دوره 36، شماره 258 - ( تیر 1405 )
جلد 36 شماره 258 صفحات 206-200 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shabankhani B. Theoretical Foundations and Classification of Variable Weighting Methods in Scientific Research. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 36 (258) :200-206
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22643-fa.html
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22643-fa.html
شعبانخانی بیژن. مبانی نظری و طبقهبندی روشهای وزندهی به متغیرها در مطالعات علمی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (258) :200-206
چکیده: (20 مشاهده)
در بسیاری از مطالعات علمی فرض برابری اهمیت متغیرها میتواند به سادهسازی بیش از حد و تفسیر نادرست نتایج منجر شود. وزندهی به متغیرها رویکردی روشمند برای بازتاب دادن تفاوتهای واقعی میان عوامل مؤثر، از نظر اهمیت نظری، قدرت تبیین، کیفیت اندازهگیری و هدف تحلیل است. روشهای عینی بر پایه شاخصهای آماری تعیین میشوند و از تکرارپذیری بیشتری برخوردارند، ولی گاهی روابط علّی را بهخوبی نشان نمیدهند. روشهای ساختاری تعامل متغیرها را در قالب یک نظام تحلیلی بررسی میکنند و برای مطالعات چند متغیره مناسباند. روشهای تصمیم محور نیز وزنها را بر اساس معیارهای عملی مانند حساسیت یا هزینه تنظیم میکنند. در نهایت، روشهای ترکیبی میتوانند تعادل مناسبی میان دقت نظری، استحکام آماری و کاربرد عملی ایجاد کنند.
در همین راستا وزندهی در پژوهشهای پزشکی برای هماهنگ سازی مدلهای آماری با پیچیدگیهای واقعی نظامهای زیستی ضروری است. روشهای ذهنی بر قضاوت خبرگان متکیاند و در نبود داده کافی مفیدند، اما ممکن است با سوگیری همراه باشند. این مقاله مروری، با تبیین ضرورت وزن دهی، نشان میدهد که چرا نادیده گرفتن تفاوت میان متغیرها میتواند اعتبار تحلیلی پژوهشها را کاهش دهد. سپس فلسفه و منطق وزندهی بر اساس منابع تعیین وزن، شامل دانش نظری و قضاوت خبرگان، ساختار دادهها، مدلهای علّی، اهداف تصمیمگیری و رویکردهای ترکیبی بررسی میشود. در ادامه، روشهای وزندهی بر اساس یک معیار منطقی طبقهبندی شده و به پنج دستهی اصلی شامل روشهای ذهنی، عینی، ساختاری، مبتنی بر تصمیمگیری و ترکیبی تقسیم میگردند. برای هر دسته، کاربردها، مزایا و محدودیتها در مطالعات پزشکی و بهداشتی تشریح میشود. در نهایت، مقاله تأکید میکند که انتخاب آگاهانه و شفاف روش وزندهی، نقشی کلیدی در افزایش دقت، تفسیر پذیری و کاربرد پذیری نتایج پژوهش دارد.
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
آمار زیستی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Articles Copyright © The Author(s). Owned by Mazandaran University of Medical Sciences.
تماس با ما
ساری- میدان معلم- ساختمان شماره2 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران- طبقه سوم- معاونت تحقیقات و فناوری- دفترمجله
تلفن: 01134484874
پست الکترونیکی : jmums
mazums.ac.ir
