سابقه و هدف: در سال‏های اخیر نقش سیاه دانه در پیشگیری و درمان عوامل تشکیل دهنده سندرم متابولیک مورد بررسی قرار گرفته است. هدف از مطالعه مروری سیستماتیک حاضر، بررسی اثر سیاه دانه بر عوامل تشکیل دهنده سندرم متابولیک می‏باشد.

مواد و روش‌ها: با جستجو در پایگاه های اطلاعاتی Pubmed، Science direct، Google scholar، SID، Iranmedex، Scopus و استفاده از کلید واژه"Nigella sativa"، "Timokinon"، "Type 2 diabetes"، "Insulin resistance"، "blood glucose"، "Lipid profile"، "Metabolic syndrome"، "body weight"، "Inflammation" و "antioxidant"، مقالات چاپ شده به زبان های فارسی و انگلیسی تا آگوست 2014 جمع‏آوری شدند.

یافته‌ها: مداخله با اشکال مختلف سیاه دانه سبب بهبود مقاومت به انسولین،کاهش قند خون، کاهش HbA1c، افزایش تولید انسولین، کاهش گلوکونئوژنز کبدی و کاهش جذب گلوکز روده‏ای می‏شود. سیاه دانه پروفایل لیپیدی سرم را نیز بهبود می‏دهد. این ماده مغذی سبب بهبود وضعیت التهابی (از طریق کاهش سایتوکین‏های التهابی و افزایش انواع ضد التهابی آن، مهار فاکتورNF-KB و نیتریک اکسید) و استرس اکسیداتیو (ازطریق افزایش فعالیت آنزیم‏های آنتی‏اکسیدانی و کاهش رادیکال های آزادی هم چون مالون دی آلدهید) در بیماری دیابت می‏شود. هم‏چنین سیاه دانه از طریق بهبود شاخص‏های تن سنجی، سبب تعدیل سندرم متابولیک مرتبط با دیابت نوع 2 می‏گردد.

استنتاج: مصرف سیاه دانه اثرات مفیدی در کنترل عوامل خطر بیماری‏های قلبی عروقی مانند اختلالات چربی خون، شاخص‏های التهابی و استرس اکسیداتیو دارد.