fa تعیین میزان کروم، نیکل، مس و روی در بافت های کیلکای معمولی و آلوزا و ارزیابی خطر غذایی مصرف آن در سواحل جنوبی دریای مازندران بهداشت health پژوهشي-کامل Research(Original) سابقه و هدف: توجه به کیفیت بهداشتی ماهی به عنوان بخش مهمی از منابع پروتئینی افزایش پیدا کرده است. مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان فلزات کروم، نیکل، روی و مس را در بافت عضله و پوست دو گونه ماهی خوراکی آلوزا (Alosa Caspica) و کیلکای معمولی (Clupeonella cultiventris caspia) درحوضه جنوبی دریای مازندران در سال 1391 و نیز ارزیابی خطر غذایی ناشی از مصرف این گونه‌ها صورت گرفت. مواد و روش‌ها: پس از زیست‌سنج، ماهی‌های کیلکای معمولی (50 نمونه) و آلوزا (17 نمونه) به روش هضم اسیدی برای آنالیز آماده شدند. غلظت فلزات مورد مطالعه در نمونه‌های هضم شده با استفاده از دستگاه جذب اتمی Thermo Electron (GFS97, Cambridge, UK) قرائت شد. یافته‌ها: نتایج حاصل از آزمون‌های آماری نشان داد که میزان کروم در بافت پوست آلوزا بیش‌تر از کیلکای معمولی بوده است (05/0>p). میزان روی در بافت پوست ماهی‌های کیلکای معمولی و آلوزا بیش‌تر از بافت عضله و نیز میزان کروم در بافت عضله کیلکای معمولی بیش‌تر از بافت پوست بود (05/0>p). میزان فلزات کروم و نیکل در گونه‌های مورد مطالعه از میزان مجاز ارائه شده توسط (WHO) world Health Organization تجاوز کرد. استنتاج: ارزیابی خطر غذایی مصرف گونه‌های مورد مطالعه نشان داد که مصرف آن‌ها با میزان کنونی خطری را متوجه مصرف‌کنندگان آن از نظر فلزات کروم، نیکل، روی و مس نخواهد کرد. Background and purpose: Health quality of fish as an important source of protein for human has received increasing attention. This study, examined the concentrations of chromium, nickel, zinc, and copper in the muscle and skin tissues of two edible fish species of Alosa Caspica and Clupeonella cultiventris caspia in the southern Caspian Sea in 2013. Also, the risk assessment of consumption of these species was done. Materials and methods: After biometric analysis, C. cultiventris caspia (n=50) and A. Caspia (n=17) were prepared for analysis by acid digestion method. Concentrations of the studied metals in digested samples were determined using an atomic absorption spectrophotometer (GFS97, Thermo Electron, Cambridge, UK). Results: The results showed that the level of chromium in the skin tissue of A. Caspia was significantly higher than that of the C. cultiventris caspia (P<0.05). In the C. cultiventris caspia and A. Caspia concentrations of zinc in the skin were higher than what has been found in the muscle. In the C. cultiventris caspia the muscle showed high concentrations of chromium than skin (P<0.05). In the studied specimens the concentrations of chromium and nickel exceeded the WHO threshold Conclusion: Human health risk assessment of heavy metals via consumption of studied species showed that consuming these species with current rate of contamination is not a risk for consumers آلوزا, , فلزات سنگین, کیلکای معمولی, THQ, EDI Alosa Caspia, Caspian Sea, Heavy metal, Clupeonella cultiventris caspia, THQ, EDI 99 111 http://jmums.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-263&slc_lang=fa&sid=1 Zeynab KarimiIraj زینب کریمی ایرج 100319475328460043133 100319475328460043133 No MSc in Environmental Pollution, Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Environment, Birjand University, Birjand, Iran علوم پزشکی مازندران Ali Reza Pourkhabbaz علیرضا پورخباز 100319475328460043134 100319475328460043134 No Assistant Professor, Department of Environmental Sciences, Faculty of Natural Resource and Environment, Birjand University, Birjand, Iran علوم پزشکی مازندران Mehdi Hassanpour مهدی حسن پور 100319475328460043135 100319475328460043135 No MSc in Environmental Pollution, Golestan Environmental Protection Agency, Gorgan, Iran علوم پزشکی مازندران Mohammad Hosein SinkaKarimi محمدحسین سینکاکریمی MH_Sinkakarimi@yahoo.com 100319475328460043136 100319475328460043136 Yes PhD Candidate in Environmental Sciences, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran علوم پزشکی مازندران