دوره 36، شماره 259 - ( مرداد 1405 )
جلد 36 شماره 259 صفحات 235-218 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rahimzadeh G, Rezai M S. Phage Cocktails for Biological Decontamination: A Narrative Review of Applications, Formulation Challenges, and Translational Barriers. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 36 (259) :218-235
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22896-fa.html
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22896-fa.html
رحیم زاده گلنار، رضایی محمدصادق. کوکتلهای فاژی بهعنوان راهبردهای نوظهور ضدعفونی زیستی: مروری روایی بر کاربردها، چالشهای فرمولاسیون و موانع انتقال به کاربرد عملی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (259) :218-235
چکیده: (36 مشاهده)
سابقه و هدف: عفونتهای مرتبط با مراقبتهای بهداشتی و افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی از مهمترین چالشهای نظام سلامت جهانی هستند. در این میان، کوکتلهای فاژی به دلیل اختصاصیت بالا، توانایی تکثیر در محل آلودگی، کاهش احتمال ایجاد مقاومت و سازگاری با محیط زیست، بهعنوان جایگزینی امیدبخش برای روشهای متداول مطرح شدهاند. با وجود مطالعات متعدد، هنوز جمعبندی جامعی از کاربردهای این فناوری وجود ندارد. از این رو، این مطالعه با هدف مرور روایی شواهد موجود درباره کاربرد کوکتلهای فاژی در کنترل آلودگیهای میکروبی در حوزههای درمانی، صنایع غذایی، دام و طیور و محیط، انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: این مطالعه بهصورت مرور روایی انجام شد. مقالات منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ از پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science، Google Scholar و پایگاههای ثبت اختراع جستجو و بررسی شدند. مطالعات بر اساس حوزه کاربرد، پاتوژنهای هدف، ویژگیهای ماتریکس، نوع فرمولاسیون فاژی و روش کاربرد طبقهبندی و تحلیل شدند.
یافتهها: میزان کاهش بار میکروبی توسط کوکتلهای فاژی از حدود ۱٫۵ تا بیش از ۷ log متغیر بود و به نوع پاتوژن، ویژگیهای ماتریکس، تیتر فاژ، زمان تماس، شرایط محیطی و بار آلی وابسته بود. کوکتلهای فاژی به دلیل دامنه میزبانی گستردهتر و کاهش احتمال ایجاد مقاومت، اثربخشی بیشتری نشان دادند. همچنین فرمولاسیونهای محافظتی یا کپسوله شده موجب افزایش پایداری و کارایی فاژها شدند. بیشترین شواهد مربوط به ایمنی مواد غذایی بود، در حالی که کاربردهای بالینی و تصفیه آب و فاضلاب عمدتاً در مراحل آزمایشگاهی یا پایلوت قرار دارند. تشکیل بیوفیلم، تابش UV، خشک شدن سطوح و چالشهای رگولاتوری از مهمترین محدودیتها بودند.
استنتاج: کوکتلهای فاژی بهعنوان نسل جدید ضدعفونی کنندههای زیستی، ظرفیت بالایی برای کنترل آلودگیهای میکروبی و کاهش وابستگی به آنتیبیوتیکها دارند. توسعه کاربرد آنها مستلزم بهینهسازی فرمولاسیون، استانداردسازی روشهای ارزیابی و تدوین چارچوبهای رگولاتوری شفاف است تا این فناوری به یکی از اجزای کلیدی راهبردهای کنترل پایدار آلودگیهای میکروبی در چارچوب One Health تبدیل شود.
مواد و روش ها: این مطالعه بهصورت مرور روایی انجام شد. مقالات منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ از پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science، Google Scholar و پایگاههای ثبت اختراع جستجو و بررسی شدند. مطالعات بر اساس حوزه کاربرد، پاتوژنهای هدف، ویژگیهای ماتریکس، نوع فرمولاسیون فاژی و روش کاربرد طبقهبندی و تحلیل شدند.
یافتهها: میزان کاهش بار میکروبی توسط کوکتلهای فاژی از حدود ۱٫۵ تا بیش از ۷ log متغیر بود و به نوع پاتوژن، ویژگیهای ماتریکس، تیتر فاژ، زمان تماس، شرایط محیطی و بار آلی وابسته بود. کوکتلهای فاژی به دلیل دامنه میزبانی گستردهتر و کاهش احتمال ایجاد مقاومت، اثربخشی بیشتری نشان دادند. همچنین فرمولاسیونهای محافظتی یا کپسوله شده موجب افزایش پایداری و کارایی فاژها شدند. بیشترین شواهد مربوط به ایمنی مواد غذایی بود، در حالی که کاربردهای بالینی و تصفیه آب و فاضلاب عمدتاً در مراحل آزمایشگاهی یا پایلوت قرار دارند. تشکیل بیوفیلم، تابش UV، خشک شدن سطوح و چالشهای رگولاتوری از مهمترین محدودیتها بودند.
استنتاج: کوکتلهای فاژی بهعنوان نسل جدید ضدعفونی کنندههای زیستی، ظرفیت بالایی برای کنترل آلودگیهای میکروبی و کاهش وابستگی به آنتیبیوتیکها دارند. توسعه کاربرد آنها مستلزم بهینهسازی فرمولاسیون، استانداردسازی روشهای ارزیابی و تدوین چارچوبهای رگولاتوری شفاف است تا این فناوری به یکی از اجزای کلیدی راهبردهای کنترل پایدار آلودگیهای میکروبی در چارچوب One Health تبدیل شود.
واژههای کلیدی: کوکتل فاژی، ضدعفونی زیستی، مقاومت آنتیبیوتیکی، کنترل بیوفیلم، ضدعفونی سطوح، رویکرد سلامت واحد، ایمنی غذایی
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
ميکروبيولوژي
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Articles Copyright © The Author(s). Owned by Mazandaran University of Medical Sciences.
تماس با ما
ساری- میدان معلم- ساختمان شماره2 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران- طبقه سوم- معاونت تحقیقات و فناوری- دفترمجله
تلفن: 01134484874
پست الکترونیکی : jmums
mazums.ac.ir
