Tofflemire K, Frick C, Faber A, Newburn‐Cook C. Factors influencing women’s decisions about timing of motherhood. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2006; 35(5): 625-633. PMID: 16958718.##11. Jenabi E, Khazaei S, Bashirian S, Aghababaei S, Matinnia N. Reasons for elective cesarean section on maternal request: a systematic review. J Matern Fetal Neonatal Med 2020; 33(22): 3867-3872. PMID: 30810436.##12. Ulfsdottir H, Nissen E, Ryding E-L, Lund-Egloff D, Wiberg-Itzel E. The association between labour variables and primiparous women’s experience of childbirth; a prospective cohort study. BMC Pregnancy Childbirth 2014; 14: 208. PMID: 24938280.##13. Lunda P, Minnie CS, Benadé P. Women’s experiences of continuous support during childbirth: a meta-synthesis. BMC Pregnancy Childbirth 2018; 18(1):167. PMID: 29764406.##14. Walker KF, Wilson P, Bugg GJ, Dencker A, Thornton JG. Childbirth experience questionnaire: validating its use in the United Kingdom. BMC Pregnancy Childbirth 2015; 15: 86. PMID: 25884191.##15. Liabsuetrakul T, Yamamoto Y, Kongkamol C, Ota E, Mori R, Noma H. Medications for preventing hypertensive disorders in high-risk pregnant women: a systematic review and network meta-analysis. Syst Rev 2022; 11(1):135. PMID: 35778751.##16. Jolles MW, de Vries M, Hollander MH, van Dillen J. Prevalence, characteristics, and satisfaction of women with a birth plan in The Netherlands. Birth 2019; 46(4): 686-692. PMID: 31524298.##17. Zamani P, Ziaie T, Mokhtari Lakeh N, Kazemnejad Leili E. Childbirth experience and its related socio-demographic factors in mothers admitted to postpartum ward of AL Zahra Hospital of Rasht City, Iran. Qom Univ Med Sci J 2019;12(11):70-78.##18. Ansari Majd M, Khalajabadi Farahani F, Naghibi A, Moosazadeh M, Khani S. Effect of transtheoretical model-based education on women attitudes and stages of change toward childbearing behavior. J Mazandaran Univ Med Sci 2019; 29(174): 134-147.##19. Downe S, Finlayson K, Oladapo O, Bonet M, Gülmezoglu AM. What matters to women during childbirth: a systematic qualitative review. PLoS One 2018; 13(4): e0194906. PMID: 29664907.##20. Bohren MA, Hofmeyr GJ, Sakala C, Fukuzawa RK, Cuthbert A. Continuous support for women during childbirth. Cochrane Database Syst Rev 2017(7): CD003766. PMID: 28681500.##21. Grisbrook M-A, Dewey D, Cuthbert C, McDonald S, Ntanda H, Giesbrecht GF, et al. Associations among caesarean section birth, post-traumatic stress, and postpartum depression symptoms. Int J Environ Res Public Health 2022; 19(8): 4900. PMID: 35457767.##22. Wang Z, Liu J, Shuai H, Cai Z, Fu X, Liu Y, et al. Mapping global prevalence of depression among postpartum women. Transl Psychiatry 2021; 11(1): 543. PMID: 34671011.##23. Mrayan L, Abuidhail J, Abujilban S, Al-Modallal H. Exploring Jordanian mothers' experiences of childbirth. Midwifery 2023; 127: 103859. PMID: 37931459.##24. Watson K, White C, Hall H, Hewitt A. Women's experiences of birth trauma: A scoping review. Women Birth 2021; 34(5): 417-424. PMID: 33020046.##25. Basile Ibrahim B, Kennedy HP, Combellick J. Experiences of Quality Perinatal Care During the US COVID-19 Pandemic. J Midwifery Womens Health 2021; 66(5): 579-588. PMID: 34432368.##26. Karabulut Ö, Coşkuner Potur D, Doğan Merih Y, Cebeci Mutlu S, Demirci N. Does antenatal education reduce fear of childbirth? Int Nurs Rev 2016; 63(1): 60-67. PMID: 26612181.## ##

بررسی وضعیت احساس تنهایی و خودمراقبتی در سالمندان تحت درمان با همودیالیز در مرکز دیالیز شهروند ساری درسال 1402 Loneliness and Self-Care Among Elderly Patients Undergoing Hemodialysis at Sari Shahrvand Dialysis Center in 2023 1 1 سابقه و هدف: افرادی که در برنامه درمانی همودیالیز مزمن قرار می‌گیرند، به دلیل سبک زندگی خود، روزانه با مشکلات مختلفی مواجه می‌شوند که به طور قابل توجهی کیفیت زندگی‌شان را کاهش می‌دهد. خـودمراقبتـی در ارتقـا رفتارهـای سـلامتی و تاخیر در رسـیدن بـه مراحـل آخـر بیمـاری تاثیـر دارد. از آن‌جا که خودمراقبتی امری قابل ارتقا، آموزش و فراگیر است، لذا این مطالعه، با هدف بررسی ارتباط بین احساس تنهایی و خودمراقبتی در سالمندان تحت درمان با همودیالیز انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی، 138 سالمند تحت درمان با همودیالیز مراجعه‌کننده به مرکز دیالیز شهروند ساری، از طریق سرشماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه عوامل اجتماعی- دموگرافیک، مقیاس استاندارد خودمراقبتی سالمندان(Aging’s Self-Care Scale) و مقیاس احساس تنهایی راسل(UCLA Loneliness Scale) بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 22 و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی انجام شد و سطح معنی‌داری نیز 0/05P≤ در نظر گرفته شد. یافته‌ها: میانگین سنی سالمندان شرکت‌کننده 6/28±68/67 سال بود و اکثریت شرکت کنندگان (51/4درصد) زن بودند. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد بین نمره مجموع خودمراقبتی با احساس تنهایی (0/14-=r، 0/108=P) و نمره خودمراقبتی جسمی با احساس تنهایی (0/03-=r، 0/694=P) و نمره خودمراقبتی حین بیماری با احساس تنهایی (0/11=r، 0/218=P) ارتباط معنی‌داری مشاهده نشد، اما نمره خودمراقبتی معنوی با احساس تنهایی (0/33-=r، 0/001=P) و نمره خودمراقبتی اجتماعی با احساس تنهایی (0/20-=r، 0/018=P) ارتباط منفی و معنی‌داری وجود داشت به طوری که با افزایش نمره احساس تنهایی، نمره خودمراقبتی معنوی و اجتماعی کاهش می‌یابد. استنتاج: نتایج این تحقیق بر لزوم توجه به نیازهای عاطفی و اجتماعی سالمندان همودیالیزی در کنار نیازهای جسمانی، برای ارتقای کیفیت زندگی تاکید دارد. ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی و سیاست گذاران باید مداخلات خودمراقبتی، به ویژه در جنبه‌های معنوی و اجتماعی را برای کاهش تنهایی و ارتقای بهزیستی سالمندان همودیالیزی در برنامه‌های مراقبتی بگنجانند.   2 Background and purpose: Individuals undergoing chronic hemodialysis face various daily challenges due to their unique lifestyle, which significantly reduces their quality of life. Self-care plays a crucial role in improving health behaviors and delaying the progression to the final stages of the disease. Since self-care is comprehensive, learnable, and improvable, this study aimed to investigate the relationship between loneliness and self- care in elderly patients undergoing hemodialysis. Materials and methods: This cross-sectional study involved 138 elderly patients undergoing hemodialysis at the Citizen Dialysis Center in Sari, selected through a census method. Data collection tools included a socio-demographic questionnaire, the Standardized Elderly Self-Care Scale, and the Russell Loneliness Scale. Data were analyzed using SPSS version 22, employing both descriptive and inferential statistics. The significance level was set at P≤ 0.05. Results: The average age of the participants was 68.67±6.28 years, and the majority (51.4%) were female. Pearson correlation analysis revealed no significant association between total self-care scores and loneliness (r=0.14,P=0.108), physical self-care scores and loneliness (r=-0.03,p=0.694), or illness-related self-care scores and loneliness (r=0.11,P=0.218). However, a significant negative correlation was observed between spiritual self-care scores and loneliness (r=-0.33,P=0.001) and between social self-care scores and loneliness (r=-0.20,P=0.018). As loneliness scores increased, spiritual and social self-care scores declined. Conclusion: The findings underscore the importance of addressing the emotional and social needs of elderly hemodialysis patients along with their physical health needs to enhance their overall quality of life. Healthcare providers and policymakers should implement self-care interventions, particularly those emphasizing spiritual and social aspects, into care plans for elderly hemodialysis patients to reduce the negative impact of loneliness and promote their well-being.   78 89 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/22 1403/4/2 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/26 1403/11/7 سمانه عابدی Samaneh Abedi دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری سالمندی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری مامایی نسیبه، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران samaneh.abedi25@gmail.com محبوبه یعقوبیان Mahboubeh Yaghoubian استادیار، گروه پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران yaghobian2005@yahoo.com ابوالفضل حسین نتاج Abolfazl Hossein Nattaj استادیار، آمار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hosseinnataj.a@gmail.com احترام السادات ایلالی Ehteram Sadat Ilali دانشیار، سالمندشناسی، گروه پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران paradis2082000@yahoo.com self-care loneliness elderly hemodialysis خودمراقبتی احساس تنهایی سالمندان همودیالیز 1. Naghibi M, Mojahedi MJ, Jarrahi L, Emadzadeh A, Ahmadi R, Emadzadeh M, etal. Prevalence of chronic kidney disease and its risk factors in Gonabad, Iran. Iran J Kidney Dis 2015; 9(6): 449-453 PMID: 26552351 .##2. Ghasemi S, Kashaninia Z. The Effect of Self-Management Teaching on Perceived Stress in Hospitalized Elderly Patients Undergoing Dialysis. Nursing and Midwifery Journal 2019; 17(8): 616-624.##3. Bouya S, Balouchi A, Rafiemanesh H, Hesaraki M. Prevalence of Chronic Kidney Disease in Iranian General Population: A Meta‐Analysis and Systematic Review. Ther Apher Dial 2018; 22(6): 594-599 PMID: 29974630 .##4. Khaleghi F, Pouraboli B, Abadian L, Dehghan M, Miri S. The Effect of Emotional Disclosure by Writing on the Depression of Hemodialysis Patients in Iran: A Randomized Clinical Trial. J Caring Sci 2021; 10(4): 223-229 PMID: 34849369 .##5. Dąbrowska-Bender M, Dykowska G, Żuk W, Milewska M, Staniszewska A. The impact on quality of life of dialysis patients with renal insufficiency. Patient Prefer Adherence 2018; 12: 577-583 PMID: 29720873 .##6. Wang SL, Chiu YW, Kung LF, Chen TH, Hsiao SM, Hsiao PN, et al. Patient assessment of chronic kidney disease self‐care using the chronic kidney disease self‐care scale in Taiwan. Nephrology 2019; 24(6): 615-621 PMID: 30129210.##7. Lawless MT, Tieu M, Feo R, Kitson AL. Theories of self-care and self-management of long-term conditions by community-dwelling older adults: A systematic review and meta-ethnography. Soc Sci Med 2021; 287: 114393 PMID: 34534780 .##8. Hemmati Mm HL. Design and psychometric properties of a self-care questionnaire for the elderly. Aging Psychology 2015; 10(3): 120-130.##9. Nasiri M, Fallahpour S, Fotokian Z, Jannat Alipour Z. Evaluation of stressors and fatigue in elderly patients undergoing hemodialysis. Caspian Journal of Health and Aging 2019; 4 (1) : 40-50.(persian).##10. Buinhas S, Cláudio AP, Carmo MB, Balsa J, Cavaco A, Mendes A, et al.Virtual assistant to improve self-care of older people with type 2 diabetes: First prototype. International Workshop on Gerontechnology; 2019: 236-248.##11. Farani MM, Rejeh N, Heravi-Karimooi M, Tadrisi S D, Marghob B. The effect of Self-Management Program Based of Self-Empowerment on the Self-Efficacy in Elderly Patients Undergoing Hemodialysis. Iranian Journal of Nursing Research Original Article 2020;15(2): 35-44.(persian)##12. Saedi F, Barkhordari-Sharifabad M, Javadi-Estahbanati M, Fallahzadeh H. Sexual function, social isolation, loneliness and self-esteem in patients undergoing hemodialysis. Sexuality and Disability 2019; 37(10): 401-413.##13. Shamsalinia A, Shamsalinia A, Ghadimi R, Navabi N. The Relationship Between Loneliness and Nutritional Status in Older People Living in Ramsar City. Journal of Multidisciplinary Care 2020; 9(2): 642-650 (Persian).##14. Ghezelseflo M, Mirza M. The Role of Self-compassion in Predicting Loneliness and Self-efficacy in the Elderly. Iranian Journal of Ageing 2020; 15(2): 212-223. (Persian)##15. Kavoosian N, Hosseinzadeh K, Jaliseh HK, Karboro A. The relationship between spiritual health and loneliness among the elderly in Karaj-2016. J Res Relig Health 2018; 4(2):7-15.##16. Domènech-Abella J, Lara E, Rubio-Valera M, Olaya B, Moneta MV, Rico-Uribe LA, et al. Loneliness and depression in the elderly: the role of social network. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 2017; 52(4): 381-390 PMID: 28154893.##17. Salehi tilaki E,Ilali E, Taraghi Z, Mousavinasab N. The comparative of Loneliness and its related factors in rural and urban elderly people in Behshahr city. Journal of Gerontology 2019; 4(1):52-61 (persian).##18. Higuchi M. Managing loneliness in the elderly and finding meaning in ageing. J Comp Nurs Res Care 2018; 3:125.##19. Wolfe WA. Loneliness: An Overlooked Contributing Factor in Anorexia of Older Patients With End-Stage Renal Disease and Focal Point for Interventions to Enhance Nutritional Status An Overview of Evidence and Areas of Suggested Research. J Ren Nutr 2022;3 2(5): 498-502 PMID: 34772602 .##20. Pallone JM, Santos DGMd, Oliveira Dias AL, Ferreira LGS, Costa da Silva C, Orlandi FdS. Loneliness Level and Its Associated Factors in Patients With Hemodialysis. Clin Nurs Res 2022; 31(6): 1164-1171. PMID: 34955033.##21. Lee J, Noh D. Factors associated with self-care among patients receiving hemodialysis: A cross-sectional observational study. Res Theory Nurs Pract 2021 5:RTNP-D-20-00042 PMID: 33674453.##22. Zhang X, Xu C. Research Progress on Self-Care Ability of Hemodialysis Patients. Open Journal of Nursing 2021;11(5):320-330.##23. Rukiye T, Akkuş Y, Sönmez T. Relationship between self-care ability and happiness in elderly individuals. Cukurova Medical Journal 2019;44:366-374.##24. Tamizkar p, Mohammadi M, Fathnezhad-kazemi a, Marami s. The relationship between health literacy level and self-care ability in the elderly. Journal of Gerontology 2019; 4(3): 54-62.(persian).##25. Mohammadi B, Ilali E, Taraghi Z, Moosazadeh M. The analysis of relationship between Fear of falls with Depression in Aged diabetic. Journal of Gerontology 2019; 3(4):9-20. (Persian).##26. Younesi Boroujeni J, Jadidi M, Ahmadrad F. Development and Standardization of the Tehran City Aging’s Self-Care Scale. Journal of Applied Psychological Research 2020; 11(1): 185-208. (Persian).##27. Zakizadeh R,Bahreini M, , Farhadi A, Bagherzadeh R. Predictive role of loneliness in mental health of elderly people in Bushehr. Iranian Journal of Psychiatric Nursing 2020; 7(6): 71-78 (Persian).##28. Shamlou R, Nikpeyma N, Pashaeipour S, Sahebi L, Mehrgou Z. Relationship of loneliness and social isolation with self-care ability among older adults. J Psychosoc Nurs Ment Health Serv 2021; 59(1):15-20 PMID: 33382436.##29. Akin S, Mendi B, Ozturk B, Cinper C, Durna Z. Assessment of relationship between self‐care and fatigue and loneliness in haemodialysis patients. J Clin Nurs 2014; 23(5-6): 856-864. PMID: 23808612##30. Ghadam MS, Poorgholami F, Jahromi ZB, Parandavar N, Kalani N, Rahmanian E. Effect of self-care education by face-to-face method on the quality of life in hemodialysis patients (relying on Ferrans and Powers Questionnaire). Glob J Health Sci 2016; 8(6):121-127 PMID: 26755485.##31. Yousefzadeh P, Bastani F, Haghani H, Hosseini RS. Loneliness and the Contributing Factors in the Elderly Patients with Type II Diabetes: A Descriptive Cross-sectional Study. Iran Journal of Nursing 2021; 33(128): 27-39.(persian).##32. Seyfi N,Bastani F, Haghani H. Self Care of the Older Adults with Chronic Kidney Diseases Referred to Selected Educational and Medical Centres of Iran University of Medical Sciences 2020; 17(2):37-47.##33. Avazeh M, Babaei N, Farhoudi S, Kalteh E, Gholizadeh B. The study of self-care and related factors in the elderly with chronic diseases in 2018. J Health Care 2019; 21(2): 135-144. (Persian).##34. Amirian Z, Jalali R, Rigi F, Nadery A, Amirian M, Salehi S. Comparison of the quality of life in patients after coronary artery bypass graft surgery (CABG) in the rural and urban communities. J Kermanshah Univ Med Sci 2014; 18(4): e74113.##35. Tehrani H, Salimi M, Taghdisi MH. Community action: a strategy for health promotion. Iran J Health Educ Health Promot 2015; 2(4):255-259.##36. Roos V, Malan L. The role of context and the interpersonal experience of loneliness among older people in a residential care facility. Glob Health Action 2012; 5(1). PMID: 23078747.##37. Zahedi S, Darvishpoor Kakhaki A, Hosseini M, Razzaghi Z. The correlation between self-care and health literacy in patients undergoing hemodialysis. Iranian Journal of Diabetes and Metabolism 2018;17(4):180-188.##38. Raheb G, Kazemi SV, Alipour F, Hosseinzadeh S, Teymouri R. Effectiveness of Self-Care Training Program based on Empowerment Model on Quality of Life among Hemodialysis Patients in the City of Sari, Iran. World Family Medicine Journal: Incorporating the Middle East Journal of Family Medicine 2018;16(2):16-23.## ##

اثربخشی خوانش داستان بر افزایش همدلی در دانشجویان پرستاری : یک مطالعه شبه تجربی The Effectiveness of Story Reading on Increasing Empathy in Nursing Students: A Quasi-Experimental Study 1 1 سابقه و هدف: ارتباط ودرک متقابل ارایه‌دهندگان خدمات بهداشتی و درمانی با بیمار، نگرانی جدی نظام سلامت است. هدف این مطالعه، ارزیابی و مقایسه خوانش‌ داستان بر افزایش میزان همدلی عمومی وهمدلی با بیمار در دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مازندران بود. مواد و روش‌ها: برای این مطالعه شبه‌تجربی 82 نفراز دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مازندران در دوگروه 41 نفری شاهد و مورد به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. خوانش متن ادبی با توجه به عناصر داستانی زیر نظر مدرس در 6 جلسه  دو ساعته به روش آنلاین، به مدت 6 هفته در یک نیمسال به بحث گذاشته شد. قبل و بعد از جلسه، دانشجویان پرسشنامه همدلی عمومی دیویس و همدلی با بیمار جفرسون را تکمیل‌کردند. یافته‌ها: در این مطالعه، همدلی عمومی و همدلی با بیمار در سه بازه زمانی قبل از مداخله و در دفعه دوم پس از پایان مداخل  و سپس 7 روز پس از پایان مداخله مورد ارزیابی قرارگرفت. نمرات همدلی جفرسون از 44/71 در زمان1 (قبل از مداخله) به 61/37 در زمان 2( پس از مداخله) افزایش یافته و سپس به 57/98در زمان3 (7 روز پس از مداخله) کاهش یافته است، که نشان‌دهنده تأثیر مثبت مداخله می‌باشد. نمرات همدلی دیویس نیز از 51/93 در زمان1 به76/53 در زمان2 افزایش و سپس به 60/13 در زمان 3 کاهش یافته‌اند. برای مقایسه همدلی از آزمون آنالیز واریانس با اندازه‌گیری تکراری استفاده شد، اما قبل از انجام آزمون فرض کوریت، از آزمون ماچلی استفاده شد و چون نتایج معنی‌داری را نشان نداد (0/001P<)، از آزمون گرین‌هوس استفاده و در سه دوره اندازه‌گیری همدلی جفرسون ودیویس در دوگروه کنترل و مداخله، تفاوت معنی‌داری گزارش شد (0/001P<). استنتاج: براساس یافته های مطالعه حاضر، داستان‌خوانی برارتقای حس همدلی عمومی و همدلی با بیمار دانشجویان پرستاری موثر است. برگزاری این شیوه در دانشگاه‌ها، برای آموزش مولفه همدلی پیشنهاد می‌شود.   2 Background and purpose: The communication and mutual understanding between healthcare service providers and patients are serious concerns in the health system. The purpose of this study is to evaluate and compare the impact of reading stories on increasing the level of general empathy and patient empathy in nursing students at Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: The statistical population of this quasi-experimental study consisted of 82 nursing students, who were divided into two groups of 41 subjects each, an experimental group and a control group, using the simple random method. Story reading was carried out in six sessions, each lasting two hours, conducted online over six weeks in a semester. The students completed the Davis General Empathy Questionnaire and the Jefferson Scale of Empathy before and after the sessions. Results: In this study, general empathy and patient sympathy were evaluated in three time periods: before the intervention, immediately afterthe intervention, and seven days after the end of the intervention. Jefferson sympathy scores increased from 44.71 before the intervention to 61.37 immediately after the intervention and then decreased to 57.98 seven days later, indicating a positive effect of the intervention. Davis empathy scores also increased from 51.93 before the intervention to 76.53 immediately after the intervention and then decreased to 60.13 seven days later. To compare empathy levels, the analysis of variance test with repeated measures was used. However, before performing the sphericity hypothesis test, Mauchly's test was conducted. Since it was not significant (P < 0.001), the Greenhouse-Geisser test was used, and a significant difference was reported in the three measurement periods (P < 0.001). Conclusion: Story reading is effective in improving nursing students' sense of general empathy and sympathy toward patients. It is recommended that this method be implemented in universities to enhance empathy training.   90 101 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/13 1403/5/23 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/18 1403/10/29 معصومه محمودی Masoumeh Mahmoudi استادیار، گروه آموزشی عمومی، دانشکده پیراپزشکی ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران masoomehmahmoodi@Yahoo.com علی اصغر قربانی Ali Asghar Ghorbani استادیار، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران a_ghorbani85@yahoo.com جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani Charati استاد، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران jamshid.charati@gmail.com فرزانه امینی Farzaneh Amini دانشجوی آمار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Aminifarzaneh40@gmail.com مینا الوندی پور Mina Alvandipour دانشیار، گروه جراحی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Minaalvh@yahoo.com empathy general Empathy patient relationship story reading educational intervention همدلی همدلی عمومی ارتباط با بیمار داستان‌خوانی مداخله آموزشی 1. Yang C, Zhu Y-L, Xia B-Y, Li Y-W, Zhang J. The effect of structured empathy education on empathy competency of undergraduate nursing interns: A quasi-experimental study. Nurse Educ Today 2020; 85: 104296. PMID: 31775084.##2. Moudatsou M, Stavropoulou A, Philalithis A, Koukouli S, editors. The role of empathy in health and social care professionals. Healthcare 2020: MDPI. PMID: 32019104.##3. Maddi Neshat M, Lashkardoost H, Tabatabaeichehr M. Evaluating the Use of Role-Playing Scenarios on Mood Change and Empathy in Undergraduate Psychiatric Nursing Students. Strides Dev Med Educ 2014; 10(4): 431-8.##4. Khodabakhsh MR, Mansuri P. Relationship of forgiveness and empathy among medical and nursing students 2012.##5. Khodabakhsh M. Relationship between attachment style and empathy in nursing students 2012.##6. Sedaghati KM, Rohani C, Mohtashami J, Nasiri M. Cognitive or affective Empathy in Oncology Nurses: A cross-sectional study 2017.##7. Ward J, Cody J, Schaal M, Hojat M. The empathy enigma: An empirical study of decline in empathy among undergraduate nursing students. J Prof Nurs 2012; 28(1): 34-40. PMID: 22261603.##8. Kheirabadi G H-RM, Mahki B, Masaiely N, Yahaei M, Golshani L, Kheirabadi D. Empathy with Patients in Medical Sciences Faculty Physicians at Isfahan University of Medical Sciences, Iran. J Res Behav Sci 2016; 14(2): 154-60.##9. Mirzaei-Alavijeh M, Motlagh M, Hosseini S, Jalilian F. Nursing students communication skills with patients in Kermanshah University of Medical Sciences. Res Med Educ 2017; 9(3): 54-47.##10. Namazi A, Homauonfar H. Assessment of interpersonal communication skills and related factors in nursing and midwifery students 2017.##11. Rafati Shiva RN, Davati A, Forotani F. Medical students' empathetic perspective based on the Jefferson Empathy Scale. Med Ethics 2016; 10(36): 25-34.##12. Shariat SV, Kaykhavoni A. Empathy in medical residents at Iran University of Medical Sciences. Iran J Psychiatry Clin Psychol 2010; 16(3): 248-256.##13. Ashghali Farahani M, Salehi T, Arab Ameri Z, Hajibabaee F, Hosseini AF, Ghaffari F. Empathy among undergraduate nursing students in Tehran University of Medical Sciences. Iran J Med Ethics Hist Med 2016; 9(4): 56-67.##14. Levett-Jones T, Cant R. The empathy continuum: An evidenced-based teaching model derived from an integrative review of contemporary nursing literature. J Clin Nurs 2020; 29(7-8): 1026-1040. PMID: 31820519.##15. Oatley K. 16 Imaginative Creativity in the Writing and Reading of Stories. The Cambridge handbook of lifespan development of creativity 2021: 351.##16. Bonebakker V. Literature & medicine: Humanities at the heart of health care: A hospital-based reading and discussion program developed by the Maine Humanities Council. Acad Med 2003; 78(10): 963-967. PMID: 14534088.##17. Sirridge M, Welch K. Special Theme: Humanities Education-SPECIAL THEME ARTICLES: UNITED STATES-The Program in Medical Humanities at the University of Missouri-Kansas City School of Medicine. Acad Med 2003; 78(10): 973-976. PMID: 14534090.##18. Jones AH. Why teach literature and medicine? Answers from three decades. J Med Humanit 2013; 34: 415-428. PMID: 23996053.##19. Rogers C. Significant learning: In therapy and in education.1974.##20. Pollak KI, Arnold R, Alexander SC, Jeffreys AS, Olsen MK, Abernethy AP, et al. Do patient attributes predict oncologist empathic responses and patient perceptions of empathy? Support Care Cancer 2010; 18: 1405-1411. PMID: 19838742.##21. Morse DS, Edwardsen EA, Gordon HS. Missed opportunities for interval empathy in lung cancer communication. Arch Intern Med 2008; 168(17): 1853-1858. PMID: 18809811.##22. Levinson W, Gorawara-Bhat R, Lamb J. A study of patient clues and physician responses in primary care and surgical settings. JAMA 2000; 284(8): 1021-1027. PMID: 10944650.##23. Hojat M, Louis DZ, Markham FW, Wender R, Rabinowitz C, Gonnella JS. Physicians' empathy and clinical outcomes for diabetic patients. Acad Med 2011; 86(3): 359-364. PMID: 21248604.##24. Brunero S, Lamont S, Coates M. A review of empathy education in nursing. Nurs Inq 2010; 17(1): 65-74. PMID: 20137032.##25. Stepien KA, Baernstein A. Educating for empathy: A review. J Gen Intern Med 2006; 21: 524-530. PMID: 16704404.##26. Panahifar S, Nouriani JM. The Effectiveness of Narrative Therapy on Behavioral Maladaptation and Psychological Health of Children with ADHD in Kerman 2021.##27. Hashempor M, Karami M. Validity and reliability of the Persian version of JSPE-HP questionnaire (Jefferson scale of physician empathy-health professionals version). J Kerman Univ Med Sci 2012; 19(6): 201-211.##28. Blanco JM, Caballero F, García FJ, Lorenzo F, Monge D. Validation of the Jefferson scale of physician empathy in Spanish medical students who participated in an early clerkship immersion programme. BMC Med Educ 2018; 18: 1-11. PMID: 30208887.##29. Pino MC, Mazza M. The use of "literary fiction" to promote mentalizing ability. PLoS One 2016; 11(8): e0160254.##30. Mahmoudi M, Ghorbani AA, Pourasghar M, Balaghafari A, Charati JY, Ghahrani N, et al. Designing, implementation and evaluation of story reading: A solution to increase general empathy in medical students. BMC Med Educ 2024; 24(1): 477. PMID: 38689266.##31. Mumper ML, Gerrig RJ. Leisure reading and social cognition: A meta-analysis. Psychol Aesthet Creat Arts 2017; 11(1): 109.##32. Bal PM, Veltkamp M. How does fiction reading influence empathy? An experimental investigation on the role of emotional transportation. PLoS One 2013; 8(1): e55341. PMID: 23383160.##33. Panero ME, Weisberg DS, Black J, Goldstein TR, Barnes JL, Brownell H, et al. Does reading a single passage of literary fiction really improve theory of mind? An attempt at replication. J Pers Soc Psychol 2016; 111(5): e46. PMID: 27642659.##34. Dodell-Feder D, Lincoln SH, Coulson JP, Hooker CI. Using fiction to assess mental state understanding: A new task for assessing theory of mind in adults. PLoS One 2013; 8(11): e81279. PMID: 24244736.##35. Beaudoin C, Leblanc É, Gagner C, Beauchamp MH. Systematic review and inventory of theory of mind measures for young children. Front Psychol 20 20; 10: 2905. PMID: 32010013.##36. Hastings TJ, Kavookjian J, Ekong G. Associations among student conflict management style and attitudes toward empathy. Curr Pharm Teach Learn 2019; 11(1): 25-32. PMID: 30527873.##37. Thompson E. Empathy and consciousness. J Conscious Stud 2001; 8(5-6): 1-32.##38. Djikic M, Oatley K, Moldoveanu MC. Opening the closed mind: The effect of exposure to literature on the need for closure. Creat Res J 2013; 25(2): 149-154.##39. Djikic M, Oatley K, Moldoveanu MC. Reading other minds: Effects of literature on empathy. Sci Stud Lit 2013; 3(1): 28-47.##40. Koopman EME. Effects of "literariness" on emotions and on empathy and reflection after reading. Psychol Aesthet Creat Arts 2016; 10(1): 82.##41. Engbretson AM, Poehlmann-Tynan JA, Zahn-Waxler CJ, Vigna AJ, Gerstein ED, Raison CL. Effects of cognitively-based compassion training on parenting interactions and children’s empathy. Mindfulness 20 20; 11: 2841-2852.##42. Stansfield J, Bunce L. The relationship between empathy and reading fiction: Separate roles for cognitive and affective components. J Eur Psychol Stud 2014; 5(3): 9-18.## ##

بررسی ارتباط نوموفوبیا با استرس درک شده و حمایت اجتماعی درک شده در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1402 The Relationship Between Nomophobia, Perceived Stress, and Perceived Social Support Among Medical Students at Mazandaran University of Medical Sciences in 2023 1 1 سابقه و هدف: استفاده از گوشی‌های هوشمند در میان دانشجویان افزایش یافته است. اگرچه این فناوری مزایای متعددی دارد، اما استفاده نادرست از آن می‌تواند پیامدهای منفی مانند نوموفوبیا ایجاد کند. با توجه به اثرات نامطلوب نوموفوبیا، این مطالعه با هدف بررسی ارتباط بین نوموفوبیا، استرس درک‌شده و حمایت اجتماعی درک‌شده در میان دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی در سال در سال ۱۴۰۲ بر روی ۲۷۳ دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد که به روش در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های نوموفوبیا، استرس درک‌شده و حمایت اجتماعی درک‌شده جمع‌آوری گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای  SPSSو AMOS نسخه ۲۴ و با استفاده از آمارهای توصیفی، استنباطی و تحلیل مسیر انجام شد. سطح معنی‌داری کم‌تر از0/05 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: میانگین سنی شرکت‌کنندگان 2/99 ±23/31سال بود و 57/5 درصد آن‌ها را زنان تشکیل می‌دادند. نتایج نشان داد تمامی دانشجویان درجاتی از نوموفوبیا را تجربه کردند، به‌طوری‌که ۵۶ درصد دارای نوموفوبیای متوسط، 12/8 درصد نوموفوبیای خفیف و 31/1 درصد دارای نوموفوبیای شدید بودند. تحلیل مسیر نشان داد استرس درک‌شده ارتباط مستقیم و معنی‌داری با شدت نوموفوبیا دارد (0/05< P، 0/24= r)، اما بین حمایت اجتماعی درک‌شده و نوموفوبیا ارتباط معنی‌داری مشاهده نشد (0/05> P،0/19= r). مدل برازش‌یافته نشان داد استرس درک‌شده و حمایت اجتماعی ۶ درصد از تغییرات شدت نوموفوبیا را تبیین می‌کنند. شاخص‌های نیکویی برازش در محدوده قابل قبول قرار داشتند (0/056 RMSEA=، 0/95CFI=، 0/99GFI= ، 0/85TLI=، 0/95IFI= ،  1/85CMIN/df=). استنتاج: نوموفوبیا در میان دانشجویان پزشکی شایع است و بیش‌تر آن‌ها سطح متوسطی از آن را تجربه می‌کنند. استرس درک‌شده ارتباط معنی‌داری با شدت نوموفوبیا دارد، درحالی‌که حمایت اجتماعی درک‌شده تأثیر معنی‌داری بر آن ندارد. یافته‌ها بر لزوم مداخلات برای کاهش استرس و افزایش آگاهی نسبت به وابستگی به گوشی‌های هوشمند تأکید دارد.   2 Background and purpose: The use of smartphones has significantly increased among students. Although this technology offers various benefits, its misuse can lead to negative consequences, such as nomophobia. Given the adverse effects of nomophobia, this study aims to investigate the relationship between nomophobia, perceived stress, and perceived social support among medical students at Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: This cross-sectional study was conducted in 2023 on a sample of 273 medical students at Mazandaran University of Medical Sciences, selected through convenience sampling. Data were collected using demographic checklist, the Perceived Stress Scale (PSS), and the Nomophobia Questionnaire (NMP-Q). Statistical analysis was performed using SPSS and AMOS software (version 24) through descriptive and analytical statistics, as well as path analysis. A significance level of P < 0.05 was considered. Results: The participants had a mean age of 23.31±2.99 years, and 57.5% were female. All students reported experiencing some degree of nomophobia, with 56% at a moderate level, 12.8% at a mild level, and 31.1% at a severe level. Path analysis revealed a significant direct relationship between perceived stress and the severity of nomophobia (r=0.24, P<0.05). However, no significant association was observed between nomophobia and perceived social support (r=0.19, P>0.05). The model fit indicated that perceived stress and perceived social support collectively accounted for 6.0% of the variance in nomophobia severity. Goodness-of-fit indices confirmed an acceptable model fit (CMIN/df = 1.85, IFI = 0.95, TLI = 0.85, GFI = 0.99, CFI = 0.95, RMSEA = 0.056). Conclusion: Nomophobia is prevalent among medical students, with most experiencing moderate levels. Perceived stress was significantly associated with the severity of nomophobia, while perceived social support had no significant effect. The findings emphasize the need for interventions to reduce stress and increase awareness of smartphone addiction among medical students.   102 114 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/4 1403/8/14 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/3 1403/11/15 سعید برزگری Saeed Barzegari استادیار، گروه پیراپزشکی، دانشکده پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران barz_saeed@yahoo.com سیف علی مهدوی Seif Ali Mahdavi دانشیار، گروه پیراپزشکی، دانشکده پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران sa.mahdavi@mazums.ac.ir نوشین موسی زاده Noushin Mousazadeh استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران معصومه علی نژاد Masoume Alinejad دانشجوی پزشکی، دانشکده علوم پزشکی مازندران، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران massumeh_alinezhad@yahoo.com سید علیرضا حسنی Seyed Alireza Hasani استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران s5hasani1390@yahoo.com کمال الدین علاالدینی شورمستی Kamaledin Alaedini Shourmasti استادیار، مرکز تحقیقات روانپزشکی و علوم رفتاری، مؤسسه ترک اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران k.alaedini@yahoo.com nomophobia perceived social support perceived stress medical students نوموفوبیا حمایت اجتماعی درک شده استرس درک شده دانشجویان پزشکی 1. Bartwal J, Nath B. Evaluation of nomophobia among medical students using smartphone in north India. Med J Armed Forces India 2020;76(4):451-455.##2. Osorio-Molina C, Martos-Cabrera MB, Membrive-Jiménez MJ, Vargas-Roman K, Suleiman-Martos N, Ortega-Campos E, Gómez-Urquiza JL. Smartphone addiction, risk factors and its adverse effects in nursing students: A systematic review and meta-analysis. Nurse Educ Today 2021; 98:104741.##3. Jahrami H, Rashed M, AlRasheed MM, Bragazzi NL, Saif Z, Alhaj O, et al. Nomophobia is associated with insomnia but not with age, sex, BMI, or mobile phone screen size in young adults. Nat Sci Sleep 2021; 1931-41.##4. Özer D, Altun ÖŞ, Avşar G. Investigation of the relationship between internet addiction, communication skills and difficulties in emotion regulation in nursing students. Arch Psychiatr Nurs 2023; 42:18-24.##5. Fiorinelli M, Di Mario S, Surace A, Mattei M, Russo C, Villa G, et al. Smartphone distraction during nursing care: Systematic literature review. Appl Nurs Res 2021; 58: 151405.##6. Brailovskaia J, Stirnberg J, Rozgonjuk D, Margraf J, Elhai JD. From low sense of control to problematic smartphone use severity during Covid-19 outbreak: The mediating role of fear of missing out and the moderating role of repetitive negative thinking. PLOS ONE 2021; 16(12): e0261023.##7. Shanmugasundaram M, Tamilarasu A. The impact of digital technology, social media, and artificial intelligence on cognitive functions: a review. Front Cogn 2023;2.##8. Pinheiro S, Maia B. Nomophobia and psychological distress in a sample of young adults and adults. Eur Psychiatry 2024; 67(S1): S419-S.##9. Alizadeh M, Hasani M, Mianbandi G, Ashouri AJ. Psychometric Properties of the Persian Version of Nomophobia Questionnaire. Psychol Clin 2021; 27(2): 234-47.##10. Delavarpour M, Bahar M, Ghods F. Predicting nomophobia according to mood status and anxiety sensitivity: Analyzing the moderating role of gender. J Clin Psychol 2019; 11(2): 52-66.##11. León-Mejía AC, Gutiérrez-Ortega M, Serrano-Pintado I, González-Cabrera J. A systematic review on nomophobia prevalence: Surfacing results and standard guidelines for future research. PloS One 2021; 16(5): e0250509.##12. Humood A, Altooq N, Altamimi A, Almoosawi H, Alzafiri M, Bragazzi NL, et al. The prevalence of nomophobia by population and by research tool: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Psych 2021; 3(2): 249-258.##13. Bhattacharya S, Bashar MA, Srivastava A, Singh A. NOMOPHOBIA: NO MObile PHone PhoBIA. J Family Med Prim Care 2019; 8(4):1297-1300. PMID: 31143710.##14. Qutishat M, Lazarus ER, Razmy AM, Packianathan S. University students’ nomophobia prevalence, sociodemographic factors and relationship with academic performance at a University in Oman. Int J Afr Nurs Sci 2020; 13: 100206.##15. Pérez Torres V. Problematic use of social media in adolescents or excessive social gratification? The mediating role of nomophobia. Journal of Psychosocial Research on Cyberspace 2024; 18(4).##16. Notara V, Vagka E, Lagiou A, Gnardellis C. Perceived Health and Nomophobia among Young Adults: The Mediating Role of Depression and Stress. Sustainability 2023; 16:96.##17. Bhuvaneswari G, Emiline Joy E. Assess the level of stress, sleep disturbance, depression with nomophobia among undergraduate students. Int J Adv Psychiatr Nurs 2021; 3(2): 24-27.##18. Besthorn F, Kalomo EN, Lightfoot E, Liao M. The relationship between social support and anxiety amongst children living with HIV in rural northern Namibia. Afr J AIDS Res 2018; 17(4): 293-300. PMID: 30466364.##19. Lei LY, Ismail MA, Mohammad JA, Yusoff MSB. The relationship of smartphone addiction with psychological distress and neuroticism among university medical students. BMC Psychol 2020; 8(1):97. PMID: 32917268.##20. Cohen S, Kamarck T, Mermelstein R. A global measure of perceived stress. J Health Soc Behav 1983; 24(4): 385-396. PMID: 6668417.##21. Purnama DH, Sununianti VV. Social alienation of students in Palembang. Proceedings of the 4th Sriwijaya University Learning and Education International Conference (SULE-IC 2020). Atlantis Press. 2021##22. Özdemir B, Çakir Ö, Hussain I. Prevalence of Nomophobia among university students: A comparative study of Pakistani and Turkish undergraduate students. Eurasia J Math Sci Technol Educ 2018; 14(4): 1519-1532.##23. Panahi Ghashe Tuti Z, Khosravi Z, Farah Bijari A. Relationship Between loneliness and Nomophobia ith the Intermediating Role of Spiritual Well-Being among Students of Alzahra University. J Psychol Stud 2019; 14(4): 73-90.##24. Daei A, Ashrafi-Rizi H, Soleymani MR. Nomophobia and health hazards: Smartphone use and addiction among university students. Int J Prev Med 2019;10. PMID: 31879551.##25. Nunnally J, Bernstein I. Psychometric Theory. 3rd ed. New York: MacGraw-Hill; 1994.##26. Maroufizadeh S, Zareiyan A, Sigari N. Reliability and Validity of Persian Version of Perceived Stress Scale (PSS-10) in Adults with Asthma. Arch Iran Med 2014;17(5): 361-365. PMID: 24784866.##27. Zimet GD, Dahlem NW, Zimet SG, Farley GK. The multidimensional scale of perceived social support. Journal of personality assessment. 1988;52(1):30-41.##28. Salimi A, Joukar B, Nikpour R. Internet and communication: Perceived social support and loneliness as antecedent variables. Psychological Studies 2009; 5(3): 81–102. (Persian).##29. Yildirim C, Correia A-P. Exploring the dimensions of nomophobia: Development and validation of a self-reported questionnaire. Comput Hum Behav 2015; 49: 130-137.##30. Elyasi F, Hakimi B, Islami-Parkoohi P. The Validity and Reliability of the Persian Version of Nomophobia Questionnaire. Addict Health 2018; 10(4): 231-241. PMID: 31263522.##31. Bhattacharya S, Bashar MA, Srivastava A, Singh A. Nomophobia: No mobile phone phobia. J Fam Med Prim Care 2019; 8(4): 1297-300. PMID: 31143710.##32. Harish B, Bharath J. Prevalence of nomophobia among the undergraduate medical students of Mandya Institute of Medical Sciences, Mandya. Int J Community Med Public Health 2018; 5(12): 5455-5459.##33. Sethia S, Melwani V, Melwani S, Priya A, Gupta M, Khan A. A study to assess the degree of nomophobia among the undergraduate students of a medical college in Bhopal. Int J Community Med Public Health 2018; 5(6): 2442-2445.##34. Tuco KG, Castro-Diaz SD, Soriano-Moreno DR, Benites-Zapata VA. Prevalence of nomophobia in university students: a systematic review and meta-analysis. Healthc Inform Res 2023; 29(1): 40-53. PMID: 36792100.##35. Farooqui IA, Pore P, Gothankar J. Nomophobia: an emerging issue in medical institutions? J Ment Health 2018; 27(5):438-441.##36. Kubrusly M, Silva PGdB, Vasconcelos GVd, Leite EDLG, Santos PdA, Rocha HAL. Nomophobia among medical students and its association with depression, anxiety, stress and academic performance. Rev Bras Educ Med 2021; 45(3): e162.##37. Alwafi H, Naser AY, Aldhahir AM, Fatani AI, Alharbi RA, Alharbi KG, et al. Prevalence and predictors of nomophobia among the general population in two middle eastern countries. BMC Psychiatry 2022; 22(1): 520. PMID: 35918684.##38. Daei A, Ashrafi-Rizi H, Soleymani MR. Nomophobia and health hazards: Smartphone use and addiction among university students. Int J Prev Med 2019; 10(1): 202. PMID: 31879551.##39. Farooq M, Rizvi MA, Wajid WA, Ashraf M, Farooq M, Javed H, et al. Prevalence of nomophobia and an analysis of its contributing factors in the undergraduate students of Pakistan. Cyberpsychol Behav Soc Netw 2022; 25(2):147-153. PMID: 35021897.##40. Gutiérrez-Puertas L, Márquez-Hernández VV, São-Romão-Preto L, Granados-Gámez G, Gutiérrez-Puertas V, Aguilera-Manrique G. Comparative study of nomophobia among Spanish and Portuguese nursing students. Nurse Educ Pract 2019; 34: 79-84. PMID: 30472531.##41. Ma J, Liu C. Evaluation of the factor structure of the Chinese version of the nomophobia questionnaire. Curr Psychol 2021; 40(1): 1367-1373.##42. Aslani M, Sadeghi N, Janatolmakan M, Rezaeian S, Khatony A. Nomophobia among nursing students: prevalence and associated factors. Scientific Reports. 2025;15(1):173.##43. Erdem H, Kalkın G, Türen U, Deniz M. Üniversite öğrencilerinde mobil telefon yoksunluğu korkusunun (nomofobi) akademik başariya etkisi. Süleyman Demirel Univ İktisadi İdari Bilim Fak Derg 2016; 21(3): 923-936.##44. Durak HY. Investigation of nomophobia and smartphone addiction predictors among adolescents in Turkey: Demographic variables and academic performance. Soc Sci J 2019; 56(4): 492-517.##45. Essel HB, Vlachopoulos D, Tachie-Menson A. The relationship between the nomophobic levels of higher education students in Ghana and academic achievement. PloS One 2021;16(6):e0252880.##46. Çatıker A, Büyüksoy GDB, Özdil K. Correlation between nomophobia, fear of missing out and academic success. Bağımlılık Derg 2022; 23(3):283-291.##47. Eisanazar A, Najafi K, Mohammadi A, Sarlak C, Mirfarhadi N. Relationship between smartphone addiction and stress and life satisfaction in medical students. JGUMS 2021; 30(2): 144-155. (Persian).##48. Lelapary GS, Mappeboki SJJIKD. Hubungan perilaku nomophobia dengan stress pada siswa SMA Negeri 21 Makassar. Scientific Journal of Health Diagnosis 2020; 15(2):189-193.##49. Asheri M, Ghodsi P, Ghassemi M. Smartphone management styles and smartphone addiction: The mediating role of hot executive functions in students. J Adolesc Youth Psychol Stud 2021; 2(2): 174-187.##50. Yigit D, Cakirli M, Acikgoz A. The effect of nomophobia levels on nursing students' depression, anxiety and stress levels. J Eval Clin Pract 2024; 30(8): 1490-1496. PMID: 38943492.##51. Mei S, Chai J, Wang S-B, Ng CH, Ungvari GS, Xiang Y-T. Mobile phone dependence, social support and impulsivity in Chinese university students. Int J Environ Res Public Health 2018; 15(3):504. PMID: 29533986.##52. Selkie E, Adkins V, Masters E, Bajpai A, Shumer D. Transgender Adolescents' Uses of Social Media for Social Support. J Adolesc Health 2020; 66(3): 275-280. PMID: 31690534.##53. Blahošová J, Tancoš M, Cho YW, Šmahel D, Elavsky S, et al. Examining the reciprocal relationship between social media use and perceived social support among adolescents: A smartphone ecological momentary assessment study. Media Psychology. 2025; 28(1):70-101.##54. Tran BX, Huong LT, Hinh ND, Nguyen LH, Le BN, Nong VM, et al. A study on the influence of internet addiction and online interpersonal influences on health-related quality of life in young Vietnamese. BMC Public Health 2017; 17(1):138. PMID: 28143462.## ##

تبیین تجربیات تصمیم گیری اخلاقی در کارورزان تکنولوژی جراحی: یک مطالعه کیفی Exploring Ethical Decision-Making Experiences Among Surgical Technology Interns: A Qualitative Study 1 1 سابقه و هدف: تصمیم‌گیری اخلاقی یک جنبه اساسی مدیریتی و یک توانمندی حیاتی برای عملکرد پرسنل درمانی است، که آنان را در انجام مسئولیت‌های پیچیده توانمند می‌سازد. دانشجویان تکنولوژی جراحی به‌عنوان یکی از گروه‌های مراقبت در بالین در یک محیط پیچیده‌ای کار کرده و آموزش می‌بینند. این گروه به دلیل ارتباط تنگاتنگ با بیماران و قرار داشتن در محیط پرمخاطره اتاق عمل تنش بیش‌تری را متحمل می‌شوند و نیاز دارند درجهت موقعیت‌های اخلاقی پیش‌آمده در بالین تصمیمات درست اخلاقی را اتخاذ کنند. این مطالعه با هدف تبیین تجربیات تصمیم‌گیری اخلاقی در کارورزان تکنولوژی جراحی، انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه کیفی، در سال 1402 در دانشگاه علوم پزشکی گلستان انجام شد. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند 15 نفر از دانشجویان ترم هشت تکنولوژی جراحی داوطلبانه وارد پژوهش شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبه‌های نیمه ساختارمند، تعاملی و رودررو با سوالات باز پاسخ در خصوص تجربیات تصمیم‌گیری اخلاقی در کارورزی استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم افزار MAXQDA نسخه 24 و رویکرد تحلیل محتوای قراردادی پیشنهاد شده توسط گرانهایم و لاندمن استفاده شد. یافته‌ها: از تحلیل داده‌ها، در نهایت 283 واحد معنایی استخراج شد که در قالب سه طبقه اصلی "تضییع حقوق بیمار" دارای چهار طبقه فرعی و طبقه اصلی "تضییع حقوق دانشجو" با پنج طبقه فرعی" و نقص آموزشی دانشجویان" با دو طبقه فرعی ارائه شد. استنتاج: این مطالعه نیاز حیاتی به مهارت‌های تصمیم‌گیری اخلاقی را در بین دانشجویان فناوری جراحی و اهمیت رسیدگی به کمبودهای آموزشی برای آماده‌سازی بهتر آن‌ها برای پیچیدگی‌های محیط اتاق عمل را نشان می‌دهد.   2 Background and purpose: Ethical decision-making is a fundamental aspect of management and a vital competency for healthcare professionals, enabling them to handle complex responsibilities effectively. Surgical technology students, as one of the key groups involved in bedside care, train and work in a complex environment. Due to their close interaction with patients and their presence in the high-risk environment of the operating room, this group experiences higher levels of stress and must make proper ethical decisions in response to ethical dilemmas encountered at the bedside. This study aims to explore the experiences of ethical decision-making among surgical technology trainees. Materials and methods: This qualitative study was conducted in 2023 at Golestan University of Medical Sciences. Using a purposive sampling method, 15 eighth-semester surgical technology students voluntarily participated in the study. Data were collected through semi-structured, interactive, face-to-face interviews with open-ended questions focusing on students' experiences of ethical decision-making during clinical training. For data analysis, MAXQDA software (version 24) and the conventional content analysis approach proposed by Graneheim and Lundman were employed. Results: Data analysis yielded a total of 283 meaning units, categorized into three main themes: "Violation of Patient Rights," with four subcategories; "Violation of Student Rights," with five subcategories; and "Educational Shortcomings in Students", with two subcategories. Conclusion: This study highlights the crucial need for ethical decision-making skills among surgical technology students and underscores the importance of addressing educational shortcomings to better prepare them for the challenges of the operating room environment   115 126 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/13 1403/6/23 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/26 1403/11/7 سهیلا کلانتری Soheyla Kalantari استادیار، دکترای پرستاری، هیات علمی گروه تکنولوژی جراحی دانشکده پیراپزشکی، مرکز تحقیقات علوم آزمایشگاهی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ایران sa.kalantary@gmail.com زهرا رویانی Zahra Royani استادیار، دکترای پرستاری، هیات علمی گروه تکنولوژی جراحی دانشکده پیراپزشکی، مرکز تحقیقات علوم آزمایشگاهی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ایران spsmazums@gmail.com لیلا جویباری Leila Jouybari استاد، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ایران lm_jouybari@yahoo.com امیرحسین گودرزیان Amir Hossein Goudarzian دانشجوی دکتری پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران amir_sari@yahoo.com لیلا پورسلیمان Leila Poursoleiman دانشجوی دکتری پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران علی اکبر آقایی نژاد Ali Akbar Aghaeinezhad مربی، کارشناسی ارشد پرستاری، مرکز تحقیقات علوم آزمایشگاهی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان ایران aliaghaei84@yahoo.com مریم چهره گشا Maryam Chehrehgosha استادیار، گروه تکنولوژی جراحی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ایران chehrehgosha2008@gamil.com سوگند خسروی Sogand Khosravi کارشناس تکنولوژی جراحی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ایران مریم جهانیار Maryam Jahanyar کارشناس تکنولوژی جراحی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ایران alannahcouper898@gmail.com ethical decision-making students operating room qualitative content analysis تصمیم‌گیری اخلاقی دانشجویان اتاق عمل تحلیل محتوای کیفی 1. Varkey B. Principles of clinical ethics and their application to practice. Med Princ Pract 2021; 30(1): 17-28. PMID: 32498071.##2. Guidolin K, Catton J, Rubin B, Bell J, Marangos J, Munro-Heesters A, et al. Ethical decision making during a healthcare crisis: a resource allocation framework and tool. J Med Ethics 2022; 48(8): 504-9. PMID: 34021059.##3. Sepehrirad E, Heidarzadeh M, Asl ZE, Abbasian Z, Ashtari S. The relationship between moral sensitivity, ethical climate, and job strain with patient privacy from viewpoint of operating room staffs. Iran J Nurs Midwifery Res 2021; 26(2): 183-7. PMID: 34036068.##4. Torabi M, Borhani F, Abbaszadeh A, Atashzadeh-Shoorideh F. Experiences of pre-hospital emergency medical personnel in ethical decision-making: a qualitative study. BMC Med Ethics 2018; 19: 1-9. PMID: 30567524.##5. Tavani FM, Behshid M, Rahmani A, Mousavi S, Seif-Farshad M, Rahmani P. Relationships between ethical decision-making and professional behavior in Iranian nursing students. J Med Ethics Hist Med 2022; 15. PMID: 37143517.##6. Madden JT. Medical students' exposure to ethically complex realities of medicine is inadequate. BMJ 2022; 378. PMID: 36028249.##7. Li H, Novack DH, Duke P, Gracely E, Cestone C, Davis T. Predictors of medical students’ ethical decision-making: A pilot study using the Theory of Interpersonal Behavior. Patient Educ Couns 2020; S0738-3991(20) 30292-5. PMID: 32540095.##8. Bordignon SS, Lunardi VL, Barlem EL, Silveira RS, Ramos FR, Dalmolin GL, et al. Nursing students facing moral distress: strategies of resistance. Rev Bras Enferm 2018; 71: 1663-70. PMID: 30088638.##9. Zardosht R, Moonaghi HK, Razavi ME, Ahmady S. Educational concern of surgical technology students in the operating room: A grounded theory study. J Educ Health Promot 2020; 9(1): 58. PMID: 32489993.##10. Schroeter K. Ethics in perioperative practice Principles and applications. AORN J 2002; 75(4): 818-24. PMID: 11963676.##11. Faihs L, Neumann-Opitz C, Kainberger F, Druml C. Ethics teaching in medical school: the perception of medical students. Wien Klin Wochenschr 2024; 136(5): 129-36. PMID: 36547763.##12. Renjith V, Yesodharan R, Noronha JA, Ladd E, George A. Qualitative methods in health care research. Int J Prev Med 2021; 12(1): 20. PMID: 34084317.##13. Creswell JW, Creswell JD. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. United Kingdom: SAGE Publications; 2017.##14. Charmaz K. Constructing Grounded Theory. United Kingdom: SAGE Publications; 2014. 4th Edition, Sage, Newbury Park.##15. Lincoln YS, Guba EG. The roots of fourth generation evaluation. Evaluation roots: Tracing theorists' views and influences 2004: 225-41.##16. Cameron ME, Schaffer M, Park HA. Nursing students’ experience of ethical problems and use of ethical decision-making models. Nurs Ethics 2001; 8(5): 432-47. PMID: 16004097.##17. Khademi M, Mohammadi E, Vanaki Z. On the violation of hospitalized patients’ rights: A qualitative study. Nurs Ethics 2019; 26(2): 576-86. PMID: 28604227.##18. Royani Z, Heidari M, Sabzi Z, Kalantari S, Chehrehgosha M, Kouchaki GM, et al. Patient privacy from the perspectives of perioperative nurses: a qualitative study. JMDC 2021; 10(4): 144-8.##19. Hadian Jazi Z, Dehghan Nayeri N. Barriers in the performance of patient's rights in Iran and appropriate offered solutions review article. JHNM 2014; 24(4): 69-79.##20. Park SH, Choi MY, editors. Development and validation of the nursing students’ rights Awareness Scale in Clinical Practice: a Scale Development Study. Healthcare 2021: MDPI. PMID: 34683003.##21. Cha S, Moon H, Park E, editors. Korean Nursing students’ first experiences of clinical practice in psychiatric nursing: A phenomenological study. Healthcare 2020: MDPI. PMID: 32708988.##22. Mamaghani EA, Rahmani A, Hassankhani H, Zamanzadeh V, Campbell S, Fast O, et al. Experiences of Iranian nursing students regarding their clinical learning environment. Asian Nurs Res (Korean Soc Nurs Sci) 2018; 12(3): 216-22. PMID: 30165246.##23. Jouybari L, Sanagoo A. An Effective Instructor: A Deep Look at Students and Instructors Experiences and Perspectives. SDME 2010; 6(2): 119-28.##24. Sadeghi A, Oshvandi K, Moradi Y. Explaining the inhibitory characteristics of clinical instructors in the process of developing clinical competence of nursing students: a qualitative study. J Family Med Prim Care 2019; 8(5): 1664-70. PMID: 31198734.## ##

بررسی سبب‌شناسی و تدابیر درمانی بوی بد دهان در متون طب ایرانی Investigation of the Etiology and Treatment of Halitosis in Persian Medicine Texts 1 1 سابقه و هدف: بوی بد د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان یا‌ هالیتوزیس به شکایتی گفته می‌شود که در آن بوی د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان فرد به‌طور ناخوشایند تغییر می‌کند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. این وضعیت نه‌تنها سومین دلیل شایع مراجعه به دندانپزشکی است، بلکه تأثیرات اجتماعی و روانی قابل‌توجهی دارد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. علی‌رغم پیشرفت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های قابل‌توجه در حوزه دندانپزشکی و پزشکی،‌ هالیتوزیس همچنان یک چالش تشخیصی و درمانی محسوب می‌شود‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. لذا بررسی رویکرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مکمل ضروری به نظر می‌رسد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. هدف این مطالعه بررسی سبب‌شناسی و تدابیر درمانی بوی بد د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان در متون طب ایرانی است‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. مواد و روش‌ها: این مطالعه، یک پژوهش کیفی با روش تحلیل محتوا پیرامون بوی بد د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان در متون طب ایرانی است که در آن 8کتاب از قرن 5-3 هجری قمری ازجمله قانون در طب، الحاوی و ... از نسخ خطی، کتابخانه دیجیتالی نور و منابع الکترونیک بررسی شدند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. یافته‌ها: با بررسی‌ آرای حکمای طب ایرانی، هفده علت مختلف عمدتاً در دهان، معده و ریه شناسایی شد که می‌توان زخم، فساد و عفونت در اجزای دهان، اختلالات معده و تجمع مواد عفونی در آن و عفونت ریه را به ‌عنوان بخش مهمی از این علت‌ها برشمرد. همچنین برای درمان بر اساس علت بیماری در هر مورد، تدابیر بهداشتی و اصلاح سبک زندگی، داروهای مفرد و مرکب ازجمله خوردن کرفس، میخک، هل و مصرف شاخ و برگ مورد تازه با کشمش بی هسته و ... پیشنهاد شده است. استنتاج: حکمای ایرانی، بیماری‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان و دندان و مشکلات گوارشی را اصلی‌ترین دلیل بوی بد د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان دانسته‌اند و با توجه به سبب بوی بد د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان، به درمان آن پرداختند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. برخی از علت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و درمان‌های طب ایرانی برای این بیماری بعد از قرن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها توسط تحقیقات علمی نوین حمایت و تأیید می شود. انجام بررسی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و کارآزمایی‌های لازم می‌تواند زمینه‌ی استفاده از این میراث ارزشمند نیاکانی را فراهم آورد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌.   2 Background and purpose: Halitosis, or bad breath, is a condition in which the smell of a person's breath becomes unpleasant. This condition is not only the third most common reason for dental visits, but it also carries significant social and psychological consequences. Despite considerable advancements in dentistry and medicine, halitosis remains both a diagnostic and therapeutic challenge. Therefore, exploring complementary approaches is necessary. The aim of this study is to investigate the etiology and treatment measures for bad breath in Persian medical texts. Materials and methods: This study employs qualitative content analysis to examine bad breath in traditional Persian medicine texts. Eight books from the 3rd to 5th centuries A.H., such as the Canon of Medicine Alhavi, etc were sourced from the Noor Digital Library and other electronic resources. Results: According to the opinions of Persian medical sages, 17 different causes of bad breath were identified, primarily caused by conditions in the mouth, stomach, and lungs. These causes include ulcers, decay, and infection in the mouth, stomach disorders with the accumulation of infectious substances, and lung infections. For treatment, depending on the underlying cause in each case, health measures and lifestyle modifications, as well as single and compound drugs, have been suggested. These treatments include the consumption of celery, cloves, cardamom, and myrtle fresh foliage with seedless raisins, among others. Conclusion: Persian sages identified oral and dental diseases, as well as gastrointestinal problems, as the main causes of halitosis and treated it based on the underlying cause of bad breath. Some of the causes and treatments from traditional Persian medicine for this condition have been supported and validated by modern scientific research after centuries. Further investigations and clinical trials could pave the way for utilizing this valuable ancestral heritage.   127 137 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/132024/09/26 1403/7/5 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/262025/02/3 1403/11/15 زهرا گلی Zahra Goli دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ علوم پزشکی،گروه تاریخ علوم پزشکی دانشکده ی پیراپزشکی ساری،کمیته ی تحقیقات فناوری دانشجویی ،دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران zgoli8992@gmail.com مصطفی معلمی Mostafa Moallemi دانشیار گروه تاریخ علوم پزشکی، دانشکده طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران Moallemi@mazums.ac.ir امیرسعید حسینی Amirsaeed Hosseini استادیار، مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران sadr128@yahoo.com آسیه جوکار Assie Jokar دانشیار، گروه طب ایرانی، دانشکده طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران a.jokar@mazums.ac.ir bad breath bakhr-al-fam halitosis etiology traditional medicine complementary medicine بوی بد د‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هان بخر الفم ‌ هالیتوزیس اتیولوژی طب سنتی ایرانی طب مکمل 1. Bollen CM, Beikler T. Halitosis: the multidisciplinary approach. Int J Oral Sci 2012; 4(2): 55-63 PMID: 22722640.##2. Bahadir U, Çolak H. Halitosis: From diagnosis to management. J Nat Sci Biol Med 2013; 4(1):14-23 PMID: 23633830.##3. Silva CR, Silva CC, Rodrigues R. Etiology of halitosis in pediatric dentistry. Arch Pédiatr 2022; 29(6): 467-474 PMID: 35667997.##4. Çoban Z, Sönmez I. Halitosis: a review of current literature. Meandros Medical and Dental Journal 2017; 18(3):164-170.##5. Newman MG, Takei HH, Klokkevold PR, Carranza FA. Newman and Carranza's Clinical Periodontology.13th ed, Elsevier; 2019: 299-312.##6. Froum SJ, Shi Y, Reis N, Asvaplungprohm T A Narrative Review of the Diagnosis, Etiology, and Treatment of Halitosis Over the Past Three Decades.Compend Contin Educ Dent 2022; 43(5): E5-eE8 PMID: 35523316.##7. Armstrong BL, Sensat ML, Stoltenberg JL. Halitosis: a review of current literature. J Dent Hyg 2010; 84(2): 65-74 PMID: 20359417.##8. Nagraj SK, Eachempati P, Uma E, Singh VP, Ismail NM, Varghese E. Interventions for managing halitosis. Cochrane Database Syst Rev 2019; 12(12): CD012213 PMID: 31825092.##9. Wu J, Cannon RD, Ji P, Farella M, Mei L. Halitosis: prevalence, risk factors, sources, measurement and treatment - a review of the literature. Aust Dent J 2020; 65(1): 4-11 PMID: 31610030.##10. Briceag R, Caraiane A, Raftu G, Horhat RM, Bogdan I, Fericean RM, et al. Emotional and Social Impact of Halitosis on Adolescents and Young Adults: A Systematic Review. Medicina (Kaunas, Lithuania) 2023; 59(3): 564 PMID: 36984565.##11. Behfarnia P, Naghsh N. A review on oral malodor (halitosis). Journal of Isfahan Dental School 2013; 9(2): 186-198.##12. Rasouli AA, Momand S, Anwari MT, Shafiq AJ. RHINOLARYNGOLOGICAL AND SYSTEMIC CAUSES OF HALITOSIS: A MINI-REVIEW. Interdisciplinary Approaches to Medicine 2024; 5(1): 40-47.##13. Astuti L, Komala ON. Keterkaitan antara Halitosis dengan Bakteri Penyebab Periodontitis. Jurnal Kedokteran Gigi Terpadu 2023; 5(1).##14. Poniewierka E, Pleskacz M, Łuc-Pleskacz N, Kłaniecka-Broniek J. Halitosis as a symptom of gastroenterological diseases. Prz Gastroenterol 2022; 17(1):17-20 PMID: 35371354.##15. Li C, Wu Y, Xie Y, Zhang Y, Jiang S, Wang J, et al. Oral manifestations serve as potential signs of ulcerative colitis: A review. Front Immunol 2022; 13:1013900 PMID: 36248861.##16. Khounganian RM, Alasmari ON, Aldosari MM, Alghanemi NM. Causes and management of halitosis: a narrative review. Cureus 2023; 15(8(: e43742.##17. Li Z, Li J, Fu R, Liu JA, Wen X, Zhang L. Halitosis: etiology, prevention, and the role of microbiota. Clin Oral Investig 2023; 27(11): 6383-6393 PMID: 37843633.##18. Homayouni Rad A, Pourjafar H, Mirzakhani E. A comprehensive review of the application of probiotics and postbiotics in oral health. Front Cell Infect Microbiol 2023; 13: 1120995 PMID: 36968114.##19. Woźniak A, Matys J, Grzech-Leśniak K. Effectiveness of lasers and aPDT in elimination of intraoral halitosis: a systematic review based on clinical trials. Lasers in medical science 2022; 37(9): 3403-3411.##20. Tay JR, NgE, Lai CW, Lim LP, Ong MM. The efficacy of probiotics in the management of intra-oral halitosis: a systematic review. Clin Oral Investig 2022; 26(7): 4687-4700 PMID: 35536439.##21. Huang, Liqiang., Li, Dexiang. Traditional Chinese medicine for treating halitosis and preparation method. (2018).##22. Wu X, Zhang J, Zhou Y, He Z, Cai Q, Nie M. Whether Chinese medicine have effect on halitosis: a systematic review and meta‐analysis. Evid Based Complement Alternat Med 2018; 2018(1):4347378 PMID: 30598685.##23. Arabi M, Jokar A. Causes of Tinnitus and Prudence to Maintain Ear Health from the Perspective of Iranian Medicine. J Mazandaran Univ Med Sci 2021; 31(200): 125-137. (persian).##24. Ghorat F, Khadem E, Rahimi R. A review of bowel obstruction disease (Gholonj) from the viewpoint of Jorjani. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine 2017; 8(1): 87-91. (persian).##25. Jokar A, Siamian H, KHalatbari A, SHakeri T. Evaluation of Embryonic Development in the Holy Quran and Traditional Iranian Medicine and the Role of “Quwa” in Embryogenesis 2018;6(2):20-30. (persian).##26. Hsieh HF, Shannon SE. Three approaches to qualitative content analysis. Qual Health Res 2005; 15(9): 1277-1288 PMID: 16204405.##27. Ṭabarīʿ. Firdaus al-hikma fī al-ṭibb. Dār al kutub al ʿilmīyya, Beirut, Lebanon 2002:137-140. (Arabic).##28. Rāzī M. Al-ḥāwī fī al- ṭibb. Edited by Ṭaʿīmī H Ḫ. Beirut: Dār ahyā al-turāṯ al-ʿarabī 2001; 3: 410-459. (Arabic).##29. Rāzī M. Taqāsīm al-ʿilal(kitāb al-taqsīm wa al-tašğīr). Edited by Ḥamāmī Ṣ M. Aleppo:Manšūrāt ğāmiʿa ḥalab maʿhad al-torāṯ al-ʿilmī al-ʿarabī .1992: 170-172. ( English- (Arabic).##30. Rāzī M.manāfiʿ al-aġḏīya wa dafʿ maḍārrihā.Edited by Ḥamawī Ḥ. Damascus: Dār al-kitāb al-ʿarabī.1984 AD: 148-230. (Arabic).##31. Rāzī M. Man lā yaḥḍaroh al- ṭabīb. Edited byAl-ḍanāwī. Cairo: Dār rikābī lilnašr.1998: 67-69. (Arabic).##32. Rāzī M.Al-manṣūrī fī al-ṭibb.Edited byBakrī Sedīqī Ḥ. Kuwait:Al-munaẓama al-ʿarabīya wa al-ṯaqāfa a al-ʿulūm 1987: 149-161.165-179. (Arabic).##33. Mağūsī ʿ. Kāmil al-ṣināʿa al-ṭibbīya. Edited by Muʾassisih iḥyā ṭibb ṭabīʿī.Qom: Ğalāl al-dīn. 2008.Vol. 1. p. 467. Vol.2. p.405 Vol. 3.p.190.481-484. Vol.4. p. 378.463. (Arabic).##34. Ibn sīnā Ḥ. Al-qānūn fī al- ṭibb. Beirut: Dār ahyā al-turāṯ alarabī. 2005. Vol.1. p272.273.367.422. Vol.2. p18.81.98. 153. 184. 473. 438. 484 .Vol.3. p.88.92. 115.Vol. 4.p.314. 436. 455. 487.49. 495.537.583.584. (Arabic).##35. Bodala, M. S., et al. (2023). "The characteristics of physicians and medical students, according to Ali ibn Sahl Rabban al-Tabari." Journal of Research on History of Medicine 12(4): 261-268.##36. Tadjbakhsh, H. "THE LIFE OF MUHAMMAD IBN ZAKARIVA RAZI AND THE DISCOVERY OF ALLER (, IC."##37. Azadbakht M, Hoseini A, Davoodi A. Materia Medica in Persian Medicine. Tehran: Arjmand book; 2019.##38. Educated predecessors: Abul Hasan Ali Ibn Abbas Magusi known as Ahwazi (died 1006-384 AD). The book of the month of science and technology. 2010;124(3):79-84.##39. Izidoro C, Botelho J, Machado V, Reis AM, Proença L, Alves RC, etal. Revisiting Standardand Novel Therapeutic Approaches in Halitosis: A Review. Int J Environ Res Public Halth 2022; 19(18): 11303 PMID: 36141577.##40. Manashchuk N, Chorniy SV, Boitsaniuk SI, Levkiv M, Chornij NV, Patskan LO, et al. Relationship between periodontal pathology and gastrointestinal tract diseases: a narrative overview 2024; 23(1): 70-77.##41. Kintoko K, Desmayanti A. Review on Ethnomedicinal and Potential Effect of Antibacterial Plants against Halitosis. Journal of Food and Pharmaceutical Sciences 2022; 10(2): 644-665.##42. Rezaie Dastjerdi M, Motevaselian M, Moghadamnia AA, Khafri S, Zuahkiani M, Mahdavi Omran S. TheEffect of the Vinegare Plus Rose Water Mouthwash on Denture Stomatitis Candidiasis. J Mazandaran Univ Med Sci 2013; 22(1):187-195. (persian).##43. Arabzadeh A, Azadi A, Daneshamooz S, Karami S, Rezaei M, Mohagheghzadeh A. Anti-halitosis tooth paste: from persian manuscripts to clinic. Res J Pharmacogn 2017; 5(4):15-23.##44. Sedigh-Rahimabadi M, Fani M, Rostami-Chijan M, Zarshenas MM, Shams M. A Traditional Mouthwash (Punica granatum var pleniflora) for Controlling Gingivitis of Diabetic Patients: A Double-Blind Randomized Controlled Clinical Trial. J Evid Based Complementary Altern Med 2017; 22(1): 59-67 PMID: 26922436.##45. Aneja KR, Joshi R. Antimicrobial activity of Amomum subulatum and Elettaria cardamomum against dental caries causingmicroorganisms. Ethnobotanical Leaflets 2009; 2009(7):3.##46. Fahimi S, Naseri M. Anti-halitosis plants in Iranian Traditional Medicine. Research Journal of Pharmacognosy 2015; 2(2): 61-66.##47. Manouchehri N. Most important medicinal plants with anti-halitosisproperty: An overview. J Biochem Phytomed 2023; 2(1): 1-2.## ##

رابطه کووید-۱۹ و ابتلا به دیابت نوظهور:ویژگی های بالینی، عوامل خطر و پیامد ها The Relationship Between COVID-19 and New-Onset Diabetes: Clinical Features, Risk Factors, and Outcomes 1 1 سابقه و هدف: بیماری کووید-۱۹ که ناشی از ویروس  SARS-CoV-2است، علاوه بر تأثیر بر سیستم تنفسی، می‌تواند عملکرد پانکراس را نیز تحت تأثیر قرار دهد و خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد. شواهد نشان داده‌اند که پس از بهبودی از کووید-۱۹، برخی بیماران با خطر دیابت جدید مواجه می‌شوند. این پژوهش شیوع و عوامل خطر دیابت جدید را در بیماران بهبود یافته از کووید-۱۹ مورد بررسی قرار داد. مواد و روش‌ها: این مطالعه کوهورت، بر روی ۹۳۳ بیمار مبتلا به کووید-۱۹ که دیابت قبلی نداشتند، انجام شد. بیماران در بیمارستان رازی قائم‌شهر بستری شده بودند و بر اساس شدت بیماری به گروه‌های مختلف تقسیم شدند. پس از ترخیص، بیماران به مدت سه ماه پیگیری شدند و آزمایش‌های FPG و HbA1c برای ارزیابی دیابت انجام شد. هم‌چنین اطلاعات دموگرافیک، شاخص‌های بالینی و نشانگرهای التهابی مانندCRP، LDH و D-Dimer ثبت شد. تحلیل آماری با استفاده از نرم‌افزار  SPSSانجام و از آزمون‌های آماری مختلف برای مقایسه گروه‌ها استفاده شد. یافته ها: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که بیماران مبتلا به دیابت جدید به‌طور قابل توجهی دارای سن و شاخص توده بدنی بالاتر و سابقه خانوادگی دیابت بودند. هم‌چنین، این بیماران سطوح بالاتری از نشانگرهای التهابی مانند CRP و LDH را نشان دادند. شدت عفونت کووید-۱۹ نیز در بروز دیابت مؤثر بود و بیماران مبتلا به دیابت جدید، دچار علائم شدیدتری از جمله تنگی نفس و تب بودند. استنتاج: بر اساس یافته‌های مطالعه حاضر، کووید-۱۹ می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد، و این احتمال به ویژه در بیمارانی که دچار علائم شدیدتری از کووید-19 هستند، بیش‌تر است. به بیماران توصیه می‌شود سطح گلوکز خون خود را بعد از بهبودی تحت نظر داشته باشند و در صورت بروز دیابت، درمان سریع و مناسب دریافت کنند.   2 Background and purpose: COVID-19, caused by the SARS-CoV-2 virus, primarily targets the respiratory system but can also impair other organs, including the pancreas, potentially increasing the risk of new-onset diabetes. Emerging evidence highlights that some patients recovering from COVID-19 face an elevated risk of developing diabetes, underscoring the need for further investigation. This study aims to determine the prevalence and identify potential risk factors for new-onset diabetes in patients recovering from COVID-19. Materials and methods: This cohort study involved 933 patients with confirmed COVID-19, all of whom were admitted to Qaemshahr Razi Hospital and had no prior diabetes diagnosis. Patients were stratified based on the severity of their COVID-19 infection and followed for three months post-discharge. Fasting plasma glucose (FPG) and HbA1c tests were performed to diagnose diabetes. Detailed demographic data, clinical indicators, and inflammatory markers, including CRP, LDH, and D-dimer, were recorded for analysis. Data analysis was conducted using SPSS software, and appropriate statistical tests were applied to compare variables across patient groups. Results: The findings revealed that patients with new-onset diabetes were significantly older, had higher body mass indices, and had a positive family history of diabetes. Elevated levels of inflammatory markers, such as CRP and LDH, were observed in these patients. Moreover, the severity of COVID-19 symptoms, including shortness of breath and fever, was significantly associated with the development of diabetes. Conclusion: This study demonstrates a clear association between COVID-19 and an increased risk of diabetes, particularly in patients with severe disease manifestations. Post-recovery blood glucose monitoring is strongly recommended, and timely management should be prioritized for patients diagnosed with diabetes.   138 144 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/132024/09/262024/11/7 1403/8/17 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/262025/02/32025/01/20 1403/11/1 لطف اله داودی Lotfollah Davoodi دانشیار گروه عفونی، دانشکده پزشکی، بیمارستان رازی قائمشهر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. ایران lotfdavoodi@yahoo.com محمد امین حلیمی Mohammad Amin Halimi دانشجوی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. ایران mohammadamin0halimi@gmail.com محبوبه شیرزاد آهودشتی Mahboobeh Shirzad Ahoodashti استادیار بیماری‌های داخلی، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، بیمارستان رازی قائم شهر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران،ساری، ایران ایران mhb.shirzad@gmail.com مریم طالبی مقدم Maryam Talebi Moghaddam دانشجوی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. ایران m.talebimoghaddam@mazums.ac.ir سارا قندی Sara Ghandi دانشجوی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. ایران sara.ghandi2003@gmail.com COVID-19 New-onset diabetes Risk factors Severe infection کووید-۱۹ دیابت نوظهور عوامل خطر عفونت شدید 1. Wang C, Horby PW, Hayden FG, Gao GF.A novel coronavirus outbreak of global health concern. The Lancet 2020 395(10223): 470-473 PMID: 31986257.##2. Deshmukh V, Motwani R, Kumar A, Kumari C, Raza K. Histopathological observations in COVID-19: a systematic review. J Clin Pathol 2021; 74(2): 76-83 PMID: 32817204.##3. Del Rio C, Collins LF, Malani P. Long-term health consequences of COVID-19. JAMA 2020; 324(17): 1723-1724 PMID: 33031513 ##4. Chandwani A, Shuter J. Lopinavir/ritonavir in the treatment of HIV-1 infection: a review. Ther Clin Risk Manag 2008; 4(5): 1023-1033 PMID: 19209283.##5. Wang A, Thompson K, Choe E, Monteparo I, Kohanzad S, Dobtsis J.The Potential Roles of Nuclear Medicine in the Evaluation of Long Haulers From the COVID-19 Pandemic. Journal of Nuclear Medicine 2021; 62 (supplement 1).##6. de Carvalho Vidigal F, Guedes Cocate P, Gonçalves Pereira L, de Cássia Gonçalves Alfenas R. The role of hyperglycemia in the induction of oxidative stress and inflammatory process. Nutr Hosp 2012; 27(5): 1391-1398 PMID: 23478683.##7. Ssentongo P, Zhang Y, Witmer L, Chinchilli VM, Ba DM, et al. Association of COVID-19 with diabetes: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep 2022 12(1): 20191 PMID: 36418912.##8. Xie Y, Al-Aly Z. Risks and burdens of incident diabetes in long COVID: a cohort study. Lancet Diabetes Endocrinol 2022; 10(5): 311-321 PMID: 35325624.##9. Qiu T, Liang S, Dabbous M, Wang Y, Han R, Toumi M. Chinese guidelines related to novel coronavirus pneumonia. J Mark Access Health Policy 2020; 8(1): 1818446 PMID: 33133431.##10. Li H, Tian S, Chen T, Cui Z, Shi N, Zhong X, et al. Newly diagnosed diabetes is associated with a higher risk of mortality than known diabetes in hospitalized patients with COVID‐19. Diabetes Obes Metab 2020; 22(10): 1897-1906 PMID: 32469464.##11. Smith SM, Boppana A, Traupman JA, Unson E, Maddock DA, Chao K, etal. Impaired glucose metabolism in patients with diabetes, prediabetes, and obesity is associated with severe COVID‐19. J Med Virol 2021; 93(1): 409-415 PMID: 32589756.##12. Sathish T, Kapoor N, Cao Y, Tapp RJ, Zimmet P . Proportion of newly diagnosed diabetes in COVID‐19 patients: a systematic review and meta‐analysis. Diabetes Obes Metab 2021; 23(3): 870-874 PMID: 33245182.##13. Farag AA, Hassanin HM, Soliman HH, Sallam A, Sediq AM, Abd Elbaser ES, etal. Newly diagnosed diabetes in patients with COVID-19: different types and short-term outcomes. Trop Med Infect Dis 2021; 6(3): 142 PMID: 34449740 .##14. Wang S, Ma P, Zhang S, Song S, Wang Z, Ma Y,etal. Fasting blood glucose at admission is an independent predictor for 28-day mortality in patients with COVID-19 without previous diagnosis of diabetes: a multi-centre retrospective study. Diabetologia 2020; 63(10): 2102-2111 PMID: 32647915.##15. Fadini GP, Morieri ML, Boscari F, Fioretto P, Maran A, Busetto L, etal. Newly-diagnosed diabetes and admission hyperglycemia predict COVID-19 severity by aggravating respiratory deterioration. Diabetes Res Clin Pract 2020; 168: 108374 PMID: 32805345.##16. Wrona M,Skrypnik D. New-onset diabetes mellitus, hypertension, dyslipidaemia as sequelae of COVID-19 infection—systematic review. Int J Environ Res Public Health 2022; 19(20): 13280 PMID: 36293857.## ##

میزان استفاده از وسایل حفاظت فردی در برابر ویروس کرونا در دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1399 Frequency of Personal Protective Equipment Use Against Coronavirus Among Dental Students at Mazandaran University of Medical Sciences in 2020 1 1 سابقه و هدف: شیوع ناگهانی ویروس کرونا در سال 2019 در ووهان چین منجر به ایجاد یک بحران بهداشت عمومی شد. برای پیشگیری از بیماری کووید-19، دندانپزشکان و دانشجویان دندانپزشکی هنگام انجام اقدامات دندانپزشکی، باید از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) و روش‌های پیشگیری از آلودگی متقابل استفاده کنند. از این رو، هدف از این مطالعه بررسی استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در بین دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، شمال ایران، در مقابل ویروس کرونا می باشد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی- مقطعی، 143 دانشجوی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1399 به روش سرشماری وارد مطالعه شدند. اطلاعاتی از جمله سال ورود به دانشگاه، سن، جنس، به همراه موارد مربوط به استفاده از گان، ماسک، دستکش، محافظ کفش و محافظت از چشم از شرکت‌کنندگان جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه دموگرافیک محقق ساخته با 33 سوال مربوط به استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در برابر کووید-19 جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها توسط ضریب همبستگی پیرسون و اسپیرمن در نرم‌افزار SPSS نسخه 24 انجام شد. سطح معنی‌داری P کم‌تر از 0/05 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: طی این پژوهش، 143 دانشجوی دندانپزشکی شامل 67 مرد (46/9 درصد) و 76 زن (53/1 درصد) مورد مطالعه قرار گرفتند. این پژوهش نشان داد که بین سن، سال ورود و وضعیت تأهل دانشجویان با استفاده از تجهیزات حفاظت فردی ارتباط آماری معنی‌داری وجود دارد (0/05>P). با این حال، هیچ رابطه معنی‌داری بین استفاده از PEE و جنسیت یا محل اقامت دانشجویان یافت نشد. استنتاج: طبق یافته‌های این مطالعه، رعایت اصول محافظت فردی در بیش از نیمی از دانشجویان در سطح متوسط قرار داشت. با این وجود لازم است تا آموزش‌های بیش‌تری در جهت پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های ویروسی از جمله کووید-19 به دانشجویانی که به‌طور مستقیم در مواجهه با این بیماران هستند، داده شود.   2 Background and purpose: The sudden outbreak of the 2019 coronavirus (COVID-19) in Wuhan, China, has led to a public health crisis. To prevent COVID-19 transmission, dentists and dental students should use personal protective equipment (PPE) and implement cross-contamination prevention methods while performing dental work. Therefore, the purpose of this study is to examine the use of personal protective equipment among dental students at Mazandaran University of Medical Sciences. Materials and methods: In this cross-sectional study, 143 dental students at Mazandaran University of Medical Sciences were included in 2020 using the census method. Information, including the year of admission to the university, age, and gender, along with items related to the use of protective gowns, masks, gloves, shoe protectors, and eye protection, was collected from the participants. Data were collected using a researcher-made demographic questionnaire consisting of 33 questions related to the use of PPE against COVID-19. Data analysis was performed using the Pearson and Spearman correlation coefficients in SPSS version 24. The significance level was set at P< 0.05. Results: During this study, 143 dental students, including 67 men (46.9%) and 76 women (53.1%), were studied. The findings showed that there was a statistically significant relationship between age, year of admission, and marital status with the use of PPE (P<0.05). However, no significant relationship was found between the use of PPE and students' gender or place of residence. Conclusion: According to the findings, the level of compliance with personal protective principles was moderate in more than half of the students. However, it is necessary to provide additional training to students who are in direct contact with these patients to prevent viral diseases, including COVID-19.   145 151 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/132024/09/262024/11/72024/07/30 1403/5/9 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/262025/02/32025/01/202025/02/1 1403/11/13 مرضیه ارجمندزاده Marzieh Arjmandzadeh دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ایران ma.arjmandzadeh@gmail.com امیررضا طبرستانی Amirreza Tabarestani دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران a.tabarestani78@gmail.com سارا یعقوبی راد Sara Yaghoubi-rad استادیار، گروه دندانپزشکی ترمیمی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران yaghoubirs951@mums.ac.ir مهدی آریانا Mehdi Aryana دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران هاله حالی Haleh Hali مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران h.hali.md@gmail.com ملیکا ملایی Melika Mollaei دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Melika.mollaei.7@gmail.com COVID-19 personal protective equipment PPE dental students کووید-19 تجهیزات حفاظت فردی PPE دانشجویان دندانپزشکی 1. Wong J, Goh QY, Tan Z, Lie SA, Tay YC, Ng SY, et al. Preparing for a COVID-19 pandemic: a review of operating room outbreak response measures in a large tertiary hospital in Singapore. Can J Anaesth 2020; 67(6): 732-45. PMID: 32162212.##2. Dong E, Du H, Gardner L. An interactive web-based dashboard to track COVID-19 in real time. Lancet Infect Dis 2020; 20(5): 533-4. PMID: 32087114.##3. Gorbalenya AE, Baker SC, Baric RS, de Groot RJ, Drosten C, Gulyaeva AA, et al. severe acute respiratory syndrome-related coronavirus: the species and its viruses—a statement of the Coronavirus Study Group. Bio Rxiv 2020.##4. Wax RS, Christian MD. Practical recommendations for critical care and anesthesiology teams caring for novel coronavirus (2019-nCoV) patients. Can J Anaesth 2020; 67(5): 568-76. PMID: 32052373.##5. Giacomelli A, Pezzati L, Conti F, Bernacchia D, Siano M, Oreni L, et al. Self-reported olfactory and taste disorders in patients with severe acute respiratory coronavirus 2 infection: a cross-sectional study. Clin Infect Dis 2020; 71(15): 889-90. PMID: 32215618.##6. Samieirad S, Shirvan SB, Grillo R, Shooshtari Z, Abrishami MH, Eshghpour M, et al. The effect of COVID-19-related social distancing restrictions on maxillofacial fractures epidemiology. World J Plast Surg 2023; 12(3): 73. PMID: 38226200.##7. Wang D, Hu B, Hu C, Zhu F, Liu X, Zhang J, et al. Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 novel coronavirus-infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA 2020; 323(11): 1061-9. PMID: 32031570.##8. Peng X, Xu X, Li Y, Cheng L, Zhou X, Ren B. Transmission routes of 2019-nCoV and controls in dental practice. Int J Oral Sci 2020; 12(1): 1-6. PMID: 32127517.##9. Stewardson D, Palenik C, McHugh E, Burke FJ. Occupational exposures occurring in students in a UK dental school. Eur J Dent Educ 2002; 6(3): 104-13. PMID: 12269865.##10. Sabino-Silva R, Jardim AC, Siqueira WL. Coronavirus COVID-19 impacts to dentistry and potential salivary diagnosis. Clin Oral Investig 2020; 24(4): 1619-21. PMID: 32078048.##11. World Health Organization. Rational use of personal protective equipment for coronavirus disease (COVID-19): interim guidance, 27 February 2020. Geneva: WHO; 2020.##12. Lawshe CH. A quantitative approach to content validity. Pers Psychol 1975; 28(4): 563-75.##13. Waltz CF, Bausell BR. Nursing research: design, statistics, and computer analysis. Philadelphia: F.A. Davis; 1981.##14. Lenz ER. Measurement in nursing and health research. New York: Springer Publ Co; 2010.##15. Polit DF, Beck CT. Nursing research: principles and methods. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2004.##16. Lepper MR, Corpus JH, Iyengar SS. Intrinsic and extrinsic motivational orientations in the classroom: age differences and academic correlates. J Educ Psychol 2005; 97(2): 184.##17. Qamar MK, Shaikh BT, Afzal A. What do the dental students know about infection control? A cross-sectional study in a teaching hospital, Rawalpindi, Pakistan. Biomed Res Int 2020; 2020. PMID: 32596299.##18. Aragão MGB, Gomes FI, Paixão-de-Melo PL, Corona SAM. Brazilian dental students and COVID-19: a survey on knowledge and perceptions. Eur J Dent Educ 2022; 26(1): 93-105. PMID: 33547843.##19. Khader Y, Al Nsour M, Al-Batayneh OB, Saadeh R, Bashier H, Alfaqih M, et al. Dentists' awareness, perception, and attitude regarding COVID-19 and infection control: cross-sectional study among Jordanian dentists. JMIR Pub Health Surveill 2020; 6(2): e18798. PMID: 32250959.##20. Bhagavathula AS, Aldhaleei WA, Rahmani J, Mahabadi MA, Bandari DK. Novel coronavirus (COVID-19) knowledge and perceptions: a survey of healthcare workers. medRxiv 2020.## ##

فیستول ایلئو واژینال پس از جراحی هیسترکتومی و رادیوتراپی: گزارش یک مورد نادر و چالش‌های تشخیص و درمان Ilioinguinal Fistula Following Hysterectomy and Radiotherapy: A Rare Case Report and Challenges in Diagnosis and Treatment 1 1 فیستول ایلئو واژینال، یک ارتباط غیر طبیعی بین ایلئوم و واژن و یک عارضه نادر پس از جراحی زنان است. این مقاله، یک مورد نادر از خانم 63 ساله ای را ارائه می‌دهد که 5 سال پس از هیسترکتومی، اوفورکتومی و رادیوتراپی برای درمان سرطان رحم، دچار فیستول ایلئو واژینال شده است. دراین گزارش مورد، شروع ناگهانی ترشحات بدبو از واژن بیمار باعث مراجعه به کلینیک زنان و سپس ارجاع به بخش جراحی و انجام تصویربرداری تشخیصی توسط MRI شد و فیستول ایلئوواژینال مشخص شد. در این گزارش مورد، عارضه غیرمعمول در جراحی‌های زنان، به ویژه جراحی‌های سرطان رحم را شاهد بودیم و هم‌چنین نقش موثر رادیوتراپی در ایجاد این فیستول مشاهده می‌شود. چالش‌ها درتشخیص زودهنگام و استراتژی‌های درمانی مناسب برای مدیریت موثر مورد تاکید قرار می‌گیرند. مورد ارائه شده به افزایش آگاهی درمیان متخصصان درمورد عوارض احتمالی پس از عمل، خصوصاً درهمراهی با رادیوتراپی برای تشخیص به موقع و مداخلات هدفمند کمک می‌کند.   2 Ilioinguinal fistula is an abnormal connection between the ileum and vagina, representing a rare complication following gynecological surgeries. This article presents a rare case of a 63-year-old woman who developed an Ilioinguinal fistula five years after undergoing hysterectomy, oophorectomy, and radiotherapy for uterine cancer. The sudden onset of foul-smelling vaginal discharge prompted her to visit a gynecology clinic, leading to a referral to the surgical department and subsequent diagnostic imaging via MRI, which ultimately revealed the Ilioinguinal fistula. This case highlights an uncommon complication in gynecologic surgeries, particularly those related to uterine cancer, and underscores the significant role of radiotherapy in fistula formation. The challenges of early diagnosis and the importance of appropriate treatment strategies for effective management are emphasized. This case report contributes to increasing awareness among specialists about potential postoperative complications, especially in patients who have undergone radiotherapy, thereby facilitating timely diagnosis and targeted interventions.   152 157 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/132024/09/262024/11/72024/07/302024/01/26 1402/11/6 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/262025/02/32025/01/202025/02/12025/01/27 1403/11/8 مینا الوندی پور Mina Alvandipour دانشیار جراحی کولورکتال، گروه جراحی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Minaalvh@yahoo.com المیرا خدابخش Elmira Khodabakhsh استادیار جراحی عمومی،گروه جراحی عمومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران khodabakhsh_eli@yahoo.com Fistula Ilioinguinal Hysterectomy فیستول ایلئوواژینال هیسترکتومی 1. Drefs M, Schömer Cuenca S, Wirth U, Kühn F, Burian M, Werner J, et al. Predictors of outcome for treatment of enterovaginal fistula: Therapeutical strategies for treatment. Int J Colorectal Dis 2023; 38(1):187. PMID: 37420132.##2. Feddock J, Randall M, Kudrimoti M, Baldwin L, Shah P, Weiss H, et al. Impact of post-radiation biopsies on development of fistulae in patients with cervical cancer. Gynecol Oncol 2014; 133(2): 263-267. PMID: 24525114.##3. Geurkink RE, Rauter M, Bayly MA. Spontaneous ileovaginal fistula caused by Crohn's disease: a case report. Am J Obstet Gynecol 1983; 145(1): 107-108. PMID: 6849336.##4. Mathieson AJ, Millar WG. Ileovaginal fistula complicating internal hernial strangulation through a broad ligament defect. Br J Sur 1971; 58(5):353-256.##5. Deitel M, To TB. Major intestinal complications of radiotherapy: management and nutrition. Arch Surg 1987;122(12):1421-1424. PMID: 3689119.##6. Dini MM, Jafari K. Ileovaginal fistula following cryosurgery for vaginal dysplasia. Am J Obstet Gynecol 1980;136(5):692-693. PMID: 7355950.##7. Novak I. Ileovaginal fistula. Magyar noorvosok lapja 1950;13(8):284-287.##8. Deshpande Pv. Ileovaginal Fistula: A Complication Following Repair Of A Strangulated Femoral Hernia. The Br J Clin Prac 1964; 18: 744-745. PMID: 14239665.##9. Baird DR, Orangio GR, Lucas GW. A complex ileovaginal fistula with associated obstructive uropathy in a patient with Crohn's disease: technical considerations and review of the literature. South Med J 1991; 84(3):389-391. PMID: 2000531.##10. Trastour C, Rahili A, d'Angelo L, Bafghi A, Benizri E, Bongain A, Benchimol D. Fistules entérogénitales d'origine digestive bénigne: à propos de trois cas [Bening enterogenital fistulas arising from the digestive tract: three cases]. J Gynecol Obstet Biol Reprod (Paris). 2006 Nov;35(7):720-4. French. doi: 10.1016/s0368-2315(06)76469-9. PMID: 17088774.##11. Smith AV, Cabrera R, Kondo W, Zomer MT, Ferreira H. Vesico-Vaginal Fistula: Nature and Evidence-Based Minimally Invasive Surgical Treatment. Surg Technol Int 2019; 35: 189-198. PMID: 31687782.##12. Rahayatri TH, Pramudito BC, Soedibyo S. Vaginal reconstruction using ileum segment and posterior sagittal anorectoplasty in a patient with Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome with anorectal malformations: A case report. Int J Surg Case Rep 2021; 79: 76-83. PMID: 33434774.##13. Patwardhan SK, Sawant A, Ismail M, Nagabhushana M, Varma RR. Simultaneous bladder and vaginal reconstruction using ileum in complicated vesicovaginal fistula. Indian J Urol 2008; 24(3):348-351. PMID: 19468466.##14. Oliveira L, Reissman P, Nogueras J, Wexner SD. Laparoscopic creation of stomas. Surg Endosc 1997; 11(1):19-23. PMID: 8994982.## ##

خلاصه سیاستی مدیریت آسپرژیلوزیس بیمارستانی و مقاومت آزولی گونه‌های آسپرژیلوس در نظام سلامت ایران Policy Brief on Managing Nosocomial Aspergillosis and Azole Resistance in Aspergillus Species in the Healthcare System of Iran 1 1 سابقه و هدف: آسپرژیلوزیس تهاجمی به عنوان یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های قارچی، به‌ویژه در افراد دارای نقص سیستم ایمنی یا بیماران با بستری طولانی مدت در بخش‌های مراقبت‌های ویژه شناخته می‌شود. این بیماری با نرخ بالای مرگ‌ومیر و هزینه‌های سنگین ناشی از بستری و درمان، بار قابل‌توجهی بر نظام سلامت ایران تحمیل می‌کند. از سویی دیگر افزایش مقاومت گونه‌های آسپرژیلوس، به‌خصوص Aspergillus fumigatus، در برابر داروهای آزولی یک چالش جدی هست. فقدان یک استراتژی و برنامه کارآمد در کشور جهت پایش و درمان این بیماری، یک مانع عمده برای کنترل آن است. پژوهشگران مرکز تحقیقات قارچ‌های تهاجمی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مازندران، با ارائه گزارش خلاصه سیاستی حاضر، با تأکید بر لزوم اقدام فوری و توجه به رویکرد چند وجهی هوشیاری بالینی، تحقیقات مداوم و مدیریت عوامل محیطی، راهکارهای عملیاتی شامل ایجاد سیستم‌های پایش بالینی و محیطی مستمر، توسعه تست‌های تشخیصی سریع، تحقیق و توسعه داروهای نوین، آموزش تخصصی کادر درمان، تدوین پروتکل‌های کنترل عفونت آسپرژیلوزیس و نظارت بر مصرف قارچ‌کش‌های آزولی در کشاورزی را پیشنهاد می‌نمایند. تدوین یک برنامه جامع ملی، همکاری بین سیاست‌گذاران و مدیران سلامت، پژوهشگران و متخصصین علوم قارچ‌شناسی پزشکی و سایرمتخصصین حوزه های بهداشت و درمان در کنار اقدامات بین‌بخشی نقش مهمی در مدیریت این بحران خواهند داشت.   2 Invasive aspergillosis is known as one of the most dangerous fungal diseases, especially in immunocompromised individuals or patients with long-term hospitalization in intensive care units. This disease imposes a significant burden on the Iranian health system with its high mortality rate and high costs due to hospitalization and treatment. On the other hand, the increasing resistance of Aspergillus species, especially Aspergillus fumigatus, to azole drugs is a serious challenge. The country's lack of an effective strategy and program to monitor and treat this disease is a major obstacle to its control. Researchers from the Invasive Fungal Research Center affiliated with Mazandaran University of Medical Sciences, by presenting this policy brief report, emphasize the need for immediate action and attention to a multifaceted approach of clinical vigilance, ongoing research, and management of environmental factors, and propose operational solutions including the establishment of continuous clinical and environmental monitoring systems, the development of rapid diagnostic tests, research and development of new drugs, specialized training of medical staff, the development of aspergillosis infection control protocols, and monitoring the use of azole fungicides in agriculture. The development of a comprehensive national program, cooperation between policymakers and health managers, researchers and medical mycologists, and other health and medical specialists, along with interdisciplinary measures, will play an important role in managing this crisis.   158 165 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/132024/09/262024/11/72024/07/302024/01/262024/11/22 1403/9/2 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/262025/02/32025/01/202025/02/12025/01/272025/02/26 1403/12/8 مونا غضنفری Mona Ghazanfari استادیار، مرکز تحقیقات قارچ های تهاجمی، پژوهشکده ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ghazanfarimona71@gmail.com صبریه اسدی شاهی سرایی Sabrieh Asadi Shahi Sarae دانشجوی دکترای تخصصی قارچ شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران sabriehasadi@gmail.com ساناز یاعلی مدد Sanaz Yaalimadad دانشجوی دکترای تخصصی قارچ شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران s.yam13731994@gmail.com بهادر نیکوئیان شیروان Bahador Nikoueian Shirvan دانشجوی دکترای تخصصی قارچ شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران bahadornikoueian@gmail.com سمیه قنبری Somayeh Ghanbari دانشجوی دکترای تخصصی قارچ شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران somayehghanbari@yahoo.com حسین محمدتقی فام Hossein Mohammad taghi fam دانشجوی دکترای تخصصی قارچ شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hmtf2017@gmail.com محمدتقی هدایتی Mohammad Taghi Hedayati استاد، مرکز تحقیقات قارچ های تهاجمی، پژوهشکده ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران hedayatimt@gmail.com invasive aspergillosis azole resistance Aspergillus fumigatus infection control policy brief آسپرژیلوزیس تهاجمی مقاومت آزولی آسپرژیلوس فومیگاتوس کنترل عفونت خلاصه سیاستی 1. Al Dhaheri F, Lee RA, Sharma TS, Nakamura MM, Marty FM. Epidemiology and outcomes of invasive aspergillosis among pediatric immunocompromised patients: A 12‐year single‐center experience. Med Mycol 2022; 60(4): 14. PMID: 35138378.##2. Tavakoli M, Yazdani Charati J, Hedayati MT, Moosazadeh M, Badiee P, Seyedmousavi S, Denning DW. National trends in incidence, prevalence and disability‐adjusted life years of invasive aspergillosis in Iran: A systematic review and meta‐analysis. Expert Rev Respir Med 2019; 13(11): 1121-1134. PMID: 31426666.##3. Arastehfar A, Carvalho A, Houbraken J, Lombardi L, Garcia-Rubio R, Jenks J, et al. Aspergillus fumigatus and aspergillosis: From basics to clinics. Stud Mycol 2021; 100(1): 100115. PMID: 34035866.##4. Tangwattanachuleeporn M, Minarin N, Saichan S, Sermsri P, Mitkornburee R, Groß U, et al. Prevalence of azole-resistant Aspergillus fumigatus in the environment of Thailand. Med Mycol 2017; 55(4): 429-435. PMID: 27664994.##5. Majumder MAA, Rahman S, Cohall D, Bharatha A, Singh K, Haque M, Gittens-St Hilaire M. Antimicrobial stewardship: Fighting antimicrobial resistance and protecting global public health. Infect Drug Resist 2020; 13: 4713- 4738. PMID: 33402841.##6. Ahangarkani F, Puts Y, Nabili M, Khodavaisy S, Moazeni M, Salehi Z, et al. First azole-resistant Aspergillus fumigatus isolates with the environmental TR46/Y121F/T289A mutation in Iran. Mycoses 2020; 63(5): 430-436. PMID: 32056319.##7. Khojasteh S, Abastabar M, Haghani I, Valadan R, Ghazanfari S, Abbasi K, et al. Five-year surveillance study of clinical and environmental triazole-resistant Aspergillus fumigatus isolates in Iran. Mycoses 2023; 66(2): 98-105. PMID: 36196507.##8. Mohammadi F, Hashemi SJ, Seyedmousavi SM, Akbarzade D. Isolation and characterization of clinical triazole resistance Aspergillus fumigatus in Iran. Iran J Public Health 2018; 47(7): 994. PMID: 30181998.##9. Pérez-Cantero A, López-Fernández L, Guarro J, Capilla J. Azole resistance mechanisms in Aspergillus: Update and recent advances. Int J Antimicrob Agents 2020; 55(1): 105807. PMID: 31542320.##10. Burks C, Darby A, Gómez Londoño L, Momany M, Brewer MT. Azole-resistant Aspergillus fumigatus in the environment: Identifying key reservoirs and hotspots of antifungal resistance. PLoS Pathog 2021; 17(7): e1009711. PMID: 34324607.##11. Ghazanfari M, Yazdani Charati J, Keikha N, Kholoujini M, Kermani F, Nasirzadeh Y, et al. Indoor environment assessment of special wards of educational hospitals for the detection of fungal contamination sources: A multi-center study (2019-2021). Curr Med Mycol 2022; 8(4): 1-8. PMID: 37736609.##12. Ghazanfari M, Abastabar M, Haghani I, Kermani F, Keikha N, Kholoujini M, et al. electronic equipment and appliances in special wards of hospitals as a source of azole-resistant Aspergillus fumigatus: A multi-centre study from Iran. J Hosp Infect 2024; 145: 65-76. PMID: 38199436.##13. Wei X, Zhang Y, Lu L. The molecular mechanism of azole resistance in Aspergillus fumigatus: From bedside to bench and back. J Microbiol 2015; 53: 91-99. PMID: 25626363.##14. Verweij PE, Ananda-Rajah M, Andes D, Arendrup MC, Brüggemann RJ, Chowdhary A, et al. international expert opinion on the management of infection caused by azole-resistant Aspergillus fumigatus. Drug Resist Updat 2015; 21: 30-40. PMID: 26282594.##15. Ullmann AJ, Aguado JM, Arikan-Akdagli S, Denning DW, Groll AH, Lagrou K, et al. Diagnosis and management of Aspergillus diseases: Executive summary of the 2017 ESCMID-ECMM-ERS guideline. Clin Microbiol Infect 2018; 24: e1-e38. PMID: 29544767.##16. Pimienta DA, Cruz Mosquera FE, Palacios Velasco I, Giraldo Rodas M, Oñate-Garzón J, Liscano Y. Specific focus on antifungal peptides against azole resistant Aspergillus fumigatus: Current status, challenges, and future perspectives. J Fungi 2022; 9(1): 42.##17. Badali H, Vaezi A, Haghani I, Yazdanparast SA, Hedayati MT, Mousavi B, et al. Environmental study of azole-resistant Aspergillus fumigatus with TR34/L98H mutations in the cyp51A gene in Iran. Mycoses 2013; 56(6): 659-663. PMID: 23668594.## ##

اصلاحیه: بررسی جداگانه اثر عصاره هیدروالکلی گیاهان زولنگ (Eryngium caucasicum Frautv..) و آویشن شیرازی(Zataria multiflora Boiss.) برزخم معده در مدل حیوانی Correction to: Separate Evaluation of the Effects of Hydroalcoholic Extracts of Eryngium Caucasicum Frautv. and Zataria Multiflora Boiss. on Gastric Ulcers in an Animal Model 1 1 مهدی جلاهی1 محمد آزادبخت2و3 جعفر اکبری4 فرشته طالب پور5و6 فاطمه اکبری7 مولف مسئول: محمد آزادبخت- ساری: کیلومتر17جاده فرح آباد، مجتمع دانشگاهی پیامبر اعظم، دانشکده داروسازی         azadbakhtm@hotmail.com E-mail: 1. دانشجوی داروسازی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 2. استاد، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 3. مرکز تحقیقات سلامت فراورده‌های گیاهی و دامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 4. استاد، گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 5. استاد، گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 6. مرکز تحقیقات بیولوژی سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 7. استادیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران در مقاله فـوق که در شمـاره 240 دی سـال 1403 در دوره 34 این نشریه منتشر شده بود، عنوان فارسی و انگلیسی مقاله واژه زولنگ و آویشن شیرازی که به صورت اختصار نوشته شده بود کامل گردید همچنین مرتبه علمی خانم دکتر فرشته طالب پور اشتباه چاپ شـده بود، اصلاح گردیـد.   2 Mahdi Jalahi1,  Mohammad Azadbakht2,3, Jafar Akbari4, Fereshteh Talebpuor5,6, Fatemeh Akbari7 1 PharmD Student, Student Research Committee, Faculty of Pharmacy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 2 Professor, Department of Pharmacognosy and Biotechnology, Faculty of Pharmacy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 3 The Health of Plant and Livestock Products Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 4 Professor, Department of Pharmaceutics, Faculty of Pharmacy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 5 Professor, Department of Anatomy, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran 6 Cellular and Molecular Biology Research Center, Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran 7 Assistant Professor, Department of Pharmacognosy, School of Pharmacy, Semnan University of Medical Sciences, Semnan, Iran In the article published in Volume 34, Issue 240, 2024, the abbreviated names Ziziphora tenuior and Thymus vulgaris have been revised to their full forms in the title. The affiliation of Fereshteh Talebpuor was also incorrectly stated and has now been corrected to “Professor”.   166 167 2024/08/172024/02/252022/07/72024/10/112024/11/32024/10/222024/10/32024/06/222024/08/132024/11/42024/09/132024/09/262024/11/72024/07/302024/01/262024/11/222025/03/5 1403/12/15 2025/01/202025/02/42025/01/192025/01/262025/02/42025/02/42025/02/42025/01/262025/01/182025/02/32025/01/262025/02/32025/01/202025/02/12025/01/272025/02/262025/02/28 1403/12/10 مهدی جلاهی Mahdi Jalahi دانشجوی داروسازی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران محمد آزادبخت Mohammad Azadbakht استاد، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران azadbakhtm@hotmail.com جعفر اکبری Jafar Akbari استاد، گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران فرشته طالب پور Fereshteh Talebpuor استاد، گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران فاطمه اکبری Fatemeh Akbari استادیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه ## ##