soltani S A, Mahmoudi G, jahani M, Yazdani Charati J. Title: Cancer Care Management in Urban Family Physician Programs: A Scoping Review with Quality Appraisal. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 36 (261) :178-194
URL:
http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-23014-fa.html
سلطانی سیدامیر، محمودی قهرمان، جهانی محمدعلی، یزدانی چراتی جمشید. مدیریت مراقبت از بیماریهای سرطانهای شایع در بستر برنامه پزشک خانواده شهری: یک مرور دامنهای همراه با ارزیابی کیفیت. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (261) :178-194
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-23014-fa.html
چکیده: (22 مشاهده)
سابقه و هدف: سرطان یکی از مهمترین چالشهای سلامت جهانی است و افزایش بروز آن در ایران، تحت تأثیر سالمندی جمعیت و شیوع عوامل خطر، ضرورت بازنگری در مدیریت مراقبت سرطان را افزایش داده است. این مطالعه با هدف بررسی نقش برنامه پزشک خانواده شهری در مدیریت مراقبت سرطان از طریق مرور دامنهای و ارزیابی کیفیت مطالعات، انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: این مطالعه با رویکرد مرور دامنهای انجام شد. جستجوی مطالعات در پایگاههای PubMed، Scopus و Web of Science برای بازه زمانی 2000 تا 2025 انجام گرفت. مطالعات مرتبط با مدیریت مراقبت سرطانهای شایع و نقش برنامه پزشک خانواده در این حوزه، بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. کیفیت مطالعات با استفاده از چکلیست PRISMA ارزیابی و یافتهها با رویکرد تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها بررسی شد. پروتکل مطالعه در پایگاه PROSPERO با شناسه CRD420251028005 ثبت شد.
یافتهها: از میان 6137 مقاله شناسایی شده، 49 مطالعه از 18 کشور در تحلیل نهایی وارد شدند. یافتهها نشان داد برنامه پزشک خانواده شهری با تقویت دسترسی به خدمات پیشگیری و غربالگری و هماهنگی بین سطوح مختلف خدمات سلامت، ظرفیت برای بهبود مدیریت سرطان دارد. همچنین، بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال، پروندههای الکترونیک و ابزارهای تشخیصی، فرصتهایی برای افزایش دقت تشخیص و کاهش تأخیر در شروع درمان فراهم میکند. در مقابل، نابرابریهای جغرافیایی در دسترسی، مقاومتهای فرهنگی، کمبود نیروی متخصص و ضعف هماهنگی بینبخشی، از مهمترین موانع اجرای این برنامه بودند.
استنتاج: ادغام فناوریهای دیجیتال، آموزش پزشکان خانواده و توسعه مدلهای مشارکتی میتواند به بهبود مدیریت مراقبت سرطان کمک کند. چارچوب مفهومی پیشنهادی نیازمند اعتبارسنجی و تطبیق با شرایط اجرایی، منابع و نیازهای نظام سلامت ایران است.