Malekzadeh R, Khazaee-Pool M, Abedi G, Bagherinezhad Z. Explaining the Components of Academic Social Responsibility in Iran’s Health Higher Education System: A Qualitative Study Based on Stakeholders’ Experiences. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 36 (255) :30-45
URL:
http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22138-fa.html
ملکزاده رویا، خزائی پول مریم، عابدی قاسم، باقری نژاد زهره. تبیین مؤلفههای مسئولیت اجتماعی دانشگاه در نظام آموزش عالی سلامت ایران؛ مطالعهای کیفی مبتنی بر تجارب ذینفعان. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (255) :30-45
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22138-fa.html
چکیده: (176 مشاهده)
سابقه و هدف: دانشگاهها بهعنوان نهادهای مولد دانش، نقش کلیدی در ارتقای کیفیت زندگی، تحقق عدالت اجتماعی و پاسخگویی به نیازهای جامعه ایفا میکنند. در این میان، مسئولیت اجتماعی دانشگاههای علوم پزشکی بهعنوان یکی از ارکان اساسی ارتقای سلامت عمومی و کاهش نابرابریهای سلامت، اهمیتی دوچندان دارد. با توجه به ضرورت تبیین بومی این مفهوم در نظام آموزش عالی سلامت کشور، این مطالعه کیفی مبتنی بر تجارب ذینفعان با هدف شناسایی و تبیین مؤلفههای مسئولیت اجتماعی دانشگاه در ایران، انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: این پژوهش در سال 1403، و بهصورت کیفی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۱۸ نفر از خبرگان کلان منطقه یک آمایشی کشور انجام شد. دادهها به روش هدفمند و سپس گلوله برفی جمعآوری و تا اشباع دادهها ادامه یافت. سپس رونویسی مصاحبهها، تعیین واحد معنایی، کدگذاری، طبقهبندی بر اساس شباهت و تقارن، شناسایی مضامین انجام و با روش تحلیل محتوی مضامین مورد تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: تحلیل دادهها منجر به شناسایی ۸ درون مایه اصلی و ۴۰ درون مایه فرعی در حوزه مسئولیت اجتماعی دانشگاه گردید. این درون مایهها شامل حکمرانی مسئولانه و پاسخگو، تعلیم و تربیت مسئولانه، پژوهش مسئلهمحور و کاربردی، مشارکت و تعامل با جامعه، مدیریت محیط زیست و توسعه پایدار، پشتیبانی ازسلامت و رفاه جامعه دانشگاهی، توسعه ظرفیتهای سازمانی برای مسئولیت اجتماعی و مؤلفههای فرهنگی و زمینهای بومی بودند که ابعاد مختلف مسئولیت اجتماعی دانشگاه را تبیین میکنند.
استنتاج: مسئولیت اجتماعی دانشگاههای علوم پزشکی فراتر از تعهدات نظری بوده و مستلزم حکمرانی مشارکتی، آموزش مسئله محور، پژوهشهای کاربردی، و درک عمیق از زمینههای فرهنگی و اجتماعی کشور است. این نتایج میتواند مبنایی برای طراحی مدلها و سیاستگذاریهای ملی در راستای تقویت نقش دانشگاهها در نظام سلامت ایران باشد.