fa تاثیر آموزش مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار خودمراقبتی و شاخص های متابولیک بیماران دیابتیک تیپ دو: یک مطالعه کارآزمایی بالینی آموزش بهداشت Health Education پژوهشي-کامل Research(Original) &nbsp;<span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">سابقه</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;"> و هدف:</span></span></span><span style="font-family:B Zar;"> <span style="letter-spacing:-.2pt;">آموزش به بیمار بخش مهمی از فرایند درمان بیماری است. مدل</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Zar;">های </span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Zar;">آموزشی مانند مدل اعتقاد بهداشتی </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">(HBM)</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Zar;"> بر</span></span><span style="font-family:B Zar;"> انگیزه افراد تاکید دارند. مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر این روش آموزشی بر عملکرد خودمراقبتی و شاخص</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های متابولیک در بیماران دیابتیک تیپ دو، طراحی و اجرا شد.</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">مواد و روش</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span> <span style="font-family:B Zar;">در این کارآزمایی بالینی، 80 بیمار دیابتی تیپ دو، به</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">صورت تصادفی به دو گروه 40 نفری مداخله و کنترل (مراقبت روتین) تخصیص یافتند. درگروه مداخله در چهار جلسه 90 دقیقه</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">ای به شیوه سخنرانی و پرسش و پاسخ با <span style="letter-spacing:-.2pt;">رویکرد مدل اعتقاد بهداشتی، مطالب شناخت دیابت و باورها، سبک زندگی و خودمراقبتی آموزش داده شد. در همه نمونه</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Zar;">ها،</span></span><span style="font-family:B Zar;"> قبل و چهارماه پس از مداخله، اندازه</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">گیری قندخون ناشتا</span> <span style="font-family:B Zar;">(</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">FBS</span></span><span style="font-family:B Zar;">)، میانگین قندخون سه ماهه (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">HbA1C</span></span><span style="font-family:B Zar;">)، لیپوپروتئین</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">ها (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">LDL</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Cholesterol</span></span><span style="font-family:B Zar;">)، فشارخون و نیز تکمیل پرسشنامه</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های سازه</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های مدل اعتقاد بهداشتی و رفتارهای خودمراقبتی انجام شد. داده</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های مطالعه با نرم</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS23</span></span><span style="font-family:B Zar;"> و آزمون تحلیل کوواریانس در سطح معناداری 5 درصد آنالیز شدند</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">یافته</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">ها:</span></span></span><span style="font-family:B Zar;"> میزان افزایش نمره سازه</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های آگاهی (0/01=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">)، عملکرد (0/01=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">) و</span> <span style="font-family:B Zar;">خودکارآمدی (0/04=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">) و میزان کاهش نمره</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">سازه موانع درک شده (0/02=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">) در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل بیش</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">تربود. دو گروه از نظر شدت تغییرات </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">FBS</span></span><span style="font-family:B Zar;">،</span> <span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">LDL</span></span><span style="font-family:B Zar;"> و فشارخون مشابه بودند</span><span style="font-family:B Zar;">،</span> <span style="font-family:B Zar;">اما تفاوت معنی</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">داری از نظر شدت تغییر </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">HbA1C</span></span><span style="font-family:B Zar;"> (0/04=</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">) داشتند.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Koodak;">استنتاج:</span></span></span> <span style="font-family:B Zar;">آموزش مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشت بر ارتقای رفتارهای خودمراقبتی و کنترل عوارض متابولیک در بیماران دیابیتیک موثر به نظر می</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">رسد. طراحی و اجرای مطالعات مشابه با بازه زمانی طولانی</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">تر و حجم نمونه بیش</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">تر و نیز برای سایر بیماری</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های مزمن مانند پر فشاری خون و بیماری</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">های مزمن قلبی پیشنهاد می</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">‌</span></span><span style="font-family:B Zar;">شود.</span><br> &nbsp;<br> <span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">شماره ثبت کارآزمایی بالینی : </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">N5</span></span><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;">20171230038142</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">IRCT</span></span> &nbsp;<span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:7.0pt;"></span></span></span> <strong>&nbsp;Background and purpose:</strong> Patient education is an important part of treatment process. Educational models such as Health Belief Model (HBM) emphasize on people&#39;s motivation. The aim of this study was to investigate the effect of this educational method on self-care performance and metabolic indicators in patients with type 2 diabetes.<br> <strong>Materials and methods:</strong> In this clinical trial, type 2 diabetic patients were randomly assigned into an intervention group (n=40) and a control group (n=40) (routine care). In intervention group, diabetes knowledge and health beliefs about diabetes, lifestyle, and self-care were taught through lectures and question/answer forum based on health belief model for 90-minute in four sessions. In all samples, fasting blood sugar, HBA1C, lipoproteins, and blood pressure were measured before and four months after the intervention. Also, health belief model constructs and self-care behavior scale were completed. Data were analyzed in SPSS V23 using Analysis of Covariance (ANCOVA).<br> <strong>Results:</strong> Compared to the control group, in intervention group, the scores for knowledge (P=0.01), performance (P= 0.01), and self-efficacy (P= 0.04) increased significantly and the score for perceived barriers decreased significantly (P= 0.02). Changes in FBS, LDL, and blood pressure were similar between the two groups, but a significant difference was seen in changes in HbA1C (P= 0.04).<br> <strong>Conclusion:</strong> Education based on health belief model seems to be effective in promoting self-care behaviors and control of metabolic complications in diabetic patients, so the model is suggested to be applied also in larger populations and long term studies in other patients such as those with hypertension and cardiovascular disease.&nbsp;<br> &nbsp;<br> (Clinical Trials Registry Number: IRCT20171230038142N5) دیابت نوع دو, خودمراقبتی, مدل اعتقاد بهداشتی, آموزش سلامت, کارآزمایی بالینی Type 2 diabetes, self-care, health belief model, health education, clinical trial 71 79 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-12582-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Mahmoudian احمد محمودیان a_mahmoudian@med.mui.ac.ir 1003194753284600138756 1003194753284600138756 No Associate Professor, Department of Community Medicine and Family Physician, School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی و پزشک خانواده، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Parastoo Golshiri پرستو گلشیری pgolshiri@yahoo.com 1003194753284600138757 1003194753284600138757 Yes Associate Professor, Department of Community Medicine and Family Physician, School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی و پزشک خانواده، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Maryam Rejali مریم رجالی rejalimaryam@yahoo.com 1003194753284600138758 1003194753284600138758 No Resident in Family Physician , School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دستیار پزشک خانواده، گروه پزشکی اجتماعی و پزشک خانواده، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران