دوره 36، شماره 262 - ( ویژه نامه مهر 1405 )
جلد 36 شماره 262 صفحات 246-235 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Paymozd F, Vadadhir A, Naeij E, Khani S. Aging: A Burden or an Opportunity for Development? A Scoping Review. , J Mazandaran Univ Med Sci. 2026; 36 (262) :235-246
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22477-fa.html
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22477-fa.html
پایمزد فاطمه، ودادهیر ابوعلی، ناییج احترام، خانی صغری. سالمندی: سرباری یا فرصتی برای توسعه؟ یک مرور دامنه‌ای. , مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1405; 36 (262) :235-246
چکیده: (52 مشاهده)
سابقه و هدف: سالمندی جمعیت، در کنار دستاورد افزایش امید به زندگی، یکی از عمیق‌ترین چالش‌های ساختاری نظام سلامت، رفاه و اقتصاد است. بیشتر مطالعات پیشین این ابعاد را جداگانه بررسی کرده‌اند. این مرور دامنه‌ای با هدف پاسخ به این پرسش انجام شد که «سالمندی جمعیت سربار است یا فرصتی برای توسعه؟»
مواد و روش ها: این مرور دامنه‌ای بر اساس چارچوب آرکسی و اومالی و دستورالعمل PRISMA-ScR انجام شد. دو پژوهشگر مستقل بدون محدودیت زبانی در PubMed، Web of Science، Scopus، ProQuest، SID، Magiran و Google Scholar جستجو کردند. غربالگری و استخراج داده در سه مرحله انجام شد، اختلافات با پژوهشگر سوم حل شد، و داده‌ها بر اساس جهت‌گیری گفتمانی و سطح تحلیل سنتز شدند.
یافته‌ها: از دوازده مطالعه، هفت مطالعه سالمندی را فرصت دانستند: ارتقای مهارت نیروی کار در چین کاهش جمعیت فعال را جبران کرد، در بررسی ۱۰۹ کشور، شواهدی مبنی بر آسیب رسانی سالمندی به عملکرد اقتصادی یافت نشد، بهره‌وری نیروی کار شرکت‌ها به‌ازای هر یک درصد افزایش نسبت سالمندی، حدود ۱٫۴۷ درصد افزایش یافت، و فعالیت‌های غیربازاری سالمندان معادل هفت درصد تولید ناخالص داخلی برآورد شد. پنج مطالعه سالمندی را چالش دانستند: اثر منفی آن بر رشد اقتصادی تنها بالای آستانه‌ی ۱۰ درصد معنی‌دار شد؛ در ایران، افزایش جمعیت بالای ۶۴ سال رشد تولید ناخالص داخلی سرانه را در بلندمدت کاهش داد (ضریب: −1/37)؛ هر یک درصد افزایش بار مراقبتی سلامت، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) را ۰٫۰۸۳ درصد کاهش داد؛ و هر سالمند اضافه در خانوار شانس هزینه‌های کمرشکن سلامت را ۱٫۳۴ برابر افزایش داد.
استنتاج: سالمندی جمعیت لزوماً پدیده‌ای با ماهیت دوگانه نیست؛ بر اساس شواهد و تحلیل نظری این مرور، پیامد آن به بستر نهادی و گفتمانی هر جامعه بستگی دارد. گذار از گفتمان «سربار» به «فرصت» سه راهبرد می‌طلبد: بازتعریف گفتمانی (از «بار» به «سرمایه‌ی اجتماعی»)، توانمندسازی ساختاری (بازنشستگی منعطف و سلامت پیشگیرانه)، و یکپارچه‌سازی نهادی (شورای عالی سالمندی و اقتصاد نقره‌ای). با شتاب بی‌سابقه‌ی سالمندی در ایران، این گذار می تواند سالمندی را از وضعیت بحرانی به سرمایه‌ای پویا برای توسعه‌ی پایدار تبدیل کند.
مواد و روش ها: این مرور دامنه‌ای بر اساس چارچوب آرکسی و اومالی و دستورالعمل PRISMA-ScR انجام شد. دو پژوهشگر مستقل بدون محدودیت زبانی در PubMed، Web of Science، Scopus، ProQuest، SID، Magiran و Google Scholar جستجو کردند. غربالگری و استخراج داده در سه مرحله انجام شد، اختلافات با پژوهشگر سوم حل شد، و داده‌ها بر اساس جهت‌گیری گفتمانی و سطح تحلیل سنتز شدند.
یافته‌ها: از دوازده مطالعه، هفت مطالعه سالمندی را فرصت دانستند: ارتقای مهارت نیروی کار در چین کاهش جمعیت فعال را جبران کرد، در بررسی ۱۰۹ کشور، شواهدی مبنی بر آسیب رسانی سالمندی به عملکرد اقتصادی یافت نشد، بهره‌وری نیروی کار شرکت‌ها به‌ازای هر یک درصد افزایش نسبت سالمندی، حدود ۱٫۴۷ درصد افزایش یافت، و فعالیت‌های غیربازاری سالمندان معادل هفت درصد تولید ناخالص داخلی برآورد شد. پنج مطالعه سالمندی را چالش دانستند: اثر منفی آن بر رشد اقتصادی تنها بالای آستانه‌ی ۱۰ درصد معنی‌دار شد؛ در ایران، افزایش جمعیت بالای ۶۴ سال رشد تولید ناخالص داخلی سرانه را در بلندمدت کاهش داد (ضریب: −1/37)؛ هر یک درصد افزایش بار مراقبتی سلامت، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) را ۰٫۰۸۳ درصد کاهش داد؛ و هر سالمند اضافه در خانوار شانس هزینه‌های کمرشکن سلامت را ۱٫۳۴ برابر افزایش داد.
استنتاج: سالمندی جمعیت لزوماً پدیده‌ای با ماهیت دوگانه نیست؛ بر اساس شواهد و تحلیل نظری این مرور، پیامد آن به بستر نهادی و گفتمانی هر جامعه بستگی دارد. گذار از گفتمان «سربار» به «فرصت» سه راهبرد می‌طلبد: بازتعریف گفتمانی (از «بار» به «سرمایه‌ی اجتماعی»)، توانمندسازی ساختاری (بازنشستگی منعطف و سلامت پیشگیرانه)، و یکپارچه‌سازی نهادی (شورای عالی سالمندی و اقتصاد نقره‌ای). با شتاب بی‌سابقه‌ی سالمندی در ایران، این گذار می تواند سالمندی را از وضعیت بحرانی به سرمایه‌ای پویا برای توسعه‌ی پایدار تبدیل کند.
واژه‌های کلیدی: سالمندی جمعیت، توسعه، سرباری، فرصت، چالش، بازنشستگی
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
سیاست گذاری و مدیریت
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Articles Copyright © The Author(s). Owned by Mazandaran University of Medical Sciences.
تماس با ما
ساری- میدان معلم- ساختمان شماره2 دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران- طبقه سوم- معاونت تحقیقات و فناوری- دفترمجله
تلفن: 01134484874
پست الکترونیکی : jmums
mazums.ac.ir
