fa علم تشریح در متون مرجع طب ایرانی (دوران تمدن اسلامی) آناتومي anatomy پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;"> و هدف:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">تشریح علمی است که از اعضای انسان و چگونگی ترکیب آن</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها بحث می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">کند و دارای اهداف مختلفی از جمله معرفت به کمال صنع الهی و دست یافتن به علل امراض و درمان آن</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">باشد. </span><span style="font-family:b zar;">تشریح در دوران اسلامی وظایف الأعضاء (فیزیولوژی) را نیز شامل می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">شده است.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"> هدف از این &nbsp;مطالعه نگرشی بر </span></span><span style="font-family:b zar;">علم تشریح در متون مرجع طب ایرانی (دوران تمدن اسلامی) است.</span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> این</span><span style="font-family:b zar;"> مطالعه </span><span style="font-family:b zar;">یک </span><span style="font-family:b zar;">پژوهش</span> <span style="font-family:b zar;">کیفی است که به روش </span><span style="font-family:b zar;">تحلیل محتوا و با تمرکز بر کتب مرجع طب ایرانی </span><span style="font-family:b zar;">انجام می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">پذیرد. </span><span style="font-family:b zar;">این</span> <span style="font-family:b zar;">مطالعه در</span><span style="font-family:b zar;"> مراحل چندگانه (</span><span style="font-family:b zar;">یافتن</span> <span style="font-family:b zar;">کلیدواژه</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">ها،</span> <span style="font-family:b zar;">جستجو</span> <span style="font-family:b zar;">در</span> <span style="font-family:b zar;">متون مرجع طب ایرانی- اسلامی،</span> <span style="font-family:b zar;">جستجو در کتب تاریخی و دایره</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">المعارف</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های اسلامی، جستجو در </span><span style="font-family:b zar;">بانک</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">های</span> <span style="font-family:b zar;">الکترونیکی فارسی و لاتین، </span><span style="font-family:b zar;">دسته</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">بندی،</span> <span style="font-family:b zar;">مرتب</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">سازی،</span> <span style="font-family:b zar;">مقایسه</span> <span style="font-family:b zar;">کردن) انجام شد</span><span style="font-family:b zar;">.</span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:b zar;">علم تشریح مقدمه طبابت و جراحی بوده است و </span><span style="font-family:b zar;">آثار کالبدشناسی اطبای مسلمان نیز مانند اروپاییان متأثر از <span style="letter-spacing:-.1pt;">کارهای جالینوس می</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">باشد</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">.</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;"> پزشکان مسلمان بنا به شواهدی کالبد شکافی هم می</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">کرده</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">اند </span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">و د</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b zar;">ر جراحی متبحر بوده و استادانی</span></span><span style="font-family:b zar;"> بنام در تشریح به جهان عرضه کرده</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">اند.</span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b koodak;">استنتاج:</span></span></span><span style="font-family:b zar;"> اساس آناتومی جدید که به دست وزالیوس به این جایگاه رفیع رسیده، همان تشریح ایرانی- اسلامی بوده است که پس از تصحیح متون تشریحی جالینوس به اروپا راه یافت. با دیدگاه کل نگر طب پیشینیان ما، لزوم بررسی و پژوهشی بیش</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">تر در این زمینه و تطبیق آن با علم نوین با توجه به ابعاد گستردۀ آن پیشنهاد می</span><span style="color:#0D0D0D;"><span style="font-family:b zar;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;">گردد.</span><br> &nbsp; <strong>Background and purpose:</strong> Anatomy is a branch of science that deals with different parts of human body and its organizational structure. It has various goals, such as insight into the divine perfection and understanding the causes of diseases and their treatments. Anatomy in the Islamic era included physiology too. This research aimed at providing an overview on anatomy in the Reference Materials of Persian Medicine.<br> <strong>Materials and methods:</strong> A qualitative study (content-analytic library research) was performed based on the books of Persian medicine. This study was conducted at several stages; finding the keywords, searching in reference texts of Iranian-Islamic medicine, in history books and Islamic encyclopedias, and in Persian and Latin electronic banks, then sorting, organizing, and comparing the information.<br> <strong>Results:</strong> Anatomical knowledge is prerequisite to treatment and surgery. The works of Muslim scientists on anatomy, like the Europeans, were found to be influenced by the works of Galen<span dir="RTL">.</span> According to evidence, Muslim doctors performed autopsy and were great surgeons.<br> <strong>Conclusion:</strong> The basis of the new anatomy enhanced by Vesalius is similar to the Iranian-Islamic anatomy that was introduced to Europe after revising the texts of Galen. Considering the holistic viewpoints in Persian medicine, further research is needed to adapt that to modern medicine.<br> &nbsp; تشریح, کالبدشکافی, تمدن اسلامی, طب ایرانی anatomy, autopsy, Islamic civilization, Persian Medicine 195 206 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-2612-1&slc_lang=fa&sid=1 Tahereh Shakeri طاهره شاکری t.shakeri42@gmail.com No MSc Student in Medical Sciences History, Faculty of Allied Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ علوم پزشکی، دانشکده پیراپزشکی ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Assie Jokar آسیه جوکار a.jokar@mazums.ac.ir 0000-0002-0843-5151 Yes Assistant Professor, Department of Persian Medicine, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran Traditional and Complementary Medicine Research Center, Addiction Institute, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار گروه طب ایرانی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران عضو شورای پژوهشی مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mostafa Moallemi مصطفی معلمی moallemee@gmail.com 0000-0001-5887-3451 No Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Hasan Siamian حسن صیامیان Siamian46@gmail.com 0000-0002-3542-5995 No Associate Professor, Department of Medical Records and Health Information Technology, Faculty of Allied Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار ﮔﺮوه ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت ﺳﻼﻣﺖ، داﻧﺸﻜﺪه ﭘﻴﺮاﭘﺰﺷﻜﻲ ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Alireza Khalatbari علیرضا خلعتبری khalat90@yahoo.com 0000-0002-7686-2112 No Associate Professor, Department of Anatomy, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران