Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa برگزیدگان طرح شهید صیاد شیرازی در دانشگاه‌های ایران: تمرکز بر دانش‌آموختگان برتر مازندران Selected Scholars in The Shahid Sayad Shirazi Program at Iranian Universities: A Focus on Top Graduates from Mazandaran Province سیاست گذاری و مدیریت Policy and Management گزارش کوتاه Brief Report سابقه و هدف: بنیاد ملی نخبگان هر ساله برای بهره‌گیری از توان علمی، فرهنگی و فناورانه دانش‌آموختگان برتر، تسهیلات نظام‌ وظیفه را در قالب این طرح به واجدان شرایط اعطا می‌کند. پژوهش حاضر با تحلیل داده‌های ثبت ‌شده در بنیاد ملی نخبگان، توزیع رشته‌ای، دانشگاهی، معدل و وضعیت تأهل برگزیدگان استان مازندران را طی سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۲ توصیف می‌کند. این مطالعه با هدف بررسی ویژگی‌های جمعیت ‌شناختی و تحصیلی برگزیدگان مازندرانی طرح شهید صیاد شیرازی در دانشگاه‌های ایران، انجام پذیرفت. مواد و روش ‌ها: این مطالعه توصیفی- مقطعی، بر اساس داده‌های موجود در پایگاه بنیاد ملی نخبگان انجام شد. تمامی متقاضیان مازندرانی بهره‌مند از طرح در بازه زمانی ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۲ وارد مطالعه شدند. متغیرهای جمع‌آوری ‌شده شامل رشته تحصیلی، وضعیت تأهل، دانشگاه محل تحصیل، معدل کل و وضعیت پذیرش بودند. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار، درصد و فراوانی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: در مجموع ۹۶۰ نفر از نخبگان مازندرانی در دوره مطالعه در طرح شهید صیاد شیرازی ثبت ‌شده بودند. از این تعداد، ۸۷ درصد در رشته‌های غیر پزشکی و ۱۳ درصد در رشته‌های علوم پزشکی تحصیل کرده بودند. دانشگاه تهران بیش‌ترین فراوانی را با ۱۵ درصد داشت و پس از آن دانشگاه صنعتی بابل با ۸ درصد قرار گرفت. میانگین معدل شرکت‌ کنندگان 17/85 ± 1/13 گزارش شد. هم‌چنین ۵۹ درصد از افراد مجرد و ۴۱ درصد متأهل بودند. استنتاج: برگزیدگان مازندرانی طرح عمدتاً از رشته‌های غیر پزشکی و دانشگاه‌های بزرگ کشور هستند و میانگین بالای معدل بیانگر عملکرد تحصیلی مطلوب این گروه است. تمرکز نخبگان در چند شهرستان استان، منعکس‌ کننده نابرابری در دسترسی به امکانات آموزشی است. با وجود توان علمی مناسب، ظرفیت‌های فناورانه و فرهنگی این گروه به‌طور کامل بالفعل نشده است. تقویت زیر ساخت‌های دانشگاهی، بهبود اطلاع ‌رسانی، ایجاد فرصت‌های شغلی و افزایش توازن میان رشته‌های مختلف می‌تواند اثر بخشی طرح را در استان ارتقا دهد. Background and purpose: This study examined the demographic and academic characteristics of a cohort of scholars from Mazandaran Province who were admitted to the Shahid Sayad Shirazi Program across Iranian universities. The National Elites Foundation (NEF) annually awards military service exemptions to leverage the scientific, cultural, and technological capacities of outstanding graduates. Using NEF database records, this study describes the distribution of academic disciplines, graduating universities, grade point averages, and marital status of awardees from Mazandaran Province during the period 2007–2023. Materials and methods: This descriptive, cross-sectional study analyzed data obtained from the NEF database. All eligible applicants from Mazandaran Province who participated in the program between 2007 and 2023 (1386–1402) were included. Extracted variables comprised academic discipline, marital status, university of graduation, overall grade point average, and admission status. Data were analyzed using descriptive statistics, including means, standard deviations, percentages, and frequencies. Results: A total of 960 scholars from Mazandaran Province were registered in the program during the study period. Of these, 87% were enrolled in non-medical disciplines, while 13% pursued medical sciences. The University of Tehran accounted for the largest share of awardees (15%), followed by Babol Noshirvani University of Technology (8%). The mean grade point average was 17.85 ± 1.13. In terms of marital status, 59% of awardees were single and 41% were married. Conclusion: The findings reveal that the majority of participating scholars were concentrated in non-medical disciplines and leading national universities, and their consistently high GPAs demonstrate strong academic achievement. The uneven geographic distribution of elites across the province indicates disparities in access to educational resources. Despite their academic excellence, the full technological and cultural potential of this group remains largely untapped. Enhancing university infrastructure, increasing awareness of the program, expanding career opportunities, and fostering greater disciplinary diversity could significantly improve the impact and effectiveness of the Shahid Sayad Shirazi Program in Mazandaran Province. صیاد شیرازی, نظام وظیفه, دانش‌آموختگان برتر دانشگاهی, بنیاد ملی نخبگان, نخبه Sayyad Shirazi, duty system, top university graduates, National Elite Foundation, elite 118 124 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-18547-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Azadbakht محمد آزادبخت azadbakhtm@hotmail.com 1003194753284600183794 1003194753284600183794 No Professor, Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mahmood Moosazadeh محمود موسی‌زاده mmoosazadeh1351@gmail.com 1003194753284600183795 1003194753284600183795 No Associate Professor, Health Sciences Research Center, Addiction Institute, Mazandaran University of Medical Science, Sari, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mehrdad Aliasghari مهرداد علی‌اصغری aliasghari_mehrdad@yahoo.com 1003194753284600183796 1003194753284600183796 No PhD in Business Administration, Mazandaran Elite Foundation, Sari, Iran دکتری، مدیریت کسب و کار، کارشناس مسئول بنیاد نخبگان مازندران، ساری، ایران Reza Kalantari رضا کلانتری reza.kalantari75@yahoo.com 1003194753284600183797 1003194753284600183797 Yes Research Institute for Herbal Medicines and Metabolic Disorders, Faculty of Pharmacy, Mazandaran University of MedicalSciences, Sari, Iran پژوهشکده داروهای گیاهی و اختلالات متابولیک، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران