دوره 35، شماره 254 - ( اسفند 1404 )
جلد 35 شماره 254 صفحات 88-76 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Moallemi M, Yousofpoor M, Darabinia M. Surgeons in Early Islamic Medical Texts: An Analysis of the Terms “Dastkāriyya,” “Mumāris,” and “ʾAṣḥāb al-Ḥiyal”. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 35 (254) :76-88
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22271-fa.html
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22271-fa.html
معلمی مصطفی، یوسف پور محمد، دارابی نیا مرتضی. جراحان در متون پزشکی سدههای نخستین تمدن اسلامی: تحلیل واژگان «دستکاریه»، «مُمارِس» و «اصحاب الحیل». مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1404; 35 (254) :76-88
چکیده: (400 مشاهده)
سابقه و هدف: وجود اصناف مختلف در حرفه پزشکی پدیدهایی نوظهور نیست. در دوره تمدن اسلامی بویژه سدههای سوم تا پنجم هجری اصناف طبیبان، کحّالان، مُجبِّران و بَیطاران نام آشنایند. همتراز با آن، سه اصطلاح «دستکاریه» و «ممارسین» و «اصحاب الحیل » نیز در متون بازه فوقالذکر به چشم میآید. این پژوهش بر آن است تا به بازخوانی متون پزشکی و غیر پزشکی سدههای نخستین اسلامی پرداخته و سه اصطلاح یاد شده را تبیین کند. به نظر میآید ابهاماتی نسبت به این سه اصطلاح و جایگاه آن وجود دارد.
مواد و روش ها: این مطالعه پژوهش کیفی میباشد، نخست متون پزشکی و غیر پزشکی با استفاده کلید واژههای طراحی شده مورد جستجو قرار گرفت. نسخههای خطی برخی منابع کهن نیز بررسی گردید. دادهها کدگذاری شده و از پایایی این پژوهش اطمینان حاصل شد. برای اثبات روایی این پژوهش، نشانی منابع مورد استفاده ارائه گردید. اشباع نظری در مواجه با دادههای تکراری و حذف آن تامین گردید. محیط این پژوهش کتابخانه ( نرمافزارهای کتابخانه جامع طب نسخه 1/5، فرهنگ واژگان عربی و فارسی نسخه 3) و پایگاههای اطلاعاتی نظیر PubMed، Scopus، Magiran ،Web of Science، SID و Noormagsبوده است.
یافتهها: واژه "دستکاریه " و "ممارسین " به صنف جراحان اطلاق میشده است و "اصحاب الحیل " نیز غالبا اشاره به نیرنگبازانی داشته که وانمود به طبابت و معالجه میکردند. آنان با سوء استفاده از جهل بیماران و با ترفندهای نیرنگآلود وانمود به درمان و ریشهکنی اسباب بیماریها میکردند.
استنتاج: با توجه به وجود مشاغل مختلف در دوره تمدن اسلامی در صنف پزشکان، بازخوانی دقیق تاریخ پزشکی میتواند علاوه بر شناسایی مشاغل پزشکی و مهارتهای درمانی پزشکان مسلمان در آن دوران، به خوانش صحیح مشاغل و حرف پزشکی نیز منتهی شود و پژوهشهای بیشتری را در زمینه تاریخ پزشکی در دوران اسلامی موجب گردد.
مواد و روش ها: این مطالعه پژوهش کیفی میباشد، نخست متون پزشکی و غیر پزشکی با استفاده کلید واژههای طراحی شده مورد جستجو قرار گرفت. نسخههای خطی برخی منابع کهن نیز بررسی گردید. دادهها کدگذاری شده و از پایایی این پژوهش اطمینان حاصل شد. برای اثبات روایی این پژوهش، نشانی منابع مورد استفاده ارائه گردید. اشباع نظری در مواجه با دادههای تکراری و حذف آن تامین گردید. محیط این پژوهش کتابخانه ( نرمافزارهای کتابخانه جامع طب نسخه 1/5، فرهنگ واژگان عربی و فارسی نسخه 3) و پایگاههای اطلاعاتی نظیر PubMed، Scopus، Magiran ،Web of Science، SID و Noormagsبوده است.
یافتهها: واژه "دستکاریه " و "ممارسین " به صنف جراحان اطلاق میشده است و "اصحاب الحیل " نیز غالبا اشاره به نیرنگبازانی داشته که وانمود به طبابت و معالجه میکردند. آنان با سوء استفاده از جهل بیماران و با ترفندهای نیرنگآلود وانمود به درمان و ریشهکنی اسباب بیماریها میکردند.
استنتاج: با توجه به وجود مشاغل مختلف در دوره تمدن اسلامی در صنف پزشکان، بازخوانی دقیق تاریخ پزشکی میتواند علاوه بر شناسایی مشاغل پزشکی و مهارتهای درمانی پزشکان مسلمان در آن دوران، به خوانش صحیح مشاغل و حرف پزشکی نیز منتهی شود و پژوهشهای بیشتری را در زمینه تاریخ پزشکی در دوران اسلامی موجب گردد.
نوع مطالعه: کیفی |
موضوع مقاله:
بهداشت جامعه
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Articles Copyright © The Author(s). Owned by Mazandaran University of Medical Sciences.
تماس با ما
ساری- میدان معلم- ساختمان شماره2 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران- طبقه سوم- معاونت تحقیقات و فناوری- دفترمجله
تلفن: 01134484874
پست الکترونیکی : jmums
mazums.ac.ir
