fa بررسی غلظت ترکیبات شبه استروژنی 4- نونیل فنل، اوکتیل فنل و بیس فنل آ در رسوبات سطحی سواحل بخش جنوب غربی دریای خزر (کیاشهر- آستارا ) بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: امروزه آلودگی محیط زیست به خصوص آلودگی اکوسیستم‌های آبی جوامع انسانی و سایر موجودات زنده را درگیر مشکلات جدی نموده است. ترکیبات مختل کننده غدد درون ریز یا ترکیبات شبه استروژنی به علت ایجاد اثرات منفی در انسان و حیوانات (ماهیان و دوزیستان) امروزه بسیار شایان توجه‌اند. این مطالعه به منظور تعیین غلظت ترکیبات 4- نونیل فنل، اوکتیل فنل و بیس‌فنل آ در رسوبات سطحی 4 منطقه ساحلی (کیاشهر، انزلی، کپورچال و آستارا) در دریای خزر انجام پذیرفت. مواد و روش‌ها: به منظور بررسی غلظت ترکیبات شبه استروژنی، نمونه‌های رسوب سطحی از عمق 10 متر 4 منطقه ساحلی در محدوده مورد مطالعه (کیاشهر، انزلی، کپورچال و آستارا) برداشت گردید. پس از آماده سازی نمونه ها (خشک کردن، استخراج و کروماتوگرافی ستونی) غلظت این ترکیبات توسط دستگاه گاز کروماتوگرافی با طیف سنج جرمی تعیین شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج غلظت ترکیبات 4- نونیل فنل، اوکتیل فنل و بیس‌فنل‌آ در رسوبات سطحی مناطق مورد مطالعه به ترتیب در محدوده 48/174- 41/16، 90/41- 63/5 و 66/30-3/0 نانوگرم به ازای هر گرم وزن خشک تعیین گردید. ایستگاه واقع در منطقه انزلی از هر سه ترکیب مقادیر قابل توجهی نشان دادند که نشان می‌دهد منابع وارد کننده این ترکیبات در منطقه وجود دارد و ایستگاه‌های واقع در منطقه کپورچال و آستارا مقادیر بسیار پایینی نشان دادند. مقایسه غلظت‌های بدست آمده با استاندارد کیفیت رسوب نشان داد که در برخی ایستگاه‌ها این ترکیبات پتانسیل ایجاد اثرات منفی بر موجودات منطقه را دارا می‌باشند. استنتاج: با توجه به این که این ترکیبات در غلظت‌های کم نیز باعث ایجاد اثرات منفی شده و هم‌چنین قادرند در طول زنجیره غذایی منتقل شوند لذا نگرانی در ارتباط با حضور این آلاینده‌ها در آب‌های ساحلی خزر وجود دارد. Background and purpose: Today, environmental pollution, especially pollution of aquatic ecosystems, humans and other organisms are faced with serious problems. Endocrine disrupting chemicals are one group of chemical compounds that are important because of their significant adverse effects in humans and animals. Therefore, this study aimed to determine the concentration of 4-Nonylphenol, Bisphenol A and Octylphenol compounds in surface sediments of 4 areas in the coastal of Caspian Sea. Materials and methods: Surface sediments samples taken from stations were studied and after preparation (Drying, Extraction, Clean up) the samples were injected into the Gas Chromatography-mass Spectrometry Results: The concentration ranges of 4-Nonylphenol, Octylphenol and Bisphenol A compounds in surface sediment samples were as follows (in ng/gdw): 16.41-174.48, 5.63-41.90 and 0.3-30.66 respectively. The station that is located in the Anzali region showed significant amounts of all three compounds, Because the sources of these compounds there and the stations that are located in Kaporchal and Astara regions showed extremely low concentration. Compare concentrations were abtained from coasals of Caspian Sea with sediment quality standard showed that these compounds have potential to cause negative effects on the organisms in some stations Conclusion: There are concerns about the presence of Estrogen Doubt Compounds in the aquatic ecosystems due to the adverse effects of them in biological communities health even at low concentrations. ترکیبات شبه استروژنی, رسوبات, فاضلاب, دریای خزر Estrogen Doubt Compounds, Sediments, Wastewaters, Caspian Sea 248 256 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1256-110&slc_lang=fa&sid=1 Somayeh Rashidi Yazdaki سمیه رشیدی یزدکی No علوم پزشکی مازندران Alireza Riahi Baktiari علیرضا ریاحی بختیاری riahi@modares.ac.ir Yes علوم پزشکی مازندران