Qassemi F, Heydarizadeh K, Kordestani Moghadam P, Mohammadi R, Sabzi Pour A. Factors Associated With Mortality Among Patients Undergoing Therapeutic Plasma Exchange: A Retrospective Cohort Study. , J Mazandaran Univ Med Sci. 2026; 36 (264) :64-74 URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-23010-fa.html
قاسمی فریبا، حیدری زاده خدیجه، کردستانی مقدم پرستو، محمدی رسول، سبزی پور آزیتا. عوامل مرتبط با مرگ و میر در میان بیماران تحت تعویض پلاسمای درمانی: یک مطالعه کوهورت گذشتهنگر. , مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (264) :64-74
سابقه و هدف:پلاسمافرزیس روش درمانی مهمی در بیماریهای خودایمنی و نورولوژیک است که با عوارضی مانند هیپوکلسمی، اختلالات همودینامیک و مرگومیر همراه است. با توجه به نقش محوری پرستاران در اجرای این روش، مطالعه حاضر با هدف تعیین عوامل خطر مرتبط با پیامد بیماران، بهویژه مرگومیر، تحت درمان با پلاسمافرزیس انجام شد. مواد و روش ها:این مطالعه مشاهدهای گذشتهنگر، تمام بیماران تحت درمان با پلاسمافرزیس (۲۰۰ بیمار و ۱۰۴۰ جلسه) را در مرکز آموزشی درمانی شهید رحیمی خرمآباد طی سالهای ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۰ را به روش تمامشماری بررسی کرد. ابزار جمعآوری دادهها چکلیستی مبتنی بر پروندههای الکترونیک بود. دادهها با استفاده از آمار توصیفی، مدل رگرسیون مخاطرات متناسب کاکس (Cox) و نرمافزار Stata 25 تحلیل شدند. یافتهها:میانگین سن بیماران 42/31±20/07 سال بود، 58/5درصد زن و 39/5درصد مبتلا به بیماریهای خودایمنی بودند. نرخ بهبودی نسبی ۶۹٫۵ درصد و مرگومیر درونبیمارستانی به هر علت ۱۴٫۵ درصد گزارش شد در مدل نهایی رگرسیون کاکس چندمتغیره (حداکثر ۳ متغیر ۱۰ EPV≥ با رعایت قاعده)، سه متغیر به عنوان عوامل مستقل مرتبط از جمله، سن بالای ۴۰ سال (۰٫۰۱۴P=، (6/078 – 1/299 : 95%CI)،2/732HR=)، ابتلا به کووید-۱۹ (۰٫۰۰۱P<، (37/576 – 3/763: CI 95 درصد)،11/892HR=) و استفاده از سرم نرمال سالین (۰٫۰05P=، (0/984 – 0/914 : CI 95 درصد)، 0/948HR=) با مرگومیر باقی ماندند. استنتاج:میزان مرگومیر درونبیمارستانی 14/5 درصد بود و سن بالای ۴۰ سال، ابتلا به کووید-۱۹ و استفاده از سرم نرمال سالین به عنوان عوامل مستقل مرتبط با مرگومیر شناخته شدند. با توجه به ماهیت مشاهدهای مطالعه، یافتهها باید با احتیاط تفسیر شوند و بر نقش پرستار در پایش سطح کلسیم و انتخاب مایع جایگزین تأکید میشود. پیشنهاد میشود برنامههای آموزشی ساختاریافته برای پرستاران در این زمینه تدوین شود.