Morshedi Yekta M, Bahrami Y, Maleki F, Kakaie E. Endophytic Actinobacteria: Emerging Sources of Bioactive Metabolites with Therapeutic Potential. J Mazandaran Univ Med Sci 2026; 35 (253) :146-169
URL:
http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22283-fa.html
مرشدی یکتا مهدی، بهرامی یداله، ملکی فاطمه، کاکایی الهام. اکتینوباکترهای اندوفیت: منابع نوظهور متابولیتهای زیست فعال با پتانسیل درمانی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1404; 35 (253) :146-169
URL: http://jmums.mazums.ac.ir/article-1-22283-fa.html
چکیده: (31 مشاهده)
اکتینو باکتریای اندوفیت که به صورت همزیستی در بافتهای داخلی گیاهان زندگی میکنند، امروزه بهعنوان تولیدکنندگان ارزشمند متابولیتهای ثانویه با ساختار متنوع، از جمله پلیکتیدها، ترپنوئیدها، آلکالوئیدها و پپتیدها شناخته میشوند که دارای فعالیتهایی از اثرات ضد میکروبی و ضد سرطانی قوی تا افزایش رشد گیاه میباشند. در این مطالعه مروری جامع، یافتههای بیش از دو دهه پژوهش در زمینه تنوع گونهای، نقشهای بومشناختی و ظرفیتهای بیوسنتزی این میکروارگانیسمها را شرح داده شد.
یافتههای مطالعه حاضر ساختار ۱۱۱ متابولیت متمایز جدا شده از اکتینوباکترهای اندوفیت را گزارش می دهد که بسیاری از این ترکیبات علیه پاتوژنهای مقاوم به چند دارو یا مسیرهای کلیدی بیماری، مؤثر بوده و یا دارای فعالیتهای قوی ضدباکتری، ضدقارچ، ضدسرطان، ضد مالاریا، ضدالتهاب و محرک رشد گیاه هستند. در میان این ترکیبات، پلیکیتیدها بهعنوان کلاس غالب ظاهر شدند که نشاندهنده فراوانی و انعطافپذیری خوشههای ژنی سنتز کننده پلیکتیدها و مسیرهای بیوسنتزی پیچیده شکل گرفته در اثر تعاملات نزدیک میزبان با میکروب و سازگاریهای بومشناختی و توان بالای این باکتریها در تولید مواد پیچیده شیمیایی هستند.
در این مطالعه، پیشرفتهای اخیر در روشهای جداسازی و کشت، تحلیل ژنومی خوشههای ژنی بیوسنتزی و مهندسی مسیرهای بیوسنتزی امکان کشف ترکیبات جدید و فعالسازی ژنهای خاموش این میکروارگانیسمها را مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، این مقاله ضمن اشاره به چالشها همچون قابلیت کشت پایین بسیاری از سویهها، اختصاصیت میزبان، مکانیزمهای تنظیمی بیوسنتز و قابلیت مقیاسپذیری ترکیبات، نقشهراهی برای بهرهبرداری هدفمند از این میکروارگانیسمها ارائه میکند که بر پایه ادغام فناوریهای اُمیک، زیستشناسی سنتزی و دانش بومشناسی، میتواند به کشف و تولید نسل جدید داروها منجر شود.