چکیده: (26 مشاهده)
سابقه و هدف: ترخیص بر خلاف توصیه پزشک (DAMA) یکی از چالشهای عمده نظامهای سلامت است که با پیامدهای نامطلوب بالینی، اخلاقی و اقتصادی همراه است. در ایران، مطالعات متعددی به این پدیده پرداختهاند؛ با این حال، شواهد موجود پراکنده بوده و بهندرت دیدگاههای بیماران و کارکنان نظام سلامت را بهطور یکپارچه بررسی کردهاند. این مطالعه با هدف، مرور نظاممند DAMA در ایران از دیدگاه بیماران و کارکنان نظام سلامت، انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: این مرور نظاممند، مطابق با PRISMA 2020 انجام شد. جستجوی جامع در PubMed، Scopus، Web of Science، SID و MagIran بدون محدودیت زمانی صورت گرفت. فرمول جستجوی PubMedشامل ((("Discharge Against Medical Advice"[Mesh]) OR ("Agains t MedicalAdvice"[tiab]) OR ("DAMA"[tiab])) AND ("Iran"[Mesh] OR "Iran"[tiab])) NOT ("Editorial"[pt] OR "Letter"[pt] OR "Comment"[pt])، بود. عملگرهای بولی AND، OR و NOT به کار رفتند. مطالعات کمی، کیفی و آمیخته مرتبط با DAMA در ایران وارد شدند. کیفیت مطالعات با ابزارهای NOS، JBI، CASP و MMAT ارزیابی گردید. دو داور مستقل دادهها را استخراج و با رویکرد تماتیک سنتز کردند.
یافتهها: در مجموع ۵۰ مطالعه (۴۲ کمی، ۶ کیفی، ۲ آمیخته) وارد مرور شدند. ترکیب تماتیک چهار تم اصلی، فشارهای اقتصادی و ناامنی مالی بهعنوان محرک اصلی DAMA، گسستهای ارتباطی و فرسایش اعتماد در روابط بیمار-ارائه دهنده، تجربههای هیجانی منفی از بستری و تلاش برای باز پسگیری عاملیت و تعارضهای حرفهای، اخلاقی و ساختاری از دیدگاه کارکنان سلامت، را آشکار ساخت. یافتهها نشان داد که DAMA در ایران پدیدهای چند بعدی و چند صدایی است.
استنتاج: DAMA در ایران حاصل تعامل عوامل فردی، ارتباطی، حرفهای و ساختاری است. مداخلات مؤثر نیازمند راهبردهای یکپارچهای هستند که همزمان به تجربه بیماران، چالشهای کارکنان و اصلاحات ساختاری بپردازند.