دوره 35، شماره 254 - ( اسفند 1404 )
جلد 35 شماره 254 صفحات 107-96 |
برگشت به فهرست نسخه ها
غنچه راهب 
، مژگان حسنوندی ، سید محمدحسین جوادی ، اسماعیل عباسی زاغه ، سجاد سهراب نژاد ، مسعوده باباخانیان
، مژگان حسنوندی ، سید محمدحسین جوادی ، اسماعیل عباسی زاغه ، سجاد سهراب نژاد ، مسعوده باباخانیان
چکیده: (263 مشاهده)
سابقه و هدف: اعتیاد به اینترنت در دهههای اخیر به چالشی جدی روانی- اجتماعی تبدیل شده است که بهویژه جوانان و بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می دهد. درمان شناختی-رفتاری (CBT) به عنوان رویکردی مبتنی بر شواهد، الگوهای ناسالم شناختی و رفتاری مرتبط با استفاده افراطی از اینترنت را هدف قرار داده و مهارتهای مقابلهای و مدیریت زمان را تقویت میکند. با وجود مطالعات متعدد در این زمینه، عدم وجود مرور سیستماتیک جامع و متاآنالیز، خلأ پژوهشی مهمی ایجاد کرده است. این مطالعه با هدف پاسخ به سؤال اصلی «اثربخشی CBT بر کاهش علائم اعتیاد به اینترنت در بزرگسالان چقدر است؟ » و مقایسه اثربخشی مداخلات فردی و گروهی طراحی شد.
مواد و روش ها: جستجوی سیستماتیک به زبان فارسی وانگلیسی در پایگاههای PubMed، Scopus، Web ofScience، SID، Magiran و IranMedex (۱۹۷۵-۲۰۲۵) انجام شد. مطالعات آزمایشی و بالینی تصادفی با مداخله CBT بر افراد بالای ۱۸ سال (تشخیص اعتیاد به اینترنت با ابزارهای استاندارد) وارد شدند. غربالگری دوسوکور، استخراج دادهها و ارزیابی کیفیت (CONSORT) توسط دو پژوهشگر مستقل صورت گرفت. سنتز دادهها با مدل اثر تصادفی، آزمون ناهمگنی I²، تحلیلهای زیرگروه (فردی vs گروهی)، متارگرسیون (سن، جنس، مدت مداخله) و trim-and-fill برای سوگیری انتشار در Stata 17 انجام گردید.
یافتهها: متاآنالیز ۷ مطالعه (۸۴۲ نفر) اندازه اثر 2/48= SMD (95 درصد4/12- 0/85: CI، 0/001< P) را نشان داد. مداخلات گروهی برتری آماری داشتند (0/03= P). ناهمگنی بسیار بالا (I²=97.2%) مشاهده شد. کیفیت زندگی بهبود معنیداری نیافت (0/16= SMD، 0/35= P). نتایج پس از آنالیز حساسیت و تنظیم سوگیری پایدار ماندند، هر چند یک مطالعه تأثیرگذار شناسایی شد.
استنتاج: CBT بهویژه مداخلات گروهی در کاهش اعتیاد به اینترنت مؤثر است. ناهمگنی بالا و عدم توضیح متارگرسیون، نیاز به مطالعات استاندارد با حجم نمونه بزرگتر، پروتکلهای CBT یکسان و پیگیری بلند مدت را نشان میدهد.
مواد و روش ها: جستجوی سیستماتیک به زبان فارسی وانگلیسی در پایگاههای PubMed، Scopus، Web ofScience، SID، Magiran و IranMedex (۱۹۷۵-۲۰۲۵) انجام شد. مطالعات آزمایشی و بالینی تصادفی با مداخله CBT بر افراد بالای ۱۸ سال (تشخیص اعتیاد به اینترنت با ابزارهای استاندارد) وارد شدند. غربالگری دوسوکور، استخراج دادهها و ارزیابی کیفیت (CONSORT) توسط دو پژوهشگر مستقل صورت گرفت. سنتز دادهها با مدل اثر تصادفی، آزمون ناهمگنی I²، تحلیلهای زیرگروه (فردی vs گروهی)، متارگرسیون (سن، جنس، مدت مداخله) و trim-and-fill برای سوگیری انتشار در Stata 17 انجام گردید.
یافتهها: متاآنالیز ۷ مطالعه (۸۴۲ نفر) اندازه اثر 2/48= SMD (95 درصد4/12- 0/85: CI، 0/001< P) را نشان داد. مداخلات گروهی برتری آماری داشتند (0/03= P). ناهمگنی بسیار بالا (I²=97.2%) مشاهده شد. کیفیت زندگی بهبود معنیداری نیافت (0/16= SMD، 0/35= P). نتایج پس از آنالیز حساسیت و تنظیم سوگیری پایدار ماندند، هر چند یک مطالعه تأثیرگذار شناسایی شد.
استنتاج: CBT بهویژه مداخلات گروهی در کاهش اعتیاد به اینترنت مؤثر است. ناهمگنی بالا و عدم توضیح متارگرسیون، نیاز به مطالعات استاندارد با حجم نمونه بزرگتر، پروتکلهای CBT یکسان و پیگیری بلند مدت را نشان میدهد.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |