Journal of Mazandaran University of Medical Sciences

fa نقش شبکه های اجتماعی در ترویج یا تهدید فرزند آوری: یک مرور دامنه ای The Role of Social Networks in Promoting or Discouraging Childbearing: A Scoping Review مامائی Midwifery مروری Review سابقه و هدف: فرزندآوری به ‌عنوان یکی از مهم‌ترین رفتارهای جمعیتی، نقشی کلیدی در پویایی ساختار جمعیت و توسعه اجتماعی- اقتصادی جوامع ایفا می‌ کند. شبکه‌ها و رسانه‌های اجتماعی به‌ عنوان بسترهای نوین تعامل اجتماعی، می‌‌توانند از طریق سازوکارهای مختلف، نگرش‌ها، نیت‌ها و رفتارهای فرزندآوری را هم ترویج و هم تضعیف کنند. با وجود افزایش مطالعات در این حوزه، شواهد موجود پراکنده و ناهمگون است. مواد و روش ‌ها: این پژوهش، یک مرور دامنه‌ای (Scoping Review) است که بر اساس چارچوب PCC (Context، Concept،Population ) انجام شد. جستجوی نظام‌مند در پایگاه ‌های اطلاعاتی Pub Med، Web of Science، SID، Scopus انجام گرفت. مطالعات کمی، کیفی و ترکیبی مرتبط وارد مطالعه شدند. فرآیند انتخاب مقالات مطابق با دستورالعمل PRISMA انجام شد و در نهایت 23 مطالعه واجد شرایط، مورد تحلیل موضوعی قرار گرفتند. یافته‌ها: بیست و سه مطالعه واجد شرایط انتخاب و در شش دسته موضوعی ترکیب شدند. یافته‌ها نشان داد که شبکه‌های اجتماعی از طریق مکانیسم‌هایی مانند یادگیری اجتماعی، حمایت اجتماعی، نفوذ اجتماعی و اعتماد اجتماعی بر فرزندآوری تأثیر می‌گذارند. پلتفرم‌های تعاملی رسانه‌های اجتماعی عموماً از طریق قرار گرفتن در معرض روایت‌های منفی فرزندپروری و سبک زندگی فردگرایانه با تأخیر در فرزندآوری و کاهش قصد باروری مرتبط بودند، در حالی که جوامع آنلاین حمایتی و محتوای مثبت خانواده ‌محور، آگاهی از باروری، اعتماد به نفس و قصد فرزندآوری را افزایش دادند. شواهد همچنین نشان داد که تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر اساس بافت فرهنگی، نوع رسانه و ویژگی‌های شبکه اجتماعی افراد متفاوت است. استنتاج: این مرور دامنه‌ای نشان می‌دهد تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر فرزندآوری پیچیده و چند بعدی است و توجه به نقش اعتماد اجتماعی و روایت‌های رسانه‌ای در سیاست‌های جمعیتی ضروری است. یافته‌ها می‌توانند مبنایی برای طراحی سیاست‌ها و پژوهش‌های آینده در حوزه جمعیت و سلامت باروری باشند. Background and purpose: as one of the most important demographic behaviours, plays a key role in shaping population structure and contributing to the socioeconomic development of societies. Social networks and social media, as modern platforms for social interaction, can both promote and discourage fertility attitudes, intentions, and behaviours through various mechanisms. Despite the growing number of studies in this field, the existing evidence remains fragmented and heterogeneous. Materials and methods: This study was conducted as a scoping review based on the Population-Concept-Context (PCC) framework. A systematic search was performed in Scopus, the Scientific Information Database (SID), Web of Science, and PubMed. Quantitative, qualitative, and mixed-methods studies were included. The study selection process followed PRISMA guidelines, and 23 eligible studies were ultimately included in the thematic analysis. Results: Twenty-three eligible studies were included and synthesized into six thematic categories. The findings indicated that social media influences fertility through mechanisms such as social learning, social support, social influence, and social trust. Interactive social media platforms were generally associated with delayed childbearing and reduced fertility intentions by exposing users to negative parenting narratives and individualistic lifestyles. In contrast, supportive online communities and positive family-oriented content were associated with greater fertility awareness, self-confidence, and intentions to have children. The evidence also suggested that the impact of social media varies according to cultural context, the type of media platform, and individual social-network characteristics. Conclusion: This scoping review indicates that the impact of social media on fertility is complex and multidimensional, highlighting the need to consider the roles of social trust and media narratives in population policy. These findings may provide a basis for informing future policy development and research in the fields of population and reproductive health.   فرزندآوری, شبکه‌های اجتماعی, رسانه‌های اجتماعی, نیت باروری, تهدید فرزندآوری, ترویج فرزندآوری و مرور دامنه ای childbearing, social networks, social media, fertility intentions, fertility-related attitudes, scoping review 258 272 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-18424-1&slc_lang=fa&sid=1 Azam Salehi سیده اعظم صالحی azamsalehi1988@gmail.com 1003194753284600189703 1003194753284600189703 No PhD Candidate in Midwifery, Student Research Committee, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی دکتری تخصصی مامایی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Zohreh Shahhosseini زهره شاه حسینی zshahhosseini@yahoo.com 1003194753284600189704 1003194753284600189704 No Professor, Department of Reproductive Health and Midwifery, Sexual and Reproductive Health Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Zeinab Hamzehgardeshi زینب حمزه گردشی hamzehgardeshi@yahoo.com 1003194753284600189705 1003194753284600189705 No Professor, Department of Reproductive Health and Midwifery, Sexual and Reproductive Health Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Diana Azizi دیانا عزیزی dianaazizi1991@gmail.com 1003194753284600189706 1003194753284600189706 Yes Assistant Professor, Department of Reproductive Health and Midwifery, Sexual and Reproductive Health Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار گروه مامایی و بهداشت باروری، مرکز تحقیقات سلامت جنسی و باروری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران