1404 35 246 0 213

بررسی اثر لینالول (Linalool) بر آسیب اکسیداتیو میوکارد القا شده توسط تترا کلرید کربن در موش صحرایی نر Investigation of the Effect of Linalool on Carbon TetrachlorideInduced Oxidative Myocardial Injury in Male Rats 1 1 سابقه و هدف: بیماری‌های قلبی و عروقی، یکی از شایع‌ترین علت مرگ و میر در سراسر جهان بوده که یکی از دلایل آن، آسیب میوکارد ناشی از اکسیدان‌ها، داروها و سموم می‌باشد. لینالول یک الکل مونوترپن طبیعی است که در تعدادی از گیاهان دارویی یافت شده و مطالعات نشان داده‌اند، که ممکن است اثر تنظیمی بر استرس اکسیداتیو داشته باشد. این مطالعه با هدف بررسی اثرات محافظتی لینالول بر آسیب اکسیداتیو میوکارد ناشی از تتراکلرید کربن (CCl4) در موش صحرایی، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: در این مطالعه تجربی، 24 موش صحرایی نر نژاد ویستار به صورت تصادفی به ۴ گروه ۶ تایی (کنترل نرمال، کنترل لینالول، گروه آسیب و گروه پیش درمان با لینالول) تقسیم شدند. دو گروه اول به مدت ۱۴ روز به ترتیب سرم فیزیولوژی و لینالول (25 mg/kg) دریافت کردند. گروه آسیب، ۱۴ روز سرم فیزیولوژی و در روز چهاردهم ml/kg ۱ مخلوط روغن زیتون وCCl4  (v/v 1:1) دریافت نمودند.گروه چهارم به مدت ۱۴ روز لینالول (25 mg/kg) و در روز چهاردهم ml/kg ۱ مخلوط روغن زیتون و CCl4 دریافت کردند. بعد از 48 ساعت، موش‌ها بیهوش شده، بافت قلب برای آنالیزهای بیوشیمیایی و هیستوپاتولوژیک جمع‌آوری شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که CCl4 به طور معنی‌داری فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی تام را کاهش (0/001 P<) و میزان مالون دی ‌آلدئید (MDA) را در مقایسه با گروه کنترل افزایش داد (0/001 P<). پیش ‌درمان با لینالول شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی را به طور قابل توجهی افزایش (0/001 P<)، و سطح MDA را نسبت به گروه آسیب کاهش داد (0/001 P<). علاوه بر این، لینالول آسیب تخریبی ناشی از CCl4 ساختار بافت قلب را در گروه پیش ‌درمان بهبود بخشید. استنتاج: لینالول با کاهش پراکسیداسیون لیپیدی، افزایش ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و حفظ ساختار بافت قلب، به طور موثر در برابر آسیب اکسیداتیو میوکارد ناشی از CCl4 محافظت می‌کند.   2 Background and purpose: Cardiovascular diseases are among the leading causes of mortality worldwide, with myocardial injury often resulting from oxidative stress, drugs, and toxins. Linalool, a natural monoterpene alcohol found in various medicinal plants, has been reported to modulate oxidative stress. This study aimed to investigate the protective effects of linalool against oxidative myocardial damage induced by carbon tetrachloride (CCl ) in rats. Materials and methods: In this experimental study, 24 male Wistar rats were randomly divided into four groups of six (normal control, linalool control, injury group, and linalool pretreatment group). The first two groups received either physiological saline or linalool (25 mg/kg) for 14 days. The injury group was administered physiological saline for 14 days, followed by a single dose of 1 ml/kg of a 1:1 (v/v) olive oil and CCl mixture on the 14th day. The fourth group received linalool (25 mg/kg) for 14 days, followed by the same CCl mixture on day 14. Forty-eight hours after CCl administration, animals were anesthetized, and cardiac tissues were collected for biochemical and histopathological analyses. Results: The results showed that CCl significantly decreased the activity of antioxidant enzymes and total antioxidant capacity (P< 0.001), and increased malondialdehyde (MDA) levels compared to the control group (P< 0.001). Pretreatment with linalool significantly increased the antioxidant indices (P<0.001) and reduced MDA levels relative to the injury group (P<0.001). Furthermore, histopathological examination showed that linalool pretreatment mitigated CCl -induced structural alterations in myocardial tissue. Conclusion: Linalool effectively protects against CCl -induced myocardial oxidative damage by reducing lipid peroxidation, enhancing antioxidant capacity, and preserving cardiac tissue structure.   1 11 2025/03/30 1404/1/10 2025/05/19 1404/2/29 قاسم ترقی Ghasem Taraghy دانشجوی کارشناسی ارشد بیوشیمی بالینی، گروه بیوشیمی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران ایران ghasem6777777@gmail.com شیوا رحیمی Shiva Rahimi کارشناس ارشد بیوشیمی، گروه بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران ایران shivarahimi7951@gmail.com مسعود اجارودی Masoud Ojarudi دانشجوی دکتری تخصصی بیوشیمی بالینی، گروه بیوشیمی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران ایران masoudojarudi@gmail.com علی اکبر فضائلی Aliakbar Fazaeli استادیار، گروه بیوشیمی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران ایران aafazaely@gmail.com زینب نامجو Zeinab Namjoo استادیار، گروه علوم تشریحی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران ایران znamjoo1392@gmail.com لطف اله رضاقلی زاده Lotfollah Rezagholizadeh دانشیار، گروه بیوشیمی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران ایران reza34055@gmail.com Linalool myocardial injury carbon tetrachloride oxidative stress rats لینالکل آریب میککارر تتراکلرید کربن ارترس اکسیداتیک مک صحرایی 1. D’Oria R, Schipani R, Leonardini A, Natalicchio A, Perrini S, Cignarelli A, et al. The role of oxidative stress in cardiac disease: from physiological response to injury factor. Oxid Med Cell Longev 2020; 2020(1): 5732956. PMID: 32509147.##2. Gaziano TA. Cardiovascular diseases worldwide. Public Health Approach Cardiovasc Dis Prev Manag 2022; 1: 8-18. PMID: 16330695.##3. de Lima EP, Moretti Jr RC, Torres Pomini K, Laurindo LF, Sloan KP, Sloan LA, et al. Glycolipid metabolic disorders, metainflammation, oxidative stress, and cardiovascular diseases: unraveling pathways. Biology 2024; 13(7): 519. PMID: 39056712.##4. Martinez CS, Zheng A, Xiao Q. Mitochondrial Reactive Oxygen Species Dysregulation in Heart Failure with Preserved Ejection Fraction: A Fraction of the hole. Antioxidants 2024; 13(11): 1330. PMID: 39594472.##5. Dikalov SI, Gutor S, Dikalova AE. Pathological mechanisms of cigarette smoking, dietary, and sedentary lifestyle risks in vascular dysfunction: mitochondria as a common target of risk factors. Pflugers Arch Eur J Physiol 2023; 475(7): 857-866. PMID: 36995495.##6. Unsal V, Cicek M, Sabancilar İ. Toxicity of carbon tetrachloride, free radicals and role of antioxidants. Rev Environ Health 2021; 36(2): 279-295. PMID: 32970608.##7. Dini S, Singh S, Fatemi F. The Hepatoprotective Possessions of Specific Iranian Medicinal Plants. J Food Biochem 2024; 2024(1): 8783113.##8. Ojarudi M, Moradi A, Hajihosseini R, Mazani M, Rezagholizadeh L. Hepatoprotective and Antioxidant Activities of Combination of Cinnamomum zeylanicum and Zingiber officinale in CCl4-intoxicated Rats. J Kerman Univ Med Sci 2020; 27(1): 1-13.##9. Li C-Y, Lin W-C, Moonmanee T, Chan JP-W, Wang C-K. The protective role of vitamin E against oxidative stress and immunosuppression induced by non-esterified fatty acids in bovine peripheral blood leukocytes. Animals 2024; 14(7): 1079. PMID: 38612319.##10. Li X, Zou J, Lin A, Chi J, Hao H, Chen H, et al. Oxidative stress, endothelial dysfunction, and N-acetylcysteine in type 2 diabetes mellitus. Antioxid Redox Signal 2024; 40(16-18): 968-989. PMID: 38497734.##11. Shah FA, Bukhari SMS, Emal E, Shah M. Effects of integrative administration of acetyl-L-carnitine, arginine, and Co-Q10 in mitigating oxidative stress in over-weight/obese PCOS women. J Appl Pharm Sci 2025.##12. An Q, Ren J-N, Li X, Fan G, Qu S-S, Song Y, et al. Recent updates on bioactive properties of linalool. Food Funct 2021; 12(21): 10370-10389.##13. Mączka W, Duda-Madej A, Grabarczyk M, Wińska K. Natural compounds in the battle against microorganisms—Linalool. Molecules 2022; 27(20): 6928. PMID: 36296521.##14. dos Santos ÉR, Maia JGS, Fontes-Júnior EA, do Socorro Ferraz Maia C. Linalool as a therapeutic and medicinal tool in depression treatment: a review. Curr Neuropharmacol 2022; 20(6): 1073-1092. PMID: 34544345.##15. Aidoo DB, Konja D, Henneh IT, Ekor M. Protective effect of bergapten against human erythrocyte hemolysis and protein denaturation in vitro. Int J Inflamm 2021; 2021(1): 1279359. PMID: 34970434.##16. Mihara M, Uchiyama M. Determination of malonaldehyde precursor in tissues by thiobarbituric acid test. Anal Biochem 1978; 86(1): 271-278. PMID: 655387.##17. Benzie IF, Strain JJ. The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as a measure of “antioxidant power”: the FRAP assay. Anal Biochem 1996; 239(1): 70-76.##18. Aebi H. [13] Catalase in vitro. Methods Enzymol 1984; 105: 121-126. PMID: 6727660.##19. Rezagholizadeh L, Ojarudi M, Moradi A, Salimnejad R, Khonakdar-Tarsi A, Matin S, et al. Protective effects of Cinnamomum zeylanicum and Zingiber officinale extract against CCl4-induced acute kidney injury in rats. Physiol Pharmacol 2022; 26(2): 158-167. PMID: 30551486.##20. Demirci-Çekiç S, Özkan G, Avan AN, Uzunboy S, Çapanoğlu E, Apak R. Biomarkers of oxidative stress and antioxidant defense. J Pharm Biomed Anal 2022; 209: 114477. PMID: 34920302.##21. Bahrami M, Sobhi P, Mahdizadeh F, Rahimi S, Khodaei L, Ojarudi M, et al. Examining Effects of Metformin and Coenzyme Q10 on Doxorubicin- Induced Oxidative Hepatotoxicity in Rats. J Mazandaran Univ Med Sci 2024; 34(233): 1-14.##22. Hamed H, Gargouri M, Bellassoued K, Ghannoudi Z, Elfeki A, Gargouri A. Cardiopreventive effects of camel milk against carbon tetrachloride induced oxidative stress, biochemical and histological alterations in mice. Arch Physiol Biochem 2018; 124(3): 253-260. PMID: 29108440.##23. Yildiz A, Demiralp T, Vardi N, Otlu G, Taslidere E, Cirik H, et al. Protective effects of dexpanthenol in carbon tetrachloride-induced myocardial toxicity in rats. Tissue Cell 2022; 77. PMID: 35653907.##24. Mazani M, Rezagholizadeh L, Shamsi S, Mahdavifard S, Ojarudi M, Salimnejad R, et al. Protection of CCl4-induced hepatic and renal damage by linalool. Drug Chem Toxicol 2022; 45(3): 963-971. PMID: 32657163.##25. Miliaraki M, Briassoulis P, Ilia S, Michalakakou K, Karakonstantakis T, Polonifi A, et al. Oxidant/antioxidant status is impaired in sepsis and is related to anti-apoptotic, inflammatory, and innate immunity alterations. Antioxidants 2022; 11(2): 231. PMID: 35204114.##26. Irato P, Santovito G. Enzymatic and Non-Enzymatic Molecules with Antioxidant Function. Antioxidants 2021; 10(4): 579. PMID: 33918542.##27. Vona R, Gambardella L, Cittadini C, Straface E, Pietraforte D. Biomarkers of oxidative stress in metabolic syndrome and associated diseases. Oxid Med Cell Longev 2019; 2019(1): 8267234. PMID: 31191805.##28. Mazani M, Mahmoodzadeh Y, Rezagholizadeh L. The protective effects of Tanacetum parthenium extract on CCl4-induced myocardium injury in rats. Sci J Kurdistan Univ Med Sci 2018; 23(2): 70-80.##29. Mitra SK, Venkataranganna MV, Sundaram R, Gopumadhavan S. Antioxidant activity of AO-8, a herbal formulation in vitro and in vivo experimental models. Phytother Res 1999; 13(4): 300-303. PMID: 10404535.##30. Naik SR, Thakare VN, Patil SR. Protective effect of curcumin on experimentally induced inflammation, hepatotoxicity and cardiotoxicity in rats: Evidence of its antioxidant property. Exp Toxicol Pathol 2011; 63(5): 419-431. PMID: 20363603.##31. Altınok-Yipel F, Tekeli İO, Özsoy ŞY, Güvenç M, Kaya A, Yipel M. Hepatoprotective activity of linalool in rats against liver injury induced by carbon tetrachloride. Int J Vitam Nutr Res 2019. PMID: 30932786.##32. Hsouna AB, Sadaka C, Beyrouthy ME, Hfaiedh M, Dhifi W, Brini F, et al. Immunomodulatory effect of Linalool (Lin) against CCl4-induced hepatotoxicity and oxidative damage in rats. Biotechnol Appl Biochem 2023; 70(1): 469-477. PMID: 35748559.##33. Szymonik-Lesiuk S, Czechowska G, Stryjecka-Zimmer M, Słomka M, Mądro A, Celiński K, et al. Catalase, superoxide dismutase, and glutathione peroxidase activities in various rat tissues after carbon tetrachloride intoxication. J Hepato-Biliary-Pancreat Surg 2003; 10(4): 309-315. PMID: 14598152.##34. Alqudah A, Qnais E, Gammoh O, Bseiso Y, Wedyan M. Protective effects of α-Pinene against carbon tetrachloride-induced cardiac injury in Wistar rats: modulation of antioxidant and inflammatory responses. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol 2024. PMID: 39298016.## ##

بررسی اثر متفورمین بر کاهش التهاب، ادم و آسیب های بافتی کولون در موش های آزمایشگاهی با کولیت السراتیو القا شده توسط اسید استیک The Impact of Metformin on Reducing Inflammation, Edema, and Colonic Tissue Damage in Rats with Acetic Acid–Induced Ulcerative Colitis 1 1 سابقه و هدف: استرس اکسیداتیو و التهاب نقش مهمی در ایجاد کولیت اولسراتیو دارند. از این رو مواد ضد اکسیدان و ضد التهاب می‌توانند در درمان کولیت اولسراتیو موثر باشند. متفورمین دارویی ضدالتهاب و ضداکسیدان است. این مطالعه با هدف بررسی اثرات متفورمین در کاهش التهاب و آسیب‌های بافتی کولون در مدل کولیت تجربی در موش‌های آزمایشگاهی، انجام پذیرفت. مواد و روش‌‌ها: در این مطالعه شاهد-موردی، بیست وچهار سر موش صحرایی ویستار به 4 گروه6 تایی شامل گروه شاهد، گروه کولیت اولسراتیو درمان نشده، گروه کولیت اولسراتیو تیمار با mg/kg 125 متفورمین و گروه کولیت اولسراتیو تیمار با mg/kg 250 متفورمین تقسیم شدند. درمان با متفورمین از 2 روز قبل از القای بیماری تا 3 روز بعد از آن ادامه داشت. القای کولیت با تزریق درون رکتومی اسید استیک (3 درصد) انجام شد. 3 روز پس از القای بیماری حیوانات قربانی شدند و آسیب‌های ماکروسکوپی و میکروسکوپی کولون بررسی شد. یافته‌ها: آسیب‌های ماکروسکوپی کولون شامل تعداد و وسعت زخم‌ها و ادم بافتی در گروه کولیت افزایش معنی‌داری را نسبت به گروه شاهد نشان داد (0/001P<). تجویز متفورمین موجب کاهش معنی‌دار آسیب‌های ماکروسکوپی نسبت به گروه کولیت گردید (0/001P<). در سطح میکروسکوپی کولیت موجب نکروز کریپت‌ها، نفوذ شدید لکوسیت‌ها به دیواره کولون، و افزایش ضخامت لایه ماهیچه‌ای صاف نسبت به گروه شاهد شد (0/001P<). در هر دو گروه‎ دریافت کننده متفورمین آسیب‎های میکروسکوپی نسبت به گروه کولیت کاهش معنی‌داری را نشان داد (0/001P<). استنتاج: متفورمین می تواند موجب تسکین کولیت السراتیو در مدل تجربی گردد. از این رو می‎تواند به عنوان یک دارو در درمان کولیت السراتیو مورد توجه قرار گیرد.   2 Background and purpose: Oxidative stress and inflammation play a significant role in the development of ulcerative colitis. Consequently, antioxidant and anti-inflammatory agents may be effective in treating this condition. Metformin is recognized as both an anti-inflammatory and antioxidant agent. This study aimed to investigate the effects of metformin on alleviating inflammation and tissue damage in a rat model of experimentally induced ulcerative colitis. Materials and methods: Twenty-four Wistar rats were randomly divided into four groups (n = 6 each): control, non-treated colitis, metformin-treated colitis (125 mg/kg), and metformin-treated colitis (250 mg/kg). Metformin treatment was initiated two days prior to and continued for three days following the induction of colitis. Colitis was induced by intrarectal administration of 3% acetic acid. Three days after colitis induction, the animals were sacrificed, and macroscopic and microscopic assessments of colonic tissue damage were performed. These included evaluations of inflammation, leukocyte infiltration, crypt necrosis, and edema. Results: Macroscopic colonic damage, including the number and extent of ulcers and tissue edema, was significantly higher in the colitis group compared to the control group (P< 0.001). Metformin administration significantly reduced macroscopic lesions compared to the colitis group (P< 0.001). At the microscopic level, colitis caused crypt necrosis, severe leukocyte infiltration of the colonic wall, and increased thickness of the smooth muscle layer compared to the control group (P< 0.001). In both metformin-treated groups, microscopic damage was significantly lower than in the colitis group (P< 0.001). Conclusion: These results suggest that metformin can ameliorate ulcerative colitis in an experimental model and may be considered a promising therapeutic option for its treatment.   12 21 2025/03/302025/01/23 1403/11/4 2025/05/192025/06/2 1404/3/12 سید نوید موسوی نژاد Seyyed Navid Mousavinejad کارشناسی ارشد بیوشیمی بالینی، گروه علوم آزمایشگاهی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز،شیراز، ایران ایران navid.mousavi.njd@gmail.com سمیرا حیدری Samira Heydari دکتری داروسازی گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی ،دانشگاه علوم پزشکی شیراز،شیراز، ایران ایران samira.heydari39@gmail.com امین درخشان فر Amin Derakhshanfar استاد، گروه بیومدیکال مقایسه‌ای، دانشکده علوم و فن‌آوری‌های نوین آزمایشگاهی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران ایران darakhshanfard@sums.ac.ir راضیه ثابت سروستانی Razieh Sabet Sarvestani استادیار گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز،ایران ایران Sabet_r@sums.ac.ir محمد علی تخشید Mohammad Ali Takhshid استاد، گروه علوم آزمایشگاهی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز،شیراز،ایران ایران takhshidma@sums.ac.ir ulcerative colitis rat metformin inflammation edema کولیت اولسراتیو موش صحرائی متفورمین التهاب ادم 1. Sun Y, Yuan S, Chen X, Sun J, Kalla R, Yu L, et al. The contribution of genetic risk and lifestyle factors in the development of adult-onset inflammatory bowel disease: a prospective cohort study. Am J Gastroenterol 2023;118(3):511-22. PMID: 36695739.##2. Singh N, Bernstein CN. Environmental risk factors for inflammatory bowel disease. United Eur Gastroenterol J 2022; 0(10):1047-53. PMID: 36262056.##3. Muro P, Zhang L, Li S, Zhao Z, Jin T, Mao F, et al. The emerging role of oxidative stress in inflammatory bowel disease. Front Endocrinol 2024; 15: 1390351. PMID: 39076514.##4. Ansari MN, Rehman NU, Karim A, Soliman GA, Ganaie MA, Raish M, et al. Role of oxidative stress and inflammatory cytokines (TNF-α and IL-6) in acetic acid-induced ulcerative colitis in rats: ameliorated by otostegia fruticosa. Life 2021;11(3):195. PMID: 33802553.##5. Kazemifard N, Golestani N, Jahankhani K, Farmani M, Ghavami SB. Ulcerative colitis: the healing power of macrophages. Tissue Barriers 2024:2390218. PMID: 39127887.##6. Holvoet T, Lobaton T, Hindryckx P. Optimal management of acute severe ulcerative colitis (ASUC): challenges and solutions. Clin Exp Gastroenterol 2021; 14:71-81. PMID: 33727846.##7. Ma C, Choi MY. Integrating novel therapies into the management of moderate-to-severe ulcerative colitis: challenges and opportunities. Lancet Gastroenterol Hepatol 2022; 7(2): 110-2. PMID: 34856197.##8. Jourdan JP, Bureau R, Rochais C, Dallemagne P. Drug repositioning: a brief overview. J Pharm Pharmacol 2020; 2(9): 1145-51. PMID: 32301512.##9. Bhat MA, Usman I, Dhaneshwar S. Application of Drug Repurposing Approach for Therapeutic Intervention of Inflammatory Bowel Disease. Curr Rev Clin Exp Pharmacol 2024; 19(3): 234-49. PMID: 37859409.##10. Barjasteh AH, Al-Asady AM, Latifi H, Al Okla S, Al-Nazwani N, Avan A, et al. Maximizing Treatment Options for IBD through Drug Repurposing. Curr Pharm Des 2024; 30(32): 2538-49. PMID: 39039672.##11. Corcoran C, Jacobs TF. Metformin. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025. PMID: 30085525.##12. Wanchaitanawong W, Thinrungroj N, Chattipakorn SC, Chattipakorn N, Shinlapawittayatorn K. Repurposing metformin as a potential treatment for inflammatory bowel disease: evidence from cell to the clinic. Int Immunopharmacol 2022; 112: 109230. PMID: 36099786.##13. Sanchez-Rangel E, Inzucchi SE. Metformin: clinical use in type 2 diabetes. Diabetologia 2017; 60(9): 1586-93. PMID: 28770321.##14. Rena G, Hardie DG, Pearson ER. The mechanisms of action of metformin. Diabetologia 2017; 60(9): 1577-85. PMID: 28776086.##15. Bu Y, Peng M, Tang X, Xu X, Wu Y, Chen AF, et al. Protective effects of metformin in various cardiovascular diseases: Clinical evidence and AMPK-dependent mechanisms. J Cell Mol Med 2022; 26(19): 4886-903. PMID: 36052760.##16. Gu J, Ye S, Wang S, Sun W, Hu Y. Metformin inhibits nuclear factor-κB activation and inflammatory cytokines expression induced by high glucose via adenosine monophosphate-activated protein kinase activation in rat glomerular mesangial cells in vitro. Chin Med J 2014; 127(9): 1755-60. PMID: 24791887.##17. Hattori Y, Suzuki K, Hattori S, Kasai K. Metformin inhibits cytokine-induced nuclear factor kappaB activation via AMP-activated protein kinase activation in vascular endothelial cells. Hypertension 2006; 47(6): 1183-8. PMID: 16636195.##18. Sharma P, Kumar S. Metformin inhibits human breast cancer cell growth by promoting apoptosis via a ROS-independent pathway involving mitochondrial dysfunction: pivotal role of superoxide dismutase (SOD). Cell Oncol 2018; 41(6): 637-50. PMID: 30088260.##19. Dai J, Liu M, Ai Q, Lin L, Wu K, Deng X, et al. Involvement of catalase in the protective benefits of metformin in mice with oxidative liver injury. Chem Biol Interact 2014; 216: 34-42. PMID: 24717679.##20. Takhshid M, Mehrabani D, Ai J, Zarepoor M. The healing effect of licorice extract in acetic acid-induced ulcerative colitis in rat model. Comp Clin Pathol 2012; 21: 1139-44.##21. Takhshid MA, Rosta A, Tavasouli AR, Khabaz Z. Protective effects of silymarin on acetic acid-induced colitis in rats. J Mazandaran Univ Med Sci 2011;21(84):53-61.##22. Takhshid M, Ai J, Tavasoli A, Ebrahimi L, Momenzadeh D. Protective effects of diets enriched with fish oil and grape seed extract on acetic acid induced colitis in Rat. J Gorgan Univ Med Sci 2010;12(1):1-8.##23. Bilsborough J, Fiorino MF, Henkle BW. Select animal models of colitis and their value in predicting clinical efficacy of biological therapies in ulcerative colitis. Expert Opin Drug Discov 2021; 16(5):567-77. PMID: 33245673.##24. Buczyńska A, Sidorkiewicz I, Krętowski AJ, Adamska A. Examining the clinical relevance of metformin as an antioxidant intervention. Front Pharmacol 2024; 15: 1330797. PMID: 38362157.##25. Hou X, Song J, Li XN, Zhang L, Wang X, Chen L, et al. Metformin reduces intracellular reactive oxygen species levels by upregulating expression of the antioxidant thioredoxin via the AMPK-FOXO3 pathway. Biochem Biophys Res Commun 2010; 396(2):199-205. PMID: 20398632.##26. Khezri MR, Varzandeh R, Ghasemnejad-Berenji M. Concomitant effects of metformin and vitamin C on indomethacin-induced gastric ulcer in rats: biochemical and histopathological approach. Drug Res 2024; 74(6): 280-9. PMID: 38968951.##27. Huang NL, Chiang SH, Hsueh CH, Liang YJ, Chen YJ, Lai LP. Metformin inhibits TNF-alpha-induced IkappaB kinase phosphorylation, IkappaB-alpha degradation and IL-6 production in endothelial cells through PI3K-dependent AMPK phosphorylation. Int J Cardiol 2009; 134(2): 169-75. PMID: 18597869.##28. Dalgleish AG, O'Byrne K. Inflammation and cancer: the role of the immune response and angiogenesis. Cancer Treat Res 2006; 130:1-38. PMID: 16610701.##29. Almallah YZ, Ewen SW, El-Tahir A, Mowat NA, Brunt PW, Sinclair TS, et al. Distal proctocolitis and n-3 polyunsaturated fatty acids (n-3 PUFAs): the mucosal effect in situ. J Clin Immunol 2000; 20(1):68-76. PMID: 10798610.##30. Tsuji G, Hashimoto-Hachiya A, Yen VH, Takemura M, Yumine A, Furue K, et al. Metformin inhibits IL-1β secretion via impairment of NLRP3 inflammasome in keratinocytes: implications for preventing the development of psoriasis. Cell Death Discov 2020; 6:11. PMID: 32194991.##31. Liu Y, Huang C, Ceng C, Zhan H, Zheng D, Han W. Metformin enhances nitric oxide production and diminishes Rho kinase activity in rats with hyperlipidemia. Lipids Health Dis 2014; 13:115. PMID: 25028180.##32. Ashabi G, Khalaj L, Khodagholi F, Goudarzvand M, Sarkaki A. Pre-treatment with metformin activates Nrf2 antioxidant pathways and inhibits inflammatory responses through induction of AMPK after transient global cerebral ischemia. Metab Brain Dis 2015; 30(3): 747-54. PMID: 25413451.##33. Soraya H, Clanachan AS, Rameshrad M, Maleki-Dizaji N, Ghazi-Khansari M, Garjani A. Chronic treatment with metformin suppresses toll-like receptor 4 signaling and attenuates left ventricular dysfunction following myocardial infarction. Eur J Pharmacol 2014; 737: 77-84. PMID: 24842192.## ##

مقایسه اثر بازتمرینی پس از تعلیق اندام تحتانی بر بیان ژن‌های MURF1 و TRAF-6 در عضلات کند و تند انقباض موش‌های صحرایی نر Comparison of the Effects of Retraining After Lower Limb Suspension on the Expression of MURF1 and TRAF6 Genes in Slow- and Fast-Twitch Muscles of Male Rats 1 1 سابقه و هدف: مداخلات ورزشی ابزارهای موثری برای کاهش آتروفی عضلانی هستند، مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر بازتمرینی قبل و پس از تعلیق اندام تحتانی بر بیان ژن‌های MURF1 و TRAF-6 در عضلات کند و تند‌انقباض موش‌های صحرایی‌نر، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: در مطالعه تجربی- آزمایشگاهی حاضر، تعداد 32 سر موش صحرایی در 48 ساعت پس از آخرین جلسه آشناسازی به مدت یک هفته با سرعت 10 تا 18 متر در دقیقه و زمان ده دقیقه آزمون وامانده‌ساز بر روی تردمیل انجام و حیوانات با توجه به حداکثر سرعت‌شان در 4گروه 8‌تایی تقسیم شدند. طول مدت پروتکل تمرین 5 هفته و طول مدت تعلیق اندام تحتانی 2 هفته بود. 48 ساعت پس از آخرین جلسه تمرین عضله نعلی و باز کننده طویل انگشتان پا استخراج و میزان سطوح ژن‌های MURF1 و TRAF-6 با تکنیک Real-Time PCR سنجیده شد. یافته ها: بیان ژن‌های MURF1 و TRAF-6 به‌طور معنی‌داری در اثر تمرین تناوبی شدید (HIIT) در عضلات کند و تند ‌انقباض موش‌های صحرایی‌نر نسبت به گروه کنترل کاهش یافت (05/0 P<)، با این تفاوت که در عضله کند انقباض (نعلی) تفاوت معنی‌داری در بیان ژن‌ها‌ بین گروه‌های تمرین وجود نداشت (0/05 P>). اما در عضله تند انقباض (باز کننده طویل انگشتان) درگروه باز تمرین بیان ژن MURF1 نسبت به سایر گروه‌ها تفاوت معنی‌داری وجود داشت (0/05 P<) و بیان ژن TRAF-6 در گروه‌های تمرین نیز فقط بین گروه باز تمرین و بی‌تمرین تفاوت معنی‌دار بود (0/05 P<). استنتاج: تمرین HIIT قبل و بعد از تعلیق اندام تحتانی سبب کاهش آتروفی در عضلات کند و تند انقباض موش‌های صحرایی‌نر می‌شود، با این حال عضلات تند انقباض در گروه باز تمرینی نسبت به آتروفی از عضلات کند انقباض سریع‌تر بازیابی می‎شوند.   2 Background and purpose: Exercise interventions are recognized as effective strategies for mitigating muscle atrophy. The present study aimed to investigate the effects of retraining, administered both before and after a period of lower limb suspension, on the expression of MURF1 and TRAF6 genes in slow- and fast-twitch muscles of male rats. Materials and methods: In this experimental study, 32 rats were subjected to an exhausting treadmill test 48 hours after the last familiarization session which lasted one week, running at a speed of 10 to 18 meters per minute for ten minutes. The animals were divided into four groups of eight animals based on their maximum speed. The duration of the training protocol was five weeks, and the duration of the lower limb suspension was two weeks. Forty-eight hours after the last training session, the soleus muscle and the abductor digitorum longus muscle were extracted, and the expression levels of MURF1 and TRAF6 genes were measured using real-time PCR. Results: MURF1 and TRAF6 gene expression was significantly reduced by high-intensity interval training (HIIT) in slow- and fast-twitch muscles of male rats compared to the control group (P< 0.05). However, in the slow-twitch muscle (soleus), there was no significant difference in gene expression between the training groups (P> 0.05). In contrast, in the fast-twitch muscle (extensor digitorum longus), there was a significant difference in MURF1 gene expression in the retraining group compared to other groups (P< 0.05). TRAF6 gene expression in the training groups was also significantly different only between the retraining and non-training groups (P< 0.05) Conclusion: HIIT training before and after lower limb suspension appears to reduce atrophy in slow- and fast-twitch muscles of male rats; however, fast-twitch muscles in the retraining group demonstrated faster recovery than slow-twitch muscles.   22 35 2025/03/302025/01/232025/02/17 1403/11/29 2025/05/192025/06/22025/04/23 1404/2/3 سودابه حسن شاهی Sudabeh Hassanshahi کارشناس ارشد فیزیولوژی ورزشی، گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولی عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران ایران عبدالرضا کاظمی Abdolreza Kazemi دانشیار فیزیولوژی ورزشی، گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولی عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران ایران آیت کائیدی Ayat Kaeidi دانشیار، گروه فیزیولوژی و فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران ایران HIIT training Retraining Fast and Slow Twitch Muscles Lower limb suspension Muscle atrophy تمرین تناوبی شدید باز تمرینی عضلات تند و کند انقباض تعلیق اندام تحتانی آتروفی عضلانی 1. Sartori R, Romanello V, Sandri M. Mechanisms of muscle atrophy and hypertrophy: implications in health and disease. Nat Commun 2021; 12(1): 330. PMID: 33436614.##2. Peris-Moreno D, Cussonneau L, Combaret L, Polge C, Taillandier D. Ubiquitin ligases at the heart of skeletal muscle atrophy control. Molecules 2021; 26(2): 407. PMID: 33466753.##3. Kazremi A, Masoumpor Z, Dakhili A, Zangiabadi A, Fathi I. The Effect of mechanical unloading on TRAF6 and MuRF1 genes expression in soleus muscle of male Wistar rats. J Sport Exerc Physiol 2021; 13(2): 67-74.##4. Sharlo K, Tyganov SA, Tomilovskaya E, Popov DV, Saveko AA, Shenkman BS. Effects of various muscle disuse states and countermeasures on muscle molecular signaling. Int J Mol Sci 2021; 23(1): 468. PMID: 35008893.##5. Ghanbari Mazidi V, Kazemi A. The Effect of a Retraining Course on the Expression of AKT, PDK1, and PIP3 Genes in the Plantaris Muscle of Male Rats. J Isfahan Med Sch 2024; 42(769): 430-438.##6. Kazemi A, Saeed A. Effect of Spinal Nerve Ligation (SNL) on the expression of TRAF6 and MuRF1 genes in soleus muscle of Wistar rats after HIT training. J Sport Biosci 2020; 12(3): 347-362.##7. Labeit S, Kohl CH, Witt CC, Labeit D, Jung J, Granzier H. Modulation of muscle atrophy, fatigue and MLC phosphorylation by MuRF1 as indicated by hindlimb suspension studies on MuRF1-KO mice. Biomed Res Int 2010; 2010: 693741. PMID: 20625437.##8. Paul PK, Gupta SK, Bhatnagar S, Panguluri SK, Darnay BG, Choi Y, et al. Targeted ablation of TRAF6 inhibits skeletal muscle wasting in mice. J Cell Biol 2010; 191(7): 1395-1411. PMID: 21187332.##9. Paul PK, Bhatnagar S, Mishra V, Srivastava S, Darnay BG, Choi Y, et al. The E3 ubiquitin ligase TRAF6 intercedes in starvation-induced skeletal muscle atrophy through multiple mechanisms. Mol Cell Biol 2012; 32(7): 1248-1259. PMID: 22290431.##10. Miljkovic N, Lim JY, Miljkovic I, Frontera WR. Aging of skeletal muscle fibers. Ann Rehabil Med 2015; 39(2): 155-162. PMID: 25932410.##11. de Theije CC, Langen RC, Lamers WH, Gosker HR, Schols AM, Koehler SE. Differential sensitivity of oxidative and glycolytic muscles to hypoxia-induced muscle atrophy. J Appl Physiol 2015; 118(2): 200-211. PMID: 25429096.##12. Sato AY, Richardson D, Cregor M, Davis HM, Au ED, McAndrews K, et al. Glucocorticoids induce bone and muscle atrophy by tissue-specific mechanisms upstream of E3 ubiquitin ligases. Endocrinology 2017; 158(3): 664-677. PMID: 28359087.##13. Moriscot AS, Baptista IL, Bogomolovas J, Witt C, Hirner S, Granzier H, et al. MuRF1 is a muscle fiber-type II associated factor and together with MuRF2 regulates type-II fiber trophicity and maintenance. J Struct Biol 2010; 170(2): 344-353. PMID: 20149877.##14. Wang Y, Pessin JE. Mechanisms for fiber-type specificity of skeletal muscle atrophy. Curr Opin Clin Nutr Metab Care 2013; 16(3): 243-250. PMID: 23493017. PMID: 23493017.##15. Manaf H, Hamzaid NA, Hasnan N, Yiwei C, Mohafez H, Hisham H, et al. High-intensity interval training with functional electrical stimulation cycling for incomplete spinal cord injury patients: A pilot feasibility study. Artif Organs 2024; 48(12): 1449-1457. PMID: 39041394.##16. Gholipour M, Mazaheri S. Activating the Protein Synthesis Signaling by HIIT Concomitant with the Suppression of Protein Degradation in Wistar Rats’ Skeletal Muscle. Gene Cell Tissue 2022; 9(2).##17. Zolfeghari MR, Nemati GR, Fattahi A. The Effect of Eight Weeks of High Intensity Interval Training on Ubiquitin-Proteasome System in Fast Twitch Muscle of Post Myocardial Infarction Rats. Sport Physiol 2020; 11(44): 89-106.##18. Kazemi A, Barbat S. The Effect of High Intensity Interval Training on Gene Expression of MuRF1 and TRAF6 in Extensor Digitorum Longus (EDL) Muscle of Aged Mice. J Sport Biosci 2019; 11(2): 225-237.##19. Ebert SM, Al-Zougbi A, Bodine SC, Adams CM. Skeletal muscle atrophy: discovery of mechanisms and potential therapies. Physiology 2019; 34(4): 232-239. PMID: 31165685.##20. Özçatal Y, Akat F, Tatar Y, Fıçıcılar H, Serdaroğlu B, Çelikkan FT, et al. Effects of high-intensity interval training (HIIT) on skeletal muscle atrophy, function, and myokine profile in diabetic myopathy. Cytokine 2023; 169: 156279. PMID: 37329818.##21. Kazemi A, Kerendi H, Khajehpour Z. Effect of Spinal Nerve Ligation after Endurance Training on the Gene Expression of MST1 and MAFbx in Plantaris Muscle of Male Wistar Rats. J Mazandaran Univ Med Sci 2022; 32(209): 1-12.##22. Malekipooya M. Response of acute incremental aerobic activity along with electrical stimulation on some markers of angiogenesis in Isoproterenol induced rats. EBNESINA 2024; 26(1): 28-37.##23. Thomas C, Bishop D, Moore-Morris T, Mercier J. Effects of high-intensity training on MCT1, MCT4, and NBC expressions in rat skeletal muscles: influence of chronic metabolic alkalosis. Am J Physiol Endocrinol Metab 2007; 293(4): E916-E922. PMID: 17609257.##24. Zhang BT, Yeung SS, Liu Y, Wang HH, Wan YM, Ling SK, et al. The effects of low frequency electrical stimulation on satellite cell activity in rat skeletal muscle during hindlimb suspension. BMC Cell Biol 2010; 11: 1-9. PMID: 21087483.##25. Rahmati M, Ghanbarzadeh M, Aghaei MH. The effect of decreased activity in the form of neuropathic pain on GSK-3 β gene expression in sciatic nerve fiber of male Wistar rats. 2018.##26. Madahi M, Gharakhanlou R, Azarbayjani MA. The effect of decreased physical activity on the expression of muscle atrophy-related genes after resistance, endurance and combined exercise training. J Sport Biomotor Sci 2021; 26(26): 1-11.##27. Fisher A, Seaborne RA, Hughes TM, Gutteridge A, Stewart C, Coulson JM, et al. Transcriptomic and epigenetic regulation of disuse atrophy and the return to activity in skeletal muscle. FASEB J 2017. PMID: 28821632.##28. Baehr LM, Hughes DC, Lynch SA, Van Haver D, Maia TM, Marshall AG, et al. Identification of the MuRF1 skeletal muscle ubiquitylome through quantitative proteomics. Function 2021; 2(4): zqab029. PMID: 34179788.##29. Kakareka K, Waddell D. Transcriptional Regulation of Skeletal Muscle Atrophy-induced Gene Expression by Muscle-Specific RING Finger 1 (MuRF1). FASEB J 2016; 30: 1009. 12-1009. 12.##30. Waddell DS, Baehr LM, Van Den Brandt J, Johnsen SA, Reichardt HM, Furlow JD, et al. The glucocorticoid receptor and FOXO1 synergistically activate the skeletal muscle atrophy-associated MuRF1 gene. Am J Physiol Endocrinol Metab 2008; 295(4): E785-E797. PMID: 18612045.##31. Kumar A, Bhatnagar S, Paul PK. TWEAK and TRAF6 regulate skeletal muscle atrophy. Curr Opin Clin Nutr Metab Care 2012; 15(3): 233-239. PMID: 22366923.##32. Paul PK, Kumar A. TRAF6 coordinates the activation of autophagy and ubiquitin-proteasome systems in atrophying skeletal muscle. Autophagy 2011; 7(5): 555-556. PMID: 21412053.##33. Wang J, Zhong X, Yin H. TRAF6 initiates inflammatory signaling via organizing membraneless cytoplasmic condensates. bioRxiv 2023: 2023. 06. 19. 545655.##34. Li J, Yi X, Yao Z, Chakkalakal JV, Xing L, Boyce BF. TNF receptor-associated factor 6 mediates TNFα-induced skeletal muscle atrophy in mice during aging. J Bone Miner Res 2020; 35(8): 1535-1548. PMID: 32267572.##35. Hindi SM, Sato S, Choi Y, Kumar A. Distinct roles of TRAF6 at early and late stages of muscle pathology in the mdx model of Duchenne muscular dystrophy. Hum Mol Genet 2014; 23(6): 1492-1505. PMID: 24163132.##36. Hindi SM, Kumar A. TRAF6 regulates satellite stem cell self-renewal and function during regenerative myogenesis. J Clin Invest 2016; 126(1): 151-168. PMID: 26619121.##37. Hindi SM, Paul PK, Dahiya S, Mishra V, Bhatnagar S, Kuang S, et al. Reciprocal interaction between TRAF6 and notch signaling regulates adult myofiber regeneration upon injury. Mol Cell Biol 2012; 32(23): 4833-4845. PMID: 23028045.##38. Callahan MJ, Parr EB, Hawley JA, Camera DM. Can high-intensity interval training promote skeletal muscle anabolism? Sports Med 2021; 51(3): 405-421. PMID: 33512698.##39. Jafari A, Ahmadi M, Shadmehri S. The effect of high-intensity interval training (HIIT) on syd and murf1 gene expression in skeletal muscle of diabetic rats. 2019.##40. Tonkaboni SF, Khaledi N, Askari H. The effect of Progressive Resistance Training and High Intensity Interval Training on TRAF6 gene expression of the heart muscle and serum TNF-α levels in male diabetic rats. Med J Tabriz Univ Med Sci 2021; 43(2): 209-219.##41. Tan R, Nederveen JP, Gillen JB, Joanisse S, Parise G, Tarnopolsky MA, et al. Skeletal muscle fiber-type-specific changes in markers of capillary and mitochondrial content after low-volume interval training in overweight women. Physiol Rep 2018; 6(5): e13597. PMID: 29484852.##42. Tsitkanou S, Spengos K, Stasinaki AN, Zaras N, Bogdanis G, Papadimas G, et al. Effects of high-intensity interval cycling performed after resistance training on muscle strength and hypertrophy. Scand J Med Sci Sports 2017; 27(11): 1317-1327. PMID: 27659479.##43. Kohn T, Essén-Gustavsson B, Myburgh K. Specific muscle adaptations in type II fibers after high-intensity interval training of well-trained runners. Scand J Med Sci Sports 2011; 21(6): 765-772. PMID: 20492589.##44. Cermak NM, Snijders T, McKay BR, Parise G, Verdijk LB, Tarnopolsky MA, et al. Eccentric exercise increases satellite cell content in type II muscle fibers. Med Sci Sports Exerc 2013; 45(2): 230-237. PMID: 22968308.##45. Lamboley CR, Rouffet DM, Dutka TL, McKenna MJ, Lamb GD. Effects of high-intensity intermittent exercise on the contractile properties of human type I and type II skeletal muscle fibers. J Appl Physiol 2020; 128(5): 1207-1216. PMID: 32213115.##46. Afzali M, Kazemi A. The effect of HIIT before and after hindlimb suspension on the gene expression of MSTN and ActrIIB in skeletal muscle of male Wistar rats. EBNESINA 2024; 26(3): 37-49.##47. Ehmke A, Binhardi PM, Zecchin A, Aquino R, Puggina EF. The effects of high-intensity functional training on muscle damage and recovery capacity in trained individuals. Rev Andal Med Deporte 2023; 16.##48. Sharples AP, Turner DC. Skeletal muscle memory. Am J Physiol Cell Physiol 2023; 324(6): C1274-C1294. PMID: 37154489.##49. Baehr LM, West DW, Marcotte G, Marshall AG, De Sousa LG, Baar K, et al. Age-related deficits in skeletal muscle recovery following disuse are associated with neuromuscular junction instability and ER stress, not impaired protein synthesis. Aging (Albany NY) 2016; 8(1): 127. PMID: 26826670.##50. Hammond JW, Hinton RY, Curl LA, Muriel JM, Lovering RM. Use of autologous platelet-rich plasma to treat muscle strain injuries. Am J Sports Med 2009; 37(6): 1135-1142. PMID: 19282509.##51. Harber MP, Konopka AR, Jemiolo B, Trappe SW, Trappe TA, Reidy PT. Muscle protein synthesis and gene expression during recovery from aerobic exercise in the fasted and fed states. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 2010; 299(5): R1254-R1262. PMID: 20720176.## ##

اثربخشی تمرینات درکی-حرکتی مبتنی بر رویکرد حسی چندگانه بر کیفیت زندگی و فعالیت های روزمره زندگی سالمندان مبتلا به نقایص شناختی خفیف، کارآزمایی بالینی The Effectiveness of Multisensory-Based Perceptual-Motor Exercises on Quality of Life and Daily Living Activities in Older Adults with Mild Cognitive Impairment: A Clinical Trial 1 1 سابقه و هدف: سالمندان با نقایص شناختی خفیف چالش‌هایی نظیر مشکلات حسی و کاهش استقلال دارند. رویکرد یکپارچگی حسّی با تمرینات روزمره و درگیر کردن حواس مختلف، هماهنگی و عملکرد درکی-حرکتی آن‌ها را بهبود می‌بخشد. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی تمرینات درکی-حرکتی مبتنی بر حسّ چندگانه بر کیفیت زندگی و فعالیت‌های روزمره این افراد، انجام پذیرفت. مواد و روش‌‌ها: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی، با طرح پیش آزمون- پس آزمون همراه با گروه کنترل و درمان به صورت دو سوکور انجام شد. روش نمونه‌گیری به صورت ملاکی از نوع در دسترس انجام شد و 30 سالمند به‌طور تصادفی در دو گروه کنترل و درمان به‌طور مساوی تقسیم شدند. ابزارهای اندازه‌گیری شامل مقیاس بارتل و پرسشنامه کیفیت زندگی لیپاد بود. مداخلات در 8 جلسه درمانی، 2 روز در هفته به مدت 1 ماه به صورت انفرادی برای هر یک از شرکت‌کنندگان ارائه شد. یافته‌ها: در این مطالعه 24 مرد (80 درصد) و 6 زن (20 درصد) سالمند مبتلا به نقایص خفیف شناختی با میانگین (انحراف معیار) سنی (6/7) 9/63 سال و سطح شناختی (4/95) 22/46 شرکت کردند. در این مطالعه پایایی آزمون- باز آزمون نسخه کوتاه وضعیت ذهنی، مقیاس بارتل و پرسشنامه کیفیت زندگی لیپاد به ترتیب 0/81، 0/83 و 0/82 محاسبه شد. میانگین (انحراف معیار) کیفیت زندگی لیپاد و مقیاس بارتل در گروه درمان و کنترل به ترتیب (21/03) 28/88، (26/4) 47/79، و در مقیاس بارتل به ترتیب (26/15) 68/2 و (26/55) 52/20 به دست آمد. نتایج حاصل از آزمون تی‌زوجی نشان داد که مداخلات درکی- حرکتی مبتنی بر رویکردهای چند حسی تأثیر معنی‌داری بر کیفیت زندگی و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره سالمندان داشته‌اند. در گروه کنترل تغییرات قابل‌ توجهی تنها در فعالیت‌های روزمره مشاهده شد، در حالی که کیفیت زندگی تغییر معنی‌داری نداشت. استنتاج: تمرینات درکی- حرکتی با رویکردهای چند حسی وابستگی سالمندان را کاهش داده و کیفیت زندگی آنان را بهبود می‌بخشند. شماره ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20171219037954N4   2 Background and purpose: Older adults with mild cognitive impairment face challenges such as sensory deficits and reduced independence. The sensory integration approach, which involves daily exercises engaging multiple senses, has been shown to enhance coordination and sensorimotor performance. This study aimed to investigate the effects of multisensory-based sensorimotor exercises on quality of life and performance in daily activities in this population. Materials and methods: This study employed a quasi-experimental design with a pre-test–post-test framework, featuring control and intervention groups, and was conducted as double-blind research. Purposive and convenience sampling was used to select 30 older adults, who were then randomly and equally assigned to control and intervention groups. Measurement tools included the Barthel Index and the LIPAD Quality of Life Questionnaire. The intervention consisted of eight individual therapy sessions, conducted twice a week over the course of one month for each participant. Results: In this study, 24 men (80%) and 6 women (20%) with mild cognitive impairment participated, with a mean age of 63.9 years (SD= 6.7) and a mean cognitive score of 22.46 (SD= 4.95). Test-retest reliability for the short-form MMSE, Barthel Index, and LIPAD Quality of Life Questionnaire was 0.81, 0.83, and 0.82, respectively. The mean (SD) LIPAD Quality of Life and Barthel Index scores in the intervention and control groups were 28.88 (SD = 21.03) and 47.79 (SD = 26.4), respectively; for the Barthel Index specifically, scores were 68.2 (SD= 26.15) in the intervention group and 52.20 (SD=26.55) in the control group. Paired t-test results indicated that multisensory-based sensorimotor interventions had a significant effect on both quality of life and daily activities in older adults. In the control group, significant changes were observed only in daily activities, while quality of life showed no meaningful improvement. Conclusion: Multisensory-based perceptual-motor exercises can reduce dependency among older adults and enhance their quality of life. (Clinical Trials Registry Number: IRCT20171219037954N4)   36 46 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/8 1402/9/17 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/21 1404/2/1 مریم بینش Maryam Binesh مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی عضلانی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران جمیل اسلامی Jamil Eslami کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران شیما شاهرخی Shima Shahrokhi کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران حسین میرزا بیگی Hossein Mirzabeigi کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران انسیه نعیمی Ensieh Naimi کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران مینا سادات میرشجاع Mina Sadat Mirshoja گروه کاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ایران perceptual-motor skills multisensory interventions daily activities elderly cognitive deficits مهارت‌های درکی-حرکتی مداخلات حسی چندگانه فعالیت‌های روزمره سالمندان نقایص شناختی خفیف 1. Burks HB, des Bordes JK, Chadha R, Holmes HM, Rianon NJ. Quality of Life assessment in older adults with dementia: a systematic review. Dement Geriatr Cogn Disord 2021; 50(2): 103-110. PMID: 34167127.##2. Imtiaz D, Anwar Y, Khan A. Wearable sensors and a multisensory music and reminiscence therapies application: To help reduce behavioral and psychological symptoms in person with dementia. Smart Health 2020; 18: 100140.##3. Zaree M. Multisensory Stimulation in Dementia. Funct Disabil J 2020; 3(1): 123-130.##4. Hertzog D, Cermak S, Bar-Shalita T. Sensory modulation, physical activity and participation in daily occupations in young children. Can J Occup Ther 2019; 86(2): 106-113. PMID: 31018672.##5. Henry M, Baudry S. Age-related changes in leg proprioception: implications for postural control. J Neurophysiol 2019; 122(2): 525-538. PMID: 31166819.##6. Zhang S, Xu W, Zhu Y, Tian E, Kong W. Impaired multisensory integration predisposes the elderly people to fall: a systematic review. Front Neurosci 2020; 14: 411.##7. Pinto JO, Vieira De Melo BB, Dores AR, Peixoto B, Geraldo A, Barbosa F. Narrative review of the multisensory integration tasks used with older adults: inclusion of multisensory integration tasks into neuropsychological assessment. Expert Rev Neurother 2021; 21(6): 657-674. PMID: 33890537.##8. Jones SA, Beierholm U, Meijer D, Noppeney U. Older adults sacrifice response speed to preserve multisensory integration performance. Neurobiol Aging 2019; 84: 148-157. PMID: 31586863.##9. Bahureksa L, Najafi B, Saleh A, Sabbagh M, Coon D, Mohler MJ, et al. The impact of mild cognitive impairment on gait and balance: a systematic review and meta-analysis of studies using instrumented assessment. Gerontology 2017; 63(1): 67-83. PMID: 27172932.##10. Montero-Odasso M, Speechley M. Falls in cognitively impaired older adults: implications for risk assessment and prevention. J Am Geriatr Soc 2018; 66(2): 367-375. PMID: 29318592.##11. Zhang W, Low L-F, Schwenk M, Mills N, Gwynn JD, Clemson L. Review of gait, cognition, and fall risks with implications for fall prevention in older adults with dementia. Dement Geriatr Cogn Disord 2019; 48(1-2): 17-29. PMID: 31743907.##12. Jang SH, Lee J-H. Impact of sensory integration training on balance among stroke patients: Sensory integration training on balance among stroke patients. Open Med 2016; 11(1): 330-335. PMID: 28352817.##13. Gallegos M, Morgan ML, Cervigni M, Martino P, Murray J, Calandra M, et al. 45 Years of the mini-mental state examination (MMSE): A perspective from ibero-america. Dement Neuropsychol 2022. PMID: 36530763.##14. Creavin ST, Wisniewski S, Noel-Storr AH, Trevelyan CM, Hampton T, Rayment D, et al. Mini-Mental State Examination (MMSE) for the detection of dementia in clinically unevaluated people aged 65 and over in community and primary care populations. Cochrane Database Syst Rev 2016; 2016. PMID: 26760674.##15. Seydian Maziar FM, Norouzian M, Nejat S, Delavar A, Qasimzadeh HE. Preparing and validating the Persian version of the Short Test of Mental Status [In Persian]. Sci J Med Organ Islam Repub Iran 2016; 25(4): 408-414.##16. Ajmal H, Sharif F, Shakeel H, Waqas M, Imran M. Berg Balance Scale as a clinical screening tool to check fall risk among healthy geriatric community. Rawal Med J 2021; 46: 209.##17. Razmjouie F, Ghoochani BZ, Ghahremani L, Sokout T, Asadollahi A, Abyad A. Validation of the Persian version of the 9-item Berg Balance Scale among older Iranians. Oman Med J 2023; 38(3): e506. PMID: 37489159.##18. Tagharrobi Z, Sharifi K, Sooky Z. Psychometric evaluation of Shah version of modified Barthel index in elderly people residing in Kashan Golabchi nursing home. Feyz 2011; 15(3): 213-224.##19. Zhang C, Zhang X, Zhang H, Zeng P, Yin P, Li Z, et al. Psychometric properties of the Barthel Index for evaluating physical function among Chinese oldest-old. JCSM Clin Rep 2022; 7(2): 33-43.##20. Sadri M. The association between health literacy and quality of life in the older adults: A cross-sectional study. Aging Ment Health 2023; 21(2): 14-21.##21. Ataei F, Kheirabadi G, Meracy M, Keshvari M. Factors related to the quality of life in the elderly of Isfahan city. Res Sq 2024; 2.##22. Mirzaie H, Hosseini SA, Riazi A, Fard F, Oori M, Zadeh S, et al. The effect of a perceptual-motor program based on Johnstone and Ramon method on gross motor skills of children with visual impairment: A randomized controlled trial. Arch Rehabil 2020; 21(1): 88-104.##23. Johnstone JA, Ramon M. Perceptual-motor activities for children: An evidence-based guide to building physical and cognitive skills. Champaign: Human Kinetics; 2011.##24. Faghfouriazar M. The Effectiveness of Selected Perceptual-Motor Exercises on Working Memory and Quality of Life of Elderly Women. Aging Psychol 2023; 9(3): 293-310.##25. Senkowski D, Saint-Amour D, Höfle M, Foxe JJ. Multisensory interactions in early evoked brain activity follow the principle of inverse effectiveness. Neuroimage 2011; 56(4): 2200-2208. PMID: 21497200.##26. Zhang S, Xu W, Zhu Y, Tian E, Kong W. Impaired Multisensory Integration Predisposes the Elderly People to Fall: A Systematic Review. Front Neurosci 2020; 14.##27. Yung S. Associations between Age-Related Changes in Sensory and Cognitive Abilities in Multisensory Integration and Driving [dissertation]. Toronto: University of Toronto; 2022.##28. Perez P, Vallejo E, Revuelta M, Redondo Vega MV, Guervós Sánchez E, Ruiz J. Immersive music therapy for elderly patients. In: Proceedings of the ACM International Conference on Interactive Media Experiences; 2022.##29. Ren Y, Ren Y, Yang W, Tang X, Wu F, Wu Q, et al. Comparison for younger and older adults: Stimulus temporal asynchrony modulates audiovisual integration. Int J Psychophysiol 2018; 124: 1-11. PMID: 29248668.##30. Chou R, Dana T, Bougatsos C, Grusing S, Blazina I. Screening for impaired visual acuity in older adults: updated evidence report and systematic review for the US Preventive Services Task Force. JAMA 2016; 315(9): 915-933. PMID: 26934261.##31. Alvares Pereira G, Silva Nunes MV, Alzola P, Contador I. Cognitive reserve and brain maintenance in aging and dementia: An integrative review. Appl Neuropsychol Adult 2022; 29(6): 1615-1625. PMID: 33492168.##32. Kazemi N, Sajjadi H, Bahrami G. Quality of life in Iranian elderly. J Gerontol 2019.##33. Seyyedrasooli A, Ghojazadehm M, Goljaryan S, Hosseini MS, Esmaeilnezhad M. The Effect of Sensory Stimulation on Quality of Life of the Elderly and their Self-efficacy for Coping with the Fear of Falling. Iran J Nurs Midwifery Res 2020; 25(5): 407-413. PMID: 33344212.##34. De Dieuleveult AL, Siemonsma PC, Van Erp JB, Brouwer A-M. Effects of aging in multisensory integration: a systematic review. Front Aging Neurosci 2017; 9: 80. PMID: 28400727.##35. Taheri M, KI, AHA, MR. The Effect of Perceptual-Motor Exercises on Movement Detection and Motor Coordination among Elderly Women. J Res Behav Sci 2018; 16(1): 15-20.##36. Granda-Vera J, Barbero-Alvarez J, Cortijo-Cantos A. Effects of a perceptual-motor programme on reaction response of elderly people. Rev Int Med Cienc Act Fis Deporte 2015; 15(57).## ##

اثربخشی مداخله آموزشی تئوری محور بر سازه‌های مدل فرایند رویکرد اقدام بهداشتی و رفتارهای حفاظت کننده در برابر نور خورشید در دانش آموزان پسر Effectiveness of a Theory-Based Educational Intervention on the Constructs of the Health Action Process Approach (HAPA) Model and Sun Protective Behaviors in Male Students 1 1 سابقه و هدف: اجرای مداخلات تئوری محور در راستای پیشگیری از سرطان پوست در نوجوانان پسر به‌واسطه مواجهه مفرط با نور خورشید و عدم رعایت رفتارهای پیشگیرانه ضروری است. مطالعه حاضر با هدف تعیین تاثیر مداخله آموزشی بر رفتارهای حفاظت کننده در برابر نور خورشید در دانش‌آموزان پسر، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی بود که 168 نفر از دانش‌آموزان پسر 13 تا 15 ساله از 8 مدرسه دولتی شهر قائم‌شهر در قالب دو گروه مداخله و کنترل در آن شرکت کردند. مداخله شامل 5 جلسه آموزش گروهی 45 دقیقه‌ای به همراه فایل صوتی 3 تا 5 دقیقه‌ای خلاصه محتوا و 2 پیامک آموزشی برای هر جلسه بود. داده‌ها با پرسشنامه چند قسمتی شامل سوالات دموگرافیک، خرده مقیاس‌های مدل فرایند رویکرد اقدام بهداشتی (31 سوال) و چک لیست ارزیابی رفتار (8 سوال ) بود که قبل و 3 ماه بعد از مداخله تکمیل شد. نرم افزار SPSS نسخه 25 و آزمون‌های کای اسکوئر، تی مسئقل و زوجی، و آنالیز کوواریانس برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد پس از مداخله با کنترل اثر متغیر پیش آزمون، خودکارآمدی (از 2/48±9/06 به 4/29±14/13)، هوشیاری بهداشتی (از 31/1±3/57به 3/38±6/12)، برنامه ریزی عمل (از 1/86±6/45به 2/23±11/30)، برنامه ریزی مقابله (از 1/67±7/34 به 2/38±12/51)، خطر درک شده (از 5/13±12/92 به 6/43±20/55)، قصد (از 3/42±8/35 به 4/25±15/82) و رفتار حفاظت کننده در برابر نور خورشید (از 1/45±1/34 به 2/10 ±3/74) در گروه مداخله به طور معنی‌داری بهبود یافت (0/05>P). استنتاج: بهبود متغیرهای روانشناختی موثر بر رفتارهای حفاظت کننده در برابر سرطان پوست بر کارآیی مداخله آموزشی مبتنی بر مدل HAPA تاکید کرد. بنابراین، استفاده از مدل HAPA در طراحی مداخلات آموزشی با هدف ارتقاء رفتارهای حفاظت کننده در برابر نور خورشید بواسطه تعدد سازه‌های روانشناختی موثر بر رفتار و قابلیت پیش‌بینی رفتارهای بهداشتی توصیه می‌شود.   2 Background and purpose: The implementation of theory-based interventions is essential for the prevention of skin cancer among male adolescents, given their high levels of sun exposure and low adherence to preventive behaviors. The aim of the present study was to evaluate the effect of an educational intervention based on the Health Action Process Approach (HAPA) model on sun protective behaviors in male students. Materials and methods: The present study was a quasi-experimental design involving 168 male students aged 13 to 15 years from eight public schools in Qaemshahr city, who were assigned to either the experimental or control group. The intervention consisted of five 45-minute group training sessions, each accompanied by a 3–5-minute summarized educational audio file and two targeted SMS messages. Data were collected using a multi-section questionnaire comprising demographic items, 31 items measuring subscales of the Health Action Process Approach (HAPA) model, and an 8-item behavioral evaluation checklist. Questionnaires were completed both before the intervention and three months afterwards. Data analysis was performed using SPSS version 25.0, employing chi-square tests, independent and paired t-tests, and analysis of covariance (ANCOVA). Results: The results indicated that, after controlling for the pre-test variable, the mean scores significantly improved in the experimental group following the theory-based intervention. Specifically, there were significant increases in self-efficacy (from 9.06 ± 2.48 to 14.13 ± 4.29), health awareness (from 3.57 ± 1.30 to 6.12 ± 3.38), action planning (from 6.45 ± 1.86 to 11.30 ± 2.23), coping planning (from 7.34 ± 1.67 to 12.15 ± 2.38), perceived risk (from 12.92 ± 5.13 to 20.55 ± 6.43), intention (from 8.35 ± 3.42 to 15.82 ± 4.25), and sun protection behavior (from 1.34 ± 1.45 to 3.74 ± 2.10) (P < 0.05). Conclusion: Promoting the psychological variables influencing sun protective behaviors highlights the efficacy of educational interventions based on the Health Action Process Approach (HAPA) model. Therefore, it is recommended that the HAPA model be utilized in the design of educational interventions aimed at improving sun protective behaviors, due to its comprehensive set of psychological constructs that influence behavior and its strong predictive capacity for health-related actions.   47 59 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/10 1403/8/20 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/21 1404/2/31 غزال اولادعظیمی Qazal Olad Azimi کارشناسی ارشد، گروه بهداشت عمومی و آموزش سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران qazal69azami@gmail.com عیسی محمدی زیدی Isa Mohammadi Zeidi دانشیار آموزش بهداشت، مرکز تحقیقات رشد کودکان، پژوهشکده پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران emohammadi@qums.ac.ir هادی مرشدی Hadi Morshedi دانشیار آموزش بهداشت، مرکز تحقیقات رشد کودکان، پژوهشکده پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران morshediy@gmail.com محمدرضا ملکی Mohammadreza Maleki دانشیار آموزش بهداشت، مرکز تحقیقات رشد کودکان، پژوهشکده پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران ایران malekiMr@yahoo.com سعید شهسواری Saeed Shahsavari استادیار آمار حیاتی، گروه آمار حیاتی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی البرز، البرز، ایران ایران shahsavari_saeed@yahoo.com امیر پاکبور Amir Pakpoor استادیار آمار حیاتی، گروه آمار حیاتی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی البرز، البرز، ایران ایران pakpour_amir@gmail.com sunlight self-efficacy education perceived risk planning skin Cancer نور خورشید خودکارآمدی آموزش خطر درک شده برنامه‌ریزی سرطان پوست 1. Sobhani S, Masinaei M, Fattahi N, Moghaddam SS, Naderimagham S, Rezaei N, et al. National and provincial population-based incidence and mortality of skin cancer in Iran; 1990-2016. Asia Pac J Clin Oncol 2021; 17(5):e162-e169 PMID: 32762132.##2. Mehri M, Karazhian M, Nikyar A, Mehri R, Bagheri A, Akbari M, etal. Incidence Rates and Time Trends of Skin Cancer in Golestan Province, Northeastern Iran, 2005-2018. Arch Iran Med 2024; 27(6):289-297 PMID: 38855798.##3. McKenzie C, Nahm WJ, Kearney CA, Zampella JG. Sun-protective behaviors and sunburn among US adults. Arch Dermatol Res 2023; 315(6):1665-1674 PMID: 36790452.##4. Yu SY, Hirsch A, Zaslavsky O, Cochrane BB. Risk factors and early prevention of skin cancer in rural older outdoor workers: A scoping review. Geriatr Nurs 2023; 54:37-45 PMID: 37703688.##5. Roky AH, Islam MM, Ahasan AF, Mostaq MS, Mahmud MZ, Amin MN, et al. Overview of skin cancer types and prevalence rates across continents. Cancer Pathogenesis and Therapy 2024; 1-12.##6. Łyko M, Kruzel M, Kuś A, Maj J, Szepietowski JC, Jankowska-Konsur A. Sun protection among university students in Poland: a survey of awareness and attitudes. Postepy Dermatol Alergol 2021; 38 (6):961-966 PMID: 35126001.##7. Dodd S, Widnall E, Russell AE, Curtin EL, Simmonds R, Limmer M, et al. School-based peer education interventions to improve health: a global systematic review of effectiveness. BMC Public Health 2022; 22 (1): 2247 PMID: 36461024.##8. Bai YK, Lee S, Overgaard K. Critical Review of Theory Use in Breastfeeding Interventions. J Hum Lact 2019; 35(3):478-500 PMID: 31100027.##9. Van Nes KA, Van Loveren C, Luteijn MF, Slot DE. Health action process approach in oral health behavior: Target interventions, constructs and groups-A systematic review. Int J Dent Hyg 2023; 21(1): 59-76 PMID: 36208281.##10. Panahi H, Salehi L, Mahmoodi Z. A predictive model of the sunscreen uses in the paddy workers based on the health action process approach model: a path analysis. J Egypt Public Health Assoc 2020; 95(1): 23 PMID: 32955668.##11. Hubbard G, Kyle RG, Neal RD, Marmara V, Wang Z, Dombrowski SU. Promoting sunscreen use and skin self-examination to improve early detection and prevent skin cancer: quasi-experimental trial of an adolescent psycho-educational intervention. BMC Public Health 2018; 18(1): 666 PMID: 29843654.##12. Schüz N, Schüz B, Eid M. Adding Perspective: Predicting Adolescent Sunscreen Use with an Extended Health Action Process Approach. Appl Psychol Health Well Being 2016; 8(2): 155-171 PMID: 27040606.##13. Panahi H, Salehi L. Perspectives of paddy workers regarding the use of sunscreen: theory-based qualitative research. Arch Public Health 2019; 77: 35 PMID: 31388421.##14. Baghianimoghadam M H, Mohammadi S, Mazloomi Mahmoudabad S S, Norbala M T. The Effect of Education Based on Protection–motivation Theory on Skin Cancer Preventive Practices among Female High School Students in Yazd. Intern Med Today 2011; 17 (1):27-34 (Persian).##15. Asai Y, Armstrong D, McPhie ML, Xue C, Rosen CF. Systematic Review of Interventions to Increase Awareness of Ultraviolet Radiation-Induced Harm and Protective Behaviors in Post-Secondary School Adults. J Cutan Med Surg 2021; 25(4):424-436 PMID: 33566702.##16. Tam MT, Wu JM, Zhang CC, Pawliuk C, Robillard JM. A Systematic Review of the Impacts of Media Mental Health Awareness Campaigns on Young People. Health Promot Pract 2024; 25(5):907-920 PMID: 38468568.##17. Yousaf A, Moin H, Majeed S, Shafi R, Mansoor S. The positive impact of introducing modified directed self-learning using pre-small group discussion worksheets as an active learning strategy in undergraduate medical education. Med Educ Online 2023; 28(1): 2204547 PMID: 37101385.##18. Panahi H, Keikavoosi-Arani L, Salehi L. Sunscreen use: a theory-based interventional study using HAPA. Health Education 2020 120 (3): 217-227. https://doi.org/10. 1108/HE-03-2020-0013##19. Craciun C, Schüz N, Lippke S, Schwarzer R. Facilitating sunscreen use in women by a theory-based online intervention: a randomized controlled trial. J Health Psychol 2012; 17(2): 207-216 PMID: 21752862.##20. Seidel N, Fieber V, Breitbart EW, Bornhäuser M, Stölzel F. Cluster Randomized Trial: Sun Protection Intervention 'Clever in Sun and Shade for Preschools'-Effectiveness and Dissemination. Children (Basel) 2021; 8(8): 651 PMID: 34438542.##21. Hubbard G, Kyle RG, Neal RD, Marmara V, Wang Z, Dombrowski SU. Promoting sunscreen use and skin self-examination to improve early detection and prevent skin cancer: quasi-experimental trial of an adolescent psycho-educational intervention. BMC Public Health 2018; 18(1): 666 PMID: 29843654.##22. Mirzaie A, Mohammadi S, Mazlomi S, Jalilian M, Hatamzadeh N. Promotion of Sun Protection in Children: An Educational Intervention Based on Social Cognitive Theory to Skin Cancer Prevention via Mother Education. J Ilam Uni Med Sci 2012; 19 (4): 38-45. (Persian).##23. Ludewig M, Rocholl M, John SM, Wilke A. Secondary prevention of UV-induced skin cancer: development and pilot testing of an educational patient counseling approach for individual sun protection as standard procedure of patient care. Int Arch Occup Environ Health 2020; 93(6): 765-777 PMID: 32162123.##24. Bohlen LC, Emerson JA, Rhodes RE, Williams DM. A Systematic Review and Meta-analysis of the Outcome Expectancy Construct in Physical Activity Research. Ann Behav Med 2022; 56(7): 658-672 PMID: 34491296.##25. Baig IT, Petronzio A, Maphet B, Chon S. A Review of the Impact of Sun Safety Interventions in Children. Dermatol Pract Concept 2023; 13(1): e2023066 PMID: 36892334.##26. White KM, Zhao X, Starfelt Sutton LC, Young RM, Hamilton K, Hawkes AL, et al. Effectiveness of a theory-based sun-safe randomized behavioral change trial among Australian adolescents. Psycho-oncology 2019; 28(3): 505-510 PMID: 30552786.##27. Zanjanchi Neko F, Mohammadi Zeidi I, Morshedi H, Mohammadi Zeidi B. Effects of M-health Intervention on Physical Activity Status in Older Adults with Type 2 Diabetes: Using Health Action Process Approach Model. J Health Res Commun 2023; 9 (1):48-61 (Persian).##28. Mohammadi Zeidi I, Morshedi H, Shokohi A. Predicting psychological factors affecting regular physical activity in hypertensive patients: Application of health action process approach model. Nurs Open 2020; 8(1):442-452 PMID: 33318852.##29. Zanjanchi Niko F, Mohammadi Zeidi I, Morshedi H, Mohammadi Zeidi B, Maleki M. Effectiveness of Theory-Based Intervention on Knowledge Level, Psychological Constructs, Metabolic Index and Physical Activity Status in Patients with Type 2 Diabetes: Application of the Health Action Process Approach (HAPA) Model. Clinical diabetology 2023; 12 (5): 290-300.## ##

تعیین هویت دیکروسلیوم دندریتیکوم جدا شده از نشخوارکنندگان کوچک استان آذربایجانشرقی با استفاده از ژن های Nad1 و ITS2 Identification of Dicrocoelium dendriticum isolated from small ruminants of east Azerbaijan province using ITS2 and Nad1 gene markers 1 1 سابقه و هدف: دیکروسلیوم دندریتیکوم از مهمترین و شایعترین فلوکهای کبدی علفخوارن اهلی و وحشی است. با این وجود، در ارتباط با خصوصیات ژنومی این ترماتود مهم و دارای اهمیت زئونوتیک اطلاعات کمی وجود دارد. این مطالعه با هدف تعیین تنوع درون گونه‌ای در دیکروسلیوم دندریتیکوم جدا شده از گوسفندها و بزهای استان آذربایجانشرقی، از طریق آنالیز ژن‌های میتوکندریائی Nad1 و ریبوزومی ITS2 انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، DNA نمونه‌های دیکروسلیوم دندریتیکوم استخراج شدند. سپس قطعاتی از ژن‌های هدف از طریق PCR معمولی تکثیر شدند. نمونه‌های PCR از هر قطعه ژن مربوط به ایزوله‌های گوسفندی (6 نمونه) و بزی (4 نمونه) برای تعیین توالی ارسال شدند. توالی‌های به‌دست آمده با استفاده از نرم‌افزار BioEdit تصحیح شدند و با استفاده از الگوریتم ClustalW در نرم‌افزار MEGA7.0 با همدیگر هم تراز شدند. هم‌چنین توالی‌های مربوط به مطالعه‌ی حاضر با تعدادی از توالی های ثبت شده در NCBI، با روش BLAST مقایسه شدند تا تشابه‌ها و تفاوت‌های موجود بین ایزوله‌های مطالعه‌ی حاضر با سایر ایزوله‌ها مشخص شوند. در نهایت، برای تعیین موقعیت فیلوژنی ایزوله‌های دیکروسلیوم دندریتیکوم، درخت فیلوژنی مربوط به هر ژن با استفاده از نرم‌افزار MEGA7.0 و با روش Neighbor-Joining ترسیم شد. یافته‌ها: آنالیز توالی‌ها نشان داد که در بین توالی‌های ITS2 فقط یک نوکلئوتید متفاوت به شکل افزایشی در یک نمونۀ گوسفندی مشاهده شد و براساس همین تفاوت فقط دو نوع هاپلوتایپ در بین ایزوله‌های دیکروسلیوم دندریتیکوم مشاهده شد. آنالیز توالی‌های Nad1 هیچ تفاوت درون گونه‌ای را نشان نداد. در مطالعۀ حاضر مقایسۀ توالی‌های ITS2 و Nad1، به‌جز با چند توالی معدود، شباهت 100 درصدی با سایر توالی‌های انتخاب شده از NCBI نشان دادند. با ترسیم درخت فیلوژنی به وضوح مشخص شد که توالی‌های هر کدام از ژن ها هم با خود و هم با اکثر توالی‌های NCBI در یک شاخه قرار گرفتند. استنتاج: در این مطالعه با استفاده از ژن Nad1 تفاوت درون گونه‌ای برای دیکروسلیوم دندریتیکوم مشاهده نشد. بنابراین برای اثبات وجود تنوع درون گونه‌ای دیکروسلیوم دندریتیکوم بهتر است از ژن ریبوزومی ITS2 استفاده شود.   2 Background and purpose: Dicrocoelium dendriticum is the most important liver fluke of the domestic and wild herbivores. Nevertheless, there is scarce data on the genetic characteristics of this important zoonotic trematode. This study aimed to determine the intraspecific variations within D. dendriticum samples from sheep and goats in East Azerbaijan province, northwestern Iran, through the analysis of mitochondrial Nad1 and ribosomal ITS2 genes. Materials and methods: In this study, DNA was extracted from the D. dendriticum samples. Subsequently, the Nad1 and ITS2 genes were amplified through conventional PCR method. PCR products from each gene for sheep (6 samples) and goat (4 samples) isolates were sent for sequencing. The obtained sequences were edited through BioEdit software and aligned with each other using the ClustalW algorithm in MEGA7.0 software. Similarly, all nucleotide sequences were compared with some sequences deposited in the NCBI, based on BLAST function. Finally, to determine the phylogenetic status of D. dicrocoelium isolates, a phylogenetic tree relevant to each gene marker was constructed using the Neighbor-Joining method in MEGA7.0 software to investigate the similarities and differences between isolates from different geographical regions around the world and our D. dendriticum samples. Results: The analysis of sequences showed that, among the 4 ITS2 sequences, there was only one additional nucleotide relevant to one of the sheep isolates, while no difference was found among the sequences of Nad1 fragments. In the BLAST comparison, except for a few sequences, 100% similarity was found between our sequences and reference sequences from NCBI. Phylogenetic tree construction indicated that both ITS2 sequences and Nad1 fragments were clearly grouped in a clade, both separately and together, with the majority of selected sequences from NCBI. Conclusion: The haplotype difference was not observed for the Nad1 gene, so it is better to use the ITS2 gene to detect different haplotypes of D. dendriticum.   60 71 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/8 1403/6/18 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/28 1403/10/8 عباس ایمانی باران Abbas Imani Baran دانشیار، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ایران a.imani@tabrizu.ac.ir سالار علیدوست Salar Alidoost دانشجوی کارشناسی ارشد انگل شناسی دامپزشکی، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ایران salar.alidoost@gmail.com احمد نعمت الهی Ahmad Nematollahi استاد، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ایران anemat@tabrizu.ac.ir معصومه فیروز امندی Masoomeh Firouzamandi دانشیار، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ایران m.firouzamandi@tabrizu.ac.ir بهزاد قربانزاده Behzad Ghorbanzadeh دکترای تخصصی انگل شناسی پزشکی، کارشناس آزمایشگاه مرکزی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ایران ghorbanzadeh.med@gmail.com diversity Dicrocelium dendriticum sheep goat East Azerbaijan Nad1 ITS2 تنوع ژنتیکی دیکروسلیوم دندریتیکوم گوسفند بز آذربایجان شرقی Nad1 ITS2 1. Maurelli MP, Rinaldi L, Capuano F, Perugini AG, Veneziano V and Cringoli G. Characterization of the 28S and the second internal transcribed spacer of ribosomal DNA of Dicrocoelium dendriticum and Dicrocoelium hospes. Parasitol Res 2007; 101(5): 1251–1255. PMID: 17605007.##2. Addy F, Narh JK, Adjei KK, Adu-Bonsu G. Dicrocoelium spp. in cattle from Wa, Ghana: prevalence and phylogeny based on 28S rRNA. Parasitol Res 2021; 120(4):1499–1504. PMID: 33594621.##3. Zhao G-H, Bian Q-Q, Ren W-X, Jia Y-Q, Cheng W-Y, Fang Y-Q, Song J-K, Lin Q. Genetic variability among Dicrocoelium dendriticum isolates from different regions in Shaanxi Province, China revealed by sequences of three mitochondrial genes. Mitochondrial DNA 2013; 24(6): 683–688. PMID: 23521316.##4. orjipoor S, Moazeni M, Sharifiyazdi H. Characterization of Dicrocoelium dendriticum haplotypes from sheep and cattle in Iran based on the internal transcribed spacer 2 (ITS-2) and NADH dehydrogenase gene (nad1). J Helminthol 2015; 89(2):158–164. PMID: 24119243.##5. Bian Q, Zhao G, Jia Y, Fang Y, Cheng W, Du S et al. Characterization of Dicrocoelium dendriticum isolates from small ruminants in Shaanxi Province, north-western China, using internal transcribed spacers of nuclear ribosomal DNA. J Helminthol 2015; 89(1): 124-129. PMID: 23890204.##6. artınez-Ibeas A, Martınez-Valladares M, Gonzalez-Lanza C, Minambres B, Manga-Gonzalez M. Detection of Dicrocoelium dendriticum larval stages in mollusc and ant intermediate hosts by PCR, using mitochondrial and ribosomal internal transcribed spacer (ITS-2) sequences. Parasitology 2011; 138(14): 1916–1923. PMID: 21861946.##7. Asim Khan M, Afshan K, Nazar M, Firasat S, Chaudhry U, Sargison ND. Molecular confirmation of Dicrocoelium dendriticum in the Himalayan ranges of Pakistan. Parasitol Int 2021; 81:102276. PMID: 33370606.##8. Hayashi K, Ohtori M, Tang WQ, Ohari Y, Mohanta UK, Itagaki T. Molecular phylogenetic relationship of Dicrocoelium dendriticum from Japan and China based on nucleotide sequences of the mitochondrial nad1. Jpn J Vet Parasitol 2016; 15(1):12–18.##9. Hayashi K, Tang W-Q, Y. Ohari, M. Ohtori, Mohanta UK, Matsuo K, et al. Phylogenetic relationships between Dicrocoelium chinensis populations in Japan and China based on mitochondrial nad1 gene sequences. Parasitol Res 2017; 116(9): 2605–2609.##10. Nezami E, Arbabi M, Hooshyar H, Delavari M. Morphological and Molecular Detection of Dicrocoelium dendriticum isolated from Domestic Animals Based on Genetic ND1 Marker in Markazi Province. J Vet Res 2019; 74(1): 27-34 (persian).##11. Shamsi L, Tavassoli M, Naem S, Mahmoudian A, Ahmadi E. Morphologic and molecular analysis of Dicrocoelium dendriticum species from Iranian native sheep. J Parasit Dis 2020; 44(2): 441-446. PMID: 32508420.##12. Otranto D, Rehbein S, Weigl S, Cantacessi C, Parisi A, Lia RP et al. Morphological and molecular differentiation between Dicrocoelium dendriticum (Rudolphi, 1819) and Dicrocoelium chinensis (Sudarikov and Ryjikov, 1951) Tang and Tang, 1978 (platyhelminthes: Digenea). Acta Trop 2007; 104(2): 91–98. PMID: 17803950.##13. Arbabi M, Dalimi-Asl A, Ghaffarifar F, Foorozandeh-Moghadam M. Morphological and molecular characterization of Dicrocoelium isolated from sheep in the north and center of Iran. Feyz 2012; 16(2): 135–145 (persian).##14. Bari S, Arbabi M, Gill P, Sharif M, Ziaei Hezarjaribi H, Dodangeh S, et al. Morphological and Molecular (28S rDNA) Characterization of Dicrocoelium dendriticum isolates from Sheep, Goat and Cattle in Mazandaran Province, Iran. J Mazand Univ Med Sci 2018; 28: 38-45. (Persian).##15. Liu GH, Yan HB, Otranto D, Wang XY, Zhao GH, Jia WZ et al. Dicrocoelium chinensis and Dicrocoelium dendriticum (Trematoda: Digenea) are distinct lancet fluke species based on mitochondrial and nuclear ribosomal DNA sequences. Mol Phylogenet Evol 2014; 79: 325–331. PMID: 25016202.##16. Dar JS, Shabir U, Dar SA, Ganai BA. Molecular characterization and immunodiagnostics of Dicrocoelium dendriticum species isolated from sheep of north-west Himalayan region. J Helminthol 2020; 94, e174. PMID: 32684172.##17. Javanmard E, Mohammad Rahimi H, Nemati S, Soleimani Jevinani S, Mirjalali H. Molecular analysis of internal transcribed spacer 2 of Dicrocoelium dendriticum isolated from cattle, sheep, and goat in Iran. BMC Vet Res 2022; 18(1): 283. PMID: 35864506.##18. Bari S, Sarvi Sh, Daryani A, Ziaeei Hezarjaribi H, Arbabi M, Pirestani M et al. Dicrocoelium dentriticum Infection among Domestic Animals in Iran: A systematic Review and Meta-analysis. J Mazand Univ Med Sci 2015; 25(132): 362-370. (Persian).##19. Mohammadi F. A survey on prevalence and morphometric and molecular characterization of Dicrocoelium dendriticum in ruminants slaughtered in Eslamabad-e Gharb slaughterhouse. Veterinary Researches & Biological Products 2021; 34(1): 46-54. (Persian).##20. Ebrahim-Pour MH, Shemshadi B, Bahrami AM, Shirali S. Molecular identification of Dicrocoelium dendriticum using (28s rDNA) genomic marker and its histopathologic features in domestic animals in western Iran. Journal of Basic Research in Medical Sciences 2020; 7(4): 43-52.##21. Ebrahim-Pour MH, Shemshadi B, Bahrami AM, Shirali S. Morphological and Molecular Characterization of Dicrocoelium spp. Isolates from Sheep, Goat and Cattle in the West of Iran. Egypt J Vet Sci 2020; 51(3): 321-328.##22. Campos PF, Gilbert TMP. DNA extraction from formalin-fixed material. Methods Mol Biol 2012; 840: 81-85. PMID: 22237525.##23. Thompson JD, Higgins DG, Gibson TJ. CLUSTALW: improving the sensitivity of progressive multiple sequence alignment through sequence weighting, position-specific gap penalties and weight matrix choice. Nucleic Acid Res 1994; 22(22): 4673–4680.##24. Kumar S, Stecher G, Tamura K. MEGA7: Molecular Evolutionary Genetics Analysis version 7.0 for bigger datasets. Mol Biol Evol 2016; 33(7): 1870–1874. PMID: 27004904.##25. Hiendleder S, Lewalski H, Wassmuth R, Janke A. The Complete Mitochondrial DNA Sequence of the Domestic Sheep (Ovis aries) and Comparison with the Other Major Ovine Haplotype. J Mol Evol 1998; 47(4): 441–448. PMID: 9767689.##26. Bellagamba F, Moretti VM, Comincini S, Valfrè F. Identification of species in animal feedstuffs by polymerase chain reaction--restriction fragment length polymorphism analysis of mitochondrial DNA. J Agric Food Chem 2001; 49(8): 3775-3781. PMID: 11513665.##27. Ovenden JR, Brasher DJ, White RWG. Mitochondrial DNA analyses of the red rock lobster Jasus edwardsii supports an apparent absence of population subdivision throughout Australasia. Mar Biol 1992; 112: 319–326.## ##

شناسایی مناسب ترین مدل پارامتریک بقاء با کم‌ترین خطای برآورد و بکارگیری آن در تعیین عوامل مرتبط با بقای بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ Identifying the Optimal Parametric Survival Model with Minimal Estimation Error to Determine Factors Influencing Survival in Colon Cancer Patients 1 1 سابقه و هدف: سرطان کولون، ده درصد تمامی موارد سرطان را در برمی‌گیرد. از طرفی شناسایی مدل مناسب برای تحلیل داده‌ها می‌تواند برای برآورد دقیق نتایج بسیار اثربخش باشد. بنابراین این مطالعه با هدف شناسایی بهترین مدل پارامتری بقا با کم‌ترین خطا برای برآورد بقای بیماران مبتلا به سرطان کولون، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: در این مطالعه کوهورت تاریخی، اطلاعات 761 بیمار مبتلا به سرطان کولون در استان مازندران طی سال‌های 1391-1396 مراجعه و تا سال 1398پیگیری شدند، مورد بررسی قرار گرفت. برای براورد بقای بیماران مبتلا به سرطان کولون، از روش کاپلان مایر استفاده شد. برای شناسایی بهترین مدل و از شاخص نمره بریر (Brier score index) برای مدل با کم‌ترین خطای برآورد استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار R 3.6.1 انجام شد و سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: بیماران مورد مطالعه، در طیف سنی 17 تا 91 سال قرار داشتند. میانگین سنی افراد87/35±60/14 سال بود و 79/4 درصد بیماران بیش از50 سال سن داشتند. از میان بیماران، 6/55 درصد (423 نفر) مرد با میانگین سنی (9/57±61/14) سال و 44/4 درصد (338 نفر ) زن با میانگین سنی (13/96±59/5) سال بودند. میانه و میانگین طول عمر بیماران به ترتیب60 و 2/07±53/71 ماه تعیین شد. میزان‌های بقا سه، پنج و هفت ساله به ترتیب 70، 49 و 37 درصد بود. در این مطالعه، مدل پارامتری وایبل با بالاترین دقت و کم‌ترین خطا در پیش‌بینی بقا و شناسایی مهم‌ترین عوامل مرتبط، بهترین مدل شناخته شد. استنتاج: در این تحقیق مدل بهینه با توجه به این که نرخ شکست در طول زمان به صورت افزایشی یکنوا بوده است، بنابراین مدل وایبل برازش بهتر و خطای کم‌تری نسبت به سایر مدل های مورد مطالعه داشته است. بنابراین برای تحلیل داده‌هایی با این توزیع، انتخاب مدل وایبل می‌تواند مفید باشد.   2 Background and purpose: Colon cancer accounts for approximately 10% of all cancer cases. Identifying the most appropriate model for data analysis can significantly improve the accuracy of survival estimates. Therefore, this study aimed to identify the best parametric survival model with the least error for estimating survival in patients with colon cancer. Materials and methods: In this historical cohort study, data from 761 patients with colon cancer in Mazandaran Province, referred between 2012 and 2017 and followed up until 2019, were reviewed. The Kaplan-Meier method was used to estimate patient survival. The Brier score index was employed to identify the model with the lowest estimation error. Data analysis was conducted using R software version 3.6.1, with a significance level set at 0.05. Results: The patients studied ranged in age from 17 to 91 years. The mean age was 60.14 ± 8.35 years, and 79.4% of patients were over 50 years old. Among the patients, 55.6% (423 patients) were males with a mean age of (61.14 ± 9.57) years and 44.4% (338 patients) were females with a mean age of (59.5 ± 13.96) years. The median and mean life expectancy of the patients were determined to be 60 and 53.71 ± 2.07 months, respectively. The three-, five-, and seven-year survival rates were 70%, 49%, and 37%, respectively. In this study, the Weibull parametric model was identified as the best model with the highest accuracy and the lowest error in predicting survival and identifying the most important related factors. Conclusion: In this study, the optimal model was the Weibull model, given that the failure rate increased uniformly over time, resulting in a better fit and lower error compared to the other models studied. Therefore, choosing the Weibull model can be useful for analyzing data with this distribution.   72 82 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/4 1403/3/15 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/19 1403/12/29 الهه رحیمی Elahe Rahimi کارشناس ارشد آمارزیستی ، گروه آمارزیستی و اپیدمیولوژی ، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی ، دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم پزشکی مازندان ،ساری، ایران ایران جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani Charati اﺳﺘﺎد، گروه آمارزیستی و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندان ،ساری، ایران ایران محمد اسلامی جویباری Mohammad Eslami Juybari استادیار،گروه داخلی، بیمارستان امام خمینی ساری، مرکز تحقیقات سرطان،دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ایرج ملکی Iradj Maleki استاد،گروه داخلی، بیمارستان امام خمینی ساری، مرکز تحقیقات گوارش و کبد،دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران رضا علی محمدپور تهمتن Raza ali Mohammadpour Tahamtan اﺳﺘﺎد،گروه آمارزیستی و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندان ،ساری ،ایران ایران مرتضی سنجرانی پور Murteza Sanjarnipour دانشیار،گروه ریاضی و کاربردها، دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر، دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان، ایران ایران survival analysis survival parametric model Akaike index Brier score Cox-Snell residual colon cancer تحلیل بقا مدل پارامتری بقا شاخص آکائیک نمره بریر باقی مانده کاکس اسنل سرطان کولون 1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, etal. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin 2021; 71(3): 209-249 PMID: 33538338.##2. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin 2018;68(6):394-424 PMID: 30207593.##3. Dorai T, Aggarwal BB. Role of chemopreventive agents in cancer therapy. Cancer Lett 2004;215(2):129-140 PMID: 15488631.##4. Malla RR. Microbiome conundrum in colon cancer: development, progression, and therapeutics. Crit Rev Oncog 2020; 25(2): 129-139 PMID: 33389862.##5. Maajani K, Khodadost M, Fattahi A, Shahrestanaki E, Pirouzi A, Khalili F, etal. Survival rate of colorectal cancer in Iran: a systematic review and meta-analysis. Asian Pac J Cancer Prev 2019;20(1):13-21 PMID: 30677864.##6. Long AG, Lundsmith ET, Hamilton KE. Inflammation and colorectal cancer. Curr Colorectal Cancer Rep 2017; 13(4): 341-351 PMID: 29129972 .##7. Gerds TA, Cai T, Schumacher M. The performance of risk prediction models. Biom J 2008;50(4):457-479 PMID: 18663757.##8. Henderson R, Keiding N. Individual survival time prediction using statistical models. J Med Ethics 2005; 31(12):703-706 PMID: 16319233.##9. Mogensen UB, Ishwaran H, Gerds TA. Evaluating random forests for survival analysis using prediction error curves. J Stat Softw 2012;50(11):1-23 PMID: 25317082.##10. Efron B. The efficiency of Cox's likelihood function for censored data. Journal of the American Statistical Association 1977; 72(359):557-565.##11. Oakes D. The asymptotic information in censored survival data. Biometrika 1977; 64(3):441-448.##12. Kalbfleisch JD, Prentice RL. The statistical analysis of failure time data.2nded, Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons 1980.##13. Lawless JF, Yuan Y. Estimation of prediction error for survival models. Stat Med 2010; 29(2):262-274 PMID: 19882678.##14. Hosmer D, Lemeshow S, May S. Model development. Applied Survival Analysis: Regression Modeling of Time-to-Event Data.2ne ed, Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons 2008:132-68.##15. Kleinbaum DG, Klein M. Survival Analysis: A self-learning text,2nd ed, New York; Springer-Verlag. 2005.##16. Klein J, Moeschberger ML. Survival Analysis: Techniques for Censored and Truncated Data. Springer; 1997.##17. Panahi MH, Panahi H, Mahdavi Hezaveh A, Mansournia MA, Bidhendi Yarandi R. Survival rate of colon and rectum cancer in Iran: a systematic review and meta-analysis. Neoplasma 2019; 66(6): 988-994 PMID: 31607130.##18. Roshani D, Moradi G, Rasouli MA. Survival Analysis of Patients with Colorectal Cancer Undergoing Combined Treatment: A Retrospective Cohort Study. J Res Health Sci 2023; 23(1):e00572 PMID: 37571943.##19. Ghazali AK, Musa KI, Naing NN, Mahmood Z. Prognostic factors in patients with colorectal cancer at Hospital Universiti Sains Malaysia. Asian J Surg 2010; 33 (3):127-133 PMID: 2116341.##20. Xiang Y, Jin F, Gao Y. Cancer survival in Shanghai, China, 1992Г1995. 2011.##21. Ulanja MB, Rishi M, Beutler BD, Sharma M, Patterson DR, Gullapalli N, etal. "Colon cancer sidedness, presentation, and survival at different stages. J Oncol 2019; 2019: 4315032 PMID: 30915121.‌##22. Baghestani AR, Moamar S, Pourhoseingholi MA, Khadem Maboudi AA. Application of the competing risk model to identify factors influencing survival time in colorectal cancer. Razi Journal of Medical Sciences 2017; 23(151):1-9. (persian).##23. Møller H, Sandin F, Robinson D, Bray F, Klint Å, Linklater KM, etal. Colorectal cancer survival in socioeconomic groups in England: variation is mainly in the short term after diagnosis. Eur J Cancer 2012; 48(1):46-53 PMID: 21676610.##24. Sabouri S, Esmaily H,Shahid Sales S,Emadi M. Determining related factors to survival of colorectal cancer patients using cox regression. Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences 2018; 61(4): 1083-1092 .(persian).##25. Agyemang-Yeboah F, Yorke J, Obirikorang C, Nsenbah Batu E, Acheampong E, Amankwaa Frimpong E, etal. Colorectal cancer survival rates in Ghana: a retrospective hospital-based study. PloS One 2018; 13(12): e0209307##26. Wang JP, Yang ZL, Wang L, Dong WG, Huang YH, Qin JZ, et al. Multi-variate regression analysis of clinicopathological characteristics and prognosis of colorectal cancer. Zhonghua Zhong Liu za Zhi 2003; 25(1):59-61 PMID: 12678990.##27. Gallego MG, Acenero MF, Ortega JS, Aljama A. Vascular enumeration as a prognosticator for colorectal carcinoma. Eur J Cancer 2000; 36(1): 55-60 PMID: 10741295.##28. Nasiri Sh, Sorush A, Karamnezhad M, Mehrkhani F, Mosafa S, Hedayat A. Prognostic factors in the survival rate of colorectal cancer patients after surgery. Iranian Journal of Surgery 2010; 18(1): 50-60. (persian).##29. Hassan M, Suan M, Soelar SA, Mohammed NS, Ismail I, Ahmad F. Survival analysis and Prognostic factors for colorectal cancer patients in Malaysia. Asian Pac J Cancer Prev 2016; 17(7): 3575-3581 PMID: 27510011.##30. Xu F, Di M, Dong J, Wang F, Jin Y, Zhu Y, etal. Influence of clinical and pathomorphological parameters on prognosis in colon carcinoma and rectal carcinoma. Zhejiang Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban 2006; 35(3): 303-310 PMID: 16764034.##31. Park SY, Lee HS, Choe G, Chung JH, Kim WH. Clinicopathological characteristics, microsatellite instability, and expression of mucin core proteins and p53 in colorectal mucinous adenocarcinomas in relation to location. Virchows Arch 2006; 449(1):40-47 PMID: 16645863.##32. Li C, Cao S,Sun x,Lu C,Guo M. Prognostic modeling of overall survival and analysis of KM survival curves in patients with primary colon cancer: A SEER-based study. Medicine 2023; 102(23): e33902 PMID: 37335675.‌## ##

مقایسه مدل های شفایافته پارامتری در شناسایی عوامل مؤثر بر بقای بیماران مبتلا به سرطان تیروئید Comparison of Parametric Cure Models for Identifying Prognostic Factors in Thyroid Cancer Survival 1 1 سابقه و هدف: سرطان پاپیلاری تیروئید (PTC) شایع‌ترین نوع سرطان تیروئید است که معمولاً پیش‌آگهی خوبی دارد، اما در برخی بیماران ممکن است عود و پیشرفت بیماری رخ دهد. این مطالعه با هدف بررسی بقای بیماران مبتلا به PTC و عوامل مؤثر بر آن با استفاده از مدل‌های آماری، انجام پذیرفت تا درک بهتری از سیر طبیعی بیماری و ارائه درمان‌های شخصی‌ سازی شده حاصل شود. مواد و روش ‌ها: مطالعه حاضر یک تحقیق کوهورت، بر روی 469 بیمار مبتلا به سرطان پاپیلاری تیروئید در سال های 1993 تا 2013 میلادی است که داده‌های آن از پایگاه TCGA استخراج شده است. در این پژوهش، مدل‌های پارامتری برای تحلیل داده‌ها و شناسایی عوامل خطر بقای بیماران به کار رفته است. با استفاده از مدل‌های مختلف، نسبت شفا یافتگی و اهمیت عوامل مختلف شناسایی و کارایی مدل‌ها با معیارهای آماری مقایسه شده است. یافته‌ها: از 469 بیمار مورد مطالعه، 124 نفر (26/4 درصد) مرد بودند و میانگین سنی بیماران 15.53 ± 48 سال بود. تا پایان مطالعه، 14 نفر (3 درصد) فوت کردند و نرخ بقای یک، سه، پنج و ده ساله به ترتیب 98/6، 91/3، 83/2 و 83/2 درصد می باشد. نتایج نشان داد که مدل وایبل آمیخته بهترین عملکرد را در شناسایی عوامل مؤثر بر بقای بیماران دارد و خطر مرگ زود هنگام در بیماران با مراحل پیشرفته‌تر بیش‌تر است، در حالی که زنان و بیمارانی که رادیوتراپی دریافت کرده‌اند، شانس درمان کامل بیش‌تری دارند. استنتاج: این مطالعه بر اهمیت انتخاب مدل‌های شفا در تحلیل داده‌های بقا تأکید دارد و نشان می‌دهد که انتخاب مدل باید بر اساس ویژگی‌های خاص داده‌ها و اهداف تحقیق صورت گیرد. نتایج حاکی از پیش‌آگهی مطلوب سرطان پاپیلاری تیروئید و تأثیر عوامل مختلفی مانند سن، جنسیت، درمان رادیوتراپی و محل نئوپلاسم بر بقای بیماران است، که ضرورت رویکردهای درمانی شخصی‌ سازی شده را در این زمینه نمایان می‌کند.   2 Background and purpose: Papillary thyroid carcinoma (PTC) is the most common type of thyroid cancer and is generally associated with a favourable prognosis. However, recurrence and disease progression can occur in some patients. This study aims to evaluate the survival of patients with PTC and the factors influencing it, using statistical models to better understand the natural course of the disease and support the development of personalized treatment strategies. Materials and methods: This cohort study included 469 patients diagnosed with papillary thyroid carcinoma between 1993 and 2013, with data extracted from the TCGA database. Parametric models were used to analyze the data and identify risk factors affecting patient survival. Various models were applied to estimate cure fractions and assess the importance of different factors, and model performance was compared using statistical criteria. Results: Among the 469 patients studied, 124 (26.4%) were male, and the mean age was 48 ± 15.53 years. By the end of the study, 14 patients (3%) had died. The 1-, 3-, 5-, and 10-year survival rates were 98.6%, 91.3%, 83.2%, and 83.2%, respectively. The results indicated that the mixture Weibull model performed best in identifying factors affecting patient survival. An advanced disease stage was associated with a higher risk of early mortality, while female patients and those who received radiotherapy were more likely to achieve complete cure. Conclusion: This study highlights the significance of selecting appropriate cure models for survival data analysis, emphasizing that model choice should be based on the specific characteristics of the data and the research objectives. The findings demonstrate the generally favorable prognosis of papillary thyroid carcinoma and the impact of factors such as age, gender, radiotherapy, and tumor location on patient survival, underscoring the need for personalized therapeutic approaches in this context.   83 94 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/21 1403/6/31 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/29 1404/4/8 محمدمهدی دیندارلو Mohammad Mehdi Dindarloo کارشناس ارشد، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران mehdi.dindarloo09@yahoo.com افسانه فندرسکی Afsaneh Fendereski استادیار گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران afsaneh.fendereski@gmail.com زهرا کاشی Zahra Kashi استاد غدد درون ریز و متابولیسم، مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران kashi_zahra@yahoo.com بیژن شعبانخانی Bizhan Shabankhani استادیار گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران shabankhani@yahoo.com جمشید یزدانی چراتی Jamshid Yazdani-Charati استاد گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران jamshid.charati@gmail.com Thyroid cancer survival mixture cure models Weibull cure model سرطان تیروئید بقا مدل های شفا یافته آمیخته مدل شفا یافته وایبل 1. Patel KN, Shaha AR. Poorly differentiated and anaplastic thyroid cancer. Cancer Control 2006; 13(2): 119-128 PMID: 16735986.##2. Fassnacht M, Kreissl MC, Weismann D, Allolio B. New targets and therapeutic approaches for endocrine malignancies. Pharmacol Ther 2009; 123(1): 117-141 PMID: 19374919.##3. Ghossein R. Problems and controversies in the histopathology of thyroid carcinomas of follicular cell origin. Arch Pathol Lab Med 2009; 133(5): 683-691.##4. Jemal A, Siegel R, Ward E, Hao Y, Xu J, Thun MJ. Cancer statistics, 2009. CA Cancer J Clin 2009; 59(4): 225-249 PMID: 19474385.##5. McIver B, Hay ID, Giuffrida DF, Dvorak CE, Grant CS, Thompson GB, etal. Anaplastic thyroid carcinoma: a 50-year experience at a single institution. Surgery 2001; 130(6): 1028-1034 PMID: 11742333.##6. Siegel R, Ma J, Zou Z, Jemal A. Cancer statistics, 2014. CA Cancer J Clin 2014; 64(1):9-29 PMID: 24399786.##7. Lee JI, Kim SH, Tan AH, Kim HK, Jang HW, Hur KY, etal. Decreased health-related quality of life in disease-free survivors of differentiated thyroid cancer in Korea. Health Qual Life Outcomes 2010; 8:101 PMID: 20840792.##8. Farewell VT. The use of mixture models for the analysis of survival data with long-term survivors. Biometrics 1982; 38(4):1041-1046 PMID: 7168793.##9. Maller RA, Zhou S. Testing for the presence of immune or cured individuals in censored survival data. Biometrics 1995; 51(4):1197-1205 PMID: 8589219.##10. Mazzoni M, Todoerti K, Agnelli L, Minna E, Pagliardini S, Di Marco T, etal. Transcriptomic landscape of TIMP3 oncosuppressor activity in thyroid carcinoma. Cancer Cell Int 2022; 22(1): 400 PMID: 36503426.##11. The Cancer Genome Atlas Program [Internet]. 2022 [cited 2022-10-01]. Available from: https:// www.cancer. gov/ccg/research/genome-sequencing/tcga.##12. Farewell VT. Mixture models in survival analysis: Are they worth the risk? Canadian Journal of Statistics 1986;14(3):257-262.##13. Yu B, Tiwari RC, Cronin KA, Feuer EJ. Cure fraction estimation from the mixture cure models for grouped survival data. Stat Med 2004; 23(11): 1733-1747 PMID: 15160405.##14. Yakovlev AY, Tsodikov AD. Stochastic models of tumor latency and their biostatistical applications: World Scientific; 1996.##15. Chen MH, Ibrahim JG, Sinha D. A new Bayesian model for survival data with a surviving fraction. Journal of the American Statistical Association 1999; 94(447):909-919.##16. Kleinbaum DG, Klein M. Survival analysis a self-learning text.3rd ed: Springer; 1996.##17. Wileyto EP, Li Y, Chen J, Heitjan DF. Assessing the fit of parametric cure models. Biostatistics 2012; 14(2): 340-350 PMID: 23197383.##18. Montaseri M, Charati JY, Espahbodi F. Application of Parametric Models to a Survival Analysis of Hemodialysis Patients. Nephrourol Mon 2016; 8(6): e28738 PMID: 27896235.##19. Iraji Z, Jafari Koshki T, Dolatkhah R, Asghari Jafarabadi M. Parametric survival model to identify the predictors of breast cancer mortality: An accelerated failure time approach. J Res Med Sci 2020; 25:38 PMID: 32582344.##20. Kumar M, Sonker PK, Saroj A, Jain A, Bhattacharjee A, Saroj RK. Parametric survival analysis using R: Illustration with lung cancer data. Cancer Rep 2020; 3(4): e 1210 PMID: 32794636.##21. Mollaei A, Mousavinasab N, Yazdani-Charati J, Eslami-Jouibari M. Comparison of efficiency of Cox Proportional Hazards Model and Accelerated Failure Time Models in Determining Survival Factors in Gastric Cancer Patients. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences 2023; 33(2):192-202.##22. Lim HS. Brief introduction to parametric time to event model. Transl Clin Pharmacol 2021; 29(1):1-5 PMID: 33854996.##23. Andersson TML, Dickman PW, Eloranta S, Lambert PC. Estimating and modelling cure in population-based cancer studies within the framework of flexible parametric survival models. BMC Med Res Methodol 2011; 11(1): 96 PMID: 21696598.##24. Izadi N, Koohi F, Safarpour M, Naseri P, Rahimi S, Khodakarim S. Estimating the cure proportion of colorectal cancer and related factors after surgery in patients using parametric cure models. Gastroenterology and hepatology from bed to bench 2020; 13(2): 125-132 PMID: 32308933.##25. Al-Ibraheem A, Al-Rasheed U, Mashhadani N, Abdlkadir AS, Al-Adhami DA, Ruzzeh S, et al. Long-term survival analysis and prognostic factors of arabic patients with differentiated thyroid carcinoma: a 20-Year observational study at the King Hussein Cancer Center (KHCC) Involving 528 patients. Cancers 2023; 15(16): 4102 PMID: 37627130.##26. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin 2018; 68(6): 394-424 PMID: 30207593.##27. Khayamzadeh M, Khayamzadeh M, Tadayon N, Salmanian R, Zham H, Razzaghi Z, etal. Survival of thyroid cancer and social determinants in Iran. Asian Pac J Cancer Prev 2011; 12(1): 95-98 PMID: 21517238.##28. Siegel RL, Giaquinto AN, Jemal A. Cancer statistics, 2024. CA Cancer J Clin 2024;74(1):12-49 PMID: 38230766.##29. Ulisse S, Baldini E, Lauro A, Pironi D, Tripodi D, Lori E, et al. Papillary Thyroid Cancer Prognosis: An Evolving Field. Cancers 2021;13(21):5567 PMID: 34771729 ##30. Cao YM, Zhang TT, Li BY, Qu N, Zhu YX. Prognostic evaluation model for papillary thyroid cancer: a retrospective study of 660 cases. Gland Surg 2021; 10(7): 2170-2179 PMID: 34422588.##31. Ito Y, Miyauchi A, Kihara M, Fukushima M, Higashiyama T, Miya A. Overall survival of papillary thyroid carcinoma patients: a single-institution long-term follow-up of 5897 patients. World J Surg 2018; 42(3): 615-622 PMID: 29349484.##32. Toraih EA, Hussein MH, Zerfaoui M, Attia AS, Marzouk Ellythy A, Mostafa A, etal. Site-Specific Metastasis and Survival in Papillary Thyroid Cancer: The Importance of Brain and Multi-Organ Disease. Cancers 2021; 13(7): 1625 PMID: 33915699.##33. Guo P, Wang X, Xia L, Shawureding N, Hu Z. Analysis of factors associated with the prognosis of papillary thyroid cancer and the construction of a survival model. Cancer Med 2023; 12(7): 7868-7876 PMID: 36560883.##34. Radkiewicz C, Johansson ALV, Dickman PW, Lambe M, Edgren G. Sex differences in cancer risk and survival: A Swedish cohort study. Eur J Cancer 2017; 84: 130-140 PMID: 28802709.##35. Zheng D, Trynda J, Williams C, Vold JA, Nguyen JH, Harnois DM, et al. Sexual dimorphism in the incidence of human cancers. BMC Cancer 2019; 19(1):684 PMID: 31299933.##36. Guo K, Wang Z. Risk factors influencing the recurrence of papillary thyroid carcinoma: a systematic review and meta-analysis. Int J Clin Exp Pathol 2014;7(9):5393-5403 PMID: 25337182.##37. Ramundo V, Lamartina L, Falcone R, Ciotti L, Lomonaco C, Biffoni M, etal. Is thyroid nodule location associated with malignancy risk? Ultrasonography 2019;38(3): 231-235 PMID: 30690963.##38. Ageeli RS, Mossery RA, Othathi RJ, Khawaji EA, Tarshi MM, Khormi GJ, etal. The Importance of the Thyroid Nodule Location in Determining the Risk of Malignancy: A Retrospective Study. Cureus 2022; 14(9): e29421 PMID: 36299930.##39. Campennì A, Ruggeri RM, Siracusa M, Giacoppo G, La Torre F, Saccomanno A, et al. Isthmus topography is a risk factor for persistent disease in patients with differentiated thyroid cancer. Eur J Endocrinol 2021; 185(3): 397-404 PMID: 34232125.##40. Lee YC, Na SY, Chung H, Kim SI, Eun YG. Clinicopathologic characteristics and pattern of central lymph node metastasis in papillary thyroid cancer located in the isthmus. Laryngoscope 2016; 126(10): 2419-2421 PMID: 27098428.## ##

مقایسه کیفیت مراقبت های بارداری در موج ششم کووید-19 با دوره زمانی مشابه پس از آن: ارائه بهترین راهکار Comparing the Quality of Prenatal Care During the Sixth Wave of COVID-19 with a Corresponding Period Thereafter: Proposing Optimal Solutions 1 1 سابقه و هدف: مراقبت دوران بارداری یکی از مهم‌ترین برنامه های مراقبت بهداشتی است که بر سلامت مادر و نوزاد تاثیر مستقیم دارد. با وقوع پاندمی کووید-19، مراقبت دوران بارداری دچار اختلال گردید. این مطالعه با هدف مقایسه کیفیت مراقبت دوران بارداری در زمان پاندمی کووید-19 با بازه زمانی مشابه آن و همچنین ارائه بهترین راهکار جهت ارتقاء کیفیت مراقبت بارداری در زمان اپیدمی، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این پژوهش در دو فاز انجام شد. در مرحله اول، مطالعه مقطعی بر روی 447 زن تحت پوشش مرکز بهداشت شهرستان بندرترکمن از تاریخ 1/8/1400 تا 29/12/ 1400 و زمان مشابه بعد از پاندمی کرونا 1/8/1401 تا 29/12/1401 انجام شد. پرسشنامه کیفیت مراقبت های قبل از زایمان جهت جمع آوری اطلاعات استفاده شد. از آزمون‌های من‌ویتنی، کروسکال والیس و رگرسیون خطی تعمیم یافته و نرم‌افزار SPSS نسخه 23 جهت تحلیل داده­ها استفاده شد. در فاز دوم با استفاده از تکنیک گروه اسمی، بهترین راهکارها جهت مدیریت مراقبت های دوران بارداری در اپیدمی ها ارائه شد. یافته‌ها: میانگین امتیاز کیفیت مراقبت بارداری در زنان باردار تحت مطالعه در سال های 1400 و 1401 به ترتیب برابر با 35/192 و 189 بود (0/05<P). در سال 1400 عوامل، محل زندگی (0/001>P)، شغل مادر (0/020=P)، تحصیلات همسر (0/041=P)، نوع بیمه (0/023=p ) و وضعیت حیاتی نوزاد (0/046=P) و در سال 1401 محل زندگی (0/001>P)، شغل همسر (0/022=P)، هفته بارداری (0/039=P)، و وضعیت حیاتی نوزاد (0/001>P) بر کیفیت مراقبت دوران بارداری تاثیر داشتند. نتایج تکنیک گروه اسمی نشان داد می‌توان از آموزش‌های غیر حضوری، ویزیت بر خط و استفاده از رسانه‌های مجازی جهت مراقبت‌های بارداری و پس از زایمان بهره برد. استنتاج: کیفیت مراقبت بارداری در دوران کووید-19 و دوره‌ی مشابه بعد از آن، تفاوت آماری معنی‌داری ندارد. پیشنهاد می شود مراقبت‌های بارداری و پس از زایمان به‌صورت غیر حضوری و بر خط از طریق سیستم مجازی و در منزل انجام گیرد.   2 Background and purpose: Prenatal care is one of the most important health care programs, with a direct impact on maternal and child health. With the outbreak of the COVID-19 pandemic, prenatal care was disrupted. The aim of the present study was to compare the quality of prenatal care during the COVID-19 pandemic with that of the same period before the pandemic, and also to provide recommendations to improve the quality of prenatal care during epidemics. Materials and methods: This research was conducted in two phases. In the first phase, a cross-sectional study was conducted on 447 pregnant women attending Bandar Turkmen Health Center from 23 October 2021 to 20 March 2022, and during the same period after COVID-19, from 23 October 2022 to 20 March 2023. A prenatal care quality questionnaire was used to collect the data. Mann–Whitney, Kruskal–Wallis, and generalized linear regression tests, as well as SPSS version 23, were used to analyze the data. In the second phase, using the nominal group technique (NGT), the best strategies were identified for managing prenatal care during epidemics. Results: The average scores for the quality of prenatal care in 2021 and 2022 were 192.35 and 189.00, respectively (P > 0.05). In 2021, factors such as residence (P < 0.001), mother’s occupation (P = 0.020), spouse’s education (P = 0.041), type of insurance (P = 0.023), and newborn’s vital status (P = 0.046) were significantly associated with the quality of prenatal care. In 2022, residence (P < 0.001), spouse’s occupation (P = 0.022), gestational age (P = 0.039), and infant’s vital status (P < 0.001) showed a significant relationship with the quality of prenatal care. The results of the NGT showed that online visits and virtual media can be used to educate and promote the health of pregnant women. Conclusion: There was no statistically significant difference between the quality of prenatal care during the COVID-19 pandemic and the corresponding period after it. It is recommended that prenatal and postpartum care be provided both in-person and online through virtual platforms and at home.   95 106 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/17 1403/8/27 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/24 1404/4/3 صغری خانی Soghra Khani استاد، گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران khanisog343@gmail.com زهره شاه حسینی Zohre Shahhoseni استاد، گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zshahhosseini@yahoo.com ملیحه نوالله پور شیاده Malihe Nourollahpour Shiadeh استادیار، گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران malihe.nurollahpur@gmail.com رویا نیکبخت Roya Nikbakht استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران roya.nikbakht2011@gmail.com آرزو کلته Arezoo Kalteh دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران arezookalteh1400@gmail.com quality care pregnancy pandemic covid-19 nominal group مراقبت بارداری پاندمی کووید-19 تکنیک گروه اسمی 1. Cygan-Rehm K, Karbownik K. The effects of incentivizing early prenatal care on infant health. J Health Econ 2022; 83(2):102612 PMID: 35421668.##2. Broussard DL, Sappenfield WB, Fussman C, Kroelinger CD, Grigorescu V. Core state preconception health indicators: a voluntary, multi-state selection process. Matern Child Health J 2011; 15(2): 158-168 PMID: 20225127.##3. Partridge S, Balayla J, Holcroft CA, Abenhaim HA. Inadequate prenatal care utilization and risks of infant mortality and poor birth outcome: a retrospective analysis of 28,729,765 US deliveries over 8 years. Am J Perinatol 2012; 29(10): 787-794 PMID: 22836820.##4. Cox RG, Zhang L, Zotti ME, Graham J. Prenatal care utilization in Mississippi: racial disparities and implications for unfavorable birth outcomes. Matern Child Health J 2011; 15(7): 931-942 PMID: 19943096.##5. Loggins S, Andrade FCD. Despite an overall decline in US infant mortality rates, the Black/White disparity persists: recent trends and future projections. J Community Health 2014; 39(1): 118-123 PMID: 23929415.##6. Debiec KE, Paul KJ, Mitchell CM, Hitti JE. Inadequate prenatal care and risk of preterm delivery among adolescents: a retrospective study over 10 years. Am J Obstet Gynecol 2010; 203(2): 122-132 PMID: 20471628.##7. Bai Y, Yao L, Wei T, Tian F, Jin DY, Chen L, et al. Presumed asymptomatic carrier transmission of COVID-19. JAMA 2020; 323(14): 1406-1407 PMID: 32083643.##8. World Health Organization. Global diffusion of eHealth: Making universal health coverage achievable: Report of the third global survey on eHealth. Geneva: World Health Organization; 2016. https:// apps.who.int/ iris/handle/10665/252529. 2016.##9. World Health Organization. New guidelines on antenatal care for a positive pregnancy experience. Geneva: World Health Organization; 2016. 2016 [Available from: https://www.who.int/news/item/07-11-2016-new-guidelines-on-antenatal-care-for-a-positive-pregnancy-experience.##10. Masjoudi M, Aslani A, Khazaeian S, Fathnezhad-Kazemi A. Explaining the experience of prenatal care and investigating the association between psychological factors with self-care in pregnant women during COVID-19 pandemic: a mixed method study protocol. Reproductive Health 2020; 17(1):98.##11. Meaney S, Leitao S, Olander EK, Pope J, Matvienko-Sikar K. The impact of COVID-19 on pregnant womens’ experiences and perceptions of antenatal maternity care, social support, and stress-reduction strategies. Women and Birth 2022;35(3):307-316 PMID: 33994134.##12. Ansari H, Amini Z, Madreseh E. The effect of Coronavirus disease pandemic on maternal and neonatal health: A cohort study from Isfahan, Iran. Int J Reprod BioMed 2023; 21(2):159-166 PMID: 37034293.##13. Ministry of Health TaME, Office of Family and Population Health, Department of Maternal Health. Safe motherhood national program: integrated maternal health care. Tehran 2020.##14. Turrentine M, Ramirez M, Monga M, Gandhi M, Swaim L, Tyer-Viola L, et al. Rapid deployment of a drive-through prenatal care model in response to the coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic. Obstet Gynecol 2020;136(1): 29-32 PMID: 32332322.##15. Bozorgi N, Shahhosseini Z, Khani S. Effective Strategies for the Use of Contraceptive Methods in the Postpartum Period by Adolescent Mothers in Iran Using Nominal Group Technique. Jundishapur Scientific Medical Journal 2023; 21(2):300-312 (persian).##16. Marshall D, Perez M, Wang X, Matone M, Montoya-Williams D. Exploring Prenatal Care Quality and Access During the COVID-19 Pandemic Among Pregnant Immigrants in Philadelphia Through the Lens of Community-Based Organizations. Women's Health Rep 2023; 4(1): 241-250 PMID: 37284484.##17. Marshall C, Gutierrez S, Hecht H, Logan R, Kerns J, Diamond-Smith N. Quality of prenatal and postpartum telehealth visits during COVID-19 and preferences for future care. AJOG Glob Rep 2023; 3(1): 100139 PMID: 36465317.##18. Tasneem S, Ozdal MA. Pregnant Women's Perceptions of the Quality of Antenatal Care in a Public Hospital in Punjab, Pakistan during COVID-19: A Cross-Sectional Study. Healthcare 2023; 11(7): 996 PMID: 37046923.##19. Goudarzi M, Mehrabi E, Sattarzadeh Jahdi N, Abedini S, Hakimi S. Quality of Prenatal Care Services During the COVID-19 in Southern Iran. J Prevent Med 2022; 9(4):348-359 (persian).##20. Heaman MI, Sword WA, Akhtar-Danesh N, Bradford A, Tough S, Janssen PA, etal. Quality of prenatal care questionnaire: instrument development and testing. BMC Pregnancy Childbirth 2014;14(1): 188 PMID: 24894497.##21. Zeidi BM, Ebadi A, Kariman N, Ozgoli G, Fakari FR, Rafeerad S. Psychometric Evaluation of Persian Version of Quality of Prenatal Care Questionnaire. International Journal of Pediatrics-Mashhad 2021; 9(8): 14280-14292.##22. Burgess A, Breman RB, Bradley D, Dada S, Burcher P. Pregnant women's reports of the impact of COVID-19 on pregnancy, prenatal care, and infant feeding plans. MCN Am J Matern Child Nurs 2021;46(1):21-29 PMID: 33009009.##23. Bahmani S, Shahoie R, Rahmani K. The quality of prenatal care from the perspective of the service recipients using the SERVQUAL pattern during the COVID-19 pandemic in sanandaj comprehensive health centers. Nursing and Midwifery Journal 2022; 20(4):324-333.##24. Jourabchi Z, Hoseinkhani Z, Alimoradi Z, Chavoshi Y. Comparison of prenatal care content during the covid-19 pandemic with the same time last year: a cross-sectional study. Med J Tabriz Uni Med Sci 2024;46(1):107-115(persian).##25. Brislane Á, Larkin F, Jones H, Davenport MH. Access to and quality of healthcare for pregnant and postpartum women during the COVID-19 pandemic. Front Glob Women's Health 2021; 2(1): 628625 PMID: 34816190.##26. Kassaw A, Debie A, Geberu DM. Quality of prenatal care and associated factors among pregnant women at public health facilities of Wogera District, Northwest Ethiopia. J Pregnancy 2020; 2020(1): 9592124 PMID: 32411469.##27. Moore MD, Hall AG, Wingate MS, Ford EW. Achieving Consensus Among Stakeholders Using the Nominal Group Technique: A Perinatal Quality Collaborative Approach. Qual Manag Health Care 2023;32(3):161-169 PMID: 36007140.##28. Paz-Pascual C, Artieta-Pinedo I, Grandes G. Consensus on priorities in maternal education: results of Delphi and nominal group technique approaches. BMC Pregnancy Childbirth 2019;19(264).## ##

مقایسه شاخص‌های ارزیابی کننده سلامت دهان و خشکی دهان در دانشجویان مصرف کننده سیگار سنتی و سیگار الکترونیک در دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1403 Comparison of Oral Health Indices and Xerostomia in Students Using Traditional and Electronic Cigarettes at Mazandaran University of Medical Sciences, 2024 1 1 سابقه و هدف: سیگار یکی از اصلی‌ترین ریسک فاکتورهای موثر بر سلامت دهان و دندان است. مطالعه حاضر با هدف مقایسه شاخص‌های پریودنتال، pH بزاق، خشکی دهان و شاخص دندان‌های پوسیده، از دست رفته و ترمیم شده (DMFT) در دانشجویان مصرف کننده سیگار سنتی و سیگار الکترونیکی در دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1403، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: در این مطالعه توصیفی-تحلیلی و مقطعی، در مجموع 105 دانشجو در سه گروه سیگاری سنتی، سیگاری الکترونیکی، و غیر سیگاری وارد مطالعه شدند. اطلاعات دموگرافیک بیماران از پرونده استخراج شده و معاینه وضعیت دهان و دندان جهت بررسی شاخص لثه (GI)، شاخص پلاک (PI)، شاخص خونریزی به دنبال پروبینگ (BOP) و DMFT انجام گرفت. جهت بررسی خشکی دهان از پرسشنامه 9 سوالی و برای اندازه‌گیری pH بزاق، از نوار pH استفاده شد. آنالیز داده‌ها از طریق نرم‌افزار SPSS نسخه 22 انجام شد و سطح معنی‌داری کم‌تر از 05/0 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین سه گروه از نظر جنسیتی و میانگین مدت مصرف سیگار تفاوت معنی‌دار وجود داشت (0/05>P). شاخص GI و PI در گروه سیگار سنتی به شکل معنی‌داری بیش‌تر از گروه غیر سیگاری و سیگار الکترونیکی بود (0/05>P). شاخص BOP در گروه سیگار سنتی به شکل معنی‌داری کم‌تر از گروه غیر سیگاری بود (0/009=P). شاخص DMFT در گروه غیر سیگاری به شکل معنی‌داری کم‌تر از گروه سیگار سنتی و سیگار الکترونیکی بود (به ترتیب 0/005=P و 0/008=P). در میان شرکت‌کنندگان 4/8 درصد دارای خشکی دهان بودند و بین سه گروه تفاوت آماری معنی‌دار وجود نداشت. استنتاج: این مطالعه، تاثیر مخرب سیگار سنتی و استفاده از سیگار الکترونیک به عنوان جایگزین کم‌تر مخرب آن را گوشزد می‌کند. هم‌چنین سیگار سنتی و الکترونیکی می‌توانند اسیدیته بزاق را افزایش دهند.   2 Background and purpose: Smoking is a major risk factor for poor oral health. This study aimed to compare periodontal indices, salivary pH, xerostomia, and the Decayed, Missing, and Filled Teeth (DMFT) index among students using traditional cigarettes and electronic cigarettes at Mazandaran University of Medical Sciences in 2024. Materials and methods: In this cross-sectional study, a total of 105 students were included and categorized into three groups: traditional cigarette smokers, electronic cigarette users, and non-smokers. Demographic data were obtained from student records, and clinical oral examinations were conducted to assess the gingival index (GI), plaque index (PI), bleeding on probing (BOP), and the DMFT index. Xerostomia was evaluated using a 9-item questionnaire, and salivary pH was measured using pH indicator strips. Data were analyzed using SPSS version 22, with a significance level set at P< 0.05. Results: The findings indicated a significant difference between the three groups in terms of gender distribution and average duration of smoking (P < 0.05). The GI and PI were significantly higher in the traditional cigarette group compared to both the non-smoker and electronic cigarette groups (P < 0.05). Conversely, the BOP index was significantly lower in the traditional cigarette group than in the non-smoker group (P = 0.009). The DMFT index was significantly lower in the non-smoker group compared to both the traditional cigarette (P = 0.005) and electronic cigarette (P = 0.008) groups. Among all participants, 4.8% reported experiencing dry mouth, with no statistically significant difference observed between the three groups. Conclusion: This study highlights the harmful effects of traditional cigarette use and suggests that electronic cigarettes may be a less harmful alternative. However, both traditional and electronic cigarette use were associated with increased salivary acidity, indicating potential adverse effects on oral health.   107 117 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/5 1403/11/17 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/25 1404/3/4 مائده صالحی Maedeh Salehi دانشیار، گروه تشخیص بیماری‌های دهان، فک و صورت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ملیکا ملایی Melika Mollaei دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران نگار محمدی Negar Mohammadi فوق لیسانس، مدیریت ورزشی، گرایش بازاریابی، قائمشهر، ایران ایران حدیث احسانی Hodis Ehsani استادیار، گروه پریودانتیکس، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران محمدجواد عبدلی Mohammadjavad Abdoli دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ابوالفضل حسین نتاج Abolfazl Hosseinnataj استادیار، بخش آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران طاهره ملانیا Tahereh Mollania دانشیار، گروه تشخیص بیماری‌های دهان، فک و صورت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران Periodontal indices salivary pH xerostomia DMFT electronic cigarettes شاخص های پریودنتال pH بزاق خشکی دهان DMFT سیگار الکترونیکی 1. Gajendra S, McIntosh S, Ghosh S. Effects of tobacco product use on oral health and the role of oral healthcare providers in cessation: A narrative review. Tob Induc Dis 2023; 21: 12. PMID: 36741542.##2. Fadus MC, Smith TT, Squeglia LM. The rise of e-cigarettes, pod mod devices, and JUUL among youth: Factors influencing use, health implications, and downstream effects. Drug Alcohol Depend 2019; 201: 85-93. PMID: 31200279.##3. Chen C, Zhuang YL, Zhu SH. E-Cigarette Design Preference and Smoking Cessation: A U.S. Population Study. Am J Prev Med 2016; 51(3): 356-363.##4. Thiem DG, Donkiewicz P, Rejaey R, Wiesmann-Imilowski N, Deschner J, Al-Nawas B, et al. The impact of electronic and conventional cigarettes on periodontal health—A systematic review and meta-analysis. Clin Oral Investig 2023; 27(9): 4911-4928. PMID: 37526741.##5. Singh M, Ingle A, Kaur N, Yadav P, Ingle E. Effect of long-term smoking on salivary flow rate and salivary pH. J Indian Assoc Public Health Dent 2021.##6. Zamanzadeh M, Dabaghzadeh A, Mollaei M, Mohammadi M, Hoshyari N, Fendereski A, et al. Prevalence of Hyposalivation and Xerostomia in Pediatric Asthma Patients. J Mazandaran Univ Med Sci 2024; 34(239): 66-73.##7. Tanasiewicz M, Hildebrandt T, Obersztyn I. Xerostomia of Various Etiologies: A Review of the Literature. Adv Clin Exp Med 2016; 25(1): 199-206. PMID: 26935515.##8. Guo X, Hou L, Peng X, Tang F. The prevalence of xerostomia among e-cigarette or combustible tobacco users: A systematic review and meta-analysis. Tob Induc Dis 2023; 21. PMID: 36777290.##9. Ghazali AF, Ismail AF, Faisal GG, Halil MHM, Daud A. Oral health of smokers and e-cigarette users: a case-control study. J Int Dent Med Res 2018; 11(2): 428-432.##10. Vishalini L, Sanjithk, Ramesh M, Indrapriyadarshini K, Murugesan A, Prem D. Comparison of efficacy of salivary pH strips with pH meter using saliva of smokers and non-smokers-A single institutional study. J Crit Rev 2020; 7.##11. Tillery A, Aherrera A, Chen R, Lin JJY, Tehrani M, Moustafa D, et al. Characterization of e-cigarette users according to device type, use behaviors, and self-reported health outcomes: Findings from the EMIT study. Tob Induc Dis 2023; 21: 159. PMID: 38059181.##12. Sadeghi R, Taleghani F, Mohammadi S, Zohri Z. The effect of diabetes mellitus type I on periodontal and dental status. J Clin Diagn Res 2017; 11(7): ZC14. PMID: 28893034.##13. Khalifa N, Rahman B, Gaintantzopoulou MD, Al-Amad S, Awad MM. Oral health status and oral health-related quality of life among patients with type 2 diabetes mellitus in the United Arab Emirates: a matched case-control study. Health Qual Life Outcomes 2020; 18: 1-8.##14. Salehi M, Molania T, Tabarestani A, Mollaei M, Moosazadeh M, Sadeghi-Lotfabadi A, et al. Comparison of the Dmft Index and Oral Health-Related Quality of Life in 3 to 6-Year-Old Children with Congenital Heart Disease and Healthy Children. J Mazandaran Univ Med Sci 2024; 33(230): 153-159.##15. Fischman SL. Current status of indices of plaque. J Clin Periodontol 1986; 13(5): 371-374. PMID: 3013947.##16. Molania T, Salehi M, Ehsani H, Moosazadeh M, Niksolat F, Rezaei A, et al. Comparison of periodontal indices, DMFT, xerostomia, hyposalivation and oral health-related quality of life in Sjögren's syndrome patients versus healthy individuals: A case-control study. Dent Med Probl 2023; 60(1): 99-107. PMID: 37023337.##17. Checchi L, Montevecchi M, Checchi V, Zappulla F. The relationship between bleeding on probing and subgingival deposits. An endoscopical evaluation. Open Dent J 2009; 3: 154-160. PMID: 19672332.##18. Garnick J, Silverstein L. Periodontal Probing: Probe Tip Diameter. J Periodontol 2000; 71: 96-103. PMID: 10695944.##19. So JS, Chung SC, Kho HS, Kim YK, Chung JW. Dry mouth among the elderly in Korea: a survey of prevalence, severity, and associated factors. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2010; 110(4): 475-483. PMID: 20868994.##20. Nikbin A, Bayani M, Jenabian N, Khafri S, Motallebnejad M. Oral health-related quality of life in diabetic patients: Comparison of the Persian version of Geriatric Oral Health Assessment Index and Oral Health Impact Profile: A descriptive-analytic study. J Diabetes Metab Disord 2014; 13: 32. PMID: 24495383.##21. Lawshe CH. A quantitative approach to content validity. Pers Psychol 1975; 28(4): 563-575.##22. ArRejaie AS, Al-Aali KA, Alrabiah M, Vohra F, Mokeem SA, Basunbul G, et al. Proinflammatory cytokine levels and peri-implant parameters among cigarette smokers, individuals vaping electronic cigarettes, and non-smokers. J Periodontol 2019; 90(4): 367-374. PMID: 30311944.##23. BinShabaib M, ALHarthi SS, Akram Z, Khan J, Rahman I, Romanos GE, et al. Clinical periodontal status and gingival crevicular fluid cytokine profile among cigarette-smokers, electronic-cigarette users and never-smokers. Arch Oral Biol 2019; 102: 212-217. PMID: 31078071.##24. Subbarao KC, Nattuthurai GS, Sundararajan SK, Sujith I, Joseph J, Syedshah YP. Gingival crevicular fluid: an overview. J Pharm Bioallied Sci 2019; 11(Suppl 2): S135-S139. PMID: 31198325.##25. Robbins J, Ali K. How do periodontal indices compare among non-smokers, tobacco and e-cigarette smokers? Evid Based Dent 2022; 23(3): 116-117. PMID: 36151288.##26. Pesce P, Menini M, Ugo G, Bagnasco F, Dioguardi M, Troiano G. Evaluation of periodontal indices among non-smokers, tobacco, and e-cigarette smokers: a systematic review and network meta-analysis. Clin Oral Investig 2022; 26(7): 4701-4714. PMID: 35556173.##27. Adamopoulos D, Van De Borne P, Argacha JF. New insights into the sympathetic, endothelial and coronary effects of nicotine. Clin Exp Pharmacol Physiol 2008; 35(4). PMID: 18307741.##28. Holliday RS, Campbell J, Preshaw PM. Effect of nicotine on human gingival, periodontal ligament and oral epithelial cells. A systematic review of the literature. J Dent 2019; 86: 81-88. PMID: 31136818.##29. Hasan NWM, Baharin B, Mohd N, Rahman MA, Hassan N. Comparative effects of e-cigarette smoking on periodontal status, salivary pH, and cotinine levels. BMC Oral Health 2024; 24(1): 861. PMID: 39069628.##30. Üstün K, Alptekin NÖ. The effect of tobacco smoking on gingival crevicular fluid volume. Eur J Dent 2007; 1(4): 236-239. PMID: 19212473.##31. AlZamil AF, AlQutub MN. The effect of different cigarette smoking levels on gingival crevicular fluid volume and periodontal clinical parameters in Saudi Arabia. Saudi Dent J 2023; 35(5): 525-533. PMID: 37520605.##32. Butt DQ, Khattak O, Chaudhary FA, Bader AK, Mujtaba H, Iqbal A, et al. Oral Health-Related Quality of Life in Patients with Chronic Oral Mucosal Diseases: Reliability and Validity of Urdu Version of Chronic Oral Mucosal Disease Questionnaire (COMDQ). Healthcare (Basel) 2023. PMID: 36833139.##33. El-Ezmerli NF, Gregory RL. Effect of nicotine on biofilm formation of Streptococcus mutans isolates from smoking and non-smoking subjects. J Oral Microbiol 2019; 11(1): 1662275. PMID: 31552130.##34. Alhajj MN, Al-Maweri SA, Folayan MO, Halboub E, Khader Y, Omar R, et al. Oral health practices and self-reported adverse effects of E-cigarette use among dental students in 11 countries: an online survey. BMC Oral Health 2022; 22(1): 18. PMID: 35081945.##35. Nagler R, Lischinsky S, Diamond E, Drigues N, Klein I, Reznick AZ. Effect of cigarette smoke on salivary proteins and enzyme activities. Arch Biochem Biophys 2000; 379(2): 229-236. PMID: 10898939.##36. Guo X, Hou L, Peng X, Tang F. The prevalence of xerostomia among e-cigarette or combustible tobacco users: A systematic review and meta-analysis. Tob Induc Dis 2023; 21: 22. PMID: 36777290.##37. Eslamipour F, Borzabadi-Farahani A, Asgari I. The relationship between aging and oral health inequalities assessed by the DMFT index. Eur J Paediatr Dent 2010; 11(4): 193. PMID: 21250771.##38. Uçan Yarkaç F, Babayiğit O, Gokturk O. Associations between immune-inflammatory markers, age, and periodontal status: a cross-sectional study. Odontology 2024: 1-11. PMID: 38443702.##39. Tadjoedin FM, Fitri AH, Kuswandani SO, Sulijaya B, Soeroso Y. The correlation between age and periodontal diseases. J Int Dent Med Res 2017; 10(2): 327.## ##

بررسی ارتباط گفتگوی سلامت جنسی والدین- نوجوانان با سواد سلامت جنسی: یک مطالعه مقطعی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران The Relationship Between Parent–Adolescent Sexual Health Dialogue and Sexual Health Literacy: A Cross-Sectional Study Among Students at Mazandaran University of Medical Sciences 1 1 سابقه و هدف: گفتگوی مناسب والدین- نوجوانان در مورد مسائل مربوط به سلامت جنسی به عنوان عاملی ذکر شده است که می‌تواند به نوجوانان در جهت اتخاذ رفتار جنسی ایمن کمک نماید. مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط بین گفتگوی سلامت جنسی والدین- نوجوانان با سواد سلامت جنسی دانشجویان، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این مطالعه مقطعی– تحلیلی، در فاصله زمانی مهر 1402 تا اسفند همان سال بر روی 315 دانشجوی متاهل دانشگاه علوم پزشکی مازندران به روش سرشماری انجام شد. گردآوری داده‌ها با فرم اطلاعاتی عوامل جمعیت شناختی، پرسشنامه گفتگوی جنسی والدین- فرزندان و ابزار سواد سلامت جنسی بزرگسالان ایرانی انجام شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 22 و با لحاظ نمودن سطح معنی‌داری کم‌تر از 05/0 انجام شد. جهت تعیین ارتباط بین گفتگوی جنسی والد- نوجوان با سواد سلامت جنسی دانشجویان از مدل رگرسیون خطی استفاده شد. یافته‌ها: در این مطالعه تعداد 144 نفر (45/7 درصد) از شرکت‌کنندگان مرد و 171 نفر (54/3 درصد) زن بودند. میانگین و انحراف معیار سن مشارکت‌کنندگان، سن همسران آن‌ها و نمره سواد سلامت جنسی به‌ترتیب 4/07 ± 67/28، 5/27±28/9 و 16/2 ±155/48بود. نتایج این مطالعه نشان دهنده گفتگوی سلامت جنسی والد- نوجوان در بین 163 نفر (51/7 درصد) از مشارکت‌کنندگان مطلوب بوده است. بر اساس ضریب رگرسیونی تطبیق داده شده، گفتگوی جنسی والد - نوجوان مطلوب (1/093- 1/011: CI , 1/051= β)، تحصیلات بالاتر مادران ( 1/225- 1/026: CI، 1/121= β) و وضعیت اقتصادی مناسب (1/084- 01/11: CI، 1/047= β) با نمره سواد سلامت جنسی بالاتری همراه بودند. استنتاج: با توجه به نقش مثبت گفتگوی سلامت جنسی والدین- نوجوانان بر سواد سلامت جنسی دانشجویان نیاز است با رویکردی جامع‌نگر و با مشارکت سیاست‌گذاران و ارائه‌دهندگان خدمات سلامت توجه بیش‌تری به والدین صورت گیرد.   2 Background and purpose: Appropriate parent–adolescent dialogue regarding sexual health issues has been identified as a factor that can facilitate the adoption of safe sexual behaviors among adolescents. The aim of the present study was to investigate the relationship between parent–adolescent sexual health dialogue and students' sexual health literacy. Materials and methods: This cross-sectional study was conducted between October 2023 and March 2024 on a total of 315 married students at Mazandaran University of Medical Sciences, using a census sampling method. Data were collected using a demographic information form, the Parent–Child Sexual Dialogue Questionnaire, and the Iranian Adult Sexual Health Literacy Tool. Data analysis was carried out using SPSS version 22. A significance level of 0.05 was applied to all statistical tests. A linear regression model was employed to examine the relationship between parent–child sexual dialogue and sexual health literacy. Results: In this study, 144 participants (45.7%) were male and 171 (54.3%) were female. The mean ± standard deviation (SD) of participants’ age, their spouses’ age, and sexual health literacy scores were 28.67 ± 4.07, 28.9 ± 5.27, and 155.48 ± 16.2, respectively. The findings indicated that 163 participants (51.7%) reported favorable parent–adolescent sexual health dialogue. Based on the adjusted regression coefficients, favorable parent–adolescent sexual dialogue (β =1.051, 95% CI:1.011–1.093), higher maternal education (β =1.121, 95% CI: 1.026–1.225), and favorable economic status (β =1.047, 95% CI:1.011–1.084) were significantly associated with higher sexual health literacy scores. Conclusion: Given the positive impact of parent–adolescent sexual health discussions on students’ sexual health literacy, greater attention should be directed toward supporting parents through a comprehensive approach, involving the active participation of policymakers and health service providers.   118 127 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/30 1403/11/11 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/1 1404/3/11 کبری عابدیان کاسگری Kobra Abedian Kasgari استادیار، گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران kobra_abedian1384@yahoo.com ملیحه ساداتی Malihe Sadati دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره در مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران malihesadati75@gmail.com رویا نیکبخت Roya Nikbakht استادیار، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران roya.nikbakht2011@gmail.com منیرالسادات حسینی طبقدهی Monirolsadate Hosseini Tabaghdehi استادیار، گروه مامایی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران ایران mhosseinit53@gmail.com زهره شاه حسینی Zohreh Shahhosseini استاد، گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران zshahhosseini@yahoo.com Literacy sexual health students parent- adolescent sexual dialogue سواد سلامت جنسی دانشجویان گفتگوی جنسی والد - نوجوان 1. WHO. Sexual and reproductive health of young people in Asia and the Pacific: a review of issues, policies and programmes. Bankok: UNFPA; 2015.##2. Haberland N, Rogow D. Sexuality education: emerging trends in evidence and practice. J Adolesc Health 2015; 56(1): S15-S21. PMID: 25528976.##3. World Health Organization. Sexual health and its linkages to reproductive health: an operational approach. URL: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/258738/9789241512886-eng.pdf; 2017.##4. Graf AS, Patrick JH. Foundations of life-long sexual health literacy. Health Educ 2015; 115(1): 56-70.##5. Munakampe MN, Zulu JM, Michelo C. Contraception and abortion knowledge, attitudes and practices among adolescents from low and middle-income countries: a systematic review. BMC Health Serv Res 2018; 18: 1-13. PMID: 30497464.##6. Meherali S, Rehmani M, Ali S, Lassi ZS. Interventions and strategies to improve sexual and reproductive health outcomes among adolescents living in low-and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. Adolescents 2021; 1(3): 363-390.##7. Nematzadeh S, Shahhosseini Z, Moosazadeh M, Hamzehgardeshi Z. Sexual health literacy level and its related factors among married medical sciences college students in an Iranian setting: a web-based cross-sectional study. Reprod Health 2024; 21(1): 53-63. PMID: 38632616.##8. Leung H, Shek DT, Leung E, Shek EY. Development of contextually-relevant sexuality education: lessons from a comprehensive review of adolescent sexuality education across cultures. Int J Environ Res Public Health 2019; 16(4): 621-645. PMID: 30791604.##9. Mataraarachchi D, Shepherd T, Bajpai R, Ariyadasa G, Corp N, Paudyal P. Family-based sexual health interventions for adolescents in low-and middle-income countries: systematic analysis and meta-analysis. Int Health 2025; 1-32. PMID: 40116113.##10. Asgharinekah SM, Sharifi F, Amel Barez M. The need of family-based sexual education: a systematic review. J Health Lit 2019; 4(3): 25-37.##11. Nabavi HS, Ganji J, Mohammadpour RA, Shahhosseini Z. Prevalence of sexual health dialogue between mothers and adolescents and associated factors in Sari, Iran 2020. J Mazandaran Univ Med Sci 2022; 32(215): 131-142.##12. Yousefi-Dodaran B, Elyasi F, Hamzehgardeshi Z, Nikbakht R, Shahhosseini Z. On the relationship between meaning in life and quality of sexual life among married students of Mazandaran University of Medical Sciences and their spouses in 2023. J Mazandaran Univ Med Sci 2024; 33(230): 146-152.##13. Maasoumi R, Tavousi M, Zarei F. Development and psychometric properties of sexual health literacy for adults (SHELA) questionnaire. Hayat 2019; 25(1): 56-69.##14. Noe MTN, Saw YM, Soe PP, Khaing M, Saw TN, Hamajima N, et al. Barriers between mothers and their adolescent daughters with regards to sexual and reproductive health communication in Taunggyi Township, Myanmar: what factors play important roles? PLoS One 2018; 13(12): 1-16. PMID: 30562393.##15. Panahi R, Namdar P, Nayebi N, Anbari M, Yekefallah L, Dehghankar L. Sexual health literacy and the related factors among women in Qazvin, Iran. J Educ Community Health 2021; 8(4): 265-270.##16. Kohan S, Mohammadi F, Yazdi M, Dadkhah A. Evaluation of relationship between reproductive health literacy and demographic factors in women. J Health Lit 2018; 3(1): 20-29.##17. Vamos CA, Thompson EL, Logan RG, Griner SB, Perrin KM, Merrell LK, et al. Exploring college students’ sexual and reproductive health literacy. J Am Coll Health 2020; 68(1): 79-88. PMID: 30388946.##18. Dabiri F, Hajian S, Ebadi A, Zayeri F, Abedini S. Sexual and reproductive health literacy of the youth in Bandar Abbas. AIMS Med Sci 2019; 6(4): 318-325.##19. Vongxay V, Albers F, Thongmixay S, Thongsombath M, Broerse JE, Sychareun V, et al. Sexual and reproductive health literacy of school adolescents in Lao PDR. PLoS One 2019; 14(1): 1-14.##20. Widman L, Choukas-Bradley S, Helms SW, Golin CE, Prinstein MJ. Sexual communication between early adolescents and their dating partners, parents, and best friends. J Sex Res 2014; 51(7): 731-741. PMID: 24354655.##21. Pariera K. Understanding mothers’ information-seeking about mother–adolescent sexual communication. Int J Health Wellness Soc 2017; 6(4): 23-33.##22. Widman L, Choukas-Bradley S, Noar SM, Nesi J, Garrett K. Parent-adolescent sexual communication and adolescent safer sex behavior: a meta-analysis. JAMA Pediatr 2016; 170(1): 52-61. PMID: 26524189.##23. Esan DT, Bayajidda KK. The perception of parents of high school students about adolescent sexual and reproductive needs in Nigeria: a qualitative study. Public Health Pract 2021; 2: 1-7. PMID: 36101620.##24. Yimer B, Ashebir W. Parenting perspective on the psychosocial correlates of adolescent sexual and reproductive health behavior among high school adolescents in Ethiopia. Reprod Health 2019; 16: 1-9. PMID: 31113436.##25. Shams M, Parhizkar SA, Mousavizadeh A, Majdpour M. Mothers’ views about sexual health education for their adolescent daughters: a qualitative study. Reprod Health 2017; 14: 1-6. PMID: 28183332.##26. Okpalaku CJ, Ogubuike C. Exploring barriers to parent-adolescent sexual-risk communication among adolescents in Port Harcourt Nigeria: adolescents’ and parents’ perspective. PLOS Glob Public Health 2025; 5(1): 1-18. PMID: 39836655.##27. Vakili F, Nasiri M, Hamzehgardeshi Z, Jahanfar S, Mahmoodi Z, Alamolhoda SH. Casual association between social determinants of health and sexual health literacy in reproductive-aged women: a WHO model analysis. BMC Public Health 2025; 25(1): 789-797. PMID: 40011831.##28. Small E, Nikolova SP, Keyes LL, Robinson SR. Sexual health literacy, parental education, and risky sexual behavior among college students in Sierra Leone. Cogent Soc Sci 2023; 9(2): 1-14.## ##

بررسی رابطه‌ی درگیری و موفقیت تحصیلی دانشجویان مقطع علوم پایه رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در سال 1402 Investigating the Relationship Between Academic Engagement and Academic Achievement Among Basic Medical Students at Mazandaran University of Medical Sciences in 2023 1 1 سابقه و هدف: درگیری تحصیلی به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی پیش‌بینی موفقیت تحصیلی شناخته شده است. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط بین درگیری تحصیلی و موفقیت تحصیلی در میان دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد تا نقش این متغیرها در بهبود عملکرد تحصیلی مشخص شود. مواد و روش ‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی و در سال 1402 بر روی 170 دانشجوی مقطع علوم پایه دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل یک پرسش‌نامه استاندارد سنجش درگیری تحصیلی و داده‌های مرتبط با موفقیت تحصیلی بود. دیدگاه دانشجویان بر اساس نمرات موفقیت تحصیلی و میزان درگیری تحصیلی در ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گرفت. داده ها وارد نرم‌افزار SPSS 20 شد و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد 36 درصد افراد شرکت‌کننده در مطالعه مرد و 64 درصد زن بودند. میانگین نمره موفقیت تحصیلی 116/87 بوده است که نشان می‌دهد موفقیت تحصیلی دانشجویان در میزان بالایی (بالاتر از میانگین ) قرار داشت و میانگین نمره درگیری تحصیلی 75/88 به‌دست آمد که در رینج بالا یعنی بالاتر از میانگین 68 قرار داشت. بعد عاملی بالاترین نمره را داشت و موفقیت تحصیلی ارتباط مستقیم مثبت و ضعیفی با بعد شناختی و رفتاری درگیری تحصیلی نشان داد. بین دختران و پسران دانشجو از لحاظ نمره درگیری تحصیلی و نمره موفقیت تحصیلی تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. استنتاج: ابعاد شناختی و رفتاری درگیری تحصیلی نقش موثری در موفقیت تحصیلی دارند و می‌توانند به‌ عنوان عوامل کلیدی برای بهبود عملکرد دانشجویان مورد توجه قرار گیرند. عدم وجود تفاوت معنی‌دار در نمرات بین دانشجویان دختر و پسر نشان‌دهنده تأثیر مشابه عوامل محیطی، آموزشی و فردی بر دانشجویان است. با توجه به اهمیت موضوع، انجام مطالعات گسترده‌تر با حجم نمونه بیش‌تر و بررسی عوامل فرهنگی و اجتماعی پیشنهاد می‌شود.   2 Background and purpose: Academic engagement is known as one of the key factors predicting academic.This study aimed to investigate the relationship between academic engagement and academic achievement among medical students at Mazandaran University of Medical Sciences, with the goal of clarifying the role of these variables in enhancing academic performance. Materials and methods: This descriptive-correlational study was conducted in 2023 on 170 students enrolled in basic science programs at Mazandaran University of Medical Sciences. The data collection tool included a standardized questionnaire measuring academic engagement, along with data related to academic achievement. Students were assessed based on their academic success scores and academic engagement across various dimensions. The data were entered into SPSS version 20 and analyzed using appropriate statistical methods. Results: The results showed that 36% of the participants were male and 64% were female. The average academic achievement score was 116.87, indicating a high level of academic performance (above average). The average academic engagement score was 75.88, which was also in the high range compared to the average of 68. The factor dimension of academic engagement had the highest score. Academic achievement demonstrated a weak, positive, direct relationship with the cognitive and behavioral dimensions of academic engagement. There was no significant difference between male and female students in terms of academic engagement scores or academic achievement. Conclusion: The results of this study showed that the cognitive and behavioral dimensions of academic engagement play an effective role in academic achievement and can be considered key factors in improving student performance. The lack of significant differences in scores between male and female students indicates a similar influence of environmental, educational, and individual factors across genders. Given the importance of this topic, it is recommended that future studies use larger sample sizes and examine additional cultural and social factors.   128 138 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/7 1403/9/17 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/9 1404/3/19 امیرحسین اصغری Amirhossein Asghari دانشجوی پزشکی، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران amirhosseinnasghari@gmail.com نسیم قهرانی Nassim Ghahrani دکتری تخصصی آموزش عالی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nasimghahrani@gmail.com فروزان صادقی محلی Forouzan Sadeghimahalli دانشیار،گروه فیزیولوژِی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران sadeghi.f.ph@gmail.com علی سیاه پشت خاچکی Ali Siahposht Khachaki دانشیار،گروه فیزیولوژِی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران ak57n@yahoo.com academic engagement academic achievement medical student درگیری تحصیلی موفقیت تحصیلی دانشجویان پزشکی 1. Lam SF, Jimerson S, Shin H, et al. Cultural universality and specificity of student engagement in school: the results of an international study from 12 countries. Br J Educ Psychol. 2016; 86(1): 137-153. PMID: 26615460##2. Najafi H. Predicting academic achievement based on the blended learning approach, academic motivation, and academic engagement. Educ Strategies Med Sci. 2024; 17(24): 408-418.##3. Sepahvand A, Monirpour N, Hajebi MZ. Predicting academic engagement based on academic identity and self-directed learning mediates the basic psychological needs. J Consult Excell Psychother. 2022; 41: 71-88.##4. Ben-Eliyahu A, Moore D, Dorph R, et al. Investigating the multidimensionality of engagement: affective, behavioral, and cognitive engagement across science activities and contexts. Contemp Educ Psychol. 2018; 53: 87-105. PMID: 30510318##5. Burns EC, Martin AJ, Collie RJ. Adaptability, personal best (PB) goals setting, and gains in students’ academic outcomes: a longitudinal examination from a social cognitive perspective. Contemp Educ Psychol. 2018; 53: 57-72. PMID: 30510317.##6. Reeve J. How students create motivationally supportive learning environments for themselves: the concept of agentic engagement. J Educ Psychol. 2013; 105(3): 579-595. PMID: 23833582##7. Skinner EA, Kindermann TA, Furrer CJ. A motivational perspective on engagement and disaffection: conceptualization and assessment of children's behavioral and emotional participation in academic activities in the classroom. Educ Psychol Meas. 2009; 69(3): 493-525. PMID: 19756208.##8. Skinner E, Furrer C, Marchand G, et al. Engagement and disaffection in the classroom: part of a larger motivational dynamic? J Educ Psychol. 2008; 100(4): 765-781. PMID: 19756207##9. Eccles J, Wang MT. Part I commentary: so what is student engagement anyway? In: Handbook of research on student engagement. Springer; 2012: 133-145.##10. Sinatra GM, Heddy BC, Lombardi D. The challenges of defining and measuring student engagement in science. Educ Psychol. 2015; 50(1): 1-13.##11. Reeve J, Cheon SH, Jang H. How and why students make academic progress: reconceptualizing the student engagement construct to increase its explanatory power. Contemp Educ Psychol. 2020; 62: 101899. PMID: 32565635##12. Senko C, Miles KM. Pursuing their own learning agenda: how mastery-oriented students jeopardize their class performance. Contemp Educ Psychol. 2008; 33(4): 561-583. PMID: 19756209##13. Mohammadhoseini S, Taklavi S. The role of meaning of education and academic engagement in predicting of high-risk behaviors in adolescents. Rooyesh-e-Ravanshenasi J (RRJ). 2019; 8(10): 105-114.##14. Akbarilakeh M, Sharifi T. The relationship between metacognitive awareness and academic success of medical students at Shahid Beheshti University of Medical Sciences. J Med Educ Dev. 2021; 14(44): 1-9.##15. Mohammadi Y, Kaykha A, Sadeghi A, et al. Relationship of metacognition learning strategy and locus of control with academic achievement of students. Educ Strategies Med Sci. 2015; 8(5): 323-328.##16. Aghaee M, Rezaei A. Investigating the relationship between students' academic achievement and cognitive ability of the brain. J Anal Cogn Psychol. 2022; 13(48): 111-120.##17. Sadeghifar J, Bahadori M, Raadabadi M, et al. Exploring the relationship between academic engagement and achievement among nursing students of Ilam University of Medical Sciences. Iran J Med Educ. 2020; 20: 205-213.##18. Baghbani M, Farid A. The relationship between academic engagement and academic achievement: a meta-analytical study. J Educ Innov. 2025; 24(1): 1-20.##19. Welles TL. Analysis of the academic success inventory for college students: construct validity and factor scale invariance. Dissertation. University of Iowa; 2010.##20. Adib-Hajbaghery M, Sadeghi Gandomani H, Aminolroayaee Yamini E. Assessing academic success and its predictors from the perspective of nursing students in Kashan University of Medical Sciences. Iran J Med Educ. 2015; 15: 510-520.##21. Niromand E, Salehi AR, Khazaei M, et al. The influential factors in the academic achievement and failure of medical students in Iran: a review study. Educ Res Med Sci. 2020; 9(2): 1-12.##22. Yasemi S, Khalvandi F, Zareie M. Investigating the relationship between hidden curriculum and students' academic engagement and communication skills. J Pouyesh Educ Consult (JPEC). 2022; 16(1): 113-133.##23. Alrashidi O, Phan HP, Ngu BH. Academic engagement: an overview of its definitions, dimensions, and major conceptualisations. Int Educ Stud. 2016; 9(12): 41-52.##24. Ahmadi S, Golibagh M, Ahmadi MS, et al. Enhancing academic engagement and academic adjustment among elementary students using group reality therapy. Iran Evol Educ Psychol J. 2023; 5(3): 16-28.##25. Chen JJL. Relation of academic support from parents, teachers, and peers to Hong Kong adolescents' academic achievement: the mediating role of academic engagement. Gen Soc Gen Psychol Monogr. 2005; 131(2): 77-127. PMID: 16040596.##26. Zarei E, Shokrpour N, Nasiri E, et al. Self-esteem and academic success as influenced by reading strategies. Engl Lang Teach. 2012; 5(2): 17-26.##27. Hosseini SM, Amery H, Emadzadeh A, et al. Dental students’ educational achievement in relation to their learning styles: a cross-sectional study in Iran. Glob J Health Sci. 2015; 7(5): 152-160. PMID: 26156917.##28. Lei H, Cui Y, Zhou W. Relationships between student engagement and academic achievement: a meta-analysis. Soc Behav Personal. 2018; 46(3): 517-528.##29. Rezaei A, Karimi H, Rigifarid A, et al. Factors influencing academic optimism and its impact on academic achievement of students of agriculture vocational schools in Iran. J Agric Educ Ext. 2024; 30(4): 477-498.##30. Singh K. Study of achievement motivation in relation to academic achievement of students. Int J Educ Plan Adm. 2011; 1(2): 161-171.##31. Hakimi S, Hejazi E, Lavasani MG. The relationships between personality traits and students’ academic achievement. Procedia Soc Behav Sci. 2011; 29: 836-845.##32. Glapaththi I, Dissanayake R, Welgama T, et al. A study on the relationship between student engagement and their academic achievements. Asian Soc Sci. 2019; 15(11): 1-12.##33. Gunuc S. The relationships between student engagement and their academic achievement. Int J New Trends Educ Implic. 2014; 5(4): 216-231.##34. Vizoso C, Rodríguez C, Arias-Gundín O. Coping, academic engagement and performance in university students. High Educ Res Dev. 2018; 37(7): 1515-1529.##35. Abubakar A, Abubakar Y, Itse J. Students’ engagement in relationship to academic performance. J Educ Soc Sci. 2017; 8(1): 5-9.## ##

تبیین تجارب ماماها در ارتباط با موانع و راهکارهای بهبود غربالگری افسردگی پس از زایمان: یک آنالیز محتوای قراردادی Exploring Midwives’ Experiences of Barriers and Strategies to Improve Postpartum Depression Screening: A Conventional Content Analysis 1 1 سابقه و هدف: افسردگی پس از زایمان (PPD) یکی از نگرانی‌های اصلی سلامت روان پس از زایمان است و غربالگری زود هنگام نقش مهمی در کاهش پیامدهای نامطلوب دارد. شیوع افسردگی پس از زایمان در سراسر جهان بین 5 تا 60 درصد گزارش شده است. تعیین شیوع PPD و روشن شدن عوامل خطر آن برای پیشگیری و درمان PPD از اهمیت اجتماعی بالایی برخوردار است. در نظام سلامت ایران، مراکز پزشک خانواده سطح اول ارجاع هستند و ماماها نقش کلیدی در غربالگری PPD دارند. این مطالعه کیفی با هدف تبیین تجارب ماماها در ارتباط با موانع و راهکارهای بهبود غربالگری افسردگی پس از زایمان، یک آنالیز محتوای قراردادی، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این مطالعه از رویکرد کیفی با تحلیل محتوای مرسوم استفاده کرد. جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۷ ماما انجام شد. برای اطمینان از صحت و استحکام داده‌های تحقیق، بررسی داده‌ها توسط شرکت‌کنندگان در تحقیق و یک دانشیار پژوهشی روانپزشکی انجام شد. مصاحبه‌ها رونویسی و کدگذاری موضوعی برای استخراج مقوله‌ها و زیرمقوله‌ها انجام شد. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل پنج دسته اصلی و 13 زیرمجموعه مربوط به موانع غربالگری و سه دسته اصلی و 10 زیرمجموعه برای راهبردهای بهبود را نشان داد. موانع اصلی شامل موانع ساختاری- سازمانی، آموزشی-حرفه ای، اقتصادی- اجتماعی، روانی، فردی- بالینی بود. راهبردهای پیشنهادی شامل راهبردهای آموزشی- فرهنگی، حمایتی- اجتماعی، سازمانی- سیاسی بود. استنتاج: غربالگری افسردگی پس از زایمان با موانع ساختاری- سازمانی، آموزشی- حرفه‌ای، اقتصادی- اجتماعی، روان‌شناختی، فردی-بالینی مواجه است، اما با اجرای راهکارهای آموزشی- فرهنگی، حمایتی- اجتماعی، سازمانی- سیاستی قابل بهبود است. توجه به این عوامل می‌تواند روند شناسایی و مداخله در افسردگی پس از زایمان را بهبود بخشد.   2 Background and purpose: Postpartum depression (PPD) is a major postpartum mental health concern, and early screening plays an important role in reducing adverse outcomes. The prevalence of postpartum depression has been reported to range from 5% to 60% worldwide. Determining the prevalence of PPD and elucidating its risk factors for the prevention and treatment of PPD is of great social importance. Within the Iranian health system, family physician centers serve as the first level of referral, and midwives have a key role in PPD screening. This qualitative study aimed to explain midwives’ experiences of barriers and strategies to improve screening for postpartum depression using conventional content analysis. Materials and methods: This study employed a qualitative approach with conventional content analysis. Data collection was conducted through semi-structured interviews with 27 midwives. To ensure the accuracy and robustness of the research data, member checking was conducted by the research participants and a research associate professor of psychiatry. The interviews were transcribed, and thematic coding was performed to extract categories and subcategories. Results: The analysis revealed five main categories and 13 subcategories related to screening barriers, and three main categories and 10 subcategories for improvement strategies. The main barriers included structural-organizational, educational-professional, economic-social, psychological, and individual-clinical barriers. The suggested strategies comprised educational-cultural, supportive-social, and organizational-political approaches. Conclusion: The findings of this study showed that postpartum depression screening faces structural-organizational, educational-professional, economic-social, psychological, and individual-clinical barriers but can be improved by implementing educational-cultural, supportive-social, and organizational-political strategies. Paying attention to these factors can enhance the process of identifying and intervening in postpartum depression   139 151 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/16 1403/9/26 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/22 1404/4/1 زینب حمزه گردشی Zeinab Hamzehgardeshi استاد، گروه مامایی، مرکزتحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران زهره شاه حسینی Zohreh Shahhosseini استاد، گروه مامایی، مرکزتحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران فروزان الیاسی Forouzan Elyasi استاد، گروه روانپزشکی، مرکزتحقیقات سلامت جنسی وباروری، پژوهشکده اعتیاد، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران هانیه صالحی پورمهر Hanieh Salehi-pourmehr استادیار، مرکز تحقیقات پزشکی مبتنی بر شواهد، مرکز EBM ایران، مرکز تعالیJBI، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران ایران افسانه فندرسکی Afsaneh Fendereski استادیار، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران فرشته یزدانی Fereshteh Yazdani دکتری تخصصی بهداشت باروری، مرکز تحقیقات علوم سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران غزل فیضی ghazal feizi دانشجوی کارشناس ارشد مشاوره در مامایی، دانشکده پرستاری ومامایی نسیبه، کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی ایران postpartum depression screening midwife qualitative study افسردگی پس از زایمان غربالگری ماما مطالعه کیفی 1. Slomian J, Honvo G, Emonts P, Reginster J-Y, Bruyère O. Consequences of maternal postpartum depression: a systematic review of maternal and infant outcomes. Womens Health (Lond). 2019; 15:1745506519844044. PMID: 31035856.##2. Gjerdingen DK, Yawn BP. Postpartum depression screening: importance, methods, barriers, and recommendations for practice. J Am Board Fam Med. 2007;20(3):280-288. PMID: 17478661.##3. Liu X, Wang S, Wang G. Prevalence and risk factors of postpartum depression in women: a systematic review and meta-analysis. J Clin Nurs. 2022; 31(19-20): 2665-2677. PMID: 34750904.##4. Klainin P, Arthur DG. Postpartum depression in Asian cultures: a literature review. Int J Nurs Stud. 2009;46(10):1355-1373. PMID: 19327773.##5. Afshari P, Tadayon M, Abedi P, Yazdizadeh S. Prevalence and related factors of postpartum depression among reproductive aged women in Ahvaz, Iran. Health Care Women Int. 2020;41(3):255-265. PMID: 30924721.##6. Barooj-Kiakalaee O, Hosseini S-H, Mohammadpour-Tahmtan R-A, et al. Paternal postpartum depression's relationship to maternal pre and postpartum depression, and father-mother dyads marital satisfaction: a structural equation model analysis of a longitudinal study. J Affect Disord. 2022; 297:375-380. PMID: 34715195.##7. Beck CT, Records K, Rice M. Further development of the postpartum depression predictors inventory-revised. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2006;35(6):735-745. PMID: 17105638.##8. Corwin EJ, Murray-Kolb LE, Beard JL. Low hemoglobin level is a risk factor for postpartum depression. J Nutr. 2003;133(12):4139-4142. PMID: 14652362.##9. Altamura AC, Brambilla P. Clinical Cases in Psychiatry: Integrating Translational Neuroscience Approaches. Springer; 2019.##10. Moraes GPdA, Lorenzo L, Pontes GAR, Montenegro MC, Cantilino A. Screening and diagnosing postpartum depression: when and how? Trends Psychiatry Psychother. 2017;39(1):54-61. PMID: 28403324.##11. Stewart DE, Vigod SN. Postpartum depression: pathophysiology, treatment, and emerging therapeutics. Annu Rev Med. 2019; 70: 183-196. PMID: 30691372.##12. Cooper PJ, Tomlinson M, Swartz L, et al. post-partum depression and the mother-infant relationship in a South African peri-urban settlement. Br J Psychiatry. 1999; 175: 554-558. PMID: 10789353.##13. Yu Y, Liang H-F, Chen J, et al. Postpartum depression: current status and possible identification using biomarkers. Front Psychiatry. 2021; 12: 620371. PMID: 34211407.##14. Ministry of Health and Medical Education. Mental health care in postpartum period. 2022.##15. Hansotte E, Payne SI, Babich SM. Positive postpartum depression screening practices and subsequent mental health treatment for low-income women in Western countries: a systematic literature review. Public Health Rev. 2017; 38: 1-17. PMID: 29450075.##16. Denzin NK, Lincoln YS. The Sage Handbook of Qualitative Research. Sage; 2011.##17. Speziale HS, Streubert HJ, Carpenter DR. Qualitative Research in Nursing: Advancing the Humanistic Imperative. Lippincott Williams & Wilkins; 2011.##18. Bahrami N, Araban M, Bahrami S. The impact of antenatal education on postpartum depression, Dezful, Iran. Med J Hormozgan Univ. 2010;13(4):276-283.##19. Upadhyay RP, Chowdhury R, Salehi A, et al. Postpartum depression in India: a systematic review and meta-analysis. Bull World Health Organ. 2017; 95(10): 706-717. PMID: 29147043.##20. Baron EC, Hanlon C, Mall S, Honikman S, Breuer E, Kathree T, et al. Maternal mental health in primary care in five low-and middle-income countries: a situational analysis. BMC Health Serv Res. 2016; 16:1-16. PMID: 26880075.##21. Mannava P, Durrant K, Fisher J, Chersich M, Luchters S. Attitudes and behaviours of maternal health care providers in interactions with clients: a systematic review. Global Health. 2015; 11: 36. PMID: 26276053.##22. Najibi S, Ghazanfarpour M, Ahmadi A, Nakhaee N. The need to revise the "Counseling in Midwifery" curriculum in medical universities for improving the plan of "Support for Families and the Youth of the Population" in Iran. Dev Strateg Med Educ. 2023; 10(1): 36-49.##23. Moattari M, Rouzitalb M, Saber Firoozi M, Zare N, Gholamzadeh S. The effect of educational intervention on the knowledge and participation of administrative health personnel in colorectal cancer screening program at Shiraz University of Medical Sciences. Res Med. 2009; 33(1): 47-54.##24. Goldsmith ME. Postpartum depression screening by family nurse practitioners. J Am Assoc Nurse Pract. 2007; 19(6): 321-327. PMID: 17535342.##25. Bidarpoor F, Rahmani K, Akhavan B, Rahimzadeh A, Pourmoradi A. Identifying reasons of non-attendance of urban households in the comprehensive centers of health services in Sanandaj: a combination of two quantitative and qualitative approaches. Iran J Epidemiol. 2019; 14(4): 302-311.##26. McGarry J, Kim H, Sheng X, Egger M, Baksh L. Postpartum depression and help-seeking behavior. J Midwifery Womens Health. 2009; 54(1):50-56. PMID: 19114239.##27. Peighambardoust R, Fadaey Z, Khakbazan Z, Sodaey H. Telephone support on the postpartum depression after normal vaginal delivery. J Urmia Nurs Midwifery Fac. 2013; 11(5): 335-342.##28. Dennis C-L. Postpartum depression peer support: maternal perceptions from a randomized controlled trial. Int J Nurs Stud. 2010; 47(5): 560-568. PMID: 19962699.##29. McCarthy M, McMahon C. Acceptance and experience of treatment for postnatal depression in a community mental health setting. Health Care Women Int. 2008; 29(6) :618-637. PMID: 18569047.##30. Souza KJd, Rattner D, Gubert MB. Institutional violence and quality of service in obstetrics are associated with postpartum depression. Rev Saude Publica. 2017; 51: 69. PMID: 28746574.##31. Zanganeh M, Shams Alizade N, Kamravamanesh M, Rezaee M, Pormehr S. A study of postpartum depression and its relationship with unwanted pregnancy and the gender of the newborn. Sci J Kurdistan Univ Med Sci. 2009; 14(2):65-71.##32. Lamyian M, Ahmadi F, Faghihzadeh S, Aguilar Vafaie M. Barriers to and factors facilitating breast cancer screening among Iranian women: a qualitative study. East Mediterr Health J. 2007; 13(5): 1160-1169. PMID: 18290410.##33. Fallahi A, Shahrbabaki BN, Hashemian M, Kahanali AA. The needs of women referring to health care centers for doing pap smear test. Iran J Obstet Gynecol Infertil. 2016; 19(6):1-10.##34. Wagner PJ, Moseley GC, Grant MM, Gore JR, Owens C. Physicians' emotional intelligence and patient satisfaction. Fam Med. 2002; 34(10): 750-754. PMID: 12448645.##35. Gulamani SS, Premji SS, Kanji Z, Azam SI. A review of postpartum depression, preterm birth, and culture. J Perinat Neonatal Nurs. 2013; 27(1): 52-59. PMID: 23360942.##36. Bina R. The impact of cultural factors upon postpartum depression: a literature review. Health Care Women Int. 2008;29(6):568-592. PMID: 18569045.##37. Baker B, Yang I. social media as social support in pregnancy and the postpartum. Sex Reprod Healthc. 2018; 17: 31-34. PMID: 30193717.##38. Stringfellow CM. How does social media impact the postpartum depression experience. 2016:1-67. Thesis, no PMID.##39. De Choudhury M, Counts S, Horvitz EJ, Hoff A. Characterizing and predicting postpartum depression from shared facebook data. Proceedings of CSCW 2014; 626-638. Conference paper, no PMID.##40. Halbreich U, Karkun S. Cross-cultural and social diversity of prevalence of postpartum depression and depressive symptoms. J Affect Disord. 2006;91(2-3):97-111. PMID: 16466664.##41. Abdollahi F, Lye M-S, Zain AM, Ghazali SS, Zarghami M. Postnatal depression and its associated factors in women from different cultures. Iran J Psychiatry Behav Sci. 2011; 5(2):5-11. PMID: 24644441.##42. Harris B, Goudge J, Ataguba JE, McIntyre D, Nxumalo N, Jikwana S, et al. Inequities in access to health care in South Africa. J Public Health Policy. 2011;32(Suppl 1): S102-S123. PMID: 21730985.##43. Keng SL. Malaysian midwives' views on postnatal depression. Br J Midwifery. 2005; 13(2): 78-86.##44. Glozan AA, Sadat MAA. Investigating the impact of in-service training on employee empowerment from the perspective of learners in Qazvin Governorate. Manag Dev Transform. 2014; 23: 63-74.## ##

تجارب ماماها از اجرای سیاست‌های تشویق باروری ایران: یک مطالعه کیفی Midwives' Experiences of Implementing Iran's Pronatalist Population Policy: A Qualitative Study 1 1 سابقه و هدف: به دنبال کاهش رشد جمعیت، نگرانی‌های عدم جایگزینی جمعیت و گسترش الگوی کم‌ فرزندی، سیاست تشویق باروری از سال 1400 در ایران اتخاذ گردیده است. اجرای بخشی از این سیاست‌ها بر عهده سیستم سلامت هست و یکی از حرفه‌های تأثیر گذار در این راستا، اعضای حرفه مامایی هستند. این مطالعه با هدف تبیین تجارب ماماها از اجرای سیاست‌های تشویق باروری ایران طراحی و اجرا گردید. مواد و روش‌‌ها: این مطالعه با روش تحلیل محتوا کیفی، انجام شد. ماماهای شاغل در سیستم سلامت با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها با مصاحبه نیمه ساختاریافته فردی جمع‌آوری شد. کلیه داده‌ها مکتوب شده و با رویکرد تحلیل محتوی کیفی آنالیز شدند. با دسته‌بندی کدهای مشابه، زیر طبقات شکل گرفت. با ادامه دسته‌بندی‌ها، طبقات فرعی و اصلی استخراج گردیدند. یافته‌ها: با تحلیل تجارب 15 ماما، چهار درون‌مایه شامل آسیب سیاست‌های تشویق باروری به ‌سلامت مادران و اختیارات حرفه مامایی با 2 طبقه و 4 زیر طبقه، پتانسیل ماماها در موفقیت سیاست‌های تشویق باروری با 2 طبقه و 5 زیر طبقه، تشویق پایدار فرزند آوری و حفظ سلامت باروری با 4 طبقه و 9 زیر طبقه و دغدغه ماماها برای رفع کاستی‌های سیاست تشویق باروری با 3 طبقه و 8 زیر طبقه ظهور یافت. استنتاج: ماماها قابلیت و نقش مهمی برای خود در تشویق فرزندآوری و حفظ سلامت مادران قائل هستند، اما نگران عواقب سیاست تشویق باروری بر جایگاه حرفه‌ای خود و سلامت مادر و کودک هستند. به نظر می‌رسد استفاده از پتانسیل و توانمندی ماماها بتواند به موفقیت سیاست تشویق باروری کمک نموده و فرزندآوری را در کنار حفظ سلامت مادران توسعه دهد 2 Background and purpose: In response to declining total fertility rates, concerns about population replacement, and the spread of low-fertility patterns, a pronatalist population policy was approved in Iran under the “Youthful Population and Protection of the Family” law in 2021. The implementation of most of its legal provisions was assigned to the Ministry of Health, and one of the key professions involved is midwifery. This qualitative study was conducted to explore midwives' experiences regarding the implementation of Iran's fertility encouragement policy. Materials and methods: This study was conducted using a qualitative content analysis approach. Midwives working in the health system were selected through purposeful sampling. Data were collected through semi-structured individual interviews. All interviews were transcribed and analyzed using qualitative content analysis. By categorizing similar codes, subcategories were developed, and through continued categorization, categories and overarching themes were extracted. Results: By analyzing the experiences of 15 midwives, four themes emerged: the harm of the pronatalist policy to maternal health and midwifery authority; the potential of midwives in the success of the pronatalist policy; sustainable encouragement of childbearing and promotion of reproductive health; and midwives’ concerns about addressing the shortcomings of the pronatalist policy. Conclusion: Data analysis revealed that midwives perceive themselves as having significant capabilities and roles in encouraging childbirth and maintaining maternal health. However, they expressed concerns about the consequences of the pronatalist policy on their professional status and the health of mothers and children. Utilizing the potential and expertise of midwives may contribute to the successful implementation of the pronatalist policy while safeguarding maternal and child health.   152 163 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/9 1403/9/19 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/17 1404/2/27 شهناز کهن Shahnaz Kohan استاد، گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات علوم باروری و سلامت جنسی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران فاطمه مختاری Fatemeh Mokhtari کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران مرضیه قاسمی گوجانی Marzieh Ghasemi Goujani کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران کیانا صابری Kiana Saberi دانشجو کارشناس ارشد مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران زهرا ایزدی پور Zahra Izadi Pour دانشجو کارشناس ارشد مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ایران pronatalist policy population qualitative study Iran ماما سیاست جمعیتی تشویق فرزند آوری ایران 1. Sadeghi R. changes social and development, Population (Specials'Editor note). Interdisciplinary Studies in Humanities 2022; 14(4):5-6.##2. Rahimian F. Damages to the Demographic Policy of the Islamic Republic of Iran. Journal population. 2019; 25(105):127-151 (Persian).##3. Ghamami MM, Mohajeri M, Javaid MJ, Hikmatnia M. Pathology of demographic legislative policies of the Islamic Republic of Iran and providing desirable indicators. Women's Strategic Studies 2020;22(86):31-58. (persian)##4. Nasrabad HBR, Abbasi-Shavazi MJ. Ideal fertility in Iran: A systematic Review and Meta-analysis. International Journal of Women’s Health and Reproduction Sciences 2020; 8(1):10-18.##5. Erfani A. Policy implications of cultural shifts and enduring low fertility in Iran. Community Health 2019: 6(2); 112-115.##6. Hosseini Mojarad K, Khazali K. Iran's population, increase or decrease. Tehran: Women's Social Cultural Council: Vice President of Planning and Formulating Policy of the Social Cultural Council of Women and Family, Supreme Council of Cultural Revolution; 2013 (Persian).##7. Behzadifar M, Shahabi S, Bakhtiari A, Azari S, Behzadifar M. Towards a Populous Future, Policy Solutions and Prospects in Iran's Population Sphere: A Policy Brief. Yafteh 2024; 25(4):17-26(persian).##8. Eslami R, Farkhari M. Investigating the policy cycle of population increase in the Islamic Republic of Iran (focusing on the fourth period of population policies). Socio-Cultural Strategy 2023;12(5):1-30.##9. Farrokh Eslamlou H, Mogadam Tabrizi F, Moeini S, Vahabzadeh Z. Pre-marriage couplesfertility attitude following recent childbearing persuasive policies in Iran. The Journal of Urmia Nursing and Midwifery Faculty. 2013; 11(10):836-846(persian).##10. Ranjbar M, Rahimi MK, Heidari E, Bahariniya S, Alimondegari M, Lotfi MH, et al. What factors influence couples’ decisions to have children? Evidence from a systematic scoping review. BMC Pregnancy and Childbirth 2024;24(1):223 PMID: 38539104.##11. Hemminki E, Long Q, Zhang W-H, Wu Z, Raven J, Tao F, et al. Impact of financial and educational interventions on maternity care: results of cluster randomized trials in rural China, CHIMACA. Matern Child Health J 2013; 17(2): 208-221 PMID: 22359240.##12. Midwifery in Japanese. Tokyo: Japanese Nursing Association; 2018.##13. Tomáš Sobotka AM, Zuzanna Brzozowska. Policy responses to low fertility: How effective are they? Working Paper No. 1: UNFPA; 2019.##14. Ten Hoope-Bender P, De Bernis L, Campbell J, Downe S, Fauveau V, Fogstad H, et al. Improvement of maternal and newborn health through midwifery. Lancet 2014; 384(9949):1226-1235 PMID: 24965818.##15. Mirmolaei T, Shakari M. The role of midwives in the maternal safety and reproductive health. Hayat 2001;7(1):60-68.##16. Manurung O, Marlina D, Sari AL, Saliman AR, Karningsih K. The Strategic Role of Midwives in the Implementation of Family Planning Programs: Increasing Public Awareness and Participation in Reproductive Health. Jurnal Aisyah: Jurnal Ilmu Kesehatan 2023; 8(2):761–768.##17. Creswell JW, plano IV. Desining and conducting mixed methods reserch. india: SAGE publisher; 2011.##18. Graneheim UH, Lundman B. Qualitative content analysis in nursing research: concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse Education Today 2004; 24(2): 105-112 PMID: 14769454.##19. Davidson PM, McGrath SJ, Meleis AI, Stern P, DiGiacomo M, Dharmendra T, et al. The health of women and girls determines the health and well-being of our modern world: A white paper from the International Council on Women's Health Issues. Health Care women Int 2011;32(10):870-886 PMID: 21919625.##20. Langer A, Meleis A, Knaul FM, Atun R, Aran M, Arreola-Ornelas H, et al. Women and health: the key for sustainable development. Lancet 2015;386(9999):1165-1210 PMID: 26051370.##21. Panova O, Kulikov A, Berchtold A, Suris J. Factors associated with unwanted pregnancy among adolescents in Russia. J Pediatr Adolesc Gynecol 2016; 29(5): 501-505 PMID: 27108227.##22. Saraei H. Population reproduction of Iran: current situation and policy considerations. Social Science Quarterly. 2014;22(68):1-35.##23. Lazdane G. Low-fertiLity - the future of europe? THE EUROPEAN MAGAZINE FOR SEXUAL AND REPRODUCTIVE HEALTH: reproductive health and research programme who regional office for europe; 2006.##24. Haghdoost AA, Safari-Faramani R, Baneshi MR, Dehnavieh R, Dehghan M. Exploring perceptions of policymakers about main strategies to enhance fertility rate: a qualitative study in Iran. Electronic Physician 2017; 9(10): 5568-5577.##25. Lewis M, Jones A, Hunter B. Women's Experience of Trust Within the Midwife--Mother Relationship. International Journal of Childbirth 2017;7(1):40-52.##26. Charitou A, Fifli P, Vivilaki VG. Is empathy an important attribute of midwives and other health professionals? A review. Eur J Midwifery 2019;3(4):1-17 PMID: 33537583.##27. Schulz AA, Wirtz MA. Midwives’ empathy and shared decision making from women’s perspective-sensitivity of an assessment to compare quality of care in prenatal and obstetric care. BMC Pregnancy and Childbirth 2024;8(1):199-206.##28. Nove A, Friberg IK, de Bernis L, McConville F, Moran AC, Najjemba M, et al. Potential impact of midwives in preventing and reducing maternal and neonatal mortality and stillbirths: a Lives Saved Tool modelling study. Lancet Global Health 2021;9(1): e24-e32.##29. Haider R, Das GK. Midwifery of the Future: A Widening Field of Competences. J Obstetrics Gynecology and Reproductive Sciences 2024;8(1):1-7.##30. Lopes SC, Titulaer P, Bokosi M, Homer CS, ten Hoope-Bender P. The involvement of midwife’s associations in policy and planning about the midwifery workforce: a global survey. Midwifery 2015;31(11):1096-1103 PMID: 26304303.##31. Biro MA. What has public health got to do with midwifery? Midwives’ role in securing better health outcomes for mothers and babies. Women and Birth 2011;24(1):17-23 PMID: 20598666.##32. Ghahfarokhi Shams F, Nodoushan AA, Zinab HE, Ruhani A, Shavazi MJA. At the crossroad of decision to have children: an analysis of individual and social childbearing challenges in the context of low fertility in Isfahan 2023 ;33(4):1-28(persian).##33. Ghahfarokhi FS, Nodoushan AA, Zinab HE, Ruhani A, Shavazi MJA. At the crossroad of decision to have children: an analysis of individual and social childbearing challenges in the context of low fertility in Isfahan 2023 ;33(4):1-28(persian).##34. Abbasi-Shavazi MJ, Khani S. Economic insecurity and fertility: case study of married women in Sanandaj District. Journal of Population Association of Iran 2014; 9(17):37-76(persian).##35. Kalateh Sadati A, Alimondegari M, Falakodin Z, Shiri-Mohammadabad H, Kalantari F. Analyzing the Opinion of the Elites in the Field of Population Policies in the City of Yazd: A Qualitative Study. Tolooebehdasht 2024; 23(2):100-118(persian).## ##

مقایسه دو داروی روپیواکایین و بوپیواکایین بر میزان بی دردی و تهوع استفراغ در بیماران تحت عمل جراحی نفرولیتوتریپسی با بی حسی اسپاینال: یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده دو سویه کور Comparison of Ropivacaine and Bupivacaine on Analgesia Quality and Incidence of Nausea and Vomiting in Patients Undergoing Nephrolithotripsy with Spinal Anesthesia: A Randomized Double-Blind Clinical Trial 1 1 سابقه و هدف: امروزه بی‌حسی داخل نخاعی، روش انتخابی برای بسیاری از جراحی‌های نفرولیتوتریپسی می‌باشد. کنترل درد بعد از عمل همواره یکی از دغدغه‌های اصلی متخصصان بیهوشی بوده است. این مطالعه با هدف مقایسه دو داروی روپیواکایین و بوپیواکایین بر میزان بی‌دردی و تهوع استفراغ در بیماران تحت عمل جراحی نفرولیتوتریپسی با بی‌حسی اسپاینال، انجام پذیرفت. مواد و روش‌‌ها: این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی شده دو سویه کور، می‌باشد. در این مطالعه 93 نفر از بیماران تحت عمل جراحی نفرولیتوتریپسی با کلاس بیهوشی I و II وارد مطالعه شدند. بیماران به صورت تصادفی به دو گروه بوپیواکایین و روپیواکایین تقسیم شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در این مطالعه شامل چک لیست حاوی اطلاعات، سن، جنسیت، تهوع، سطح بلوک درد و کیفیت بی‌دردی میباشد. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 21 و آزمون‌های آزمون‌های توصیفی (فراوانی، میانگین و انحراف استاندارد) و استنباطی (کای اسکوئر)، صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که گروه‌های بوپیواکایین و روپیواکایین از لحاظ ویژگی‌های دموگرافیک سن، جنس و کلاس بیهوشی همسان بودند. نتایج آزمون کای اسکور نشان داد که بین گروه‌های بوپیواکایین و روپیواکایین از لحاظ سطح بلوک درد تفاوت معنی‌دار وجود داشت (0/020= P:) و در گروه روپیواکایین بالاتر می‌باشد. بین گروه‌های بوپیواکایین و روپیواکایین از لحاظ کیفیت بی‌دردی تفاوت معنی‌دار وجود نداشت(0/075= P). بین گروه‌های بوپیواکایین و روپیواکایین از لحاظ شیوع تهوع استفراغ تفاوت معنی‌دار وجود داشت(0/008= P) و در گروه بوپیواکایین این میزان بالاتر بود. استنتاج: هر دو گروه روپیواکایین و بوپیواکایین کیفیت بی‌دردی موثری را ایجاد می‌کنند اما میزان عوارضی مانند تهوع در گروه بوپیواکایین بالاتر از روپیواکایین می‌باشد. شماره ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20130926014779N5   2 Background and purpose: Nowadays, intraspinal anesthesia is widely used as the method of choice for many nephrolithotripsy surgeries. Postoperative pain management remains one of the primary concerns for anesthesiologists. The aim of this study was to compare the effects of ropivacaine and bupivacaine on the degree of analgesia, as well as the incidence of postoperative nausea and vomiting, in patients undergoing nephrolithotripsy surgery with spinal anesthesia. Materials and methods: This study was designed as a randomized, double-blind clinical trial. A total of 93 patients scheduled for nephrolithotripsy surgery and classified as ASA physical status I or II were included. Patients were randomly assigned to one of two groups: bupivacaine or ropivacaine. The data collection tool consisted of a checklist that recorded information on age, gender, incidence of nausea, sensory block level, and quality of analgesia. Data analysis was performed using SPSS version 21. Both descriptive statistics (frequency, mean, and standard deviation) and inferential analysis (Chi-square test) were used. A significance level of P < 0.05 was considered statistically significant. Results: The results of the present study showed that the bupivacaine and ropivacaine groups were comparable in terms of demographic characteristics, including age, gender, and ASA physical status. The results of the Chi-square test indicated a significant difference between the two groups in terms of sensory block level (P= 0.020), which was higher in the ropivacaine group. There was no statistically significant difference between the groups regarding the quality of analgesia (P= 0.075). However, a significant difference was observed in the incidence of nausea and vomiting (P= 0.008), with a higher prevalence in the bupivacaine group. Conclusion: The results of the present study indicate that both ropivacaine and bupivacaine provide effective postoperative analgesia in patients undergoing nephrolithotripsy surgery. However, the incidence of side effects, particularly nausea and vomiting, was higher in the bupivacaine group compared to the ropivacaine group. (Clinical Trials Registry Number: IRCT20130926014779N5)   164 172 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/31 1403/10/11 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/11 1404/2/21 فاطمه افتخاریان Fatemeh Eftekharian استادیار گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جهرم، جهرم، ایران ایران eftekharian2002@gmail.com فاطمه ذهبی Fatemeh Zahabi رزیدنت گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جهرم، جهرم، ایران ایران zahabi-fatemeh@jums.ac.ir احمد رستگاریان Ahmad Rastgarian استادیار گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جهرم، جهرم، ایران ایران arastgarian@yahoo.com نوید کلانی Navid Kalani کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، مرکز تحقیقات مولفه های اجتماعی نظام سلامت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جهرم، جهرم، ایران ایران navidkalani@ymail.com رضا صحرایی Reza Sahraei دانشیار گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جهرم، جهرم، ایران ایران sahraeir54@gmail.com bupivacaine ropivacaine nephrolithotripsy pain nausea بوپیواکایین روپیواکایین نفرولیتوتریپسی درد تهوع 1. Türk C, Neisius A, Petrik A, et al. EAU Guidelines on Urolithiasis. Eur Assoc Urol 2018; 1-87.##2. Assimos D, Krambeck A, Miller NL, Monga M, Murad MH, Nelson CP, et al. Surgical Management of stones. Am Urol Assoc 2016; 1-50. PMID: 27238616.##3. Thakker PU, Mithal P, Dutta R, Carreno G, Gutierrez-Aceves J. Comparative outcomes and cost of ambulatory PCNL in select kidney stone patients. Urolithiasis. 2022; 51(1): 22. PMID: 36571653.##4. Hu H, Qin B, He D, Lu Y, Zhao Z, Zhang J, et al. Regional versus General Anesthesia for Percutaneous Nephrolithotomy: A Meta-Analysis. PLoS ONE. 2015; 10(5): e0126587. PMID: 25961831.##5. Setthawong V, Srisubat A, Potisat S, Lojanapiwat B, Pattanittum P. Extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL) versus percutaneous nephrolithotomy (PCNL) or retrograde intrarenal surgery (RIRS) for kidney stones. Cochrane Database Syst Rev. 2023; 8: CD 007044. PMID: 37526261.##6. Aravantinos E, Karatzas A, Gravas S, Tzortzis V, Melekos M. Feasibility of percutaneous nephrolithotomy under assisted local anaesthesia: a prospective study on selected patients with upper urinary tract obstruction. Eur Urol. 2007; 51: 224-227. PMID: 16842905.##7. Wodlin NB, Nilsson L, Carlsson P, Kjølhede P. Cost effectiveness of general anesthesia vs. spinal anesthesia in fast-track abdominal benign hysterectomy. Am J Obset Gynecol. 2011; 205: 326-327. PMID: 22083055.##8. Bakri MH, Ismail EA, Ghanem G, Shokry M. Spinal versus general anesthesia for cesarean section in patients with sickle cell anemia. Korean J Anesthesiol. 2015; 68(5):469-75. PMID: 26495057.##9. Schyns-van den Berg AM, Lucas DN, Leffert LR. Postdural puncture headache: Beyond the evidence. Best Pract Res Clin Anaesthesiol. 2024; 38(3): 267-277. PMID: 39764816.##10. Landau R, Weiniger CF. Postdural puncture headache after intentional or unintentional dural punctures: time to think about risk reduction and acknowledge the burden of sequelae. Reg Anesth Pain Med. 2024; 49(1): 1-3. PMID: 37918969.##11. Hassan FA, Alhajri AH, Shoaib M, Magboul NM, Hammedi NN, Nice L, et al. A Hospital-Based Quality Improvement Initiative to Reduce Postdural Puncture Headache in Cesarean Deliveries. Cureus. 2025; 17(2): eCollection. PMID: 40109817.##12. Ghasemloo H, Sadeghi SE, Jarineshin H, Rastgarian A, Taheri L, et al. Control of nausea and vomiting in women undergoing cesarean section with spinal anesthesia: A narrative review study on the role of drugs. Iran J Obstet Gynecol Infertil. 2021; 24(7): 98-107.##13. Kuthiala G, Chaudhary G. Ropivacaine: a review of its pharmacology and clinical use. Indian J Anaesth. 2011; 55: 104-110. PMID: 21712863.##14. Zabetian H, Rahmanian M, Damshenas MH, Rastgarian A, Nabipour M, et al. The effect of adding pethidine to bupivacaine 0.5% and ropivacaine 0.5% on pain intensity in women undergoing elective cesarean section with spinal anesthesia: A double-blind randomized clinical trial study. Iran J Obstet Gynecol Infertil. 2022; 25(2): 1-12.##15. Patil KN, Singh ND. Clonidine as an adjuvant to ropivacaine induced supraclavicular brachial plexus block for upper limb surgeries. J Anaesthesiol Clin Pharmacol. 2015; 31: 365-369. PMID: 26330717.##16. Babu HK, Somani SG, Venugopalan VM. A comparative study of ropivacaine and bupivacaine in combined spinal epidural anesthesia and post-operative analgesia. Indian J Basic Appl Med Res. 2015; 4: 529-534.##17. Kang T, Tao J, Wang X, Liu Y, Jin D. Epidural ropivacaine versus bupivacaine for cesarean sections: A system review and meta-analysis. J Matern Fetal Neonatal Med. 2024; 37(1): 2313356. PMID: 38342577.##18. Polley LS, Columb MO, Naughton NN, Wagner DS, van de Ven CJM. Relative analgesic potencies of ropivacaine and bupivacaine for epidural analgesia in labour. Anesthesiology. 1999; 90: 944-950. PMID: 10201661.##19. Javed UE, Bhatia K. Neuraxial analgesia in labour–initiation and maintenance techniques. Anaesth Intensive Care Med. 2025; 26(4).##20. Casati A, Fanelli G, Aldegheri G, et al. Interscalene brachial plexus anaesthesia with 0.5%, 0.75% or 1% ropivacaine: a double-blind comparison with 2% mepivacaine. Br J Anaesth. 1999; 83: 872-875.##21. Fredrickson MJ, Abeysekera A, White R. Randomized study of the effect of local anesthetic volume and concentration on the duration of peripheral nerve blockade. Reg Anesth Pain Med. 2012; 37: 495-501. PMID: 22664978.##22. Safa B, Flynn B, McHardy PG, Kiss A, Haslam L, et al. Comparison of the analgesic duration of 0.5% bupivacaine with 1:200,000 epinephrine versus 0.5% ropivacaine versus 1% ropivacaine for low-volume ultrasound-guided interscalene brachial plexus block: A randomized controlled trial. Anesth Analg. 2021; 132(4): 1129-1137. PMID: 33464760.##23. Winnie L, Kao YH, Liao CC, Tamura T, Chang ML, Hsieh KY. Comparative analgesic efficacies of ropivacaine and bupivacaine for postoperative rectus sheath block in paediatric abdominal surgery: A meta-analysis of randomized controlled trial and retrospective cohort studies. Pain Res Manag. 2021; 2021: 1-8. PMID: 33815632.##24. Bhatia U, Shah V, Soni ES, Bajaj M, Patel KD, et al. Comparative study of bupivacaine-fentanyl versus ropivacaine-fentanyl for epidural analgesia in labor. Anesth Essays Res. 2021; 15(2): 239-244. PMID: 35281360.##25. Bawdane KD, Magar JS, Tendolkar BA. Double blind comparison of combination of 0.1% ropivacaine and fentanyl to combination of 0.1% bupivacaine and fentanyl for extradural analgesia in labour. J Anaesthesiol Clin Pharmacol. 2016; 32(1): 38-43. PMID: 27006539.##26. Kuldeep A, Gehlot R, Sharma M, Jangir K, Raiger LK. Comparison of analgesic efficacy of ropivacaine and bupivacaine in rectus sheath block for midline abdominal surgeries. Indian J Clin Anaesth. 2020; 7(2): 219-225.##27. Maqusood S, Madavi S, Bele A, Dash S, Bawiskar D. Pharmacological Insights of Ropivacaine and Clinical Applications: A Narrative Review. Cureus. 2024; 16(8): e67565. PMID: 39310634.##28. Mehta S, Gajbhare MN, Kamble NP. Comparison of epidural analgesia using 0.2% bupivacaine and 0.2% ropivacaine for the management of postoperative pain in major orthopedic surgery. Anesth Essays Res. 2018; 12(2): 586-591. PMID: 29962639.##29. Jaafarpour M, Vasigh A, Najafi F, Sayadi H, Shafiei E. A comparative study on the effect of intrathecal bupivacaine vs. ropivacaine on maternal and neonatal outcomes after cesarean section: A systematic review and meta-analysis. Anesthesiol Pain Med. 2023; 13(3): e134732.##30. Ghazi A, Yosefian M, Zandyan H, Habibzadeh E. Comparison of the Effect of Intrathecal Bupivacaine with Intrathecal Ropivacaine on Hemodynamic of Patients under Elective Caesarean Section. J Anesth Pain. 2022; 12(4): 60-71.##31. Kang T, Tao J, Wang X, Liu Y, Jin D. Epidural ropivacaine versus bupivacaine for cesarean sections: a system review and meta-analysis. J Matern Fetal Neonatal Med. 2024; 37(1): 2313356. PMID: 38342577.##32. Balki M, Carvalho JC. Intraoperative nausea and vomiting during cesarean section under regional anesthesia. Int J Obstet Anesth. 2005; 14(3): 230-241. PMID: 15935649.## ##

اثربخشی آموزش مدیریت استرس شناختی- رفتاری بر خودکارآمدی درد در زنان مبتلا به سرطان پستان: یک گزارش کوتاه The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Stress Management Training on Pain Self-Efficacy in Women with Breast Cancer: A Short Report 1 1 سابقه و هدف: سرطان پستان یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در میان زنان است که اغلب با درد مزمن و مشکلات روان‌شناختی همراه است. کاهش خودکارآمدی درد در این بیماران می‌تواند کیفیت زندگی را کاهش دهد. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی آموزش مدیریت استرس شناختی رفتاری بر خودکارآمدی درد در زنان مبتلا به سرطان پستان، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی، با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه بود که در تابستان ۱۴۰۲ در ساری انجام گرفت. ۳۰ زن ۳۰ تا ۵۰ ساله مبتلا به سرطان پستان مرحله ۱ یا ۲ به صورت در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه خودکارآمدی درد نیکلاس (1989) بود که پایایی آن با آلفای کرونباخ 0/92 گزارش شد و در ایران نیز روایی آن تأیید شده است. گروه مداخله در ۱۰ جلسه ۱۲۰ دقیقه‌ای آموزش مدیریت استرس شرکت کردند و در نهایت داده های حاصل از 25 نفر (12آزمایش و 13 کنترل) با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: میانگین نمرات خودکارآمدی درد در گروه مداخله از 9/3 ± 22/3 در پیش‌آزمون به 10/8± 64/75 در پس‌آزمون رسید که این افزایش معنی‌دار بود (0/001< P) و در پیگیری یک ماهه نیز پایدار ماند. در گروه کنترل تغییر معنی‌داری مشاهده نشد (0/05> P). استنتاج: آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی رفتاری می‌تواند موجب افزایش پایدار خودکارآمدی درد در بیماران مبتلا به سرطان پستان شود. توصیه می‌شود این روش به عنوان درمان مکمل در مراکز سرطان مورد استفاده قرار گیرد. شماره ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20240712062397N1 2 Background and purpose: Breast cancer is one of the most common cancers among women and is frequently associated with chronic pain and psychological problems. A reduction in pain self-efficacy among these patients can negatively affect their quality of life. This study aimed to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral stress management training on pain self-efficacy in women with breast cancer. Materials and methods: This study was a randomized clinical trial with a pretest–posttest design and a one-month follow-up, conducted in Sari during the summer of 2023.Thirty women aged 30 to 50 years with stage I or II breast cancer were selected through available sampling and randomly assigned to intervention and control groups. The research instrument was the Nicholas Pain Self-Efficacy Questionnaire (1989), with a reported Cronbach's alpha of 0.92 and confirmed validity in Iran. The intervention group participated in 10 sessions of 120-minute stress management training. Finally, data from 25 participants (12 in the experimental group and 13 in the control group) were analyzed using mixed analysis of variance with repeated measures. Results: The mean pain self-efficacy scores in the intervention group increased from 22.3 ± 9.3 in the pre-test to 64.75 ± 10.8 in the post-test, representing a significant increase (p < 0.001) that remained stable at the one-month follow-up. No significant change was observed in the control group (P > 0.05). Conclusion: The results showed that stress management training using a cognitive-behavioral approach can lead to a sustained increase in pain self-efficacy in patients with breast cancer. It is recommended that this method be used as a complementary treatment in cancer centers. (Clinical Trials Registry Number: IRCT20240712062397N1)   173 179 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/28 1403/8/7 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/24 1404/4/3 فاطمه طغانی fatemeh Toghani کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران ایران بهرام میرزائیان Bahram Mirzaian استادیار، گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران ایران احسان زابلی Ehsan Zaboli دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان دستگاه گوارش، پژوهشکده بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران فرزانه امینی farzaneh Amini دانشجوی دکترا، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ایران breast cancer cognitive behavioral therapy stress management pain self-efficacy خودکارآمدی درد درمان شناختی رفتاری سرطان پستان مدیریت استرس 1. Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, Jemal A. Cancer statistics, 2023. CA Cancer J Clin. 2023; 73(1): 17-48 PMID: 36633525.##2. Vilardaga JCP, Fisher HM, Winger JG, Miller SN, Nuñez C, Majestic C, et al. Pain, depressive symptoms, and self-efficacy for pain management: examination in African-American women with breast cancer. Supportive Care in Cancer 2022; 30(8): 6633-6640 PMID: 35501516.##3. Nicholas MK. The pain self-efficacy questionnaire: taking pain into account. Eur J Pain 2007; 11(2): 153-163 PMID: 16446108.##4. Fisher HM, Stalls J, Winger JG, Miller SN, Plumb Vilardaga JC, Majestic C, etal. Role of self-efficacy for pain management and pain catastrophizing in the relationship between pain severity and depressive symptoms in women with breast cancer and pain. J psychosoc oncol 2023; 41(1): 87-103 PMID: 35311481.##5. Motaghi S, Boogar IR, Moradi S, Asl NS. The effectiveness of cognitive behavioral stress management on health-related quality of life, diabetes management self-efficacy, and treatment adherence in type 2 diabetes. Iranian journal of diabetes and obesity 2023; 15(1):14-24.##6. Tang M, Liu X, Wu Q, Shi Y. The effects of cognitive-behavioral stress management for breast cancer patients: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Cancer Nurs 2020; 43(3): 222-237 PMID: 32195709 .##7. Jamshidi F, Shayan A, Sattari M. Investigating the Impact of Cognitive-behavioral Stress Management on Adjustment among Females with Breast Cancer. Current Women's Health Reviews 2022; 18(4): 101-110.##8. Mozafari-Motlagh MR, Nejat H, Tozandehjani H, Samari AA. Effect of cognitive behavior therapy integrated with mindfulness on perceived pain and pain self-efficacy in patients with breast cancer. J Nurs Midwifery Sci 2019; 6(2): 51-56.##9. Jamilian H, Ghafouriasar S,Bayat A. Effectiveness of cognitive-behavior stress management on reducing clinical symptoms in patients with breast cancer. Payesh 2021; 20(2):201-11.(persian)##10. Asghari A, Nicholas MK. Pain self-efficacy beliefs and pain behaviour. A prospective study. Pain 2001;94(1):85-100 PMID: 11576748.##11. Karami R, Safarzadeh A. Relaxation and stress management training for women with breast cancer. Tehran: Ravangar Publications; 2013.(persian).##12. Mansouri A, Javedani M, Yazd SAR, Nikandish M, Khataei A, Atrian A, et al. The efficacy of cognitive-behavioral group therapy on depression, anxiety, and pain-coping strategies in women with breast cancer. J Nerv Ment Dis 2023; 211(11):835-840.##13. Martinez-Calderon J, Meeus M, Struyf F, Luque-Suarez A. The role of self-efficacy in pain intensity, function, psychological factors, health behaviors, and quality of life in people with rheumatoid arthritis: a systematic review. Physiother Theory P ract 2020;36(1):21-37 PMID: 29873569.##14. Mészáros Crow E, López-Gigosos R, Mariscal-López E, Agredano-Sanchez M, García-Casares N, Mariscal A, et al. Psychosocial interventions reduce cortisol in breast cancer patients: systematic review and meta-analysis. Front Psychol 2023;14:1148805 PMID: 37441329.##15. Purnawati S, Adiatmika PG, Lesmana CBJ. The effect of a problem-focused coping stress management program on self-efficacy, psychological distress, and salivary cortisol among first-year medical students of udayana university. Acta Medica Philippina 2021; 55(6).## ##

بررسی فراوانی اختلالات ژنتیکی در ناقلین احتمالی پیش از ازدواج در شهرستان بهشهر در سال 1402 Frequency Analysis of Genetic Disorders Among Probable Carriers Identified Through Premarital Screening in Behshahr, 2023 1 1 سابقه و هدف: مراقبت‌های پیش از ازدواج، اقدامی جهانی با هدف تشخیص و درمان اختلالات ناشناخته و کاهش انتقال بیماری‌ها به زوجین و فرزندان می‌باشد. امروزه با کنترل روز افزون بیماری‌های واگیر و عفونی، مشکلات غیرواگیر علی‌الخصوص بیماری‌های ژنتیکی نمود بیش‌تری یافته‌اند. این مطالعه با هدف بررسی فراوانی اختلالات ژنتیکی در ناقلین احتمالی پیش از ازدواج، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: مطالعه حاضر از نوع مطالعه توصیفی و مقطعی می‌باشد. افراد مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره ژنتیک و دارای معیارهای ورود به صورت در دسترس آسان وارد مطالعه شدند و بر اساس فرم جمع‌آوری، اطلاعات مورد نظر از زوجین استخراج شد. پس از جمع‌آوری اطلاعات جهت آنالیز نتایج از نرم‌افزار آماری 23spss استفاده شد. متغیرهای کیفی بر حسب تعداد و درصد توصیف شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج به‌دست آمده بیماری‌هایی که نهایتا در زوجین مورد مشاوره قرار گرفت، از بیش‌ترین درصد به کم‌ترین به ترتیب، تالاسمی 12/7، ناتوانایی ذهنی 9/4، ناشنوایی و کم شنوایی 2/5، سندرم داون 0/5، نابینایی 0/3، اختلال تکلم و خویشاوندی 0/4، هیدرو سفالی، کمبود فاکتور 11،کم بینایی، سلیاک، آرتریت جوانان واختلال حرکتی 0/8، بوده است. از میان 1666 نفر (829 زوج) که جهت غربالگری پیش از ازدواج مراجعه کرده بودند، 184 زوج (22/1 درصد) نیاز به مشاوره ژنتیک تخصصی داشتند. بیش‌ترین علت ارجاع به مشاوره ژنتیک در موارد مربوط به تالاسمی آلفا و بتا، اختلال در نتایج آزمایش‌های غربالگری بود. در سایر اختلالات ژنتیکی، علت ارجاع در 5 درصد موارد، سابقه بیماری در خود زوجین و در 95 درصد موارد، سابقه بیماری در خانواده‌های آن‌ها گزارش شده است. استنتاج: مشاوره تالاسمی بیش‌ترین درصد مراجعین را به خود اختصاص می دهد که نشان دهنده آگاهی بیش‌تر افراد در سن ازدواج در خصوص بیماری‌های ژنتیکی می‌باشد. در موارد عدم مراجعه شناسایی این افراد در مراکز بهداشتی و اقدامات پیشگیرانه و حمایتی بسیار حائز اهمیت است.   2 Background and purpose: Premarital care is a global initiative aimed at diagnosing and treating previously unidentified disorders, as well as reducing the transmission of diseases to couples and their children. With the increasing control of infectious and contagious diseases, non-communicable conditions, particularly genetic disorders, have become more prominent. The aim of this study was to investigate the frequency of genetic disorders in probable carriers identified through premarital screening. Materials and methods: This study employed a descriptive, cross-sectional design. Individuals who visited genetic counselling centers and met the inclusion criteria were conveniently selected for participation. The required information was extracted from the couple records using a data collection form. After collecting the data, the results were analyzed using SPSS version 23. Qualitative variables were described in terms of frequency and percentage. Results: According to the findings, the most frequently diagnosed conditions among the counselled couples, in descending order, were: thalassemia (12.7%), intellectual disability (4.9%), deafness and hearing loss (2.5%), Down syndrome (0.5%), blindness (0.3%), speech and kinship disorders (0.4%), and hydrocephalus, factor XI deficiency, low vision, celiac disease, juvenile arthritis, and movement disorders (0.8%). Among 1,666 individuals (829 couples) who attended premarital screening, 184 couples (22.1%) required specialized genetic counselling. The primary reason for referral in cases of alpha and beta thalassemia was abnormal laboratory test results. For other genetic disorders, 5% of referrals were due to a personal history of disease in one or both partners, while 95% were based on a family history of genetic conditions. Conclusion: Thalassemia counselling accounted for the highest percentage of referrals, indicating increased awareness among individuals of marriageable age regarding genetic diseases. In cases where these individuals are not identified because they do not visit healthcare centers, preventive and supportive measures are of utmost importance.   180 185 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/282024/10/16 1403/7/25 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/242025/06/2 1404/3/12 مژگان گران Mojgan Geran استادیار ، گروه آموزشی پزشکی خانواده، پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران moj1357geran@gmail.com زهرا کاشی Zahra Kashi استاد غدد درون ریز و متابولیسم (بالغین) ، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران kashi_zahra@yahoo.com محمد خادملو Mohammad Khademloo استادیار ، گروه آموزشی پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران moh.khademloo@gmail.com سامان سودمند ارشد Saman Soudmand arshad دانشجوی مدیریت عالی بهداشت عمومی MPH، دانشکده پزشکی ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران shapar99@gmail.com رقیه خاتون عرب Rogheye Khatoon Arab کارشناسی ارشد مشاوره در مامایی ،مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران nasrinabab@yahoo.com مریم زرین کمر Maryam Zarrinkamar استادیار، گروه آموزشی پزشکی خانواده، ، پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران maryamzarrinkamar7040@gmail.com genetic counselling premarital screening genetic disorders consanguineous marriage intellectual disability مشاوره ژنتیک غربالگری پیش از ازدواج اختلالات ژنتیکی ازدواج فامیلی ناتوانایی ذهنی 1. Motamedi B, Sultan AJ, Nikian Y. The effect of premarital counseling on girls' knowledge. Faiz Sci Res Q 2004; 29:105-7.##2. Sheikhha MH, Asadi Ghajarloo E, Shahali Ramesheh M, Faghihi M, Eghbal A, Alagheband M, et al. Investigating the necessary cases of genetic counseling in couples referred to pre-marriage test centers, Yazd, Iran. Hormozgan Med J 2011; 15(2): 97-103.##3. Natarajan J, Joseph M. Premarital screening for genetic blood disorders - an integrated review on the knowledge and attitudes of Middle Eastern university students. Middle East Fertil Soc J 2021; 26:19.##4. Aboalam A, Al-Mousa A, Alamri S, Mostafa O. Assessment of Premarital Screening for Prospective Couples in Aseer Region, Saudi Arabia, 2021. World Fam Med 2022; 20(10): 74-81.##5. Hamed EM, Eshra DK, Ali IK, Khalil AK. Perception of Premarital Screening and Genetic Counseling among Future Couples. Egypt J Health Care 2022; 13(2):906-23.##6. Al-Shroby W, Sulimani S, Alhurishi S, Bin Dayel M, Alsanie N, Alhraiwil N. Awareness of Premarital Screening and Genetic Counseling among Saudis and its Association with Sociodemographic Factors: a National Study. J Multidiscip Healthc 2021; 14:389-99. PMID: 33628031.##7. Al-Eisawi Z, Jacoub K, Akram A. A large-scale study exploring understanding of the national premarital screening program among Jordanians: Is an at-risk marriage a valid option for Jordanians? Public Underst Sci 2020; 30(3):319-30. PMID: 33148133.##8. Kermani IO, Ibrahim S, deputy SJs, Mohammad N, Jalil Q. Determining the prevalence of thalassemia minor in married couples referring to Tabriz health centers in 2013. Res Assist Tabriz Univ Med Sci 2000; 34(46):18-21.##9. Moghadami M, Sheybani M, Reziaean Zadeh A, Rakhshani T. Evaluation of the Prevalence of Thalassemia and Sickle Hemoglobin in Marriage Applicants Referring to the Genetic Disease Counseling Center in Kazeroun, Iran during 2014-2018. J Hum Environ Health Promot 2019; 5(4):183-7.##10. Nezhad FH, Nezhad KH, Choghakabodi PM, Keikhaei B. Prevalence and genetic analysis of α-and β-thalassemia and sickle cell anemia in Southwest Iran. J Epidemiol Glob Health 2018; 8(3):189-95. PMID: 30864762.##11. Hanoon BD, Khalf SA, Khalaf IA. Premarital Screening Program in Al-Nuaman Teaching Hospital. Iraqi J Med Sci 2021;19(2).##12. Valizadeh F, Deylami A. Prevalence of mutations of alpha globin gene in suspected alpha carrier couples, Babolsar, 2006-2011. J Mazandaran Univ Med Sci 2014; 23(109):17-25.##13. Hasan E, Mohsan A. Economic Evaluation of Implementing National Beta Thalassemia Prevention Program in Mazandaran University of Medical Sciences. J Mazandaran Univ Med Sci 2019; 28(169): 129-38.##14. Sak MG, RF, FB. Scientific Research Monthly of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd. J Shahid Sadoughi Univ Med Sci 2011; 19(3): 292-301.##15. Sameni VK, Ebrahimi F, Ahmadinia H, Tabatabei SZ. Evaluating the Prevalence of Congenital Anomalies in Neonatal Live Births in Rafsanjan. Toloo E Behdasht 2023; 22(2):74-84.##16. Rabiyan M, Safdari R, Azimi S. Investigating genetic diseases of the referring couples to the genetic clinic of Imam Khomeini Hospital. Piavard Salamat 2011; 5(3): 59-69.##17. Sharifirad G, Rahiminia E, Rahiminia H, Kheirollahi F, Sarraf P, Rezapooran S, et al. Assessing the Physical Health of 5–7-Year-Old Students in Qom City in 2016. Qom Univ Med Sci J 2021; 15(9):598-605.## ##

بررسی دلایل و عوامل مرتبط با بستری مجدد نوزادان در بیمارستان آیت الله موسوی زنجان سال 1399 تا 1401 Causes and Associated Factors of Neonatal Readmission at Ayatollah Mousavi Hospital, Zanjan (2020–2023) 1 1 سابقه و هدف: بستری مجدد نوزادان هزینه های سنگینی را بر نظام سلامت تحمیل می‌کند. شناسایی علل بستری مجدد نوزادان در بیمارستان از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان علل بستری مجدد نوزادان در دو ماه اول تولد در بیمارستان آیت‌الله موسوی زنجان در سال‌های 1399 تا 1401، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: مطالعه حاضر یک مطالعه توصیفی-مقطعی، می باشد. از 12873 پرونده ثبت شده در ترخیص بیمارستان آیت الله موسوی زنجان از فروردین 1399 تا پایان اسفند ماه 1401، 105 نوزاد دارای پرونده با کد بستری مجدد بودند. داده‌ها با استفاده از سوالات دموگرافیک، مشخصات نوزادی و دلایل بستری مجدد جمع‌آوری شد. آنالیز داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی و آزمون کای دو و مک نمار انجام شد. یافته‌ها: میزان بستری مجدد 8/15 مورد به ازای هر 1000 تولد بود. بیش‌ترین علت بستری مجدد در نوزادان به ترتیب ایکتر (41 درصد) و عفونت (39 درصد) بودند. بیش‌ترین علت بستری اول در نوزادان به ترتیب ایکتر( 54/3درصد)، دیسترس تنفسی/پره مچوریتی (21/9 درصد) سپس عفونت (11/4درصد) بود. میانگین فاصله زمانی از ترخیص تا بستری مجدد در بیمارستان 3/90± 4/24روز بود. هیچ‌کدام از فاکتورهای مادری و نوزادی با بستری مجدد نوزاد در بیمارستان ارتباط نداشت (0/05<P). نوزادان مبتلا به ایکتر در مدت زمان کوتاه‌تری نسبت به عفونت پس از ترخیص، مجدداً بستری شده بودند. اما طول مدت بستری مجدد بین دو گروه تفاوت معنی‌داری نداشت، هر چند در گروه عفونت بیش‌تر بود. استنتاج: شایع‌ترین علل بستری مجدد نوزاد در بیمارستان ایکتر و عفونت بوده است. اجرای برنامه‌های ارزیابی ایکتر و عفونت قبل از ترخیص از بیمارستان‌ برای کاهش میزان بستری مجدد نوزادی پیشنهاد می‌گردد 2 Background and purpose: Neonatal readmissions incur significant costs to the healthcare system. Identifying the causes of neonatal readmissions is therefore crucial. This study aimed to identify the causes of neonatal readmissions within the first two months of life at Ayatollah Mousavi Hospital in Zanjan, Iran, between 2020 and 2023. Materials and methods: This was a descriptive cross-sectional study. Out of 12,873 discharge records from Ayatollah Mousavi Hospital in Zanjan, from April 2020 to March 2023, a total of 105 neonatal readmission records were identified. Data were collected using demographic information, neonatal characteristics, and reasons for readmission. Data analysis was performed using descriptive statistical indices, McNemar’s test, the Chi-square test, and one-way analysis of variance (ANOVA). Results: The readmission rate was 8.15 cases per 1,000 live births. The most common causes of readmission were jaundice (41%) and infection (39%). The most common causes of initial hospitalization in neonates were jaundice (54.3%), respiratory distress or prematurity (21.9%), and infection (11.4%). The mean time interval from discharge to hospital readmission was 4.24 ± 3.90 days. None of the maternal or neonatal factors were significantly associated with hospital readmission (P > 0.05). Infants with jaundice were readmitted within a shorter period after discharge than those with infection. However, the length of stay during readmission was not significantly different between the two groups, although it was longer in the infection group. Conclusion: The most common causes of neonatal readmission were jaundice and infection. Implementing protocols for the assessment of jaundice and infection prior to hospital discharge is recommended to reduce the rate of neonatal readmissions 186 190 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/282024/10/162024/12/19 1403/9/29 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/242025/06/22025/05/5 1404/2/15 ناهید جعفری Nahid Jafari استادیار طب نوزادی و پیرامون تولد، گروه اطفال، دانشکده پزشکی، مرکز آموزشی درمانی آیت الله موسوی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان ایران اعظم ملکی azam maleki استادیار بهداشت باروری، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت و بیماری متابولیک، دانشگاه علوم پزشکی زنجان ایران آیدا غفاری aida ghaffari مربی مامایی، گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی زنجان، دانشگاه علوم پزشکی زنجان ایران محمد مهدی طالبی mohammadmahdi talebi دانشجوی پزشکی عمومی، گروه پزشکی عمومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران ایران mohammadmahditalebi@yahoo.com infant newborn hospitalization patient readmission نوزاد شیرخوار بستری شدن در بیمارستان بستری مجدد بیمار 1. UNICEF. Iran (Islamic Republic of) - Demographics, Health & Nutrition Profile [Internet]. 2024 [cited 2024 Month Day]. Available from: https:// data.unicef.org/country/irn.;##2. Della PR, Huang H, Roberts PA, Porter P, Adams E, Zhou H. Risk factors associated with 31-day unplanned hospital readmission in newborns: a systematic review. Eur J Pediatr 2023; 182(4): 1469-1482. PMID: 36705723.##3. Vaseie M, Borna H, Haji Ebrahimi Tehrani F, Ahangari S. Evaluation of Frequency and Causes of Neonatal Readmission During 2019 to 2021. Iran J Forensic Med 2023; 29(3): 167-174.##4. Shiva F, Sanaei Dashti A, Hosseini Khorami H. Causes and Risk Factors of Hospitalization Among Infants Less than Six Months Old in Tehran. Arch Pediatr Infect Dis 2017; 5(3): e33722.##5. Lain SJ, Nassar N, Bowen JR, Roberts CL. Risk factors and costs of hospital admissions in first year of life: a population-based study. J Pediatr 2013; 163(4): 1014-1019. PMID: 23769505.##6. Hebballi NB, Avritscher EB, Garcia E, Bain A, Bartz-Kurycki MA, Tsao K, et al. Healthcare Utilization Among Infants Discharged from the Neonatal Intensive Care Unit: A Descriptive Cost Analysis. Health Serv Insights 2023; 16: 11786329231169604. PMID: 37114206.##7. Kardum D, Serdarušić I, Biljan B, Šantić K, Živković V. Readmission of late preterm and term neonates in the neonatal period. Clinics 2022; 77: 100005. PMID: 35168009.##8. Bawazeer M, Alsalamah RK, Almazrooa DR, Alanazi SK, Alsaif NS, Alsubayyil RS, et al. Neonatal hospital readmissions: Rate and associated causes. J Clin Neonato 2021; 10(4): 233-238.##9. Boubred F, Herlenius E, Andres V, Des Robert C, Marchini G. Hospital readmission after postpartum discharge of term newborns in two maternity wards in Stockholm and Marseille. Arch Pediatr 2016; 23(3): 234-240. PMID: 26899902.## ##

بررسی شیوع عفونت تنفسی ثانویه باکتریایی در بیماران مبتلا به کووید-19 بستری در بیمارستان امام خمینی، ساری Investigation of the Prevalence of Secondary Bacterial Respiratory Infections in Hospitalized COVID-19 Patients at sari Imam Khomeini Hospital 1 1 سابقه و هدف: عفونت‌های تنفسی باکتریایی ثانویه از جمله عوارض شایع و چالش‌برانگیز در بیماران مبتلا به کووید-۱۹ هستند که می‌توانند روند درمان بیماران را پیچیده کرده، منجر به افزایش مدت بستری، هزینه‌های درمانی و استفاده گسترده از آنتی‌بیوتیک‌ها شوند. این مطالعه با هدف بررسی شیوع عفونت‌های باکتریایی ثانویه در نمونه‌های تنفسی بیماران مبتلا به کووید-19 بستری در بیمارستان امام خمینی (ره ) ساری، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این مطالعه به صورت توصیفی- مقطعی، بر روی ۱۲۰ بیمار مبتلا به کووید-19 با عفونت تنفسی باکتریایی ثانویه انجام شد. بیماران واجد شرایط، دارای نتیجه مثبت آزمایش RT-PCR، تب، لکوسیتوز و شواهد رادیولوژیک درگیری ریه بودند. اطلاعات دموگرافیک بیماران بستری در بخش‌های عمومی و مراقبت‌های ویژه شامل، بیماری‌های زمینه‌ای و نوع باکتری‌های جدا شده از نمونه بیماران، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: از مجموع بیماران، 5/57 درصد مرد بودند. میانگین کلی سنی بیماران 15/08±63/16 سال بود. برحسب یافته‌های حاضر، تحلیل آماری نشان داد بین فاکتورهایی از قبیل کاردیوواسکولار، بیماری مزمن کلیوی و ریوی، دیالیز، دیابت، سرطان، فشار خون بالا، داروهای مهارگر ایمنی، بیماری تیروئیدی و بخش بستری با عفونت باکتریال در بیماران مورد مطالعه اختلاف معناداری از نظر آماری مشاهده نشد. بیش ترین فراوانی مربوط به باکتری‌های سیتروباکتر و استنوتروفوموناس مالتوفیلیا بود. استنتاج: عفونت‌های باکتریایی ثانویه در بیماران مبتلا به کووید-۱۹ فراوانی قابل ‌توجهی دارد، اگر چه بین این عفونت‌ها و عوامل زمینه‌ای یا محل بستری بیماران ارتباط آماری معناداری مشاهده نشد. این مطالعه بر اهمیت شناسایی سریع و دقیق این نوع عفونت‌ها، پایش مداوم بیماران بستری‌شده به‌ویژه در مراکز درمانی با بیماران پرخطر، و به‌کارگیری راهکارهای مناسب در مدیریت و درمان به‌موقع عفونت‌های ثانویه تأکید دارند. چنین رویکردی نه‌تنها می‌تواند به بهبود پیش‌آگهی بیماران مبتلا به کووید-۱۹ منجر شود، بلکه از گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی ناشی از درمان‌های نابجا نیز جلوگیری خواهد کرد.   2 Background and purpose: Secondary bacterial respiratory infections are common and serious complications in patients with COVID-19. These infections can hinder treatment, leading to prolonged hospital stays, increased healthcare costs, and extensive antibiotic use. This study aimed to investigate the prevalence of secondary bacterial infections in respiratory samples of COVID-19 patients hospitalized at Imam Khomeini Hospital in Sari, Iran. Materials and methods: This descriptive cross-sectional study was conducted on 120 hospitalized COVID-19 patients with confirmed secondary bacterial respiratory infections. Eligible patients had a positive real-time polymerase chain reaction (RT-PCR) test, fever, leukocytosis, and radiological evidence of pulmonary involvement. Demographic information, hospitalization ward (general or intensive care unit), underlying medical conditions, and bacterial isolates from respiratory samples were collected. Results: Of the total patients, 57.5% were male, with a mean age of 63.16 ± 15.08 years. Statistical analysis revealed no significant associations between secondary bacterial infections and underlying conditions such as cardiovascular disease, chronic kidney or pulmonary disease, dialysis, diabetes, cancer, hypertension, immunosuppressive therapy, thyroid disorders, or type of hospital ward. The most frequently isolated bacteria were Citrobacter and Stenotrophomonas maltophilia. Conclusion: The results of this study demonstrate a high frequency of secondary bacterial infections among hospitalized COVID-19 patients. Although certain pathogens were more frequently isolated, there was no statistically significant correlation between these infections and comorbidities or hospitalization unit. The findings underscore the importance of rapid and accurate identification of such infections, continuous monitoring of hospitalized patients, particularly in healthcare settings with high-risk individuals, and the implementation of appropriate strategies for the timely management and treatment of secondary infections. Such an approach can not only improve the prognosis of patients with COVID-19 but also help prevent the spread of antibiotic resistance resulting from inappropriate antimicrobial therapy.   191 196 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/282024/10/162024/12/192025/02/10 1403/11/22 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/242025/06/22025/05/52025/06/3 1404/3/13 گلنار رحیم زاده Golnar Rahimzadeh استادیار، مرکز تحقیقات عفونی اطفال، پژوهشکده بیماری های واگیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران rahimzadehgolnar@yahoo.com لاله واحدی لاریجانی Laleh Vahedi Larijani دانشیار، گروه پاتولوژی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران lalevahedi@gmail.com یاسمن امینی Yasaman Amini رزیدنت پاتولوژی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران samira@yahoo.com سمیرا اسمعیلی ریکنده Samira Esmaeili Reykande کارشناس ارشد علوم آزمایشگاه ،بیمارستان بوعلی سینا، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران eli@yahoo.com سمیه شیدایی Somayeh Sheidaei استادیار، گروه پاتولوژی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران s.sheidaie2015@yahoo.com Secondary bacterial respiratory infection nosocomial infection COVID-19 pandemic respiratory secretions عفونت تنفسی باکتریال ثانویه عفونت بیمارستانی پاندمی کووید-19 ترشحات تنفسی 1. Bahadorizadeh L, Minaeian S, Taheri Tinjani R, Shamlou Mahmoudi F, et al. Evaluation of phenotypic resistance pattern of gram-negative bacteria isolated from sputum of patients admitted to intensive care units of Firoozabadi hospital. Razi J Med Sci 2021; 28(4): 135-44.##2. Rahimzadeh G, Rezai MS, Farshidi F. Genotypic Patterns of Multidrug-Resistant Acinetobacter baumannii: A Systematic Review. Adv Biomed Res 2023; 12: 56. PMID: 37200758.##3. Samaee HR, Eslami G, Rahimzadeh G, Saeedi M, et al. Inhalation phage therapy as a new approach to preventing secondary bacterial pneumonia in patients with moderate to severe COVID-19: A double-blind clinical trial study. J Drug Deliv Sci Technol 2023; 84: 104486. PMID: 37123173.##4. Shah M, Patel K, Milucky J, Taylor CA, et al. Bacterial and viral infections among adults hospitalized with COVID-19. Influenza Other Respir Viruses 2023; 17: e13107. PMID: 36875205.##5. Iacovelli A, Oliva A, Siccardi G, Tramontano A, et al. Risk factors and effect on mortality of superinfections in a newly established COVID-19 respiratory subintensive care unit at University Hospital in Rome. BMC Pulm Med 2023; 23: 30-43. PMID: 36670381.##6. Klompas M, Branson R, Cawcutt K, Crist M, et al. Strategies to prevent ventilator-associated pneumonia, ventilator-associated events, and nonventilator hospital-acquired pneumonia in acute-care hospitals: 2022 Update. Infect Control Hosp Epidemiol 2022; 43(6): 687-713. PMID: 35589091.##7. Frondelius T, Atkova I, Miettunen J, Rello J, Jansson MM. Diagnostic and prognostic prediction models in ventilator-associated pneumonia: Systematic review and meta-analysis of prediction modelling studies. J Crit Care 2022; 67: 44-56. PMID: 34673331.##8. Nateghian A, Omrani A, Alipour Z, Haerinejad M. Causes of ventilator associated pneumonia in pediatrics ICU. Iran South Med J 2016; 19(1): 98-105.##9. Chen N, Zhou M, Dong X, Qu J, Gong F, Han Y, et al. Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study. Lancet 2020; 395(10223): 507-13. PMID: 32007143.##10. Garcia-Vidal C, Sanjuan G, Moreno-García E, Puerta-Alcalde P, Garcia-Pouton N, Chumbita M, et al. Incidence of co-infections and superinfections in hospitalized patients with COVID-19: a retrospective cohort study. Clin Microbiol Infect 2021; 27(1): 83-8. PMID: 32745596.##11. Youngs J, Wyncoll D, Hopkins P, Arnold A, et al. Improving antibiotic stewardship in COVID-19: Bacterial co-infection is less common than with influenza. J Infect 2020; 81(3): e55-7. PMID: 32593654.##12. Sieswerda E, De Boer MG, Bonten MM, Boersma WG, Jonkers RE, Aleva RM, et al. Recommendations for antibacterial therapy in adults with COVID-19 - an evidence based guideline. Clin Microbiol Infect 2021; 27(1): 61-6. PMID: 33010444.##13. National Institutes of Health. Coronavirus disease 2019 (COVID-19) treatment guidelines. Bethesda: NIH; 2020. PMID: 34003615.##14. Karaba SM, Jones G, Helsel T, Smith LL, et al. Prevalence of Co-infection at the Time of Hospital Admission in COVID-19 Patients, A Multicenter Study. Open Forum Infect Dis 2020; 8(1): ofaa578. PMID: 33447639.## ##

تعهدات حرفه‌ای دستیاران پزشکی در یک بیمارستان آموزشی: یک مطالعه مقطعی Professionalism Among Medical Residents in a Teaching Hospital: A Cross-Sectional Study 1 1 سابقه و هدف: تعهد حرفه‌ای مجموعه‌‌ای از ارزش‌‌ها، رفتارها و روابطی است که موجب تقویت و استحکام اعتماد جامعه به پزشکان می‌شود و توسعه آن یکی از اهداف حیاتی و موضوعات اصلی آموزش در دانشکده‌های پزشکی است. مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان تعهد حرفه‌ای دستیاران پزشکی در یک بیمارستان آموزشی، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: مطالعه توصیفی- مقطعی حاضر، در سال 1400 در جمعیت دستیاران در حال تحصیل چهار رشته ماژور بیمارستان افضلی‌پور کرمان (داخلی، جراحی، اطفال و زنان و زایمان) انجام شد. داده‌ها به وسیله پرسشنامه ABIM جمع‌آوری شد و آشنا بودن با مفهوم تعهد حرفه‌ای از عوامل مورد بررسی در این مطالعه بود. آنالیز داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 22، روش‌های آمار توصیفی و تحلیلی (Mann-Whitney و Kruskal-Walis) انجام شد و مقدار P کم‌تر از 05/0 معنی‌دار در نظر گرفته شد. یافته‌ها: در این مطالعه، تعهدات حرفه‌ای 67 دستیار پزشکی بررسی شد. بیش‌ترین تعداد دستیاران، زن بودند (6/65 درصد). میانگین تعهد حرفه‌ای 8/7 و نسبتاً مطلوب بود. میانگین نمره احترام و نوع‌دوستی، تعالی و شرافت و درستکاری به‌ترتیب، 1/96±7/02، 1/99±8/26 و 02/5±8/32 بود. میانگین نمره احترام و نوع ‌دوستی در دستیارانی که با مفهوم تعهد حرفه‌ای آشنا بودند، بیش‌تر بود (0/024=P). بیش‌ترین امتیاز مربوط به خرده مقیاس شرافت و درست‌کاری بود و خرده مقیاس احترام و نوع ‌دوستی کم‌ترین امتیاز را به خود اختصاص داد. استنتاج: تعهد حرفه‌ای دستیاران پزشکی، نسبتاً مطلوب بوده است. با این وجود، انجام مطالعات بیش‌تر در این زمینه جهت شناسایی عوامل مؤثر برای ارتقای تعهد حرفه‌ای پزشکان پیشنهاد می‌شود 2 Background and purpose: Professionalism is a set of values, behaviors, and relationships that enhance and maintain society’s trust in physicians. Its development is a vital goal and a key focus of medical education. This study was conducted to investigate the levels of professionalism among medical residents at a teaching hospital. Materials and methods: This descriptive cross-sectional survey was conducted in 2021 on medical residents studying four major specialities (Internal Medicine, Surgery, Pediatrics, and Obstetrics) at Kerman’s Afzalipour Teaching Hospital. Data were collected using the ABIM professionalism questionnaire. The level of familiarity with the concept of medical professionalism and ethics was one of the factors assessed in this study. Data analysis was performed using SPSS version 22 software, employing descriptive and analytical statistical methods, including the Mann-Whitney and Kruskal-Wallis tests. A P value less than 0.05 was considered significant. Results: In this study, the level of professionalism in 67 medical residents was assessed. The majority of participants were women (65.6%). The overall mean professionalism score was 7.8, which was considered relatively favorable. The mean scores for the subscales of respect/altruism, excellence/honor, and honesty were 7.02 ± 1.96, 8.26 ± 1.99, and 8.32± 2.05, respectively. The average score for respect/altruism was significantly higher in medical residents who were familiar with the concept of professionalism (P=0.024). The highest score was observed in the honor and integrity subscale, while the respect and altruism subscale had the lowest score. Conclusion: According to the results of the present study, the levels of professionalism among participating medical residents were relatively favorable. However, to further improve professionalism in medical personnel, additional studies are needed to better identify the factors influencing it.   197 201 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/282024/10/162024/12/192025/02/102024/11/10 1403/8/20 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/242025/06/22025/05/52025/06/32025/05/14 1404/2/24 فاطمه ذوالفقاری Fatemeh Zolfaghari دستیار اطفال، بخش اطفال، دانشگاه علوم پزشکی جهرم، جهرم، فارس، ایران ایران مینا مبشر Mina Mobasher دانشیار اخلاق پزشکی، گروه تاریخ و اخلاق پزشکی، دانشکده طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران سمیرا صحبتی Samira Sohbati استادیار گروه زنان، بخش زنان و مامایی، بیمارستان افضلی پور، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران فاطمه کرمی رباطی Fatemeh Karami Robati دانشجوی دکتری کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان افضلی پور، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران ایران professionalism medical residents teaching Hospital تعهد حرفه‌ای دستیار پزشکی بیمارستان آموزشی 1. Cottrell S, Diaz S, Cather A, Shumway J. Assessing medical student professionalism: an analysis of a peer assessment. Med Educ Online 2006;11(1):4587. PMID: 28253784.##2. Arnold EL, Blank LL, Race KE, Cipparrone N. Can professionalism be measured? The development of a scale for use in the medical environment. Acad Med 1998;73(10):1119-21. PMID: 9795633.##3. Aramesh K, Mohebbi M, Jessri M, Sanagou M. Measuring professionalism in residency training programs in Iran. Med Teach 2009; 31(8):e356-61. PMID: 19811199.##4. Eghbali F, Seyedpour S, Pazouki A, Hosseini BF. Professionalism in Residents of Iran University of Medical Sciences Hospitals and Its Associated Factors. Iran J Surg 2017; 25(3):45-53.##5. Mianehsaz E, Tabatabaee SMR, Sharif MR, Gilasi HR, Far HRS, Tabrizi BN. Professionalism among medical residents in a young second-level university in Iran: a cross-sectional study. J Med Ethics Hist Med 2020; 13. PMID: 32337008.##6. Haque M, Zulkifli Z, Haque SZ, Kamal ZM, Salam A, Bhagat V, et al. Professionalism perspectives among medical students of a novel medical graduate school in Malaysia. Adv Med Educ Pract 2016; 7: 407-22. PMID: 32337008.##7. Kebede S, Gebremeskel B, Yekoye A, Menlkalew Z, Asrat M, Medhanyie AA. Medical professionalism: perspectives of medical students and residents at Ayder Comprehensive and Specialized Hospital, Mekelle, Ethiopia - a cross-sectional study. Adv Med Educ Pract 2018; 9: 611-22. PMID: 30214374.##8. O'Touathaigh CM, Idris AN, Duggan E, Costa P, Costa MJ. Medical students' empathy and attitudes towards professionalism: Relationship with personality, specialty preference and medical programme. PLoS One 2019; 14(5): e0215675. PMID: 31048851.## ##1. Cottrell S, Diaz S, Cather A, Shumway J. Assessing medical student professionalism: an analysis of a peer assessment. Med Educ Online 2006;11(1):4587. PMID: 28253784.##2. Arnold EL, Blank LL, Race KE, Cipparrone N. Can professionalism be measured? The development of a scale for use in the medical environment. Acad Med 1998;73(10):1119-21. PMID: 9795633.##3. Aramesh K, Mohebbi M, Jessri M, Sanagou M. Measuring professionalism in residency training programs in Iran. Med Teach 2009; 31(8):e356-61. PMID: 19811199.##4. Eghbali F, Seyedpour S, Pazouki A, Hosseini BF. Professionalism in Residents of Iran University of Medical Sciences Hospitals and Its Associated Factors. Iran J Surg 2017; 25(3):45-53.##5. Mianehsaz E, Tabatabaee SMR, Sharif MR, Gilasi HR, Far HRS, Tabrizi BN. Professionalism among medical residents in a young second-level university in Iran: a cross-sectional study. J Med Ethics Hist Med 2020; 13. PMID: 32337008.##6. Haque M, Zulkifli Z, Haque SZ, Kamal ZM, Salam A, Bhagat V, et al. Professionalism perspectives among medical students of a novel medical graduate school in Malaysia. Adv Med Educ Pract 2016; 7: 407-22. PMID: 32337008.##7. Kebede S, Gebremeskel B, Yekoye A, Menlkalew Z, Asrat M, Medhanyie AA. Medical professionalism: perspectives of medical students and residents at Ayder Comprehensive and Specialized Hospital, Mekelle, Ethiopia - a cross-sectional study. Adv Med Educ Pract 2018; 9: 611-22. PMID: 30214374.##8. O'Touathaigh CM, Idris AN, Duggan E, Costa P, Costa MJ. Medical students' empathy and attitudes towards professionalism: Relationship with personality, specialty preference and medical programme. PLoS One 2019; 14(5): e0215675. PMID: 31048851.## ##

اصلاحیه : بررسی ارتباط بین سطح فریتین سرم و شدت بیماری در مبتلایان به عفونت کووید-19 Correction to: Correlation Between Serum Ferritin Levels and COVID-19 Severity: A Retrospective Cross-Sectional Study 1 1 زینب مرز حسینی1 زهرا شقاقی2 مریم الوندی3 سید حمید هاشمی4 محمدرضا قاسمی بصیر5 طیب محمدی6 صغری فرضی پور7 مولف مسئول: زینب مرزحسینی-ساری : دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دانشکده پیراپزشکی آمل                             E-mail: zeynabmarzhoseyni@ yahoo com 1. استادیار، گروه علوم آزمایشگاهی، دانشکده پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران،ساری، ایران 2. استادیار، مرکز تحقیقات سرطان، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران 3. دانشیار، گروه آموزشی پزشکی هسته ای، دپارتمان پزشکی هسته ای و تصویر برداری ملکولی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران 4. استاد، گروه آموزشی بیماری های عفونی و گرمسیری، مرکز تحقیقات بیماری های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران 5. دانشیار، گروه آموزشی آسیب شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران 6. دانشجوی دکترای تخصصی آمار زیستی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران 7. استادیار مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران  E تاریخ دریافت : 10/2/1403              تاریخ ارجاع جهت اصلاحات : 12/3/1403             تاریخ تصویب : 18/1/1404 در مقاله منتشر شده در جلد 35، شماره 244، 2025، افیلیشن خانم صغری فرضی پور نویسنده شماره 7 و خانم دکتر مریم الوندی پور نویسنده شماره 3 اشتباه چاپ شده بود اصلاح گردید.   2 Zeynab Marzhoseyni1, Zahra Shaghaghi2, Maryam Alvandi3, Seyyed Hamid Hashemi4, Mohammadreza Ghasemi basir5, Tieyb Mohamadi6, Soghra Farzipour7 1 Assistant Professor, Department of Paramedicine, Amol School of Paramedical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 2 Assistant Professor, Cancer Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran 3 Associate Professor, Department of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, School of Medicine, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran 4 Professor, Department of Infectious Disaeses, Infectious Disease Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran 5 Associate Professor, Department of Pathology, School of Medicine, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran 6 PhD Student in Biostatistics, Student Research Committee, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran 7 Assistant Professor, Cardiovascular Research Centre, Faculty of Medicine, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran In the article published in Volume 35, Issue 244, 2025, the affiliation of Dr. Soghra Farzipour and Dr. Maryam Alvandi was incorrect which has now been corrected.    212 213 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/282024/10/162024/12/192025/02/102024/11/102025/07/9 1404/4/18 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/242025/06/22025/05/52025/06/32025/05/142025/07/1 1404/4/10 زینب مرز حسینی Zeynab Marzhoseyni استادیار، گروه علوم آزمایشگاهی، دانشکده پیراپزشکی آمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران،ساری، ایران ایران zeynabmarzhoseyni@ yahoo com زهرا شقاقی Zahra Shaghaghi استادیار، مرکز تحقیقات سرطان، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران ایران مریم الوندی Maryam Alvandi دانشیار، گروه آموزشی پزشکی هسته ای، دپارتمان پزشکی هسته ای و تصویر برداری ملکولی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران ایران سید حمید هاشمی Seyyed Hamid Hashemi استاد، گروه آموزشی بیماری های عفونی و گرمسیری، مرکز تحقیقات بیماریهای عفونی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران ایران محمدرضا قاسمی بصیر Mohammadreza Ghasemi basir دانشیار، گروه آموزشی آسیب شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران ایران طیب محمدی Tieyb Mohamadi دانشجوی دکترای تخصصی آمار زیستی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران ایران صغری فرضی پور Soghra Farzipour استادیار مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران ایران erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه ## ##

اصلاحیه : تبیین مؤلفه‌های بیمارستان سبز با رویکرد اعتباربخشی یک مطالعه کیفی Correction to: Exploring the Components of Green Hospitals Through an Accreditation-Based Approach: A Qualitative Study 1 1 قاسم عابدی 1و3 رویا ملک زاده2و3 سیده فاطمه علمدار4 مولف مسئول: سیده فاطمه علمدار -ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران                                                                   samira.ald.1376@gmail.com E-mail:                       رویا ملک زاده- ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران                                                           roya.malekzadeh30@yahoo.com E-mail: 1 دانشیار، گروه مدیریت و خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 2. استادیار، گروه مدیریت و خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 3. مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 4. کارشناس ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران  E تاریخ دریافت : 10/2/1403              تاریخ ارجاع جهت اصلاحات : 12/3/1403             تاریخ تصویب : 18/1/1404 در مقاله منتشر شده در جلد 35، شماره 245، 2025، نام و افیلیشن خانم دکتر رویا ملک زاده به عنوان نویسنده مسئول اضافه شده است.   2 Ghasem Abedi1,3, Roya Malekzadeh2,3, Seyedeh Fatemeh Alamdar4 1 Associate Professor, Department of Healthcare Services Management, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 2 Assistant Professor, Department of Healthcare Services Management, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 3 Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran 4 MSc in Healthcare Services Management, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran In the article published in Volume 35, Issue 245, 2025, Dr. Roya Malekzadeh has been added as the corresponding author.   212 213 2025/03/302025/01/232025/02/172023/12/82024/11/102024/09/82024/06/42024/09/212024/11/172025/02/52025/01/302024/12/72024/12/162024/12/92024/12/312024/10/282024/10/162024/12/192025/02/102024/11/102025/07/92025/07/9 1404/4/18 2025/05/192025/06/22025/04/232025/04/212025/05/212024/12/282025/03/192025/06/292025/06/242025/05/252025/06/12025/06/92025/06/222025/05/172025/05/112025/06/242025/06/22025/05/52025/06/32025/05/142025/07/12025/07/1 1404/4/10 قاسم عابدی Ghasem Abedi دانشیار، گروه مدیریت و خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران رویا ملک زاده Roya Malekzadeh استادیار، گروه مدیریت و خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران roya.malekzadeh30@yahoo.com سیده فاطمه علمدار Seyedeh Fatemeh Alamdar کارشناس ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ایران samira.ald.1376@gmail.com erratum erratum اصلاحیه اصلاحیه ## ##