سابقه و هدف: زخم‌های ناشی از سوختگی و جراحی با الگوهای التهابی متفاوتی همراه‌اند و درمان‌های سنتی، مانند موپیروسین اغلب به‌تنهایی کافی نیستند. این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی پماد موپیروسین و نانوذرات نقره (Nano) با پماد آرنبیایوکروما (AE) (ابوخلسا) بر نشانگرهای التهابی IL-1β و IL-10 در زخم‌ سوختگی و برش طولی تمام ضخامت در رت و نیز ارزیابی کاهش عوارض زخم شامل عفونت، ترشح، التهاب و دلمه انجام شد.
مواد و روش ‌ها: این مطالعه تجربی کنترل‌شده درون‌تنی با ۷۲ رت نر ویستار با وزن ۱۶۰-۲۱۰ گرم، در دو مدل زخم شامل سوختگی درجه دوم عمیق (۷ گروه شش‌تایی) و زخم برش طولی (۵ گروه شش‌تایی) انجام شد. گروه‌ها شامل پمادهای حاوی موپیروسین ۲ درصد، SSD ، AE 2 و 5 درصد و Nano  2 و 5 درصد بودند. پانسمان‌ها روزانه تعویض شدند و در روزهای ۳، ۷، ۱۴ و ۲۱ علائم بالینی با مقیاس ۰ تا ۲ به‌صورت ماکروسکوپی ارزیابی شدند. سطوح سرمی IL-1β و IL-10  در روزهای ۷ و ۲۱ با روش الیزا در پلاسما اندازه‌گیری شد. داده‌ها با One-way ANOVA و آزمون Tukey در نرم‌افزار SPSS نسخه 24 تحلیل شدند.
یافته‌ها: پماد Nano 5 درصد در زخم‌های سوختگی، کمترین ترشح (میانگین= 0/001) و کنترل عفونت عالی (میانگین= 0/001) را نشان داد، در حالی که Nano 2 درصد در زخم برش طولی عملکرد بهتری در کاهش ترشح، عفونت، التهاب و دلمه در مقایسه با  AE 5 درصد داشت(0/05< P). سطح IL-1β در گروه‌های Nano  2 درصد و AE  5 درصد به‌طور معنی‌داری کاهش یافت (0/01> P) و سطح IL-10 افزایش قابل‌توجهی نشان داد، که نشان‌دهنده تعدیل مؤثر پاسخ التهابی است.
استنتاج: فرمولاسیون‌های نانوذرات نقره نسبت به موپیروسین و AE اثربخشی بالینی و بیولوژیک برتری نشان دادند. Nano 5 درصد برای زخم‌های سوختگی و Nano 2 درصد برای برش‌های طولی تمام ضخامت، به دلیل کاهش ترشحات و عفونت و نیز تعدیل سیتوکین‌های التهابی، پتانسیل درمانی قوی‌تری دارند.