Mazloomi S N, Ala S, Khaleghi F. Review of Challenges and Capacities of Utilizing Agricultural and Agro-Industrial By-Products for the Production of Functional, Bioactive and Value-Added Products. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 35 (253) :129-145
URL:
http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22464-fa.html
مظلومی سیده نرگس، علا شهرام، خالقی فاطمه. مروری بر چالشها و ظرفیتهای استفاده از پسماندهای کشاورزی و صنایع تبدیلی در تولید محصولات عملکردی، زیست فعال و ارزش افزوده. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1404; 35 (253) :129-145
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22464-fa.html
چکیده: (31 مشاهده)
با افزایش جمعیت جهان و رشد روزافزون تقاضا برای غذاهای سالم و عملکردی، پسماندهای کشاورزی و صنایع تبدیلی حاصل از فرآیندهای برداشت و فرآوری، در صورت مدیریت و فرآوری کنترل شده، بهعنوان منابع بالقوه مواد مغذی و ترکیبات زیست فعال اهمیت ویژهای یافتهاند. این مقاله مروری، مطالعات منتشر شده بین سالهای ۲۰20 تا ۲۰۲5 را با هدف بررسی مهمترین ترکیبات موجود در پسماندها، فناوریهای نوین در صنعت فرآوری مواد غذایی، نمونههای موفق صنعتی در ایران و جهان و همچنین چالشها و فرصتهای بهرهبرداری ایمن، غیرمستقیم و مبتنی بر استانداردهای بهداشتی از این منابع، تجزیه و تحلیل کرده است. یافتهها نشان دادند که پسماندهای میوهها، سبزیجات، غلات و صنایع تبدیلی حاوی مقادیر قابل توجهی پلیفنولها، فلاونوئیدها، کاروتنوئیدها، فیبرهای رژیمی، پروتئینها و اسیدهای چرب ضروری هستند که پس از انجام فرآیندهای پالایش، ضدعفونی و کنترل کیفی، میتوانند بهعنوان افزودنیهای مجاز غذایی، مواد اولیه تولید مکملها، خوراک دام فرآوری شده و بستهبندیهای زیست تخریبپذیر مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از فناوریهای نوین، روشهای استخراج سبز، مایکروویو، فراصوت، سیالات فوق بحرانی و تخمیر میکروبی فرصتهای موثری برای افزایش بازده، پایداری و کیفیت ترکیبات بازیافتی فراهم میآورند. با این حال، چالشهایی مانند هزینههای بالای تجهیزات، عدم زیرساخت مناسب، پذیرش محدود مصرفکننده و نبود چارچوبهای قانونی جامع هنوز مانع توسعه صنعتی به شکل گسترده هستند. مطالعه مروری حاضر نشان میدهد که مدیریت پسماندها در چارچوب اقتصاد چرخشی، همراه با سیاستهای حمایتی و آموزش مصرفکنندگان، میتواند علاوه بر ارزش اقتصادی، منافع زیست محیطی و اجتماعی قابل توجهی ایجاد کند. نتایج این مطالعه میتواند برای پژوهشگران، تولیدکنندگان و سیاستگذاران بهعنوان مرجعی راهبردی در توسعه پایدار و تجاریسازی محصولات حاصل از پسماندهای کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
نوع مطالعه:
مروری |
موضوع مقاله:
صنایع غذایی