دوره 36، شماره 259 - ( مرداد 1405 )
جلد 36 شماره 259 صفحات 308-297 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Chaboki A, Ahmadi A. Population Attributable Fraction: Concepts, Calculation Methods, and Public Health Applications. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 36 (259) :297-308
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22772-fa.html
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22772-fa.html
چابکی عظیمه، احمدی علی. کسر منتسب جمعیتی: مفاهیم، روشهای محاسبه و کاربردهای سلامت عمومی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (259) :297-308
چکیده: (35 مشاهده)
سابقه و هدف: کسر منتسب جمعیتی (PAF) شاخصی کلیدی در اپیدمیولوژی است که نشان میدهد چه نسبتی از بار بیماری در یک جمعیت، در صورت حذف یک یا چند عامل خطر با رابطه علّیتی معتبر، قابل پیشگیری است. این شاخص بهدلیل حساسیت به شیوع مواجهه و اندازه اثر، ابزار مهمی برای اولویتبندی مداخلات پیشگیرانه و سیاستگذاری سلامت محسوب میشود. این مطالعه با هدف مرور و مقایسه روشهای مختلف محاسبه PAF و تحلیل پیامدهای مفهومی و کاربردی آن در پژوهشهای اپیدمیولوژیک و برنامهریزی سلامت، انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: این پژوهش بهصورت مرور روایتی انجام شد. جستجو در پایگاههای داخلی و بینالمللی برای مقالات منتشر شده طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ با استفاده از کلید واژههای مرتبط با PAF، اپیدمیولوژی و روششناسی صورت گرفت. پس از غربالگری و حذف موارد تکراری، ۱۲ مطالعه که نماینده رویکردهای مختلف محاسبه PAF بودند (از جمله فرمول کلاسیک لوین، مدلهای رگرسیونی، مدلهای بقا، روشهای چند سطحی و استانداردسازی غیرمستقیم ) وارد مطالعه شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که PAF علاوه بر اندازه اثر عوامل خطر، به نوع داده، مدل آماری، انتخاب سطح مرجع و مفروضات علیتی نیز وابسته است. فرمول لوین برآوردی سریع و شفاف ارائه میدهد، اما توانایی کنترل مخدوشکنندهها و اینترکشن را ندارد. مدلهای رگرسیونی و روشهای پیچیدهتر امکان تعدیل مخدوش کنندهها، تحلیل چند عاملی و بررسی نابرابریها را فراهم میکنند. همپوشانی مواجههها میتواند منجر به بیش برآورد شدید شود و استفاده از روشهای وزندار یا سناریوی کمخطر برآوردهای واقعبینانهتری ارائه میدهد.
استنتاج: PAF شاخصی وابسته به چارچوب روششناختی است و تفسیر آن باید با توجه به مفروضات علیتی، نوع داده و هدف تحلیل انجام شود. شفافیت در گزارش روش محاسبه و انتخاب سطح مرجع برای استفاده صحیح از این شاخص در سیاستگذاری سلامت ضروری است.
مواد و روش ها: این پژوهش بهصورت مرور روایتی انجام شد. جستجو در پایگاههای داخلی و بینالمللی برای مقالات منتشر شده طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ با استفاده از کلید واژههای مرتبط با PAF، اپیدمیولوژی و روششناسی صورت گرفت. پس از غربالگری و حذف موارد تکراری، ۱۲ مطالعه که نماینده رویکردهای مختلف محاسبه PAF بودند (از جمله فرمول کلاسیک لوین، مدلهای رگرسیونی، مدلهای بقا، روشهای چند سطحی و استانداردسازی غیرمستقیم ) وارد مطالعه شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که PAF علاوه بر اندازه اثر عوامل خطر، به نوع داده، مدل آماری، انتخاب سطح مرجع و مفروضات علیتی نیز وابسته است. فرمول لوین برآوردی سریع و شفاف ارائه میدهد، اما توانایی کنترل مخدوشکنندهها و اینترکشن را ندارد. مدلهای رگرسیونی و روشهای پیچیدهتر امکان تعدیل مخدوش کنندهها، تحلیل چند عاملی و بررسی نابرابریها را فراهم میکنند. همپوشانی مواجههها میتواند منجر به بیش برآورد شدید شود و استفاده از روشهای وزندار یا سناریوی کمخطر برآوردهای واقعبینانهتری ارائه میدهد.
استنتاج: PAF شاخصی وابسته به چارچوب روششناختی است و تفسیر آن باید با توجه به مفروضات علیتی، نوع داده و هدف تحلیل انجام شود. شفافیت در گزارش روش محاسبه و انتخاب سطح مرجع برای استفاده صحیح از این شاخص در سیاستگذاری سلامت ضروری است.
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
اپیدمیولوژی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Articles Copyright © The Author(s). Owned by Mazandaran University of Medical Sciences.
تماس با ما
ساری- میدان معلم- ساختمان شماره2 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران- طبقه سوم- معاونت تحقیقات و فناوری- دفترمجله
تلفن: 01134484874
پست الکترونیکی : jmums
mazums.ac.ir
